Türk-İslam Tarihi

İslam dünyasında bilimleri ilk kez sistemli bir şekilde tasnif ederek "İhsaü’l-Ulûm" (İlimlerin Sayımı) adlı eseri kaleme alan; felsefe, mantık ve müzik alanındaki yetkinliği sebebiyle "Muallim-i Sani" (İkinci Öğretmen) unvanıyla anılan Türk-İslam bilgini aşağıdakilerden hangisidir?

Büyük Selçuklu Devleti'nin Anadolu'ya yönelik gerçekleştirdiği seferler; keşif, yıpratma ve yerleşme gibi belirli aşamalardan oluşmaktadır. Bu stratejik süreçte Bizans'a karşı $1048$ yılında Pasinler Savaşı, $1071$ yılında ise Malazgirt Savaşı yapılmıştır.

Bu iki savaşın temel nitelikleri ve sonuçları dikkate alındığında, Büyük Selçuklu Devleti'nin Anadolu politikası açısından aralarındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

Türk-İslam devletlerinde hukuk ve ordu teşkilatına dair aşağıda verilen kavram-açıklama eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Hindistan coğrafyasının kuzeyine egemen olan ve İslamiyet’in bu bölgede kökleşmesini sağlayan Gazneliler, kurdukları imparatorluk yapısı içinde orduda ve yönetimde Türkleri, halkta ise Gurlu, Hint ve Fars gibi yerel unsurları barındırmıştır.

Bu heterojen demografik yapının, 1040 yılındaki Selçuklu mağlubiyeti sonrasında Gaznelilerin yıkılış sürecini hızlandırmasındaki temel rolü aşağıdakilerden hangisidir?

751 yılında gerçekleşen Talas Savaşı, Türk ve İslam tarihi açısından bir dönüm noktası olarak kabul edilmektedir. Abbasi Devleti ile Çin arasında yaşanan bu mücadelede Karluk Türklerinin Müslüman Arapların yanında yer alması, savaşın seyrini değiştirmiş ve uzun vadeli sonuçlar doğurmuştur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Talas Savaşı'nın sonuçları arasında gösterilemez?

Mısır'da kurulan Türk-İslam devletleri; 'Maristan' adı verilen hastanelerle sosyal devlet anlayışını geliştirmiş, ancak halkın çoğunluğunun Arap, yöneticilerin ise Türk olması nedeniyle toplumsal uyum sorunları yaşamışlardır. Bu devletler içerisinde yer alan, 1260 yılında Ayn Calut Savaşı ile Moğolları tarihte ilk kez durdurarak İslam dünyasını koruyan ve diğer Türk devletlerinden farklı olarak 'en güçlü komutanın tahta geçmesi' usulünü uygulayan devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Sultan Mahmut döneminde Hindistan’a düzenlenen 17 seferle bölgede İslamiyet’in yayılmasını sağlayan ve ünlü bilim insanı Biruni için "Sarayımın en değerli hazinesi" ifadesini kullanan Gazneliler, 1040 Dandanakan Savaşı’nda Büyük Selçuklulara yenildikten sonra bir daha toparlanamayarak yıkılış sürecine girmişlerdir. Gazneli Devleti’nin, askeri ve ekonomik gücüne rağmen bu yenilgi sonrası kısa sürede dağılmasında etkili olan temel iç faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Orta Asya'nın siyasi haritasını yeniden şekillendiren Talas Savaşı ($751$), Türk boylarının dış politikadaki stratejik tercihlerini kalıcı olarak değiştirmiştir. Bu savaşta Türklerin Abbasi ordusunu destekleyerek Çin'in batıya doğru ilerleyişini durdurmalarında, Abbasilerin izlediği aşağıdaki politikalardan hangisi en etkili olmuştur?

Türk-İslam devletlerinde saray teşkilatı içerisinde yer alan; hükümdar ile halk, hükümdar ile hükümet arasındaki ilişkileri düzenleyen, törenlerde protokol kurallarını uygulayan ve elçilerin kabulünde hazır bulunan en yetkili görevli aşağıdakilerden hangisidir?

Büyük Selçuklu Devleti'nde merkezi otoritenin taşradaki birimlerini denetlemek ve mali disiplini korumak amacıyla kurulan idari yapıda; eyaletlerdeki idari ve mali uygulamaların devlet geleneklerine uygunluğunu teftiş eden, yolsuzlukları raporlayan bir birim oluşturulmuştur. Bu birim, doğrudan merkeze bağlı olarak çalışır ve başında 'Müşrif-i Memalik' unvanlı bir görevli bulunur.

Buna göre, paragrafta belirtilen denetim ve teftiş faaliyetlerini yürütmekle görevli olan Divan-ı Saltanat birimi aşağıdakilerden hangisidir?

