Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası

$1937$ yılında Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında imzalanan Sadabat Paktı'nın içeriğinde; tarafların birbirlerinin iç düzenini sarsmaya yönelik kurulmuş dernek, teşkilat veya çetelerin faaliyetlerini engelleme taahhüdü yer almıştır.

Bu hükmün pakt metnine dahil edilmesi, imzacı devletlerin öncelikle hangi ortak soruna karşı bir "güvenlik iş birliği" zemini oluşturmaya çalıştığını göstermektedir?

$1936$ yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi, Türkiye'nin egemenlik haklarını güçlendirirken aynı zamanda bölge barışını korumayı amaçlayan karmaşık bir hukuki denetim mekanizması kurmuştur. Sözleşmenin $21$. maddesiyle Türkiye'ye tanınan "kendisini pek yakın bir savaş tehlikesi tehdidi karşısında sayması" durumunda Boğazlar'ı kapatma yetkisi, mutlak bir serbestlikten ziyade belirli bir uluslararası itiraz sürecine tabi tutulmuştur. Buna göre, Türkiye'nin söz konusu yetkiyi kullanması ve buna karşı işleyen denetim mekanizmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Atatürk dönemi Türk dış politikası, $1923-1932$ ve $1932-1939$ olmak üzere iki ana döneme ayrılmaktadır. İkinci dönemde Türkiye; Milletler Cemiyeti’ne üye olmuş, Balkan Antantı ve Sadabat Paktı’nın kurulmasına öncülük etmiştir.

Türkiye’nin $1930$’lu yıllarda izlediği bu aktif ve iş birliğine dayalı dış politika çizgisinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye, $1920$’li yıllarda Musul Meselesi'nde Milletler Cemiyetinin (Cemiyet-i Akvam) yanlı tutumu nedeniyle bu kuruma karşı mesafeli bir duruş sergilemiştir. Ancak $1930$’lu yıllarda barışçı politikasını güçlendiren Türkiye, $18$ Temmuz $1932$ tarihinde cemiyete resmen üye olmuştur.

Türkiye’nin Milletler Cemiyetine katılım süreci, cemiyetin genel üyelik prosedüründen (başvuru usulü) farklı olarak aşağıdakilerden hangisi ile gerçekleşmiştir?

1923 Nüfus Mübadelesi Sözleşmesi'nde yer alan "etabli" (yerleşik) kavramının kapsamı ve hangi Rumların İstanbul'da kalabileceği konusundaki hukuki uyuşmazlık, Türk ve Yunan hükümetlerini savaşın eşiğine getirmiştir. Bu kriz, 10 Haziran 1930 tarihinde imzalanan Ankara (Ahali) Antlaşması ile çözüme kavuşturulmuştur.

1930 Ankara Antlaşması ile "etabli" sorununu çözen ve iki ülke ilişkilerinde dostluk sürecini başlatan temel düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'nin $1932$ yılında Milletler Cemiyetine (Cemiyet-i Akvam) katılım süreciyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi, bu üyeliği diğer devletlerin katılım süreçlerinden ayıran ve Türkiye'nin uluslararası prestijini gösteren temel özelliktir?

$1923$ yılında imzalanan Lozan Boğazlar Sözleşmesi’ne göre Boğazlar’ın her iki yakasında askerden arındırılmış bölgeler (demilitarize kuşaklar) oluşturulmuş ve bu bölgelerin güvenliği Milletler Cemiyeti’nin garantisi altına alınmıştır. Ancak $1930$’lu yıllarda İtalya’nın Habeşistan’a saldırması ve Almanya’nın Ren bölgesini silahlandırması gibi gelişmeler üzerine Türkiye, statünün değiştirilmesi için diplomatik girişimlerde bulunmuştur.

$1936$ yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile bu durumun yerini alan ve Türkiye’nin ulusal güvenliğini doğrudan sağlayan temel gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

$1934$ yılında Atina'da Türkiye, Yunanistan, Romanya ve Yugoslavya arasında imzalanan Balkan Antantı, bölgede statükoyu koruma ve sınır güvenliğini sağlama amacı taşıyan 'statükocu' bir ittifaktır. Ancak paktın imzalanması sürecinde ve sonrasında yaşanan gelişmeler, bu ittifakın bir 'kolektif savunma örgütü' olarak işlevselliğini ciddi ölçüde kısıtlamıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Balkan Antantı'nın bölgesel bir güvenlik kuşağı oluşturma gücünü sınırlayan ve paktın askeri yükümlülüklerinin kapsamını daraltan en temel hukuki/siyasi faktördür?

Atatürk dönemi dış politikasının $1923-1932$ yılları arasındaki ilk safhasında Türkiye, daha çok Lozan’dan kalan ikili pürüzleri çözmeye ve yeni rejimi dünyaya tanıtmaya odaklanmıştır. Ancak $1930$’ların başından itibaren, İtalya ve Almanya’nın saldırgan politikalarıyla bozulan dünya barışı karşısında Türkiye; ideolojik kalıplara hapsolmadan, değişen şartları ve güç dengelerini analiz ederek bölgesel ittifaklara (Balkan Antantı ve Sadabat Paktı) öncülük etmiştir.

Türkiye’nin dış politikada izlediği bu "konjonktüre dayalı ve akılcı" tutum, aşağıdaki temel ilkelerden en çok hangisiyle ilişkilendirilebilir?

