İdare Hukuku

613 questions

$1982$ Anayasası’nın “Mahalli İdareler” başlıklı $127$ . maddesinde düzenlenen denetim yetkisi ve mahalli idare organlarının statüleri dikkate alındığında; seçilmiş organların görevleriyle ilgili bir suç sebebiyle görevden uzaklaştırılmaları ve organlık sıfatını kaybetmeleri süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuksal açıdan doğrudur?

Mahalli idarelerin seçilmiş organlarının organlık sıfatını kaybetmeleri konusundaki denetim münhasıran yargı yolu (Danıştay) ile olur; ancak görevleri ile ilgili bir suç sebebiyle hakkında soruşturma veya kovuşturma açılan organları veya üyelerini İçişleri Bakanı geçici bir tedbir olarak görevden uzaklaştırabilir.

Merkezi idarenin mahalli idareler üzerindeki hiyerarşi yetkisi kapsamında; Vali, il özel idaresi ve belediye başkanlarını görevleriyle ilgili suçlarda doğrudan görevden alabilir ve yerlerine yeni atama yapana kadar bu makamlar boş kalır.

İl genel meclisi ve belediye meclislerinin feshine, ilgili birimin en büyük mülki idare amirinin talebi üzerine o yerin bağlı olduğu Bölge İdare Mahkemesi tarafından

30

gün içerisinde kesin olarak karar verilir.

Mahalli idarelerin karar organları olan meclisler, kamu hizmetlerinin aksadığı durumlarda İçişleri Bakanlığı’nın önerisi ve Cumhurbaşkanı kararnamesi ile fesh edilerek yerlerine belediye encümeni yetkileri devredilir.

Anayasa'ya göre köy muhtarlarının ve ihtiyar heyeti üyelerinin görevden uzaklaştırılmasında yargı kararı şartı aranmaz; İlçe İdare Kurulu'nun kararı ile bu organların sıfatına kesin olarak son verilir.

Show answer & explanation

Answer: Mahalli idarelerin seçilmiş organlarının organlık sıfatını kaybetmeleri konusundaki denetim münhasıran yargı yolu (Danıştay) ile olur; ancak görevleri ile ilgili bir suç sebebiyle hakkında soruşturma veya kovuşturma açılan organları veya üyelerini İçişleri Bakanı geçici bir tedbir olarak görevden uzaklaştırabilir.

Answer

Mahalli idarelerin seçilmiş organlarının organlık sıfatını kaybetmeleri konusundaki denetim münhasıran yargı yolu ile olurken, İçişleri Bakanı'nın sadece görevle ilgili suçlarda geçici uzaklaştırma yetkisi bulunmaktadır.

Anayasa’nın

127

. maddesinin dördüncü fıkrasına göre; mahalli idarelerin seçilmiş organlarının organlık sıfatını kaybetmeleri konusundaki denetim yargı yolu ile olur. Ancak görevleri ile ilgili bir suç sebebi ile hakkında soruşturma veya kovuşturma açılan organları veya bu organların üyelerini, İçişleri Bakanı geçici bir tedbir olarak kesin hükme kadar görevden uzaklaştırabilir. Bu hüküm, yerel yönetimlerin özerkliğini korurken aynı zamanda kamu hizmetinin güvenliğini sağlamayı amaçlayan bir dengedir.

Step-by-Step Solution

Anayasal dayanağın belirlenmesi

1982

Anayasası Madde

127

(Mahalli İdareler)

Mahalli idarelerin kuruluşu ve denetimi anayasal düzeyde belirlenmiştir.

Organlık sıfatının kaybı ve görevden uzaklaştırma ayrımının yapılması

Organlık sıfatının kaybı = Yargısal Yetki; Geçici Uzaklaştırma = İdari Yetki

Anayasa, yerinden yönetim birimlerinin özerkliğini korumak için kesin sonlandırma yetkisini sadece yargıya (Danıştay) bırakmıştır.

İçişleri Bakanı'nın yetki sınırının tespiti

Sadece 'görevle ilgili bir suç' nedeniyle ve 'geçici' bir tedbir olarak uzaklaştırma yapabilir.

Bakanın yetkisi idari vesayet kapsamındadır ve cezalandırma değil, soruşturmanın selameti için alınan bir tedbirdir.

Doğru seçeneğin doğrulanması

Yargı yolu (Danıştay) ve İçişleri Bakanı ayrımını içeren ifade doğrudur.

Anayasa'nın lafzına tam uyum sağlamaktadır.

Key Concept

Mahalli İdareler Üzerindeki İdari Vesayet Denetimi ve Yargısal Korunma

Practice More

İl Özel İdaresi ve İl Genel İdaresi (Taşra) organları arasındaki yapısal farkları (Vali'nin çift statüsü) tekrar edin.

Estimated Time:2m 0s

Question 182Question →

Danıştay içtihatları ve idare hukuku ilkeleri uyarınca, idarenin kendi tesis etmiş olduğu hukuka aykırı bir işlemi "idari istikrar" ve "hukuki güvenlik" ilkeleri gereği geri alabilmesi kural olarak dava açma süresi ile sınırlandırılmıştır. Ancak işlemin sakatlık derecesi veya tesis ediliş biçimi bu genel kuralın istisnalarını oluşturmaktadır.

Buna göre, idarenin hukuka aykırı bir idari işlemi hiçbir süre sınırlamasına tabi olmaksızın her zaman geri alabileceği haller arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

İşlemin tesisinde ilgilinin hilesinin veya gerçek dışı beyanının bulunması

İşlemin kurucu unsurlarındaki eksiklik nedeniyle 'yokluk' yaptırımı ile malul olması

İşlemin içeriğinde ilk bakışta anlaşılabilen açık ve belirgin bir maddi hatanın bulunması

İdari bir makamın, aynı tüzel kişilik içindeki başka bir makamın yetki alanına giren konuda işlem yapması

İdarenin, yasama veya yargı organının görev alanına giren bir konuda 'fonksiyon gaspı' yaparak işlem tesis etmesi

Show answer & explanation

Answer: İdari bir makamın, aynı tüzel kişilik içindeki başka bir makamın yetki alanına giren konuda işlem yapması

Answer

İdari bir makamın, aynı tüzel kişilik içindeki başka bir makamın yetki alanına giren konuda işlem yapması (basit yetki tecavüzü), işlemin her zaman geri alınabileceği istisnai hallerden biri değildir.

