Examkin

Rüzgar Şekilleri

79 questions

Question 1Question →

Türkiye'de rüzgârların yer şekillerini biçimlendirme kapasitesi; iklim koşulları, bitki örtüsü ve litolojik özelliklerle doğrudan ilişkilidir. Özellikle İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'nun kurak sahalarında bu dış kuvvetin etkisi mikro ve makro ölçekli pek çok yer şekli üzerinde gözlemlenebilir.

Buna göre, Türkiye'deki rüzgâr şekilleri ve oluşum süreçleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Peri bacalarının oluşumunda üstteki dirençli blokların (şapka) korunması ve kulelerin dikleşmesi sürecinde rüzgâr, akarsu ve sel sularından sonra gelen birincil (ana) şekillendirici kuvvettir.

Answer

Peri bacalarının oluşumunda rüzgârın birincil (ana) kuvvet olduğunu belirten ifade yanlıştır; rüzgâr bu süreçte sadece ikincil (dolaylı) bir etkiye sahiptir.
Peri bacalarının oluşumu temelde bir akarsu/sel aşındırması sürecidir. Rüzgâr bu süreçte kulelerin etrafındaki gevşek tüfleri süpürerek şekli netleştirir ancak şekli ortaya çıkaran ana mekanizma yağış ve yüzey akışıdır. Bu nedenle rüzgâr 'birincil' değil, 'ikincil' kuvvettir.

Step-by-Step Solution

1
Rüzgârın aşındırma mekanizmasını analiz et
Rüzgâr, ağır yüklerini yüzeye yakın taşıdığı için mantarkaya gibi altı oyuk yapılar oluşturur.
Sediment konsantrasyonunun dikey dağılımını anlamak için.
2
Kumul dağılımını değerlendir
Kumullar hem Karapınar (İç Anadolu) hem de kıyı bölgelerinde (Patara, Side) oluşabilir.
Rüzgârın sadece çöl benzeri alanlarda değil, kum kaynağı olan her yerde etkili olabileceğini doğrulamak için.
3
Dış kuvvetlerin peri bacaları üzerindeki hiyerarşisini kontrol et
Peri bacaları sel suları ve akarsu erozyonu ile oluşur; rüzgâr sadece tüfleri aşındırarak şekli belirginleştiren ikincil bir kuvvettir.
Yaygın bir kavram yanılgısı olan 'rüzgârın ana kuvvet olması' hatasını düzeltmek için.

Key Concept

Rüzgârın Dış Kuvvet Olarak Etki Mekanizması ve Hiyerarşisi
Estimated Time:2m 0s
Question 2Question →

Türkiye’nin yer şekilleri üzerine saha çalışması yapan bir araştırma grubu, Konya’nın Karapınar ilçesi ve çevresinde bitki örtüsünün cılızlığına ve kuraklığa bağlı olarak rüzgârın doğrudan şekillendirici etkisinin çok yüksek olduğunu tespit etmiştir.

Buna göre, araştırma grubunun bu sahada rüzgâr aşınım ve birikim süreçleri sonucunda oluşmuş yer şekillerine örnek olarak aşağıdakilerden hangisini göstermesi beklenir?

Show answer & explanation

Answer: Mantarkaya ve Barkan

Answer

Mantarkaya ve Barkan seçeneği doğrudur çünkü her iki yer şekli de rüzgârın doğrudan aşındırma ve biriktirme faaliyetleri sonucunda oluşur.
Mantarkaya, rüzgârın taşıdığı taneciklerin kayaların alt kısımlarını daha fazla aşındırmasıyla oluşan bir aşınım şeklidir. Barkan ise rüzgârın biriktirme yapmasıyla oluşan hilal şeklindeki kumul tepeleridir. Her ikisi de Konya-Karapınar gibi rüzgârın doğrudan etkili olduğu sahalarda görülür.

Step-by-Step Solution

1
Bölgenin coğrafi özelliklerini analiz etme
Konya-Karapınar çevresi kurak, yarı kurak ve bitki örtüsünden yoksun olduğu için rüzgârın en etkili dış kuvvet olduğu saptanır.
Rüzgârın şekillendirici etkisi, mekanik çözülmenin fazla ve toprağın gevşek olduğu bitkisiz alanlarda maksimuma ulaşır.
2
Rüzgâr aşınım ve birikim şekillerini gruplandırma
Mantarkaya, Tafoni, Yardang ve Hamada aşınım; Kumul, Barkan ve Lös birikim şekilleri olarak listelenir.
Soruda hem aşınım hem de birikim şeklinin bir arada bulunduğu doğru seçeneği bulmak gerekir.
3
Çeldiricileri eleme
Peri bacası (akarsu/sel), delta (akarsu), polye ve lapya (karstik) süreçlerle ilişkili olduğu için elenir.
Dış kuvvetlerin (rüzgâr, akarsu, buzul, dalga) etki alanlarını ve oluşturdukları spesifik şekilleri birbirinden ayırt etmek KPSS coğrafya sorularında temel ayırt edicidir.

Key Concept

Rüzgâr Şekilleri
Estimated Time:55s
Question 3Question →

Bitki örtüsünün zayıf olduğu sahalarda rüzgârların taşıdığı ince boyutlu materyalleri (kum ve toz), hızlarının azaldığı yerlerde üst üste yığmasıyla oluşan toprak örtüsü aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Lös

Answer

Rüzgârların taşıyıp biriktirdiği materyallerden oluşan toprak türü Lös olarak adlandırılır.
Rüzgârlar, bitki örtüsünün seyrek olduğu bölgelerde taşıdıkları toz ve kum gibi ince materyalleri hızlarının kesildiği alanlarda biriktirirler. Bu süreç sonunda oluşan karakteristik toprak örtüsüne 'Lös' adı verilir.

Step-by-Step Solution

1
Dış kuvvet ve süreç analizi
Soruda rüzgârların taşıma ve biriktirme faaliyeti vurgulanmaktadır.
Toprak türünün hangi dış kuvvet tarafından oluşturulduğunu belirlemek temel adımdır.
2
Toprak türlerinin dış kuvvetlerle eşleştirilmesi
Seçeneklerdeki toprak türlerinin hangi dış kuvvetle oluştuğu incelenir (Moren-Buzul, Alüvyon-Akarsu vb.).
Yanlış seçenekleri eleyerek doğru sonuca ulaşmayı sağlar.
3
Doğru terimin belirlenmesi
Rüzgâr birikim toprağı olan Lös doğru yanıt olarak seçilir.
Lös, kurak ve yarı kurak bölgelerde rüzgârın karakteristik biriktirme ürünüdür.

