Hukukun Temel Kavramları

Arkadaşından borç alan bir kişinin, borcunu zamanında ödememesi üzerine devletin yetkili organları aracılığıyla (icra yoluyla) borcunu ödemeye zorlanması, aşağıdaki sosyal düzen kurallarından hangisinin temel özelliğini yansıtmaktadır?

Özel haklar; konularına göre 'mal varlığı' ve 'şahıs varlığı' hakları; ileri sürülebilecekleri çevreye göre ise 'mutlak' ve 'nispi' haklar olarak ayrılmaktadır. Kural olarak mal varlığı hakları devredilebilirken, şahıs varlığı hakları devredilemez.

Buna göre, hem bir mal varlığı hakkı hem de bir mutlak hak niteliğinde olmasına rağmen, Türk Medeni Kanunu uyarınca başkasına devredilmesi ve mirasçılara geçmesi mümkün olmayan hak aşağıdakilerden hangisidir?

Türk hukuk sisteminde hukuk kuralları arasında altlık-üstlük ilişkisini ifade eden normlar hiyerarşisi dikkate alındığında, bu sıralamaya ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bay (A) ile Bay (B), notere giderek mülkiyeti devlete ait olan ve koruma altında bulunan bir orman arazisinin satışı konusunda resmi bir sözleşme imzalamışlardır. Hukuki işlemin kurucu unsurları olan taraflar, karşılıklı irade beyanları ve sözleşme konusu unsurları tam olarak bir araya gelmiştir. Ancak orman arazilerinin satışı, emredici hukuk kuralları ve kamu düzeni gereği hukuken imkansızdır.

Türk Medeni Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu hükümleri çerçevesinde değerlendirildiğinde, bu hukuki işlemin tabi olduğu yaptırım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Türk hukukunda bir hukuki işlemin kurucu unsurlarındaki eksiklik, emredici kurallara aykırılık veya irade sakatlığı gibi durumlarda karşılaşılan geçersizlik halleri (hükümsüzlük) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir uyuşmazlığın çözümünde kanun koyucunun ilgili meseleyi bilerek ve isteyerek düzenlemediği; ancak uyuşmazlığın çözümünde hâkime somut olayın özelliklerini, hakkaniyeti ve durumun gereğini gözeterek karar verme yetkisi tanıdığı teknik durum aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk doktrininde, bir ülkenin hukuk düzenini oluşturan kurallar bütünü ele alınırken farklı kapsam ve niteliklere sahip kategoriler tanımlanmıştır. Bu çerçevede yapılan bir bilimsel çalışmada şu tespitlere yer verilmiştir:

- Sadece yetkili devlet makamları tarafından usulüne uygun olarak yürürlüğe konulmuş yazılı kuralların (Anayasa, kanun, yönetmelik vb.) tamamı dar bir çerçevede ele alınmalıdır.
- Buna karşılık, hem bu yazılı kuralları hem de toplumda bağlayıcılığı kabul edilen yazısız örf ve adet kurallarını kapsayan 'yürürlükteki hukuk' bütünü daha geniş bir kavramla ifade edilmelidir.
- Ayrıca, mevcut kurallardan bağımsız olarak, adaleti temel alan ve toplumsal ihtiyaçlara göre 'olması gereken' ideal düzeni temsil eden hukuk anlayışı bu kategorilerden ayrı tutulmalıdır.

Buna göre, metinde sırasıyla vurgulanan hukuk türleri aşağıdakilerden hangisidir?

Türk hukuk sisteminde hâkim, bir uyuşmazlığı karara bağlarken yazılı hukuk kurallarında olaya doğrudan uygulanabilecek bir hüküm bulamazsa, kanun boşluğu ile karşı karşıya kalır. Ancak kanun koyucu, bazı durumlarda meselenin çözümünü bilerek ve isteyerek; 'haklı sebepler', 'hâlin icabı' veya 'adalet gereği' gibi esnek kavramlar kullanarak doğrudan hâkimin değerlendirmesine bırakmıştır.

Bu parçada ifade edilen; kanun koyucunun uyuşmazlığın çözümünü somut olayın özelliklerine göre belirlemesi için hâkime bıraktığı boşluk türü ve bu boşluğun doldurulmasında hâkimin başvurduğu yetki aşağıdakilerin hangisinde bir arada verilmiştir?

Toplumsal düzeni sağlayan din, ahlak ve görgü kuralları ihlal edildiğinde birey; günahkâr sayılma, ayıplanma veya vicdan azabı çekme gibi 'manevi' yaptırımlarla karşılaşırken, hukuk kurallarının ihlali durumunda 'maddi' yaptırımlar devreye girer.

Buna göre, hukuk kurallarını diğer sosyal düzen kurallarından ayıran temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk teorisinde normların geçerliliği ve kapsamı üzerine yapılan incelemelerde; bir ülkede fiilen uygulanan 'yazılı ve yazısız' kurallar bütünü, bu bütünün yalnızca yetkili makamlarca yürürlüğe konulmuş 'yazılı' kısmı ve ulaşılmak istenen 'ideal/doğal' hukuk arasındaki mantıksal ayrım büyük önem taşır.