Doğru yanıt olan seçenek, bir idari makamın diğerinin yetki alanına müdahale etmesini (yetki tecavüzü) ifade eder. Bu tür işlemler 'iptal edilebilir' niteliktedir ve hukuk düzeninde 'idari istikrar' ilkesi gereği ancak 60 günlük genel dava açma süresi içinde idare tarafından geri alınabilir. Bu süre geçtikten sonra, ilgilinin hilesi veya ağır bir sakatlık (yokluk gibi) söz konusu değilse, işlem kazanılmış hak benzeri bir korumadan yararlanır.

Step-by-Step Solution

İdari işlemin geri alınması kuralını belirle.

Hukuka aykırı işlemler kural olarak 60 günlük dava açma süresi içinde geri alınabilir.

Bu süre geçtikten sonra 'idari istikrar' ilkesi gereği işlem geri alınamaz hale gelir.

Süre sınırlaması olmayan 'istisnai' halleri tespit et.

Yokluk, ilgilinin hilesi/kusuru ve açık maddi hatalar istisnadır.

Hukuk düzeni, ağır sakatlıkların veya kötü niyetin idari istikrar arkasına sığınmasına izin vermez.

Seçeneklerdeki yetki sakatlıklarını karşılaştır.

Fonksiyon gaspı 'yokluk' sonucunu doğururken, basit yetki tecavüzü sadece 'iptal edilebilir' bir sakatlıktır.

Yetki tecavüzünde idare içinde bir yetki paylaşımı ihlali vardır ancak işlem idari bir işlem niteliğini koruduğu için 60 günlük süre kuralına tabidir.

Key Concept

İdari İşlemlerin Geri Alınması ve İdari İstikrar İlkesi

Hints

İdari istikrar ilkesine göre, bir işlem belli bir süre geçtikten sonra dokunulmazlık kazanır; ancak 'yokluk' gibi haller bu korumanın dışındadır.

Seçenekler arasında 'iptal edilebilirlik' ile 'yokluk' yaptırımlarını birbirinden ayırmaya çalışın. Sadece iptal edilebilir olanlar 60 günle sınırlıdır.

Yetki tecavüzü (aynı kurum içindeki makamlar arası yetki aşımı) işlemi yok saymaz, sadece hukuka aykırı kılar ve geri alma süresine tabidir.

Practice More

Yetki unsuruyla ilgili olarak 'Yetki Gaspı', 'Fonksiyon Gaspı' ve 'Yetki Tecavüzü' kavramlarını içeren bir karşılaştırma tablosu hazırlayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:2m 30s

Question 183Question →

Adalet Bakanlığına bağlı bir ceza infaz kurumunda, sistem güvenliğini artırmak amacıyla gerçekleştirilen rutin bir yazılım güncellemesi sırasında meydana gelen teknik bir aksaklık nedeniyle koğuş kapılarının kısa süreliğine açık kalması sonucunda bir hükümlü, başka bir hükümlü tarafından yaralanmıştır. İdare; güncelleme işleminin tamamen hukuka uygun olduğunu, arızanın ise teknik ve öngörülemez bir nitelik taşıdığını iddia ederek tazminat talebini reddetmiştir. Bu olaydaki hukuki durum ve idarenin sorumluluğu ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi, idare hukuku ilkeleri çerçevesinde en isabetlidir?

Söz konusu teknik aksaklık önceden öngörülemez ve engellenemez bir nitelik taşıdığı için 'mücbir sebep' olarak kabul edilmeli ve idarenin mali sorumluluğu ortadan kalkmalıdır.

Kamu hizmetinin yürütülmesi için gerekli olan teknik donanımın arızalanması 'hizmetin kötü işlemesi' kapsamında bir hizmet kusuru teşkil ettiğinden, idarenin tazminat sorumluluğu mevcuttur.

Ceza infaz kurumlarındaki güvenlik hizmetleri yüksek risk barındıran faaliyetler olduğu için herhangi bir kusur aranmaksızın 'tehlike ilkesi' uyarınca idarenin kusursuz sorumluluğu söz konusudur.

Zarar, bir üçüncü kişinin (diğer hükümlü) kasıtlı eyleminden kaynaklandığı için idari faaliyet ile zarar arasındaki illiyet bağı tamamen kesilmiştir ve idarenin sorumluluğu ortadan kalkmıştır.

İdarenin hukuka uygun bir kamu hizmeti faaliyeti sırasında meydana gelen bu özel ve olağan dışı zarar, 'fedakarlığın denkleştirilmesi' ilkesi uyarınca kusursuz sorumluluk kapsamında karşılanmalıdır.

Show answer & explanation

Answer: Kamu hizmetinin yürütülmesi için gerekli olan teknik donanımın arızalanması 'hizmetin kötü işlemesi' kapsamında bir hizmet kusuru teşkil ettiğinden, idarenin tazminat sorumluluğu mevcuttur.

Answer

Kamu hizmetinin yürütülmesi için gerekli olan donanımın arızalanması bir 'hizmet kusuru' teşkil eder ve idarenin sorumluluğunu doğurur.

İdare hukukunda 'hizmet kusuru'; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi durumlarında ortaya çıkar. Bir cezaevinde güvenlik sisteminin yazılım güncellemesi nedeniyle arızalanması ve kapıların açık kalması, idarenin gözetim ve denetim görevini yerine getirememesi anlamında bir 'hizmetin kötü işlemesi' durumudur. Bu tür teknik aksaklıklar idarenin organizasyon kusuru sayılır ve tazminat sorumluluğunu doğurur.

Step-by-Step Solution

Olaydaki idari faaliyetin ve zararın niteliği belirlenmelidir.

İdare, güvenlik sağlama yükümlülüğü altında bir güncelleme yaparken teknik bir arıza oluşmuş ve hükümlü yaralanmıştır.

Sorumluluğun türünü belirlemek için faaliyetin kusurlu olup olmadığına bakılmalıdır.