Key Concept

Rüzgâr Biriktirme Şekilleri ve Lös

Hints

1
Bu toprak türü, rüzgârın hızının azaldığı yerlerde tozların birikmesiyle oluşur.
2
Akarsuların taşıdığına 'Alüvyon', buzulların taşıdığına 'Moren' denilir; rüzgârınkini hatırlayın.
3
Türkiye'de özellikle İç Anadolu gibi kurak bölgelerde rüzgârın biriktirdiği bu topraklara 'Lös' denir.

Practice More

Rüzgâr aşındırma şekillerinden Mantar Kaya ve Tafoni arasındaki farkları inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Dış kuvvetleri eleyerek gidin: Akarsu (Alüvyon), Buzul (Moren), Dalga (Kıyı kumulu) ve Rüzgâr (Lös).
Estimated Time:30s
Question 4Question →

Türkiye’de rüzgârların yer şekillendirici etkisinin en şiddetli olduğu saha Konya-Karapınar yöresidir. Bu yörede rüzgârın hem doğrudan aşındırma (korazyon) hem de biriktirme (sedimantasyon) süreçleri sonucunda çeşitli mikro ve makro yer şekilleri oluşmaktadır.

Buna göre, bölgedeki rüzgâr süreçleri ve oluşan yer şekillerine dair aşağıdaki teknik değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Bölgedeki peri bacalarının karakteristik sütun ve şapka yapılarının ortaya çıkmasında rüzgâr, aşındırdığı materyalleri uzaklaştırarak bu şekillerin oluşumunda birincil derecede etkili olan dış kuvvet rolünü üstlenmektedir.

Answer

Peri bacalarının oluşumunda rüzgârın birincil etken olduğunu savunan değerlendirme yanlıştır; çünkü bu şekillerin oluşumundaki temel faktör sel sularıdır.
Peri bacalarının oluşum sürecinde rüzgârın etkisi doğrudan ve birincil değil, sel sularının aşındırdığı materyalleri uzaklaştırarak şekli belirginleştiren ikincil ve dolaylı bir etkidir. Ana şekillendirici güç, volkanik tüfleri parçalayan sel sularıdır.

Step-by-Step Solution

1
Rüzgâr aşınım şekillerini analiz et.
Mantar kaya, tafoni, yardang ve hamada gibi şekillerin rüzgârın korazyon (aşındırma) gücüyle oluştuğu doğrulanır.
Rüzgârın taşıdığı taneciklerin kayaçlara çarpması bu şekilleri üretir.
2
Rüzgâr birikim şekillerini analiz et.
Lös, kumul ve barkanların rüzgârın taşıma kapasitesinin düştüğü alanlarda oluştuğu doğrulanır.
Hızı azalan rüzgâr yükünü bırakarak birikim yapar.
3
Dış kuvvetlerin etkileşimini ve 'peri bacası' yanılgısını incele.
Peri bacalarının oluşumunda ana faktörün volkanik tüflerin sel suları tarafından aşındırılması olduğu saptanır.
Rüzgâr bu süreçte sadece gevşek malzemeyi uzaklaştırarak şekillendirmeye ikincil bir destek verir.

Key Concept

Rüzgâr Şekilleri ve Dış Kuvvetlerin Rol Paylaşımı
Estimated Time:2m 0s
Question 5Question →

Türkiye'de rüzgârların yer şekillendirici etkisi; iklimin kurak veya yarı kurak olduğu, bitki örtüsünün cılız kaldığı ve fiziksel ufalanmanın şiddetli olduğu alanlarda artış gösterir. Bu durumun Türkiye'deki en belirgin örnekleri Konya-Karapınar çevresi ile Güneydoğu Anadolu'nun güney kesimlerinde görülür.

Buna göre, rüzgârların hem aşındırma hem de biriktirme faaliyetlerinin yoğun olduğu bu alanlarda, oluşumunda rüzgârların doğrudan bir etkiye sahip olmadığı yer şekli aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Peri bacası

Answer

Peri bacaları, oluşumunda rüzgârın doğrudan değil, sadece dolaylı etkisinin olduğu bir yer şeklidir.
Peri bacalarının oluşumunda temel ve doğrudan belirleyici olan dış kuvvet akarsu ve sel sularıdır. Rüzgârlar, bu oluşumların sadece son şeklini almasında ve yüzeyin süpürülmesinde dolaylı bir role sahiptir. Diğer seçeneklerdeki Mantarkaya, Tafoni, Barkan ve Lös ise tamamen rüzgârın doğrudan aşındırma veya biriktirme faaliyetleri sonucunda meydana gelir.

Step-by-Step Solution

1
Dış kuvvetlerin bölgeye göre etkinliğini analiz edin.
Konya-Karapınar ve Güneydoğu Anadolu gibi kurak bölgelerde rüzgârlar birincil dış kuvvettir.
Bitki örtüsü yetersizliği ve kuraklık rüzgârın şekillendirme gücünü artırır.
2
Seçeneklerdeki yer şekillerini ana şekillendirici kuvvetlerine göre sınıflandırın.
Mantarkaya, Tafoni, Barkan ve Lös doğrudan rüzgâr etkisiyle oluşur.
Bu şekiller rüzgârın aşındırma veya biriktirme faaliyetlerinin sonucudur.
3
Peri bacalarının oluşum sürecini değerlendirin.
Peri bacaları sel suları ve akarsu aşındırması (tüf ve bazalt üzerinde) sonucu oluşur.
Rüzgâr, peri bacalarının oluşumunda ana etken değildir; sadece şekillenme sürecine yardımcı (dolaylı) etkide bulunur.

Key Concept

Rüzgârların Şekillendirici Etkisi ve Peri Bacalarının Oluşumu
Estimated Time:45s
Question 6Question →

Türkiye'de kurak ve yarı kurak bölgelerde rüzgârların doğrudan yer şekillendirici etkisi (aşınım ve birikim) diğer dış kuvvetlere oranla daha belirgindir. Ancak bu bölgelerde görülen bazı yer şekillerinin oluşumunda rüzgârlar "birincil" etken iken, bazılarında "ikincil" veya "dolaylı" bir rol üstlenir.