Lozan Antlaşması'nda çözüme kavuşturulmasına rağmen $1929$ Dünya Ekonomik Bunalımı'nın yarattığı ödeme güçlükleri nedeniyle $1933$ yılında yeniden düzenlenen dış borçlar meselesinde; Düyun-u Umumiye İdaresi'nin yetkilerinin feshedilerek ödeme kontrolünün tamamen Türkiye Cumhuriyeti'ne geçmesi, aşağıdakilerden hangisinin doğrudan bir sonucudur?

Türkiye’nin $1937$ yılında Orta Doğu’daki sınırlarını güvence altına almak amacıyla öncülük ettiği Sadabat Paktı’nın imzalanmasında etkili olan temel dış gelişme ve Türkiye ile yaşadığı sınır sorunları nedeniyle bu paktın dışında kalan devlet aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

1930'lu yıllarda dünya barışını tehdit eden gelişmeler karşısında Türkiye, bölgesel güvenliğini sağlamak amacıyla hem batıda hem de doğuda dostluk ve iş birliği paktları kurmuştur. 1937 yılında Tahran'da imzalanan Sadabat Paktı da bu çabaların bir sonucudur.

Buna göre, Sadabat Paktı ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?

Lozan Antlaşması'na ek olarak imzalanan Mübadele Sözleşmesi'nde, İstanbul Rumları ile Batı Trakya Türkleri "etabli" (yerleşik) kabul edilerek değişim kapsamı dışında tutulmuştur. Ancak Yunanistan'ın daha fazla Rum nüfusunu İstanbul'da tutmak istemesi üzerine, yerleşik sayılmak için gerekli olan "$30$ Ekim $1918$ tarihinden önce orada bulunma" şartının hukuki yorumu iki ülke arasında büyük bir krize dönüşmüştür. $10$ Haziran $1930$ tarihinde imzalanan Ankara (Ahali) Antlaşması ile bu sorun kesin olarak karara bağlanmıştır.

Buna göre, $1930$ Ankara Antlaşması ile Nüfus Mübadelesi sorununun çözüme kavuşturulmasında uygulanan temel yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Lozan Antlaşması sonrasında Türkiye ve Yunanistan arasında uzun yıllar süren 'etabli' (yerleşiklik) anlaşmazlığı, 10 Haziran 1930 tarihinde imzalanan Ankara (Ahali) Antlaşması ile nihai bir çözüme ulaştırılmıştır. Bu antlaşma ile etabli sorununa getirilen ve iki ülke arasındaki gerginliği sona erdiren temel düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk dönemi Türk dış politikasında, Türkiye'nin uluslararası kuruluşlara yaklaşımı 'eşitlik' ve 'saygınlık' prensiplerine dayanmıştır. Bu doğrultuda, $1932$ yılında gerçekleşen Milletler Cemiyeti üyeliği, cemiyetin o güne kadarki genel işleyişinden farklı bir diplomatik usulle gerçekleşmiştir.

Türkiye'nin Milletler Cemiyetine katılımındaki bu farklılık ve üyeliği için resmi teklifte bulunan devletler aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Lozan Barış Antlaşması’ndan sonraki süreçte, Türkiye’deki Fransız ve İtalyan okullarının Türk müfettişlerce denetlenmesi ve müfredatlarına Türkçe derslerin eklenmesi kararlaştırılmıştır. Fransa ve Vatikan'ın bu durumu diplomatik bir görüşme konusu yapmak istemesine karşı Türkiye'nin sergilediği temel tutum aşağıdakilerden hangisidir?

Lozan Antlaşması'na ek olarak imzalanan 30 Ocak 1923 tarihli "Türk-Yunan Nüfus Mübadelesine İlişkin Sözleşme ve Protokol"de yer alan "etabli" (yerleşik) kavramı, 1923-1930 yılları arasında iki ülke ilişkilerinde büyük bir krize dönüşmüştür. Türkiye, yerleşiklik kriterinde Türk hukukunun ve nüfus kayıtlarının esas alınmasını savunurken; Yunanistan, kişinin İstanbul'da fiilen bulunma durumunun yeterli olduğunu ileri sürmüştür.

Milletler Cemiyeti ve Lahey Adalet Divanı'nın hukuki yorumlarla çözemediği bu uyuşmazlığın, 10 Haziran 1930'da imzalanan Ankara Antlaşması (Ahali Sözleşmesi) ile kesin olarak çözülmesini sağlayan temel yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye Cumhuriyeti, $1930$’lu yıllarda artan savaş tehditlerine karşı 'Yurtta Sulh, Cihanda Sulh' ilkesi doğrultusunda çok taraflı bölgesel paktlara öncülük etmiştir. Bu kapsamda $8$ Temmuz $1937$ tarihinde Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında imzalanan Sadabat Paktı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru bir bilgi değildir?

$1923$ yılında imzalanan Türk-Yunan Nüfus Mübadelesi Sözleşmesi'nde yer alan "etabli" (yerleşik) kavramının hukuki yorumu üzerindeki uyuşmazlık; konunun Milletler Cemiyeti ve Lahey Adalet Divanı gibi uluslararası mecralara taşınmasına yol açmıştır. $10$ Haziran $1930$ tarihinde imzalanan Ankara Antlaşması (Ahali Sözleşmesi) ile bu sorunun kesin olarak çözüme kavuşturulmasını sağlayan temel düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

$1934$ yılında Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya arasında imzalanan Balkan Antantı, üye devletlerin sınırlarını karşılıklı olarak güvence altına almayı ve bölgede statükoyu korumayı amaçlamıştır. Ancak Balkan Yarımadası'nda yer alan her devlet bu oluşumun içerisinde yer almamıştır.

Bu doğrultuda, Bulgaristan'ın Balkan Antantı'na katılmamasının temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?