Teknik aksaklığın 'mücbir sebep' olup olmadığı değerlendirilmelidir.

Arıza idarenin kendi sisteminde (içsel) olduğu için dışsallık şartı gerçekleşmemiştir; dolayısıyla mücbir sebep değildir.

Mücbir sebep için olayın idarenin dışından gelmesi gerekir.

Hizmet kusuru unsurları (kötü işleme, geç işleme, hiç işlememe) kontrol edilmelidir.

Güvenlik sisteminin güncelleme sırasında görevini yapamaması 'hizmetin kötü işlemesi' anlamına gelir.

Donanım yetersizliği veya arızası organizasyon kusuru kapsamında bir hizmet kusurudur.

Üçüncü kişinin eyleminin illiyet bağına etkisi incelenmelidir.

Diğer hükümlünün saldırısı, idarenin kapıları açık bırakma hatasıyla birleştiği için illiyet bağı kopmamıştır.

İdarenin ağır ihmali veya kusuru, üçüncü kişinin eylemini kolaylaştırmışsa idare sorumlu kalmaya devam eder.

Key Concept

Hizmet Kusuru (Organizasyon Kusuru)

Hints

Arızanın idarenin kendi sisteminde mi yoksa tamamen dışarıdan gelen (deprem gibi) bir etkiden mi kaynaklandığını düşünün.

Practice More

İdarenin sorumluluğunu kaldıran veya azaltan haller (Mücbir sebep, Beklenmeyen hal) ile ilgili yargı kararlarını inceleyin.

Estimated Time:2m 0s

Question 184Question →

İdare, kamu düzenini korumak amacıyla bireylerin hak ve özgürlüklerine müdahale niteliği taşıyan kolluk işlemlerini tesis edebilir. Ancak idari kolluk yetkisi sınırsız olmayıp anayasal ilkeler ve idare hukuku prensipleriyle sınırlandırılmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi idari kolluk yetkisinin kullanılmasında uyulması gereken hukuki sınır ve ilkelerden biri değildir?

Kolluk faaliyetinin tek amacının kamu düzenini (güvenlik, dirlik-esenlik, genel sağlık ve genel ahlak) korumak olması

Uygulanan kolluk önleminin, ulaşılmak istenen amaç ile orantılı (ölçülü) olması

İdari kolluk yetkisinin bir idari sözleşme yoluyla özel hukuk tüzel kişilerine devredilebilmesi

Kolluk yetkisinin ancak kanunla veya kanunun açıkça yetki verdiği makamlarca kullanılması

Kolluk işlemlerinin ancak kamu düzenine yönelik gerçek bir tehlikenin varlığı durumunda tesis edilmesi

Show answer & explanation

Answer: İdari kolluk yetkisinin bir idari sözleşme yoluyla özel hukuk tüzel kişilerine devredilebilmesi

Answer

İdari kolluk yetkisinin bir idari sözleşme ile özel hukuk tüzel kişilerine devredilebilmesi seçeneği yanlıştır çünkü kolluk yetkisi devredilemez niteliktedir.

İdari kolluk yetkisi, devletin kamu gücü ayrıcalığının bir parçasıdır ve kamu düzenini koruma görevi doğrudan devletin asli görevlerindendir. Bu nedenle, diğer bazı kamu hizmetlerinin aksine kolluk yetkisi, bir idari sözleşme veya ruhsat usulü ile özel hukuk tüzel kişilerine veya bireylere devredilemez. Bu durum 'Kolluk Yetkisinin Devredilemezliği' prensibi olarak adlandırılır.

Step-by-Step Solution

Kolluk faaliyetinin hukuki niteliğini analiz et.

Kolluk, kamu gücünün en sert şekilde kullanıldığı, tek taraflı ve zorunlu bir faaliyettir.

Kolluk faaliyetleri devletin egemenlik yetkisinin bir uzantısı olarak doğrudan kamu düzeniyle ilgilidir.

Kolluk yetkisinin devredilebilirliğini kontrol et.

İdare hukukunda 'Kolluk Yetkisinin Devredilemezliği' ilkesi geçerlidir.

Belediye otobüsü işletmek veya çöp toplamak gibi kamu hizmetleri özel sektöre devredilebilirken, kolluk (güvenlik) gibi temel egemenlik yetkileri özel kişilere ihale edilemez.

Kolluk yetkisinin diğer sınırlarını (amaç, kanunilik, ölçülülük) değerlendir.

Bu ilkelerin tamamı kolluk işlemlerinin anayasaya uygunluğu için zorunludur.

İdare, yetkisini sadece kamu düzeni amacı için, kanuni dayanakla ve ölçülü bir biçimde kullanmak zorundadır.

Key Concept

Kolluk Yetkisinin Devredilemezliği İlkesi

Hints

Kolluk yetkisi, diğer kamu hizmetleri gibi başkalarına 'kiralanabilir' veya 'ihale edilebilir' bir yetki midir?

Devletin egemenlik gücünü temsil eden güvenlik ve düzen sağlama yetkisinin özel şirketlere devredilip devredilemeyeceğini düşünün.

Practice More

Genel idari kolluk makamları (Vali, Kaymakam) ile özel idari kolluk makamları (Belediye Başkanı) arasındaki farkları inceleyerek yetki sınırlarını pekiştirin.

Estimated Time:1m 15s

Question 185Question →

İdari kolluk faaliyetleri, kamu düzenini korumak amacıyla bireylerin hak ve özgürlüklerine müdahale edebilen 'tek taraflı' ve 'icrai' nitelikteki idari işlemlerdir. Bu yetkinin kullanımı, hukuk devleti ve idarenin kanuniliği ilkeleri gereği belirli sınırlara tabidir. Buna göre, idare hukukunda kolluk yetkisinin kullanımı ve sınırları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

İdari kolluk yetkisi, niteliği gereği 'kamu hürriyetlerini' asıl, bu hürriyetlerin 'kısıtlanmasını' ise istisna kabul eden bir yaklaşımla uygulanmalıdır.

Bir faaliyetin hem 'idari kolluk' hem de 'kamu hizmeti' niteliği taşıması (yarışma durumu) halinde, faaliyetin o anki baskın amacına göre hangi hukuki rejime tabi olduğu belirlenir.