Buna göre, rüzgârların Türkiye'deki yer şekillendirme süreci ve ortaya çıkan morfolojik yapılarla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Mantar kaya (şahit kaya) oluşumunda, rüzgârın havalandırdığı kum tanelerinin çarparak aşındırma (korozyon) gücü, materyallerin ağırlığı nedeniyle zemine yakın seviyelerde daha yoğun gerçekleşir.

Answer

Mantar kaya oluşumunda rüzgârın taşıdığı materyallerin zemine yakın kısımları daha fazla aşındırması (korozyon süreci) temel etkendir.
Mantar kaya (şahit kaya) oluşumu, rüzgârın taşıdığı taneciklerin yerden belirli bir yüksekliğe kadar (yaklaşık 11 metre) daha yoğun olmasından dolayı kayanın alt kısmını üst kısmına göre daha fazla aşındırması sonucunda gerçekleşir. Bu mekanik aşındırma sürecine 'korozyon' denir ve Türkiye'de İç Anadolu gibi kurak sahalarda karakteristik bir örnektir.

Step-by-Step Solution

1
Rüzgâr aşındırma mekanizmasını analiz etme
Rüzgâr, korozyon (sandblasting) yoluyla kayaçları aşındırır.
Rüzgârın taşıdığı kum taneleri çarptıkları yüzeyi mekanik olarak aşındırır.
2
Vertical (dikey) aşınma farkını değerlendirme
Aşınma yer seviyesinde daha şiddetlidir.
Kum taneleri ağır olduğu için rüzgâr tarafından ancak yerden 11-1.51.5 metre yüksekliğe kadar yoğun şekilde taşınabilir.
3
Mantar kaya formunu açıklama
Kayanın alt kısmı üst kısmına göre daha ince kalır.
Zemine yakın yerdeki şiddetli korozyon, kayanın altını daha hızlı oyar.

Key Concept

Rüzgâr Korozyonu ve Dikey Limit
Estimated Time:1m 30s
Question 7Question →

Türkiye'de rüzgârların yer şekillendirici etkisi; iklim koşulları, bitki örtüsünün yoğunluğu ve toprak yapısı ile doğrudan ilişkilidir. Özellikle fiziksel ufalanmanın şiddetli olduğu, bitki örtüsünden yoksun kurak ve yarı kurak bölgelerde rüzgârın aşındırma ve biriktirme faaliyetleri sonucunda çeşitli yer şekilleri oluşmaktadır. Bu doğrultuda, rüzgâr erozyonunun ve biriktirmesinin en etkili olduğu sahalardan biri olan Konya-Karapınar çevresi dikkate alındığında, aşağıdaki yer şekillerinden hangisinin oluşumunda rüzgârlar "birincil" şekillendirici dış kuvvet değildir?

Show answer & explanation

Answer: Peri Bacaları

Answer

Peri bacaları, oluşumunda rüzgârın birincil etken olmadığı, temel olarak sel sularının aşındırmasıyla meydana gelen bir yer şeklidir.
Peri bacaları rüzgâr aşındırmasıyla değil, sel sularının volkanik tüfleri ve bazaltları aşındırmasıyla oluşan bir akarsu aşınım şeklidir. Soruda 'birincil' etken sorulduğu için peri bacaları rüzgâr şekilleri kategorisine girmez.

Step-by-Step Solution

1
Bölgesel özelliklerin analiz edilmesi
Konya-Karapınar çevresi kurak, bitki örtüsü zayıf ve rüzgâr etkisine açık bir sahadır.
Rüzgâr şekillerinin rüzgârın en etkili olduğu sahalarla eşleştirilmesi gerekir.
2
Seçeneklerdeki yer şekillerinin birincil oluşum nedenlerinin karşılaştırılması
Mantarkaya, Tafoni, Barkan ve Kumullar doğrudan rüzgâr faaliyetiyle (aşınım/birikim) oluşurken; peri bacaları akarsu (sel suları) aşınım şeklidir.
Dış kuvvetlerin yer şekilleri üzerindeki baskınlık düzeyini ayırt etmek temel KPSS kazanımıdır.

Key Concept

Rüzgârların Şekillendirici Etkisi ve Ajan Etkileşimi
Estimated Time:50s
Question 8Question →

Türkiye’de rüzgârların yer şekillendirici gücü; yağış miktarının az, nemin düşük ve bitki örtüsünün seyrek olduğu iç kesimlerde daha belirgindir. Özellikle Konya ilinin Karapınar çevresi, rüzgârın hem aşındırma hem de biriktirme yoluyla oluşturduğu topografya şekilleriyle dikkat çekmektedir.

Buna göre, belirtilen saha şartlarında rüzgârların doğrudan etkisiyle oluşan yer şekilleri arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?

Show answer & explanation

Answer: Peri bacaları

Answer

Peri bacaları, rüzgârların doğrudan etkisiyle değil, temel olarak akarsu ve sel sularının aşındırmasıyla oluşan bir yer şeklidir.
Peri bacaları, volkanik arazilerde sel sularının ve akarsuların tüf tabakasını aşındırmasıyla oluşur. Rüzgârlar bu süreçte sadece aşınan materyalin taşınması ve şeklin belirginleşmesinde dolaylı bir rol oynar. Bu nedenle rüzgârların doğrudan oluşturduğu bir şekil olarak kabul edilemez.

Step-by-Step Solution

1
Rüzgâr şekillerinin oluşum şartlarını değerlendir.
Rüzgârlar, bitki örtüsünün cılız ve kuraklığın fazla olduğu (İç ve Güneydoğu Anadolu gibi) bölgelerde etkilidir.
Soruda belirtilen Karapınar çevresi bu özelliklere sahip bir rüzgâr sahasıdır.
2
Seçeneklerdeki yer şekillerini dış kuvvetlerine göre gruplandır.
Mantar kaya ve tafoni aşınım; barkan ve kumul ise rüzgâr birikim şeklidir. Peri bacası ise akarsu/sel aşınım şeklidir.
Peri bacalarının oluşumunda volkanik tüflerin sel suları tarafından aşındırılması ana etkendir; rüzgâr burada sadece şekillenmeyi hızlandıran dolaylı bir kuvvettir.

