Hukukun Temel Kavramları

Yürürlükteki hukuk kurallarının kademelenmesinde 'normlar hiyerarşisi' esas alınmaktadır. Bu hiyerarşik yapı dahilinde, bir bakanlık yönetmeliği ile bir Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin (CBK) aynı konuya dair farklı hükümler içermesi (çatışması) durumunda aşağıdakilerden hangisi gerçekleşir?

Hukuk kurallarının kendi aralarındaki altlık ve üstlük ilişkisini belirleyen normlar hiyerarşisinde, alt basamakta yer alan bir düzenlemenin üst basamaktaki norma aykırı hükümler içermemesi temel bir zorunluluktur. Bu hiyerarşik yapı ve Türk hukuk sistemindeki mevcut düzenlemeler göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisinin hukuki gücü 'kanun' ile aynı düzeyde değerlendirilmez?

Bir kamu hukuku uzmanı, hukuk sisteminin işleyişine dair şu tespitte bulunmuştur: "Bir hukukçu için öncelikli bağlayıcı kaynak, yetkili makamların iradesiyle somutlaşan yazılı metinlerdir. Fakat uyuşmazlıkların gerçek çözümü, bu metinlerle birlikte yürürlükte olan ancak metinleşmemiş toplumsal kabullerin bütününü kavramaktan geçer. Hukukun asıl tekamülü ise, tüm bu mevcut kuralların insan aklının öngördüğü değişmez ve evrensel adalet ölçütlerine ne kadar yaklaştığıyla ölçülür."

Bu uzmanın ifadelerinde sırasıyla işaret ettiği hukuk türleri aşağıdakilerden hangisidir?

Resmî evlendirme memuru önünde yapılmayan bir evlilik, işlemin kurucu unsurlarından birinin eksikliği nedeniyle hukuk dünyasında hiç varlık kazanmamış kabul edilir. Bu durum aşağıdaki yaptırım türlerinden hangisi ile ifade edilir?

Hukuk sistemimizde 'yenilik doğuran haklar' (inşai haklar), hak sahibinin tek taraflı irade beyanıyla yeni bir hukuki ilişki kurma, mevcut bir ilişkiyi değiştirme veya sona erdirme yetkisi veren haklardır.

Bu hakların hukuki özellikleri ve kullanım usulleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Türk hukuk sisteminde normların hiyerarşik sıralaması (Normlar Piramidi) ve bu normlar arasındaki uyuşmazlıkların çözümüne ilişkin Anayasal esaslar dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Somut bir olaya uygulanacak kanun hükmünün bulunmasına rağmen; kanun koyucunun düzenlemeyi gereğinden fazla geniş tutması veya özel bir durumu gözden kaçırması nedeniyle, mevcut hükmün lafzının olaya aynen uygulanmasının hakkaniyete aykırı sonuçlar doğurduğu ve hükmün amacına (telos) aykırı düştüğü durumlarda ortaya çıkan boşluk türü ile bu boşluğun giderilmesinde hakimin başvurması gereken yöntem aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Hukuk düzeni, kuralların etkinliğini sağlamak amacıyla aykırı davranışlar için çeşitli yaptırımlar (müeyyideler) öngörmüştür. Bir olayda birden fazla yaptırım türü eş zamanlı olarak gündeme gelebilir.

Örneğin; alkollü bir şekilde kurumuna ait hizmet aracıyla kaza yaparak kamu malına zarar veren ve bir vatandaşın yaralanmasına sebebiyet veren bir devlet memuru hakkında; hapis cezası istemiyle ceza davası açılmış, kurumunca memurluktan çıkarma kararı verilmiş ve oluşan zararın kendisinden rücu edilmesi kararlaştırılmıştır. İlgili memur ise disiplin cezasının hukuka aykırı olduğu iddiasıyla idari yargıya başvurmuştur.

Bu olayda gündeme gelen hukuki süreçler ve yaptırım türleri ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Hukukta uyuşmazlığa uygulanacak yazılı bir hüküm bulunmasına rağmen; bu hükmün kapsamının olması gerekenden çok geniş tutulmuş olması nedeniyle, kuralın lafzi (sözüyle) uygulanmasının hakkaniyete ve dürüstlük kuralına aykırı sonuçlar doğurması durumunda ortaya çıkan, yargıcın "teleolojik indirgeme" (amaca yönelik sınırlama) yöntemiyle istisnai durumları kuralın dışına çıkararak çözdüğü boşluk türü aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk sistemlerinde normların kaynağı, yürürlükte olma durumları ve taşıdıkları ideal değerler açısından yapılan sınıflandırmalar; 'Pozitif Hukuk', 'Mevzu Hukuk' ve 'Tabii Hukuk' gibi kavramlarla ifade edilir. Bu kavramlar arasındaki terminolojik farklar, hem hukukun kapsamını hem de uygulanma biçimini doğrudan etkilemektedir. Buna göre, hukuk türlerine ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Türk hukuk sisteminde hukukun kaynakları; bağlayıcılıkları ve normlar hiyerarşisindeki yerleri bakımından çeşitli sınıflamalara tabi tutulmaktadır. Buna göre, "örf ve adet hukuku" (yazısız kaynaklar) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hukuk kuralları ile din, ahlak ve görgü kuralları gibi diğer sosyal düzen kuralları arasındaki en temel farklardan biri yaptırımın (müeyyide) niteliğidir. Hukuk kuralları 'maddi' yaptırımlara sahipken, diğer kurallar 'manevi' yaptırımlarla desteklenir. Ancak akademik düzeydeki hukuk öğretisinde, hukuk kurallarını diğer tüm sosyal normlardan ayıran temel yapısal farkın, yaptırımın sadece maddi olması değil, aynı zamanda 'teşkilatlanmış' (organize) bir nitelik taşıması olduğu vurgulanmaktadır.