Mahalli idarelerin başındaki kolluk makamları, beldede kamu düzenini korumak amacıyla, kanunla verilmiş açık bir yetki olmaksızın doğrudan idari özerklik ilkesine dayanarak genel emirler çıkarabilir.

Kolluk yetkisi kullanılırken başvurulan 'ölçülülük' ilkesi; idarenin seçtiği aracın amaca ulaşmaya 'elverişli', 'gerekli' ve 'orantılı' olmasını zorunlu kılar.

Adli kolluk, bir suç işlendikten sonra delilleri toplama ve bastırıcı bir nitelik taşırken; idari kolluk, suç işlenmeden önce önleyici amaçla kamu düzenini korur.

Show answer & explanation

Answer: Mahalli idarelerin başındaki kolluk makamları, beldede kamu düzenini korumak amacıyla, kanunla verilmiş açık bir yetki olmaksızın doğrudan idari özerklik ilkesine dayanarak genel emirler çıkarabilir.

Answer

Mahalli idare kolluk makamlarının, kanuni bir dayanak olmaksızın sadece idari özerkliğe dayanarak genel emirler çıkarabileceğini belirten seçenek yanlıştır.

İdari kolluk yetkisi, bireylerin temel hak ve özgürlüklerine doğrudan müdahale eden işlemler içerdiği için Anayasa'nın 13. maddesinde belirtilen 'sınırlamaların ancak kanunla yapılabileceği' ilkesine sıkı sıkıya bağlıdır. Belediye başkanı veya vali gibi makamların çıkardığı genel emirlerin geçerli olabilmesi için, bu makamlara ilgili kanunlarla (İl İdaresi Kanunu veya Belediye Kanunu gibi) açıkça düzenleme yapma yetkisi verilmiş olması gerekir. İdari özerklik, idareye kanun koyucu yerine geçerek asli düzenleme yapma yetkisi tanımaz.

Step-by-Step Solution

Kolluk yetkisinin kaynağını analiz etme

İdari kolluk yetkisi, bireylerin temel haklarını kısıtlayabildiği için mutlaka 'Kanun' (yasama organının işlemi) ile verilmiş olmalıdır.

Anayasa'nın 13. maddesine göre temel hak ve hürriyetler ancak kanunla sınırlanabilir.

İdari özerklik ve kolluk yetkisi ilişkisini değerlendirme

Belediye veya köy gibi mahalli idarelerin özerk olması, onlara kanun dışı bir düzenleme yetkisi vermez.

İdarenin kanuniliği ilkesi gereği, her idari işlemin (özerk kurumlar dahil) bir kanuni dayanağı olmalıdır.

Hatalı ifadeyi belirleme

Kanuni dayanak ihtiyacını reddeden ve sadece özerkliğe dayanan yetki kullanımı hukuk dışıdır.

Kolluk makamları genel emir çıkarırken ancak ilgili kanunların (örneğin Belediye Kanunu, İl İdaresi Kanunu) kendilerine verdiği yetki çerçevesinde hareket edebilirler.

Key Concept

İdari Kollukta Kanunilik İlkesi

Hints

Temel hak ve özgürlüklere müdahale eden tüm işlemlerin anayasal dayanağını hatırlayın.

İdari birimlerin (belediye vb.) özerk olması, onlara yasama organının (TBMM) yerine geçip kanunsuz kısıtlama yapma gücü verir mi?

Anayasa madde 13: 'Temel hak ve hürriyetler, ... ancak kanunla sınırlanabilir.' Bu kural kolluk için de geçerlidir.

Practice More

İdari kolluk makamları ile personelini (Vali, Kaymakam, Polis, Zabıta vb.) birbirine karıştırmamak için bir tablo hazırlayabilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 186Question →

Türkiye'de kamu düzenini korumakla görevli olan kolluk birimleri, görev alanları ve bağlı bulundukları makamlara göre 'genel' ve 'özel' olmak üzere iki ana gruba ayrılmaktadır. Bu kapsamda, devletin tüm ülkede genel emniyeti sağlamakla görevli 'genel idari kolluk' personeli arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Polis

Jandarma

Sahil Güvenlik

Çarşı ve Mahalle Bekçisi

Gümrük Muhafaza Memuru

Show answer & explanation

Answer: Gümrük Muhafaza Memuru

Answer

Gümrük muhafaza memuru, genel idari kolluk değil, belirli bir hizmet alanına özgü görev icra eden özel idari kolluk personeli arasında yer almaktadır.

Doğru cevap olan birim, genel kamu düzenini sağlamaktan ziyade Ticaret Bakanlığı bünyesinde sadece gümrük kapıları ve sınır hatlarında gümrük mevzuatının uygulanması ve kaçakçılığın önlenmesi gibi belirli bir alanda yetkilidir. Bu durum onu 'özel idari kolluk' kategorisine sokar.

Step-by-Step Solution

Genel idari kolluk kavramını tanımla.

Genel idari kolluk; devletin tüm ülkede, herhangi bir hizmet ayrımı yapmaksızın kamu düzenini (güvenlik, dirlik-esenlik, genel sağlık, genel ahlak) korumak amacıyla yürüttüğü faaliyettir.

Soruda istenen ayrımı yapabilmek için personelin görev kapsamının genel mi yoksa özel bir hizmete mi yönelik olduğunu belirlemek gerekir.

Genel idari kolluk personelini listele.

Polis, Jandarma, Sahil Güvenlik ve Çarşı ve Mahalle Bekçileri genel idari kolluk personelidir.

Bu birimler İçişleri Bakanlığına bağlıdır ve genel kamu düzeninden sorumludurlar.

Özel idari kolluk personelini belirle.

Gümrük muhafaza memurları, orman muhafaza memurları ve zabıta gibi birimler özel idari kolluktur.

Gümrük muhafaza memurları Ticaret Bakanlığına bağlıdır ve sadece gümrük sahalarında, kaçakçılıkla mücadele gibi belirli bir uzmanlık alanında görev yaparlar.