Key Concept

Rüzgârların yer şekillendirici etkisi ve akarsu-rüzgâr etkileşimi

Alternative Method

Rüzgârın doğrudan (primer) mı yoksa dolaylı (sekonder) mı etkili olduğunu düşünerek eleme yapabilirsiniz. Peri bacası dışındaki tüm seçenekler rüzgârın bizzat 'usta' olduğu şekillerdir.
Estimated Time:45s
Question 9Question →

İç Anadolu Bölgesi’nde özellikle Konya-Karapınar çevresi, bitki örtüsünün cılızlığı ve kurak iklim şartları nedeniyle rüzgârların yer şekillendirme üzerindeki etkisinin en bariz görüldüğü sahalardan biridir. Bu bölgede rüzgârın aşındırma gücüne veya biriktirme hızına bağlı olarak çeşitli mikro ve makro yer şekilleri gelişim göstermiştir.

Buna göre; bölgede görülebilen aşağıdaki yer şekillerinden hangisi, oluşumunda rüzgârın doğrudan bir dış kuvvet olarak rol aldığı aşınım veya birikim şekilleri arasında yer almaz?

Show answer & explanation

Answer: Peri Bacaları

Answer

Peri Bacaları
Peri bacaları, volkanik tüf ve bazalt gibi direnç farkı olan kayaçların sel suları ve sağanak yağışlar tarafından aşındırılması sonucu meydana gelir. Konya-Karapınar gibi rüzgârın çok etkili olduğu sahalarda bulunsa dahi, bu yer şeklinin asıl oluşum mekanizması akarsu aşındırmasıdır. Rüzgâr bu süreçte sadece yüzeyi parlatarak veya şekle son halini vererek ikincil bir rol oynar.

Step-by-Step Solution

1
Konya-Karapınar bölgesinin jeomorfolojik şartlarını analiz etme
Bölgenin kurak iklimi ve bitki örtüsü yoksunluğu, rüzgârın hem aşındırma (korozyon) hem de biriktirme süreçleri için uygun ortam sağlar.
Rüzgârın şekillendirici etkisi ancak mekanik ufalanmanın şiddetli olduğu bu tür ortamlarda baskın hale gelir.
2
Seçeneklerdeki yer şekillerini ana dış kuvvetlerine göre sınıflandırma
Mantarkaya, tafoni, yardang ve barkan doğrudan rüzgârın esme hızı ve yönüne bağlı olarak oluşur; peri bacaları ise akarsu/sel aşındırması ürünüdür.
Dış kuvvetlerin (rüzgâr, akarsu, buzul, dalga) etki alanlarını ve karakteristik şekillerini ayırt etmek doğru sonuca ulaştırır.
3
Peri bacalarındaki ajan etkileşimini değerlendirme
Peri bacalarının ana mimarı sel sularıdır, rüzgâr bu süreçte sadece aşınan yüzeyleri düzelten ikincil/dolaylı bir faktördür.
KPSS sınavında sıkça sorulan 'rüzgârın dolaylı etkisi' kavramı peri bacaları üzerinden test edilmektedir.

Key Concept

Rüzgârın Doğrudan ve Dolaylı Etkisi

Practice More

Rüzgârın Türkiye'de nerelerde etkili olduğu ile fiziksel ufalanmanın dağılımı arasındaki ilişkiyi tekrar ediniz.
Estimated Time:50s
Question 10Question →

Türkiye'de rüzgârların yer şekillendirici etkisi üzerine yapılan sentez çalışmalarında; morfolojik gelişim, litolojik direnç ve klimatik veriler arasındaki ilişki analiz edilmektedir. Özellikle Neojen dönemine ait gölsel tortulların bulunduğu havzalarda rüzgârın aşındırma (korozyon) ve biriktirme (akümülasyon) faaliyetlerinin hızı, bitki örtüsünün kapalılık oranı ve insan müdahalesiyle doğrudan ilişkilidir.

Bu bilgiler ışığında, Türkiye'deki rüzgâr şekillerinin özellikleri ve mekânsal dağılışına ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi en doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Konya-Karapınar çevresindeki kumul sahalarında gözlenen ve barkan morfolojisine benzeyen yapılar, bölgedeki ekstrem bitki tahribatıyla oluşmuş yerel şekillerdir; ancak Türkiye'nin yarı kurak iklim koşulları bu kumulların tam çölleşme sahalarındaki gibi süreklilik arz etmesini kısıtlamaktadır.

Answer

Konya-Karapınar çevresindeki kumul hareketliliğinin bitki tahribatıyla ilişkili olduğu ve Türkiye ikliminin tam çöl formasyonlarına (barkan gibi) izin vermeyen yarı kurak yapısı doğru değerlendirmedir.
Karapınar, Türkiye'de rüzgâr erozyonunun en şiddetli olduğu yerdir. Buradaki kumul hareketliliği doğal kuraklığın yanı sıra bitki örtüsünün tahrip edilmesiyle hız kazanmıştır. Ancak Türkiye iklimi 'yarı kurak' olduğu için, Sahra gibi bölgelerde görülen devasa barkan (hilal şekilli kumul) sistemleri Türkiye'de tam anlamıyla oluşamaz ve sürekli kalamaz; görülenler küçük ölçekli ve yereldir.

Step-by-Step Solution

1
Türkiye'de rüzgârın etkili olduğu alanları belirle.
İç Anadolu (Konya-Karapınar) ve Güneydoğu Anadolu ana odak noktalarıdır.
Bu bölgeler yağışın az, bitki örtüsünün cılız ve fiziksel ufalanmanın şiddetli olduğu alanlardır.
2
Rüzgârın birincil ve ikincil kuvvet olduğu durumları ayırt et.
Peri bacalarında rüzgâr yardımcı kuvvettir; mantarkaya, barkan ve tafonide ise birincil kuvvettir.
Dış kuvvetlerin yer şekilleri üzerindeki baskınlık sırası, sınavın en ayırt edici noktalarından biridir.
3
İklim ve yer şekli ilişkisini analiz et.
Türkiye'de 'tam çöl' bulunmadığı için barkan gibi şekiller yaygın değildir; Karapınar'daki örnekler yerel ve antropojenik (insan kaynaklı) etkilidir.
Türkiye'nin yıllık yağış miktarının genelde 200−300200-300 mm'nin üzerinde olması gerçek çöl şekillerinin sürekliliğini engeller.

