Bir kamu denetim biriminde stratejik planlama doğrultusunda, müfettişlerin inceleme yükümlülüğü bulunan dosya sayıları artırılırken yasal tamamlama süreleri oranında daraltılmış; buna paralel olarak müfettişlerin inceleme derinliğini belirlemede kullandıkları mesleki takdir yetkileri yeni bir merkezi yönerge ile kısıtlanmıştır. Bu süreçte personelin bir kısmı durumu bir 'mesleki gelişim sınavı' olarak görüp motivasyonunu korurken, çoğunluğun durumu 'baş edilemez bir tehdit' olarak tanımladığı ve psikosomatik belirtiler gösterdiği saptanmıştır.
Bu senaryo, Karasek’in İş Talebi-Kontrol Modeli ve Lazarus’un Bilişsel Değerlendirme Kuramı bütünleşik olarak analiz edildiğinde, aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
- Kurumda Karasek'in modeline göre 'yüksek gerilimli' (high strain) bir çalışma ortamı oluşmuştur ve personelin çoğunluğu stres faktörünü 'tehdit' olarak algılayarak olumsuz bir 'ikincil değerlendirme' (secondary appraisal) süreci içindedir.Answer
- BPersonelin stres yaşamasının temel nedeni, dosya sayısının artmasıyla birlikte ortaya çıkan yetki sınırları karmaşası ve 'rol belirsizliği' faktörüdür.
- CHerzberg'in Çift Faktör Teorisi'ne göre personelin tepkisi, motive edici faktörlerin eksikliğinden ziyade, çalışma koşulları ve denetim gibi 'hijyen faktörleri'ndeki bozulmaya verilen tepkidir.
- DPersonelin gösterdiği psikosomatik belirtiler, tükenmişlik sendromunun 'duyarsızlaşma' boyutunda olduklarını ve stresin tek kaynağının kronik fiziksel yorgunluk olduğunu kanıtlar.
- EStres algısı tamamen nesnel bir süreçtir; personelin bir kısmının durumu fırsat olarak görmesi, kurumdaki stres kaynaklarının (taleplerin) henüz kritik seviyeye ulaşmadığını gösterir.
Answer
Kurumda yüksek iş talebi ve düşük iş kontrolü nedeniyle 'yüksek gerilimli' bir ortam oluşmuş, personelin çoğunluğu ise kendi kaynaklarını yetersiz bularak olumsuz bir ikincil değerlendirme sürecine girmiştir.
Doğru seçenek, senaryodaki nesnel şartların (yüksek talep/düşük kontrol) Karasek modelindeki karşılığını tam olarak vermekte ve çoğunluğun yaşadığı psikosomatik tepkiyi Lazarus'un ikincil değerlendirme (kaynak yetersizliği algısı) kavramıyla doğru ilişkilendirmektedir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
İş Talebi-Kontrol Etkileşimi ve Bilişsel Değerlendirme Sentezi
Alternative Method
Karasek'in 2x2 matrisini (Talep-Kontrol) gözünüzün önüne getirerek senaryodaki kısıtlamaların sizi hangi çeyreğe (yüksek gerilim) götürdüğünü belirleyin ve ardından bireysel farkların nedenini Lazarus'un değerlendirme katmanlarında arayın.
Estimated Time:3m 0s