Key Concept

Genel ve Özel İdari Kolluk Personeli Ayrımı

Practice More

İdari kolluk makamları (Vali, Kaymakam vb.) ile personelini (Polis, Jandarma vb.) karıştırmamak için hiyerarşik tabloyu inceleyiniz.

Estimated Time:50s

Question 187Question →

İdare hukukunda idari işlemlerin "usul" (biçim) unsuru ve bu unsurun sakatlığına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yetkide ve usulde paralellik ilkesi gereği, bir işlemin tesisinde izlenen yöntem, aksine bir düzenleme yoksa o işlemin geri alınması veya değiştirilmesi işlemlerinde de uygulanır.

Mevzuatta bir işlemin tesis edilebilmesi için başka bir makamın bağlayıcı teklifi şart koşulmuşsa; karar mercii bu teklifi uygun bulmadığı takdirde, teklif içeriğini değiştirerek işlemi nihai olarak tesis edebilir.

İşlemin sonucunu veya ilgilinin haklarını esaslı bir şekilde etkilemeyen tali usul eksiklikleri, Danıştay içtihatları uyarınca işlemin iptali için tek başına yeterli bir neden oluşturmaz.

Bir işlemin tesisinde savunma hakkı veya gerekçe gibi anayasal ve yasal usul güvencelerine uyulmaması, işlemi esasa etkili şekil noksanlığı nedeniyle hukuka aykırı kılar.

İstişari görüşlerin alınması öngörülen hallerde, bu görüşün hiç alınmaması işlemi sakatlarken; alınan görüşün içeriğine uyulmaması kural olarak işlemi hukuka aykırı hale getirmez.

Show answer & explanation

Answer: Mevzuatta bir işlemin tesis edilebilmesi için başka bir makamın bağlayıcı teklifi şart koşulmuşsa; karar mercii bu teklifi uygun bulmadığı takdirde, teklif içeriğini değiştirerek işlemi nihai olarak tesis edebilir.

Answer

Mevzuatta bağlayıcı teklif usulü öngörüldüğünde, karar merciinin teklif içeriğini değiştirerek işlem tesis edebileceğine dair ifade yanlıştır.

İdare hukukunda, bir işlemin tesisi için mevzuatta bir makamın 'bağlayıcı teklifi' öngörülmüşse, karar merciinin yetkisi bu teklifi aynen kabul ederek işlemi kurmak veya teklifi uygun bulmayarak reddetmekle sınırlıdır. Karar merciinin teklif üzerinde değişiklik yaparak işlemi tesis etmesi, hem yetki paylaşımına hem de usul kurallarına aykırıdır; zira bu durumda teklif makamının iradesi devreden çıkarılarak usulsüz bir işlem tesis edilmiş olur.

Step-by-Step Solution

İdari işlemlerin usul unsurunda "zincir işlem" ve "hazırlık aşamaları" kavramları değerlendirilir.

Karma ve kolektif işlemlerin tesisinde teklif ve karar mercilerinin ayrılabileceği saptanır.

Yetki paylaşımının usule nasıl yansıdığını anlamak için.

"Bağlayıcı teklif" rejiminin karar merciinin takdir yetkisi üzerindeki etkisi incelenir.

Karar merciinin, bağlayıcı bir teklifi ya aynen kabul ederek işlemi tesis etmesi ya da reddetmesi gerektiği sonucuna varılır.

Yetkide ve usulde belirlilik ilkesi gereği.

Teklif içeriğinin karar mercii tarafından değiştirilmesinin (irade ikamesi) hukuki sonucu belirlenir.

Teklif üzerinde yapılan değişikliğin, kanun koyucunun teklif makamına verdiği iradeyi yok saydığı ve yetki/usul sakatlığı doğurduğu saptanır.

Yanlış olan seçeneği teyit etmek için.

Key Concept

İdari İşlemlerde Usul ve Bağlayıcı Teklif Usulü

Hints

İdari işlemlerde yetki ve usul kuralları kanunla belirlenir ve idare bu kuralları kendiliğinden genişletemez.

Mevzuattaki 'Teklif üzerine...' ibaresi, karar merciinin iradesinin ancak o teklif var olduğunda harekete geçebileceğini gösterir.

Bağlayıcı bir teklif üzerinde değişiklik yapmak, teklif makamının yerine geçerek karar vermek demektir ki bu da yetki gaspına yaklaşan bir usul sakatlığıdır.

Practice More

İdari işlemlerin yetki unsuru bağlamında 'yetki tecavüzü' ve 'fonksiyon gaspı' arasındaki farkları incelemek konuyu pekiştirecektir.

Estimated Time:1m 30s

Question 188Question →

$1982$ Anayasası'nın $46$ . maddesinde düzenlenen; devlet ve kamu tüzel kişilerinin, kamu yararının gerektirdiği durumlarda, gerçek karşılıklarını peşin ödemek şartıyla, özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların tamamına veya bir kısmına kanunda gösterilen esaslara göre el koyması işlemi aşağıdakilerden hangisidir?

Kamulaştırma

İstimval

Devletleştirme

Geçici İşgal

Özelleştirme

Show answer & explanation

Answer: Kamulaştırma

Answer

İdarenin kamu yararı amacıyla taşınmaz mallara el koyması yöntemi kamulaştırmadır.

Kamulaştırma, Anayasa'nın

46

. maddesinde tanımlandığı üzere, idarenin kamu yararı için özel mülkiyetteki taşınmazlara bedelini peşin ödeyerek el koymasıdır.

Step-by-Step Solution

Soruda verilen anahtar kavramları (taşınmaz mal, kamu yararı, peşin ödeme) analiz et.

İşlemin bir 'taşınmaz' üzerinde yapıldığı ve 'mülkiyetin' devredildiği belirlendi.

Kamulaştırmayı diğer yöntemlerden ayıran en temel fark taşınmaz mal üzerine olmasıdır.

1982

Anayasası'nın ilgili maddesi ile eşleştirme yap.

46

. maddenin doğrudan 'Kamulaştırma' başlığını taşıdığı teyit edildi.

Anayasal dayanak sorunun hukuki netliğini sağlar.

Diğer yöntemleri (İstimval, Devletleştirme vb.) ele.

İstimvalin taşınırlar, devletleştirmenin teşebbüsler için olduğu saptandı.

