Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası

$1923$ Lozan Antlaşması'na ek olarak imzalanan Türk-Yunan Nüfus Mübadelesi Sözleşmesi'ne göre; İstanbul Rumları ile Batı Trakya Türkleri hariç tutulmak kaydıyla, Türkiye'deki Rumlar ile Yunanistan'daki Müslüman Türklerin karşılıklı olarak yer değiştirmesi kararlaştırılmıştır. Ancak "etabli" (yerleşik) kavramının hukuki tanımı ve kimlerin bu kapsamda kalacağı hususu, iki ülke arasında uzun süren bir krize yol açmıştır.

$1930$ yılında imzalanan Ankara (Ahali) Antlaşması ile bu krizin kesin olarak aşılmasını sağlayan temel düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nden devralınan dış borçların tasfiyesi sürecinde, $1928$ Paris Sözleşmesi ile belirlenen ödeme planı $1929$ Dünya Ekonomik Bunalımı nedeniyle sürdürülemez hale gelmiştir. Türkiye'nin bu süreçte döviz rezervlerini korumak ve bütçe üzerindeki baskıyı azaltmak amacıyla yürüttüğü müzakereler sonucunda $1933$ yılında yeni bir antlaşma imzalanmıştır.

Bu antlaşma ile Türkiye'nin ekonomik egemenliğini güçlendiren ve dış borç yükünü hafifleten temel düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

$1930$'lu yılların başında Türkiye, dış politikada "Yurtta sulh, cihanda sulh" ilkesi doğrultusunda dünya barışına katkı sağlamayı amaçlamıştır. Bu süreçte Türkiye'nin, Milletler Cemiyetine (Cemiyet-i Akvam) üyelik süreciyle ilgili olarak gerçekleşen ve uluslararası diplomaside "istisnai" kabul edilen temel gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk Dönemi'nde Türkiye, sınırlarının güvenliğini sağlamak ve bölgesel barışa katkıda bulunmak amacıyla çok taraflı antlaşmalara öncülük etmiştir. $8$ Temmuz $1937$ tarihinde Tahran'da Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında imzalanan, tarafların birbirlerinin iç işlerine karışmamayı ve sınırlarına saygı duymayı taahhüt ettikleri pakt aşağıdakilerden hangisidir?

1923 Lozan Antlaşması'na ek olarak imzalanan Nüfus Mübadelesi Sözleşmesi'nde yer alan "etabli" (yerleşiklik) kriteri, Türk ve Yunan tarafları arasında uzun yıllar süren bir diplomatik krize ve savaş hazırlıklarına neden olmuştur. 10 Haziran 1930 tarihinde imzalanan Ankara Antlaşması (Ahali Değişimi Antlaşması) ile bu krizin aşılmasını sağlayan temel düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

$1923$ yılında imzalanan Nüfus Mübadelesi Sözleşmesi’nin uygulanması sürecinde Türkiye ve Yunanistan arasında yaşanan en büyük gerginlik, kimlerin "etabli" (yerleşik) sayılacağı konusunda düğümlenmiştir. Bu anlaşmazlık ancak $10$ Haziran $1930$ tarihinde imzalanan Ankara (Ahali) Antlaşması ile kesin olarak çözüme kavuşturulmuştur.

Buna göre, $1930$ Ankara Antlaşması ile getirilen ve sorunu çözen temel düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye Cumhuriyeti, $1928$ yılında Paris’te alacaklı devletlerle yaptığı antlaşma ile Osmanlı borçlarını ödemeye başlamış; ancak $1929$ Dünya Ekonomik Buhranı’nın getirdiği döviz darboğazı ve dış ticaret dengesindeki bozulmalar nedeniyle bu planı sürdürmekte zorlanmıştır. Bu süreçte Türkiye, borç ödemelerini kolaylaştırmak amacıyla Hoover Moratoryumu’ndan faydalanmış ve $1933$ yılında alacaklılarla (başta Fransa) yeni bir Paris Antlaşması imzalamıştır.