Buna göre; 'ideal olan hukuk', 'yazılı ve yazısız yürürlükteki hukuk' ve 'sadece yetkili makamlarca konulmuş yazılı hukuk' kavramlarını karşılayan terimler aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla ve doğru olarak verilmiştir?

Türk hukuk sisteminde hukuk kuralları, en üstte Anayasa'nın bulunduğu ve normların birbirine aykırı olamayacağı bir 'normlar hiyerarşisi' (normlar piramidi) içinde yer alır. Bu hiyerarşik düzende yer alan kurallar arasındaki ilişki dikkate alındığında; usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalar ile kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi durumunda çıkabilecek uyuşmazlıklarda, 1982 Anayasası uyarınca aşağıdakilerden hangisi uygulanır?

Bir hukuki işlemin meydana gelebilmesi için gerekli olan kurucu unsurlar (irade beyanı, konu, taraflar) tam olarak mevcut olmasına rağmen; işlemin içeriğinin emredici hukuk kurallarına, kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olması durumunda uygulanan yaptırım aşağıdakilerden hangisidir?

Hâkim, önüne gelen bir uyuşmazlıkta; hem yazılı hukuk kurallarında hem de örf ve adet hukukunda olaya uygulanacak herhangi bir kural bulunmadığını tespit etmiştir. Bu durumda hâkim, Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesinde yer alan yetkisini kullanarak, 'kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse' o yolda bir kural oluşturmuş ve uyuşmazlığı çözüme kavuşturmuştur.

Bu olayda hâkimin gerçekleştirdiği hukukî faaliyet ve karşılaştığı boşluk türü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Türk hukuk sisteminde hukuki işlemlerin kurucu unsurlarındaki eksiklikler, emredici hukuk kurallarına aykırılıklar veya irade beyanındaki sakatlıklar farklı yaptırımlara tabidir.

Buna göre;
I. Resmi evlendirme memuru bulunmaksızın, sadece tanıklar huzurunda gerçekleştirilen bir evlilik akdi,
II. Ayırt etme gücü sürekli olarak bulunmayan bir kimsenin tek başına yaptığı bir taşınmaz satım sözleşmesi,
III. Bir kimsenin, ağır bir tehdit (ikrah) altında piyasa değerinin çok altında bir bedelle otomobilini satmaya razı olması

durumlarının hukuki yaptırım türleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Bir hukuk kuramcısı, hukuk sistemini analiz ederken şu üç temel ayrımı yapmıştır:

1. Ayrım: "Sadece yetkili devlet organları tarafından usulüne uygun olarak yürürlüğe konulmuş metinleri kapsayan dar bir alanı ifade eder."
2. Ayrım: "Yazılı metinlerin yanı sıra, devletin yaptırımla desteklediği toplumsal örf ve adetleri de içine alan, ülkede fiilen uygulanan tüm kurallar bütünüdür."
3. Ayrım: "Mevcut kuralların ötesinde, insanın doğasından gelen, akıl ve vicdan yoluyla ulaşılan en adil düzen arayışıdır."

Kuramcının yaptığı bu ayrımların hukuk bilimindeki karşılıkları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Bir uyuşmazlığın çözümü için başvurulan kaynaklarda hem yazılı normların hem de örf ve adet hukukuna dayalı yazısız kuralların bulunmaması hâlinde karşılaşılan boşluk türü ve bu durumda hâkimin izleyeceği yol aşağıdakilerden hangisidir?

1982 Anayasası'nın 90. maddesinde yer alan "Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır." hükmü dikkate alındığında, bu antlaşmaların hukuki rejimi ve normlar hiyerarşisindeki yeri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Antika eserlere ilgi duyan bir kişinin, satıcının kendisini yanıltması (hile) sonucunda aslında değersiz bir taklit olduğunu bilmediği bir vazoyu yüksek bir bedelle satın aldığı bir senaryoda; kurucu unsurları mevcut olan ancak irade sakatlığı ile sakatlanmış bu sözleşmeye uygulanacak yaptırım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Bir uyuşmazlıkta hâkim; olaya uygulanabilecek yazılı bir normun bulunduğunu, ancak bu normun lafzen (sözüyle) uygulanmasının kanun koyucunun asıl amacıyla bağdaşmadığını, adaletsiz ve aşırı sonuçlar doğuracağını tespit etmiştir. Bu durumda hâkim, söz konusu normun kapsamını daraltarak somut olayı o normun uygulama alanı dışına çıkarmış ve uyuşmazlığı çözüme kavuşturmuştur.

Buna göre hâkimin karşılaştığı boşluk türü ve bu boşluğu gidermek için başvurduğu yöntem aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Hukuk doktrininde bir ülkede belirli bir zaman diliminde yürürlükte olan tüm hukuk kuralları incelenirken; bu kuralların sadece yasama veya idari organlar tarafından yürürlüğe konulmuş olması değil, aynı zamanda yargısal süreçlerde bağlayıcı kabul edilen yazısız normları da kapsaması gerektiği vurgulanmaktadır.

Bu bütüncül yaklaşım doğrultusunda, bir ülkede belli bir dönemde yürürlükte olan yazılı ve yazısız hukuk kurallarının tamamını kapsayan hukuk türü aşağıdakilerden hangisidir?