Kavram karmaşasını önlemek için zıtlık analizi gereklidir.

Key Concept

Kamulaştırma (İstimlak)

Hints

Soruda 'taşınmaz mal' ifadesine dikkat edin; bu ifade seçeneklerin çoğunu elemenizi sağlar.

Anayasa'nın

46

. maddesi doğrudan bu konuyu düzenler. İpucu: Halk arasında 'istimlak' olarak da bilinir.

Bedelin peşin ödenmesi kuraldır; ancak tarım reformu veya büyük enerji projelerinde taksitlendirme yapılabilir.

Practice More

Kamulaştırma bedeline karşı açılan davaların hangi mahkemede görüldüğünü ve sürelerini tekrar edin.

Alternative Method

Tablo yöntemiyle karşılaştırma: Taşınmaz + Mülkiyet = Kamulaştırma; Taşınır + Kullanım/Mülkiyet = İstimval; Teşebbüs = Devletleştirme.

Estimated Time:45s

Question 189Question →

Türkiye Cumhuriyeti $1982$ Anayasası'nda yer alan mahalli idarelere (yerel yönetimler) ilişkin düzenlemeler ve ilgili mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; bu idarelerin kuruluşu, organları ve denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Mahalli idarelerin seçilmiş organlarının organlık sıfatını kaybetmeleri konusundaki nihai denetim yargı yolu ile gerçekleştirilir.

Büyükşehir belediyeleri, ancak kanunla kurulabilir ve bu birimin kurulabilmesi için toplam il nüfusunun

750.000

’den fazla olması şarttır.

Mahalli idarelerin görevleri ile ilgili olarak kendi aralarında birlik kurmaları, Cumhurbaşkanının iznine tabidir.

Belediye encümeni, belediyenin en yüksek görüşme ve karar organı niteliğindedir ve bu organın tüm üyeleri halk tarafından beş yıl için doğrudan seçilir.

İl özel idaresinin başı ve tüzel kişiliğinin temsilcisi olan vali, mahalli idare seçmenleri tarafından değil, merkezi yönetim tarafından atanma usulü ile göreve gelir.

Show answer & explanation

Answer: Belediye encümeni, belediyenin en yüksek görüşme ve karar organı niteliğindedir ve bu organın tüm üyeleri halk tarafından beş yıl için doğrudan seçilir.

Answer

Belediyenin asıl karar organı belediye meclisidir ve belediye encümeninin tüm üyeleri halk tarafından doğrudan seçilmez; encümen hem seçilmiş hem de atanmış üyelerden oluşan karma bir yapıya sahiptir.

Belediyenin karar organı 'Belediye Meclisi'dir; 'Belediye Encümeni' ise belediye başkanına yardımcı olan bir danışma ve uygulama organıdır. Ayrıca encümende belediye birim amirleri (yazı işleri müdürü, mali hizmetler müdürü vb.) de görev aldığı için üyelerin tamamının halk tarafından seçildiği ifadesi hukuken yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Mahalli idare organlarının anayasal statüsünün incelenmesi

Anayasa'nın

127

. maddesine göre seçilmiş organların kaybı ancak yargı kararıyla olur.

Seçimle gelenlerin idari bir kararla kalıcı olarak görevden alınamayacağını doğrulamak için.

Büyükşehir belediyesi kuruluş şartlarının kontrol edilmesi

Kuruluşun kanunla yapılması ve

750.000

nüfus şartı mevzuatla uyumludur.

Kuruluş usulündeki kanun-kararname ayrımını netleştirmek için.

Belediye teşkilat yapısının analiz edilmesi

Belediye Meclisi (Karar organı), Belediye Encümeni (Danışma/Yürütme organı) ve Belediye Başkanı (Yürütme organı) ayrımı yapılır.

Karar organı ile yürütme organı arasındaki fonksiyonel farkı ortaya koymak için.

Belediye encümeninin üye yapısının değerlendirilmesi

Encümen; belediye başkanı başkanlığında, meclisin kendi üyeleri arasından seçtiği üyeler ile belediyenin birim amirlerinden (memurlardan) oluşur.

Halkın tüm encümen üyelerini doğrudan seçmediği bilgisini teyit etmek için.

Key Concept

Mahalli İdarelerin Organik Yapısı ve Karar Organları

Hints

Belediye teşkilatındaki 'karar organı' ile 'danışma/yürütme organı' ayrımına dikkat ediniz.

Seçimle gelen meclis üyeleri ile atamayla gelen birim müdürlerinin aynı kurulda (encümende) yer alıp almadığını hatırlayınız.

Belediye Meclisi belediyenin parlamentosu gibidir ve asıl karar merciidir; Encümen ise daha çok icrai kararlar alan karma bir yapıdır.

Practice More

İl Özel İdaresi'nin organlarını (Vali, İl Genel Meclisi, İl Encümeni) belediye organları ile kıyaslayarak tekrar ediniz.

Estimated Time:1m 40s

Question 190Question →

İdare hukukunun genel özellikleri ve bu hukuk dalının niteliği göz önünde bulundurulduğunda, idarenin faaliyetleri ve bu faaliyetlerin tabi olduğu hukuki rejim hakkında aşağıda yer alan ifadelerden hangisi yanlıştır?

İdare hukuku kuralları kural olarak 'statüsel' niteliktedir; yani bireylerin idare ile olan hukuki ilişkileri tarafların karşılıklı iradesinden ziyade mevzuatla belirlenmiş objektif kurallara tabidir.

İdare hukuku, Medeni Kanun veya Ceza Kanunu gibi tüm kuralları tek bir temel metinde toplanmış 'tedvin edilmiş' (kodifiye) bir hukuk dalı olmayıp dağınık bir yapıya sahiptir.

İdari uyuşmazlıkların çözümünde mahkemeler, sadece yazılı kurallara değil, Danıştay gibi yüksek mahkemelerin zamanla oluşturduğu 'içtihatlara' da temel kaynak olarak başvururlar.

İdarenin yürüttüğü her türlü faaliyet ve tesis ettiği tüm işlemler, niteliği gereği mutlak surette idare hukuku kurallarına ve idari yargı denetimine tabidir.