$1933$ tarihli bu yeni düzenleme ile getirilen aşağıdaki hükümlerden hangisi, Türkiye’nin hem döviz rezervlerini korumayı hem de yerli üreticisini dış pazarda desteklemeyi amaçlayan temel ekonomik hamlesidir?

1930'lu yıllarda İtalya ve Almanya'nın yayılmacı politikalarının Balkan coğrafyasındaki huzuru tehdit etmesi üzerine, bölge devletleri sınırlarını karşılıklı olarak güvence altına almak için 1934 yılında Balkan Antantı'nı imzalamışlardır. Bu paktın oluşum sürecinde; statükoyu (mevcut durumu) koruma ilkesine karşı çıkması, sınırlarını genişletmek istemesi ve Ege Denizi'ne inme hedefi doğrultusunda revizyonist bir politika izlemesi nedeniyle pakta katılmayı reddeden devlet aşağıdakilerden hangisidir?

$1934$ yılında Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya ($TAYYAR$) arasında imzalanan Balkan Antantı, üye devletlerin sınırlarını revizyonist (yayılmacı) tehditlere karşı güvence altına almayı amaçlamıştır. Ancak paktın imza sürecinde Yunanistan, Türkiye'nin Sovyetler Birliği ile olan yakın ilişkilerini gerekçe göstererek; antant kapsamındaki askeri yükümlülüklerinin kendisini Sovyetler Birliği ile savaşma riskine sokması durumunda geçersiz sayılacağına dair bir çekince ileri sürmüştür.

Bu bilgiye dayanarak Balkan Antantı ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılabilir?

Türkiye Cumhuriyeti, $1923-1930$ yılları arasında dış politikasında ağırlıklı olarak Lozan Barış Antlaşması'ndan kalan pürüzleri gidermeye odaklanmış; $1930$ yılından itibaren ise dünya barışına katkı sağlama amacıyla uluslararası kuruluşlarda daha aktif bir rol üstlenmiştir. Bu politika değişikliğinin bir sonucu olarak $1932$ yılında Milletler Cemiyetine (Cemiyet-i Akvam) üye olan Türkiye'nin, bu kuruluşa katılım sürecini diğer üye devletlerden ayıran temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk Dönemi Türk dış politikasında $1937$ yılında Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında imzalanan Sadabat Paktı, bölgesel statükoyu korumayı amaçlayan bir saldırmazlık girişimidir.

Paktın imzalandığı dönemdeki siyasi gelişmeler ve katılımcı devletlerin öncelikleri dikkate alındığında, bu pakt ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Türkiye'nin öncülüğünde 8 Temmuz 1937'de Tahran'da imzalanan Sadabat Paktı ile Doğu sınırlarının güvenliği büyük ölçüde sağlanmıştır. Ancak paktın hazırlık aşamasında yer almasına rağmen Türkiye'nin komşusu olan Suriye, bu oluşumun dışında kalmıştır.

Suriye'nin Sadabat Paktı'na katılmamasında;

I. Türkiye ile yaşadığı Hatay meselesi,
II. Paktın imza merkezi olan Tahran'a coğrafi uzaklığı,
III. Irak ile arasında devam eden sınır uyuşmazlıkları,

durumlarından hangilerinin etkili olduğu savunulabilir?

Atatürk dönemi Türk dış politikası; temel amaçlar, yöntemler ve karşılaşılan sorunların niteliği açısından iki ana evreye ayrılmaktadır. Aşağıdaki tabloda bu iki dönemin karakteristik özelliklerine dair bir karşılaştırma yapılmıştır:

Tablodaki stratejik ayrım dikkate alındığında, [ X ] ile belirtilen alana aşağıdakilerden hangisinin getirilmesi kronolojik ve kavramsal açıdan en uygundur?

Atatürk Dönemi Türk dış politikasının en önemli bölgesel güvenlik girişimlerinden biri olan Balkan Antantı ($9$ Şubat $1934$), üye devletlerin sınırlarını karşılıklı olarak güvence altına almayı hedeflemiştir. Ancak $1930$’lu yılların ikinci yarısından itibaren uluslararası dengelerin değişmesi, paktın "ortak savunma" ruhundan uzaklaşmasına ve İkinci Dünya Savaşı öncesinde işlevsiz bir hale gelmesine neden olmuştur.