Buna göre, hukuk kurallarının yaptırımının 'teşkilatlanmış' olması aşağıdakilerden hangisini ifade etmektedir?

Toplumsal düzeni sağlayan kurallar arasında yer alan objektif ahlak kuralları ile hukuk kuralları; her ikisinin de kişilerin birbirleriyle olan ilişkilerini düzenlemesi (sosyal ödevler) bakımından yapısal bir benzerlik gösterir. Ancak bu iki normatif sistem, ihlalin sonucunda karşılaşılan tepkinin niteliği ve bu tepkiyi uygulama yetkisine sahip olan güç bakımından birbirinden kesin çizgilerle ayrılır.

Buna göre hukuk kurallarını, toplumsal ödevleri içeren objektif ahlak kurallarından ayıran temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

İdare hukukunda; yetki, şekil, sebep, konu veya amaç yönlerinden biriyle hukuka aykırı olduğu tespit edilen bir idari işlemin, menfaati ihlal edilen kişinin başvurusu üzerine yargı mercileri tarafından hukuki sonuçlarını baştan itibaren ortadan kaldıracak şekilde geçersiz kılınması ve bu işlemden kaynaklanan mal varlığı eksilmelerinin idarece ilgiliye geri ödenmesi süreçleri, genel hukuk terminolojisinde hangi yaptırım türleri ile ifade edilmektedir?

Sosyal düzen kuralları içerisinde yer alan ahlak kuralları; bireyin kendi vicdanına karşı olan ödevlerini içeren 'sübjektif ahlak' ve bireyin diğer insanlara karşı olan ödevlerini içeren 'objektif ahlak' olarak iki başlıkta incelenmektedir. Hukuk kuralları ise bu sistemlerle zaman zaman örtüşmekte, zaman zaman ise onlardan kesin sınırlarla ayrılmaktadır.

Buna göre, hukuk kuralları ile ahlak (sübjektif ve objektif) kuralları arasındaki ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bir kamu kurumunda görev yapan devlet memurunun, kurumun iç düzenine ilişkin kurallara aykırı davranması veya mevzuatla belirlenmiş mesleki ödevlerini ihmal etmesi sonucunda karşılaştığı müeyyide türü aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuki işlemlerin geçerliliğini etkileyen yaptırım türlerine ilişkin aşağıdaki olaylar verilmiştir:

$I.$ Bir çiftin, resmi evlendirme memuru huzurunda olmadan, yalnızca kendi aralarında yaptıkları bir sözleşme ile evlendiklerini beyan etmeleri.

$II.$ Ayırt etme gücü sürekli olarak bulunmayan (tam ehliyetsiz) bir şahsın, kendisine ait bir taşınmazı tapu dairesinde bir başkasına satması.

$III.$ Bir iş insanının, ağır bir tehdit ve korkutma (ikrah) altında, ticari rakiplerinden biriyle aleyhine olacak bir borç senedi imzalaması.

$IV.$ 16 yaşındaki lise öğrencisi bir gencin, yasal temsilcisinin (velisinin) izni veya onayı olmaksızın bir teknoloji mağazasından taksitle bilgisayar satın alması.

Yukarıdaki olaylarda gerçekleşen hukuki işlemlerin yaptırımları sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Türk hukuk sisteminde hukuk kurallarının uygulanması, boşluk türlerinin tespiti ve hâkimin bu uyuşmazlıkları çözme yöntemleri dikkate alındığında; 'boşluk' kavramı ve hâkimin müdahale yetkisine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Türk hukuk sisteminde bir davanın çözümü için başvurulan temel kaynakların hiçbirinde; yani ne yazılı hukuk kurallarında ne de yazısız (örf ve âdet) hukuk kurallarında somut olaya uygulanacak bir hükmün bulunmaması durumu aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Bir yargı mensubu, önüne gelen uyuşmazlığı karara bağlarken; 'Kararımı oluştururken sadece TBMM tarafından kabul edilen kanun metinlerini değil, aynı zamanda bu metinlerin eksik kaldığı noktalarda hukuken bağlayıcılığı kabul edilen geleneksel kuralları ve yargısal teamülleri de dikkate aldım.' şeklinde bir açıklama yapmıştır. Bu yargı mensubunun bahsettiği, belirli bir ülkede belirli bir dönemde yürürlükte bulunan yazılı ve yazısız hukuk kurallarının bütününü kapsayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?