İdare hukuku, devletin kamu gücüne dayanarak tek taraflı irade açıklamasıyla hukuk aleminde değişiklik yapabilmesine imkân tanıyan bir kamu hukuku dalıdır.

Show answer & explanation

Answer: İdarenin yürüttüğü her türlü faaliyet ve tesis ettiği tüm işlemler, niteliği gereği mutlak surette idare hukuku kurallarına ve idari yargı denetimine tabidir.

Answer

İdarenin her türlü faaliyetinin mutlak surette idare hukukuna tabi olduğu ifadesi yanlıştır; çünkü idare özel hukuk işlemlerinde özel hukuk hükümlerine tabi olabilir.

Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü idare her zaman kamu gücü (imperium) kullanarak hareket etmez. İdare, özel hukuk kişileriyle eşit şartlarda girdiği hukuki ilişkilerde (örneğin bir taşınmazın kiralanması, malzeme alımı sözleşmeleri vb.) özel hukuk hükümlerine tabi olur ve bu durumlarda ortaya çıkan uyuşmazlıklar idari yargıda değil, adli yargı mahkemelerinde çözülür.

Step-by-Step Solution

İdare hukukunun 'genç', 'içtihadi', 'statüsel' ve 'dağınık' olma özelliklerini hatırla.

İdare hukuku kuralları statüseldir ve tek bir temel kanunda toplanmamıştır.

Bu temel özellikler idare hukukunun kimliğini belirler.

İdarenin hangi durumlarda özel hukuk kurallarına tabi olabileceğini analiz et.

İdare, kamu gücü kullanmadığı 'özel hukuk sözleşmeleri' veya 'fisc' (maliye) işlemleri sırasında özel hukuk kişisi gibi hareket eder.

İdarenin tüm işlemleri her zaman kamu hukuku rejimi altında değildir; bu ayrım idari yargı ile adli yargı arasındaki farkı yaratır.

Seçeneklerdeki 'mutlakiyet' bildiren ifadeleri (her türlü faaliyet, istisnasız vb.) sorgula.

İdarenin tüm işlemlerinin idare hukukuna tabi olduğu yönündeki genelleme, özel hukuk işlemlerini dışladığı için yanlıştır.

Hukuk sorularında 'her zaman', 'hiçbir zaman', 'mutlak surette' gibi ifadeler genellikle istisnaları gözden kaçırdığı için hata içerir.

Key Concept

İdare Hukukunun Özellikleri ve Uygulama Alanı

Practice More

İdarenin özel hukuk sözleşmeleri ile idari sözleşmeler arasındaki kriterleri (kamu hizmeti vurgusu, kamu gücü ayrıcalıkları) inceleyerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 191Question →

İdarenin kamu hizmetlerini yürütmek amacıyla ihtiyaç duyduğu taşınır veya taşınmaz malları elde etmek için başvurduğu mal edinme yöntemleri ile ilgili aşağıda yer alan ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kamulaştırma, kural olarak sadece özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların mülkiyetinin kamu yararı amacıyla idareye geçirilmesidir.

İstimval; savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde idarenin kamu yararı gereği özel mülkiyetteki taşınır malların mülkiyetini veya kullanım hakkını elde etmesidir.

Geçici işgal; bir bayındırlık hizmetinin görülmesi sırasında gerekli olan taş, kum gibi malzemelerin çıkarılması amacıyla taşınmazın mülkiyetinin idareye geçirilmesidir.

Acele kamulaştırma; milli müdafaa mükellefiyetlerinin uygulanmasında veya Cumhurbaşkanınca aceleliği kararlaştırılan hallerde kıymet takdiri dışındaki işlemlerin sonradan tamamlanması usulüdür.

İdare ile malik arasında kamulaştırma bedelinde uzlaşma sağlanamaması durumunda, bedel tespiti ve tescil davası taşınmazın bulunduğu yerdeki Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılır.

Show answer & explanation

Answer: Geçici işgal; bir bayındırlık hizmetinin görülmesi sırasında gerekli olan taş, kum gibi malzemelerin çıkarılması amacıyla taşınmazın mülkiyetinin idareye geçirilmesidir.

Answer

Geçici işgal; bir bayındırlık hizmetinin görülmesi sırasında gerekli olan taş, kum gibi malzemelerin çıkarılması amacıyla taşınmazın mülkiyetinin idareye geçirilmesidir ifadesi yanlıştır.

Geçici işgal, idarenin bir bayındırlık (yol, baraj vb.) hizmetini yürütürken ihtiyaç duyduğu inşaat malzemelerini (kum, taş, toprak) temin etmek için özel mülkiyetteki taşınmazı geçici olarak kullanmasıdır. Bu işlemde taşınmazın mülkiyeti malikte kalmaya devam eder, idareye sadece zilyetlik geçer. Dolayısıyla mülkiyetin idareye geçirilmesi ifadesi hukuken yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Mal edinme yöntemlerinin kapsamlarını karşılaştırın.

Kamulaştırmada mülkiyet devri varken, geçici işgalde mülkiyet devri yoktur.

Geçici işgal, adından da anlaşılacağı üzere mülkiyetin değil, sadece kullanımın belirli bir süre için idareye geçmesini sağlar.

Yargı yetkisi ve usulleri kontrol edin.

Bedel tespiti için Asliye Hukuk Mahkemesi'nin görevli olduğu doğrulanır.

Mülkiyet hakkına ilişkin uyuşmazlıklar anayasal güvence gereği adli yargıda çözümlenir.

Key Concept

İdarenin Mal Edinme Yöntemleri Arasındaki Farklar

Practice More

Kamulaştırma sürecindeki 'Kamu Yararı Kararı'nı onaylayan mercileri tekrar gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 192Question →

2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu kapsamında düzenlenen "acele kamulaştırma" usulü ile idarenin mal edinme yöntemlerinden biri olan "istimval" müessesesinin hukuki rejimi ve uygulama koşullarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Acele kamulaştırma usulünde taşınmazın kıymet takdiri mahkemece seçilen bilirkişilerce yapılır ve bu işlem idareye sadece taşınmaza el koyma yetkisi verirken; istimval, kural olarak olağanüstü durumlarda taşınır malların mülkiyetinin veya taşınmazların kullanım hakkının elde edilmesini sağlar.