Key Concept

Türkiye'de rüzgâr şekillerinin oluşum şartları ve mekânsal sınırlılıkları
Question 11Question →

Türkiye'de rüzgârların yer şekillerini biçimlendirme gücü bölgeler arasında belirgin farklılıklar göstermektedir. İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde rüzgâr aşınım ve birikim şekillerine (mantar kaya, tafoni, kumul vb.) sıkça rastlanırken, Doğu Karadeniz kıyı kuşağında bu tür şekillerin görülme olasılığı yok denecek kadar azdır.

Bölgeler arasındaki bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Nemlilik ve yağış rejimine bağlı olarak bitki örtüsü gürlüğünün farklı olması

Answer

Nemlilik ve yağış rejimine bağlı olarak bitki örtüsü gürlüğünün farklı olması
Rüzgârın bir bölgeyi şekillendirebilmesi için o bölgede buharlaşmanın yağıştan fazla olması, zeminin kuru kalması ve koruyucu bir bitki örtüsünün (orman, gür otlak vb.) bulunmaması gerekir. Türkiye'de İç ve Güneydoğu Anadolu gibi kurak ve yarı kurak sahalarda bu şartlar sağlandığı için rüzgâr şekilleri yaygındır; ancak Karadeniz gibi nemli ve gür bitki örtüsüne sahip yerlerde rüzgârın yüzeye müdahalesi sınırlıdır.

Step-by-Step Solution

1
Rüzgârın yer şekillendirme mekanizmasını analiz etme.
Rüzgârın aşındırma ve biriktirme yapabilmesi için taneli yapının (kum, toz) kuru olması ve bitki kökleri tarafından tutulmaması gerekir.
Nemli topraklar birbirine tutunur ve rüzgâr tarafından kolayca taşınamaz; gür bitki örtüsü ise rüzgârın hızını keserek zemini bir zırh gibi korur.
2
İç Anadolu/Güneydoğu Anadolu ile Karadeniz bölgelerini kıyaslama.
İç kesimlerde yağış az, nem düşük ve bitki örtüsü cılızdır (bozkır). Karadeniz'de ise her mevsim yağışlı, nem yüksek ve bitki örtüsü gürdür (orman).
Bölgesel farkların temel dayanağını tespit etmek.
3
Seçenekleri değerlendirerek temel nedeni belirleme.
Bitki örtüsü ve nemlilik farkının rüzgârın yüzeyle temasını belirleyen asıl unsur olduğu sonucuna varılır.
En güçlü açıklayıcı faktörü seçmek.

Key Concept

Rüzgârın Şekillendirici Etkisi ve Bitki Örtüsü İlişkisi

Hints

1
Rüzgârın kumları uçurabilmesi için toprağın ıslak mı yoksa kuru mu olması gerektiğini düşünün.

Practice More

Rüzgâr aşınım şekilleri (mantar kaya, şahit kaya, tafoni, yardang) ile birikim şekillerini (kumul, lös, barkan) birbirine karıştırmamak için tablo oluşturabilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 12Question →

Türkiye'de rüzgarların yer şekillerini oluşturma gücü; yağışın az, bitki örtüsünün cılız ve arazinin kurak olduğu bölgelerde daha fazladır. Özellikle Konya-Karapınar çevresi, rüzgarın şekillendirici etkisinin en belirgin olduğu sahalardan biridir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi rüzgarın doğrudan aşındırma veya biriktirme faaliyetleri sonucunda oluşan yer şekillerinden biri değildir?

Show answer & explanation

Answer: Peri bacaları

Answer

Peri bacaları, oluşumunda temel etkenin akarsu ve sel suları olması nedeniyle rüzgarın doğrudan oluşturduğu bir şekil değildir.
Peri bacalarının oluşumunda temel dış kuvvet akarsu ve sel sularıdır. Volkanik tüflerin sel suları tarafından aşındırılmasıyla oluşurlar. Rüzgarlar bu süreçte sadece aşınan yüzeyi parlatarak veya şekillendirerek ikincil bir etkiye sahip olur.

Step-by-Step Solution

1
Rüzgarın etkili olduğu bölgelerin temel özelliklerini hatırla.
Rüzgarlar bitki örtüsünün cılız ve iklimin kurak olduğu Konya-Karapınar gibi yerlerde etkilidir.
Dış kuvvetlerin etkinlik alanları iklim ve bitki örtüsü şartlarına bağlıdır.
2
Seçeneklerdeki yer şekillerini dış kuvvetlere göre sınıflandır.
Mantar kaya, tafoni ve barkan/lös gibi şekiller rüzgarın doğrudan etkisiyledir.
Rüzgar aşınım ve birikim şekillerinin ayırt edilmesi gerekir.
3
Peri bacalarının oluşum mekanizmasını analiz et.
Peri bacalarının oluşumunda birincil etken sel sularıdır; rüzgar ise dolaylı/ikincil bir etkendir.
KPSS sınavlarında sıkça sorulan 'dış kuvvet-yer şekli' eşleştirmesi bilgisini doğrulamak.

Key Concept

Rüzgarın şekillendirici etkisinin kurak bölgelerde (İç ve Güneydoğu Anadolu) fazla olması ve rüzgar şekillerinin (Mantar kaya, Barkan vb.) akarsu şekillerinden (Peri bacası vb.) ayırt edilmesi.
Question 13Question →

Türkiye'de rüzgârların yer şekillerini biçimlendirme kapasitesi üzerine yapılan jeomorfolojik araştırmalarda; rüzgârın hem doğrudan (aşınım ve birikim) hem de dolaylı (aşınan materyalin uzaklaştırılması) rolleri olduğu ortaya konulmuştur. Bu süreçlerin etkinliği, arazinin paleocoğrafik geçmişi, litolojik yapısı ve güncel klimatik şartların bir sentezi olarak gelişmektedir. Bu sentez ve Türkiye'nin yer şekilleri özellikleri dikkate alındığında, rüzgârın şekillendirici rolüyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Barkanlar, hamadalar ve yardanglar; Türkiye'nin iç kesimlerinde rüzgârın yer şekillendirici etkisinin en şiddetli olduğu sahalarda topografyaya hakim olan en yaygın rüzgâr yer şekilleri grubudur.