Gazneliler Devleti, kurulduğu coğrafya itibarıyla çok uluslu bir yapıya sahip olmuş; orduda ve saray teşkilatında Türkçe konuşan unsurlar hâkimken, bilim dili Arapça, edebiyat ve bürokrasi dili ise Farsça olmuştur. Ayrıca yönetici kadro ile ordunun çoğunluğu Türklerden oluşmasına rağmen, üzerinde hüküm sürülen halkın büyük bir kısmı Fars, Hint ve Afgan kökenlidir.

Gaznelilerdeki bu kültürel ve demografik çeşitliliğin, devletin siyasi geleceği üzerindeki en belirgin olumsuz etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Karahanlılar, bir yandan İslamiyet'in getirdiği "halife adına hutbe okutma" ve "para bastırma" gibi hâkimiyet alametlerini benimserken, diğer yandan hükümdarların "Arslan Han" ve "Buğra Han" gibi totemik kökenli unvanlarla ülkeyi "ikili teşkilat" yapısı içerisinde yönetmesini sürdürmüşlerdir.

Bu durum, Karahanlıların devlet yönetimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisinin en temel göstergesidir?

Türk-İslam devletlerinde hukuk sistemi şer’i ve örfi hukuk olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Şer’i hukuk; evlenme, boşanma ve miras gibi dinî temelli konuları kapsarken; örfi hukuk ise devletin işleyişi, kamu düzeni ve geleneklere dayalı meseleleri temel almıştır.

Buna göre, Türk-İslam devletlerinde örfi yargının başında bulunan ve gerektiğinde üst düzey devlet görevlilerini dahi yargılama yetkisine sahip olan görevli aşağıdakilerden hangisidir?

Türk-İslam devletlerinde uygulanan toprak ve ekonomi politikaları ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi hatalıdır?

Türk-İslam devletlerinde uygulanan ikta sistemi; mülkiyeti devlete ait olan miri toprakların, hizmetleri karşılığında devlet görevlilerine ve askeri şahıslara maaş karşılığı tahsis edilmesidir. İkta sahibi kendisine ayrılan bölgede vergileri toplar, bu vergilerin bir kısmıyla geçimini sağlar, geri kalanıyla da devlete 'cebelü' denilen atlı askerler yetiştirirdi.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi ikta sisteminin Türk-İslam devletlerine sağladığı siyasi, askerî veya ekonomik faydalardan biri değildir?

Büyük Selçuklu Devleti’nde hükümdarlar arasındaki taht kavgalarına son vererek merkezi otoriteyi yeniden sağlayan, 'Sultan-ı Azam' ve 'İskender-i Sani' unvanlarıyla anılan Sultan Sencer’in hükümdarlığı sırasında meydana gelen ve devletin Orta Asya'daki siyasi üstünlüğünü kaybederek yıkılış sürecine girmesine neden olan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Büyük Selçuklu Devleti'nde kadıların verdiği kararlara yapılan itirazların incelendiği, halkın şikâyetlerinin bizzat hükümdar tarafından dinlendiği ve devlet görevlilerinin suistimallerinin yargılandığı yüksek mahkeme niteliğindeki kurum aşağıdakilerden hangisidir?

Mısır'da kurulan Türk-İslam devletlerinden biri olan Eyyubiler, İslam dünyasını Haçlı saldırılarına karşı korumada kritik bir rol oynamışlardır. Eyyubi Devleti'nin İslam dünyasındaki otoritesini güçlendiren ve III. Haçlı Seferi'nin düzenlenmesine yol açan temel gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Büyük Selçuklu Devleti'nin $1040$ yılında Gaznelilere karşı kazandığı Dandanakan Zaferi'nin ardından Merv şehrinde bir kurultay toplanmış; bu kurultayda fethedilen ve fethedilmesi planlanan topraklar hanedan üyeleri arasında paylaştırılmıştır. Bu gelişmeyle birlikte Tuğrul Bey "Sultan" ilan edilerek adına hutbe okutulmuş ve Selçuklular Horasan bölgesinde büyük bir imparatorluğun temellerini atmışlardır.

Buna göre, Dandanakan Savaşı'nın Büyük Selçuklu Devleti açısından doğurduğu en temel siyasi sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Sultan Mahmut, Gazneli Devleti'ni kültürel ve askeri açıdan bir imparatorluk seviyesine taşımıştır. Bilim insanı Biruni için 'Sarayımın en değerli hazinesi' ifadesini kullanmış, Abbasi halifesini Şii Büveyhoğulları baskısından kurtararak 'Sultan' unvanını almış ve Hindistan'a düzenlediği $17$ seferle İslamiyet'in bu bölgede yayılmasını sağlamıştır. Ancak bu geniş coğrafyaya yayılma ve askeri güç, $1040$ yılında Büyük Selçuklular karşısında alınan mağlubiyetle sarsılmaya başlamıştır.

Bu bilgilerden hareketle Gazneli Devleti ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?