Balkan Antantı’nın bu çözülme sürecine girmesine ve müttefikler arasındaki dayanışmanın kopmasına zemin hazırlayan temel etken aşağıdakilerden hangisidir?

Lozan Barış Konferansı sürecinde yabancı okullar konusu, eğitimde imtiyazların (kapitülasyonların) devamı olarak görülmüş ve Türkiye bu kurumların tamamen Türk hukuk sistemine entegre edilmesini savunmuştur. $1924$ Tevhid-i Tedrisat Kanunu ve ardından $1925$ yılında yayımlanan talimatnamelerle somutlaşan 'millî denetim' mekanizması, başta Fransa olmak üzere Batılı devletler tarafından bir 'hak ihlali' olarak nitelendirilmiş; ancak Türkiye bu itirazları diplomatik bir müzakere konusu dahi yapmamıştır.

Türkiye'nin bu sert diplomatik duruşunun ve dış dünyadan gelen 'uzlaşma masası' tekliflerini peşinen reddetmesinin altındaki temel hukuksal gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

1923 yılında imzalanan Türk-Yunan Nüfus Mübadelesi Sözleşmesi'nde İstanbul'daki Rumlar ile Batı Trakya'daki Türklerin "etabli" (yerleşik) sayılarak mübadeleden muaf tutulması kararlaştırılmıştır. Ancak Türkiye'nin 30 Ekim 1918 tarihini sınır kabul etmesi, Yunanistan'ın ise daha geniş bir tanım istemesi üzerine çıkan anlaşmazlık, 10 Haziran 1930 tarihinde imzalanan Ankara Antlaşması (Ahali Sözleşmesi) ile çözüme kavuşturulmuştur.

1930 yılında varılan bu nihai çözümle, "etabli" sayılma konusunda kabul edilen temel kriter aşağıdakilerden hangisidir?

Lozan Antlaşması sonrasında Türkiye ile İngiltere arasında çözülemeyen Musul Sorunu, Milletler Cemiyeti'ne taşındığında taraflar arasında hukuki bir yetki tartışması yaşanmıştır. Türkiye, Cemiyet Meclisi'nin Lozan Antlaşması'nın $3.$ maddesine dayanarak bir "tahkim" (hakemlik) kararı veremeyeceğini, sadece "tavsiye" kararı alabileceğini savunmuştur.

Bu hukuki uyuşmazlık üzerine Milletler Cemiyeti'nin başvurusuyla Lahey Adalet Divanı'nın verdiği tavsiye kararı ve sonrasındaki gelişmelere dair aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Atatürk Dönemi Türk dış politikasında "Misak-ı Milli'den verilen bir taviz" olarak nitelendirilen Hatay Sorunu, uzun süren diplomatik çabalar sonucunda çözüme kavuşturulmuştur. $1921$ yılında Fransa ile imzalanan antlaşmayla sınır dışında kalan bu bölgenin, $1939$ yılında kesin olarak Türkiye topraklarına katılmasını sağlayan hukuki belge aşağıdakilerden hangisidir?

Lozan Boğazlar Sözleşmesi’nde yer alan "Boğazlar’ın her iki yakasının askersizleştirilmesi" ve "başkanlığı Türk olan uluslararası bir komisyonun yönetimi" gibi hükümler, Türkiye’nin egemenlik haklarını kısıtlayan unsurlar olarak görülmekteydi. $1936$ yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile bu durum Türkiye lehine değişmiştir.

Buna göre, Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin içeriği ve sonuçları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Lozan Barış Konferansı'nda çözüme kavuşturulamayarak daha sonraya bırakılan ve Türkiye ile İngiltere arasında uzun süren diplomatik gerginliklere yol açan Musul Sorunu, $5$ Haziran $1926$ tarihinde imzalanan Ankara Antlaşması ile neticelendirilmiştir. Bu antlaşmanın sınırlarla ilgili hükümleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?