Answer

Barkan, hamada ve yardangların Türkiye'nin iç kesimlerinde topografyaya hakim olan en yaygın şekiller olduğunu belirten ifade yanlıştır.
Barkanlar (hilal şekilli kumullar) Türkiye'de sadece Konya-Karapınar çevresinde çok kısıtlı bir alanda görülür. Hamada (çöl kaldırımı/kayalık çöl) ve Yardang (rüzgâr yarığı) ise Türkiye'de topografyayı belirleyen yaygın şekiller değildir. Bu şekiller daha çok Sahra veya Orta Asya gibi gerçek çöllerin karakteristik unsurlarıdır. Türkiye'nin iç kesimlerinde en yaygın rüzgâr şekilleri mantar kaya, tafoni ve kumullardır.

Step-by-Step Solution

1
Rüzgâr yer şekillerinin Türkiye'deki dağılımını analiz etmek.
Türkiye'de mantar kaya, tafoni ve kumul gibi şekillerin daha yaygın olduğu, barkanların ise istisnai olduğu görülür.
Genel coğrafya bilgisi ile Türkiye coğrafyası arasındaki farkı ayırt etmek gerekir.
2
Barkan, hamada ve yardang kavramlarının Türkiye özelindeki karşılığını değerlendirmek.
Bu şekillerin Türkiye'de 'en yaygın' veya 'topografyaya hakim' olması mümkün değildir; çünkü Türkiye tam bir çöl ikliminde değildir.
Sıfatların (yaygın, hakim, tek) doğruluğunu sorgulamak KPSS seviyesi sorularında belirleyicidir.
3
Diğer teknik seçeneklerin (aşındırıcı yük yoğunluğu, deflyasyon, paleocoğrafya) doğruluğunu teyit etmek.
Mantar kaya dinamiği, peri bacası oluşumu ve Karapınar'ın jeolojik geçmişi hakkındaki bilgilerin akademik olarak doğru olduğu saptanır.
Yanlış olanı bulmak için doğruların neden doğru olduğunu bilimsel temellerle anlamak gerekir.

Key Concept

Rüzgâr Şekillerinin Türkiye Coğrafyasındaki Özgünlüğü ve Yaygınlık Derecesi
Estimated Time:1m 30s
Question 14Question →

Türkiye'de rüzgârların yer şekillendirici gücü; yıllık yağış miktarının azlığı, fiziksel ufalanmanın şiddeti ve bitki örtüsünün seyrekliği ile doğrudan ilişkilidir. Özellikle Konya-Karapınar yöresi gibi kurak ve yarı kurak sahalarda bu süreçler morfolojik gelişimde belirleyici rol oynar.

Buna göre, Türkiye'deki rüzgâr şekilleri ve oluşum süreçleri dikkate alındığında, aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Nevşehir ve çevresinde yaygın olan peri bacalarının oluşumunda rüzgârlar doğrudan aşındırma yapan birincil dış kuvvettir.

Answer

Nevşehir ve çevresinde yaygın olan peri bacalarının oluşumunda rüzgârlar değil, sel suları ve akarsular birincil dış kuvvettir.
Peri bacalarının oluşumunda temel etken sel suları ve akarsu aşındırmasıdır. Rüzgârlar bu sahalarda şekillendirmeye yardımcı olur ancak birincil (başlıca) kuvvet değildir. Bu nedenle peri bacalarını doğrudan rüzgâr aşınım şekli olarak sınıflandırmak coğrafi bir hatadır.

Step-by-Step Solution

1
Rüzgârın etkili olduğu sahaları belirle.
Türkiye'de rüzgârlar bitki örtüsünün zayıf olduğu İç Anadolu (Karapınar) ve Güneydoğu Anadolu'da en etkilidir.
Rüzgâr şekillendirmesi için kuraklık ve zayıf bitki örtüsü temel şarttır.
2
Aşındırma ve biriktirme şekillerini ayırt et.
Mantar kaya ve tafoni aşınım; barkan, kumul ve lös ise birikim şekilleridir.
Rüzgârın enerjisinin azaldığı yerde biriktirme, malzemenin çarptığı yerde aşındırma yapılır.
3
Peri bacalarının oluşum mekanizmasını analiz et.
Peri bacaları rüzgâr şekli değil, sel suları/akarsu aşındırmasıyla oluşan özel bir yer şeklidir.
Rüzgâr bu süreçte sadece aşınan yüzeyi temizleyerek veya süreci hızlandırarak ikincil rol oynar.

Key Concept

Rüzgârların Türkiye'deki yer şekillendirici etkisi ve diğer dış kuvvetlerle etkileşimi.
Question 15Question →

Türkiye'de rüzgarların yer şekillendirici etkisinin belirgin olduğu kurak ve yarı kurak bölgelerde, kayaların alt kısımlarının üst kısımlarına oranla daha şiddetli bir aşındırmaya uğradığı ve bu durumun sonucunda mantarı andıran yer şekillerinin oluştuğu gözlemlenmektedir.

Rüzgarın aşındırma (korozyon) etkisinin kayaların özellikle taban kısımlarında yoğunlaşarak bu karakteristik yapıyı ortaya çıkarmasının temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Rüzgarın taşıdığı kum ve küçük taş parçalarının ağırlıkları nedeniyle yere yakın seviyelerde daha yoğun olması

Answer

Rüzgarın taşıdığı kum ve küçük taş parçalarının ağırlıkları nedeniyle yere yakın seviyelerde daha yoğun olması
Rüzgarların taşıdığı kum taneleri ve diğer katı parçacıklar, ağırlıkları nedeniyle atmosferin üst katmanlarına çıkamaz ve genellikle yerin hemen üstündeki katmanda yoğunlaşırlar. Bu parçacıklar bir zımpara kağıdı gibi hareket ederek çarptıkları kayaların alt kısımlarını daha hızlı aşındırırlar. Üst kısımlara daha az malzeme çarptığı için aşınma daha yavaş olur ve sonuçta mantar görünümü ortaya çıkar.

Step-by-Step Solution

1
Yer şeklinin ve sürecin tanımlanması
Mantarkaya (şeytan masası) oluşumu bir rüzgar aşınım (korozyon) sürecidir.
Rüzgarın taşıdığı malzemelerin kayalara çarpması sonucu şekillenme gerçekleşir.
2
Rüzgarın taşıma kapasitesinin analizi
Rüzgarın taşıdığı ağır malzemeler (kumlar), yerçekimi etkisiyle yerden çok yükselemez.
Kum taneleri rüzgar tarafından genellikle zeminden itibaren ilk 1−21-2 metre içerisinde taşınır (saltasyon).
3
Aşındırma şiddeti ile yük yoğunluğu arasındaki ilişkinin kurulması
Zemine yakın yerlerde rüzgarın içindeki kum tanesi miktarı daha fazla olduğu için kayanın tabanına daha çok tanecik çarpar.
Daha fazla çarpışma, kayanın alt kısımlarının üst kısımlarından daha hızlı aşınmasına yol açar.

Key Concept

Rüzgar Korozyonu ve Dikey Profilde Yük Dağılımı

Hints

1
Rüzgarın bir yeri aşındırabilmesi için içinde 'mühimmat' yani kum taneleri olması gerektiğini düşünün.
2
Ağır olan kum taneleri havada çok yükseğe çıkabilir mi yoksa yere yakın mı kalır?
3
Aşınma farkının nedeni rüzgarın kendisinden ziyade, rüzgarın içindeki yükün yerden yüksekliğe göre değişen miktarıdır.

Practice More

Rüzgar biriktirme şekillerinden olan 'Barkan' (hilal biçimli kumul) ile bu aşınım şekillerinin görüldüğü ortak iklim özelliklerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 16Question →

Türkiye'nin iç kesimlerinde, özellikle Konya-Karapınar çevresinde ve Güneydoğu Anadolu'da rüzgârların yer şekilleri üzerindeki etkisi oldukça belirgindir. Buna göre, kurak ve yarı kurak iklim bölgelerinde görülen aşağıdaki yer şekillerinden hangisinin oluşumundaki temel dış kuvvet rüzgâr değildir?

Show answer & explanation

Answer: Peri Bacası

Answer

Peri Bacaları'nın oluşumundaki temel dış kuvvet rüzgâr değil, sel suları (akarsular) ve volkanizmadır.
Peri bacaları, volkanik tüf ve bazaltların bulunduğu alanlarda sel sularının ve akarsuların aşındırmasıyla oluşur. Bu süreçte rüzgârlar sadece dolaylı (ikincil) bir rol oynar; oysa soru rüzgârın temel etken olmadığı şekli sormaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Dış kuvvetlerin yer şekilleri üzerindeki etkisini analiz etmek.
Rüzgârların İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu gibi kurak bölgelerde doğrudan etkili olduğu görülür.
Bitki örtüsünün cılızlığı rüzgârın aşındırma ve biriktirme gücünü artırır.
2
Seçeneklerdeki yer şekillerini rüzgâr faaliyetlerine göre sınıflandırmak.
Mantar kaya ve tafoni aşınım; barkan ve lös ise birikim şekilleridir.
Bu şekillerin oluşumunda rüzgâr birinci dereceden (doğrudan) sorumludur.
3
Peri bacalarının karmaşık oluşum yapısını değerlendirmek.
Peri bacaları sel sularının tüfleri aşındırmasıyla oluşur.
Rüzgârlar peri bacalarının oluşumunda sadece ikincil (dolaylı) bir etkiye sahiptir; temel kuvvet akarsudur.

Key Concept

Yer Şekillerini Oluşturan Temel Dış Kuvvetler ve Rüzgâr Şekilleri

Alternative Method

Dış kuvvetleri 'Aşınım' ve 'Birikim' olarak ayırarak peri bacasının rüzgâr listesinde yer almadığını, akarsu listesinde yer aldığını hatırlamak.
Estimated Time:45s
Question 17Question →

Türkiye'de rüzgârın dış kuvvet olarak yer şekillerini biçimlendirme gücü; yağış miktarının az, nem oranının düşük ve bitki örtüsünün cılız olduğu kurak veya yarı kurak alanlarda belirginleşmektedir. Bu durumun doğal bir sonucu olarak, özellikle İç Anadolu'nun güneyi ile Güneydoğu Anadolu'nun güney kesimlerinde karakteristik rüzgâr şekilleri gözlemlenir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisinde rüzgârın hem aşındırma hem de biriktirme faaliyetleri sonucunda oluşan yer şekilleri bir arada verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Mantarkaya - Barkan

Answer

Doğru cevap, rüzgâr aşındırması ile oluşan mantarkaya ve rüzgâr biriktirmesi ile oluşan barkanın (hilal biçimli kumul) birlikte verildiği seçenektir.
Mantarkaya, rüzgârın taşıdığı taneciklerin kayaların alt kısımlarını daha fazla aşındırmasıyla oluşan bir aşınım şeklidir. Barkan ise rüzgârın biriktirme yapmasıyla oluşan hilal biçimli kumul tepeleridir. Bu iki şekil de doğrudan rüzgârın şekillendirici etkisiyle meydana geldiği için rüzgârın hem aşınım hem birikim faaliyetlerini temsil eder.

Step-by-Step Solution

1
Rüzgârın yer şekillendirici etkisinin yoğun olduğu bölgeleri analiz etme.
İç Anadolu (Konya-Karapınar) ve Güneydoğu Anadolu gibi kurak bölgelerde rüzgâr etkilidir.
Bitki örtüsünün zayıflığı rüzgârın toprağı ve kayayı daha kolay aşındırmasına ve taşımasına imkan tanır.
2
Verilen yer şekillerini rüzgâr aşınım ve birikim olarak sınıflama.
Mantarkaya, Tafoni, Yardang ve Hamada aşınım; Barkan, Lös ve Kumul ise birikim şekilleridir.
Soruda hem aşınım hem birikim şeklinin aynı anda bulunduğu bir eşleştirme istenmektedir.
3
Karıştırılan diğer dış kuvvetleri eleme.
Peri bacaları sel suları, delta ovaları akarsu ve obruklar karstik süreçlerle ilişkilidir.
Dış kuvvetlerin (su, rüzgâr, buzul, dalga) etki alanlarını birbirinden ayırmak doğru sonuca ulaştırır.

Key Concept

Türkiye'de Rüzgâr Şekilleri ve Dağılışı

Practice More

Konya-Karapınar çevresinde barkanların ve kumul hareketliliğinin kontrol altına alınması için yapılan ağaçlandırma çalışmalarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 0s
Question 18Question →

Konya-Karapınar yöresinde yer alan kumul sahalarında, rüzgârın taşıma hızının azaldığı yerlerde biriktirme yapmasıyla karakteristik yer şekilleri ortaya çıkar. Bu şekillerden biri de, sert rüzgârların etkisiyle kumların belirli bir yöne doğru savrulması sonucu oluşan hilal biçimli yapılardır. Bahsedilen bu rüzgâr biriktirme şekli aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Barkan

Answer

Rüzgâr biriktirmesi sonucunda oluşan hilal görünümlü kum tepelerine barkan adı verilir.
Barkanlar, rüzgârın taşıma gücünün azaldığı kurak bölgelerde kumları hilal şeklinde biriktirmesiyle oluşan tipik yer şekilleridir. Türkiye'de en belirgin örnekleri Konya-Karapınar çevresindeki kumul sahalarında görülür.

Step-by-Step Solution

1
Bölgeyi ve dış kuvveti analiz et.
Konya-Karapınar bölgesi kurak bir alandır ve burada temel dış kuvvet rüzgârdır.
Soru kökünde belirtilen konum ve bitki örtüsü eksikliği rüzgâr faaliyetlerine işaret eder.
2
Oluşum sürecini (aşındırma/biriktirme) belirle.
Soruda kumların birikmesiyle oluşan bir şekil sorulmaktadır.
Hilal biçimli tepeler biriktirme süreciyle meydana gelir.
3
Tanımlanan şekli isimlendir.
Hilal şekli barkan kavramı ile eşleşir.
Coğrafya literatüründe bu özel birikim şekline barkan denir.

Key Concept

Rüzgâr biriktirme şekilleri ve bölgesel dağılımı
Estimated Time:45s
Question 19Question →

Türkiye'de rüzgârların yer şekilleri üzerindeki etkisi; yıllık yağış miktarının az, bitki örtüsünün cılız ve fiziksel (mekanik) ufalanmanın şiddetli olduğu kurak ve yarı kurak alanlarda daha belirgindir. Bu durumun en tipik örnekleri Konya-Karapınar çevresi ile Güneydoğu Anadolu'nun güneyinde gözlemlenir.

Buna göre, Konya-Karapınar yöresinde saha çalışması yapan bir gözlemcinin, rüzgâr aşındırması ve rüzgâr biriktirmesi sonucunda oluşan yer şekillerini bir arada gördüğü seçenek aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Mantarkaya - Kumul

Answer

Mantarkaya ve Kumul çifti, rüzgârın hem aşındırma hem de biriktirme faaliyetlerinin bir arada verildiği seçenektir.
Mantarkaya, rüzgârın taşıdığı kumların kayaların alt kısımlarını daha fazla aşındırmasıyla oluşan tipik bir aşındırma şeklidir. Kumullar ise rüzgârın taşıma gücünün bittiği alanlarda yaptığı biriktirme faaliyetinin sonucudur. Karapınar yöresi Türkiye'de bu iki şeklin en yaygın görüldüğü sahadır.

Step-by-Step Solution

1
Bölgenin coğrafi şartlarını değerlendirme
Konya-Karapınar çevresinin kurak, bitki örtüsünden yoksun ve rüzgâr etkisine açık olduğu belirlenir.
Rüzgâr şekillerinin oluşabilmesi için arazinin kuru ve bitki örtüsünün cılız olması gerekir.
2
Rüzgâr aşındırma şekillerini gruplandırma
Mantarkaya, Tafoni, Yardang ve Hamada'nın aşındırma süreçleriyle oluştuğu hatırlanır.
Rüzgârın taşıdığı taneciklerin kayalara çarpması (korozyon) aşındırmayı sağlar.
3
Rüzgâr biriktirme şekillerini gruplandırma
Kumul, Barkan ve Lös topraklarının biriktirme süreçleriyle oluştuğu hatırlanır.
Rüzgârın hızının azaldığı yerlerde taşıdığı yükü bırakması biriktirmeyi sağlar.
4
Seçeneklerdeki ikilileri kontrol etme
Mantarkaya (aşındırma) ve Kumul (biriktirme) eşleşmesinin doğru olduğu görülür.
Soruda her iki faaliyet türünün (aşındırma ve biriktirme) birlikte örneklendiği şık istenmiştir.

Key Concept

Rüzgârların Türkiye'deki yer şekillendirici etkisi ve oluşturdukları spesifik aşındırma/biriktirme şekilleri.

Practice More

Rüzgârların Türkiye'de en az etkili olduğu bölgenin neden Karadeniz olduğunu (nem ve bitki örtüsü ilişkisi) araştırabilirsiniz.
Estimated Time:55s
Question 20Question →

Türkiye'de bitki örtüsünün cılız olduğu kurak ve yarı kurak bölgelerde rüzgarların yer şekilleri üzerindeki etkisi artmaktadır. Bu durumun en belirgin örnekleri Konya-Karapınar çevresi ile Güneydoğu Anadolu'nun güney kesimlerinde görülmektedir.

Buna göre, rüzgarın biriktirme faaliyeti sonucunda oluşan "hilal" görünümlü kum yığınlarına verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Barkan

Answer

Rüzgarın biriktirme faaliyetiyle oluşan hilal görünümlü kum yığınlarına barkan adı verilir.
Barkan, rüzgarın taşıdığı kumları biriktirerek oluşturduğu, rüzgarın estiği yöne doğru uçları sivrilen hilal biçimli yer şeklidir. Türkiye'de Konya-Karapınar gibi kuraklığın ve rüzgar erozyonunun şiddetli olduğu alanlarda görülür.

Step-by-Step Solution

1
Dış kuvvetin türünü belirle
Soru rüzgarın şekillendirici etkisini sormaktadır.
Soruda kurak bölgeler ve rüzgar etkisi vurgulanmıştır.
2
Faaliyet türünü ayrıştır
Aşındırma ve biriktirme şekilleri arasından sadece biriktirme olanlar seçilmelidir.
Soru kökünde 'biriktirme faaliyeti' ifadesi geçmektedir.
3
Şeklin geometrik özelliğini eşleştir
Hilal görünümüne sahip olan kumul tipi barkandır.
Tanım gereği barkanlar karakteristik olarak hilal şeklindedir.

Key Concept

Rüzgar Biriktirme Şekilleri

Practice More

Rüzgar aşındırma şekilleri olan mantar kaya, şahit kaya ve yardang arasındaki yapısal farkları inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Page 1 / 4Next
Rüzgar Şekilleri — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür | Examkin