Acele kamulaştırma kararı ve bu kararın dayandığı kamu yararı kararına karşı açılacak iptal davaları, uyuşmazlığın taşınmazın mülkiyetine ilişkin olması nedeniyle Asliye Hukuk Mahkemelerinde görülür.

Köy tüzel kişiliği yararına yapılacak acele kamulaştırmalarda kamu yararı kararı Köy Muhtarı tarafından alınır ve herhangi bir üst makamın onayına tabi olmadan kesinleşir.

Acele kamulaştırma usulünde mahkemece belirlenen kıymet takdiri, mülkiyetin idareye geçmesini sağlayan nihai ve kesin bedel niteliğinde olup, bu bedele karşı malikin itiraz yolu kapalıdır.

İstimval sadece taşınmazların mülkiyetini idareye kazandıran genel bir yöntemken; acele kamulaştırma sadece milli savunma yükümlülükleri kapsamında taşınır mallar için uygulanır.

Show answer & explanation

Answer: Acele kamulaştırma usulünde taşınmazın kıymet takdiri mahkemece seçilen bilirkişilerce yapılır ve bu işlem idareye sadece taşınmaza el koyma yetkisi verirken; istimval, kural olarak olağanüstü durumlarda taşınır malların mülkiyetinin veya taşınmazların kullanım hakkının elde edilmesini sağlar.

Answer

Acele kamulaştırmada kıymet takdirinin el koyma yetkisi vermesi ve istimvalin olağanüstü durumlarda taşınırlar için mülkiyet, taşınmazlar için kullanım hakkı sağlaması doğru ifadedir.

Doğru olan seçenek, acele kamulaştırmanın mahkeme eliyle yapılan bir kıymet takdiri süreci olduğunu ve bu sürecin idareye mülkiyeti değil sadece fiili el koyma yetkisini verdiğini, buna karşın istimvalin olağanüstü dönemlere has olup taşınırların mülkiyetini veya taşınmazların kullanımını hedeflediğini doğru bir şekilde karşılaştırmaktadır.

Step-by-Step Solution

Kavramsal Analiz Yapma

Kamulaştırma ve istimvalin hukuki nitelikleri belirlenir.

İdarenin mal edinme yöntemleri arasındaki temel farkları anlamak için mülkiyetin konusu (taşınır/taşınmaz) ve uygulama zamanı (olağan/olağanüstü) ayırt edilmelidir.

Acele Kamulaştırma Usulünü İnceleme

2942 Sayılı Kanun m. 27 uyarınca, Asliye Hukuk Mahkemesinin seçtiği bilirkişilerce 7 gün içinde kıymet takdiri yapıldığı tespit edilir.

Acele kamulaştırmanın mahkeme kanalıyla ancak geçici bir bedel tespitiyle yürütüldüğünü belirlemek gerekir.

Mülkiyet ve El Koyma Ayrımını Değerlendirme

Acele kamulaştırmanın sadece 'el koyma' (zilyetlik) hakkı verdiği, mülkiyetin tescil için asıl davanın (m. 10) sonuçlanması gerektiği anlaşılır.

Birçok öğrencinin düştüğü mülkiyetin derhal geçmesi yanılgısını önlemek için bu ayrım kritiktir.

İstimval Şartlarını Kontrol Etme

İstimvalin savaş, seferberlik gibi durumlarda taşınırlar için mülkiyet, taşınmazlar için kullanım hakkı kazandırdığı teyit edilir.

İstimvalin kapsamı ile acele kamulaştırmanın kapsamı arasındaki farkı ortaya koymak için bu bilgi gereklidir.

Key Concept

İdarenin Mal Edinme Yöntemleri ve Acele Kamulaştırma Prosedürü

Practice More

Kamulaştırmasız el atma (hukuki ve fiili) ile acele kamulaştırma arasındaki farkları içeren yargı kararlarını incelemek bu zorluk seviyesindeki konuları pekiştirir.

Estimated Time:2m 30s

Question 193Question →

$657$ sayılı Devlet Memurları Kanunu, kamu hizmetlerini yürüten memurları yaptıkları işin niteliğine, uzmanlık alanlarına ve meslek gruplarına göre belirli "hizmet sınıflarına" ayırmıştır. Kanun'un $36$ . maddesinde düzenlenen bu sınıflar, liyakat ve kariyer ilkelerinin uygulanmasına zemin hazırlar.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi $657$ sayılı Kanun’da düzenlenen hizmet sınıflarından biri değildir?

Teknik Hizmetler Sınıfı

Avukatlık Hizmetleri Sınıfı

Akademik Personel Hizmetleri Sınıfı

Din Hizmetleri Sınıfı

Mülki İdare Amirliği Hizmetleri Sınıfı

Show answer & explanation

Answer: Akademik Personel Hizmetleri Sınıfı

Answer

Akademik Personel Hizmetleri Sınıfı,

657

sayılı Kanun'da düzenlenen

12

hizmet sınıfından biri değildir.

Akademik personel,

657

sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun

36

. maddesinde düzenlenen

12

hizmet sınıfı (GİH, TH, SH, EÖH, AH, DH, EH, JH, SGH, MİA, MİH, YH) arasında yer almaz. Üniversite öğretim elemanları,

2547

sayılı Yükseköğretim Kanunu ve

2914

sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu kapsamında istihdam edilen, kendilerine özgü bir personel rejimine sahip kamu görevlileridir.

Step-by-Step Solution

657

sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun

36

. maddesinde sayılan hizmet sınıflarını hatırla.

Kanunda

12

adet hizmet sınıfı (Genel İdare, Teknik, Sağlık, Eğitim, Avukatlık, Din, Emniyet, Jandarma, Sahil Güvenlik, Mülki İdare, Milli İstihbarat, Yardımcı Hizmetler) bulunmaktadır.

Soruda istenen 'olmayan' sınıfı bulmak için mevcut sınıfları bilmek gerekir.

Seçeneklerdeki personel gruplarının hangi hukuki rejime tabi olduğunu karşılaştır.

Teknik, avukatlık, din ve mülki idare hizmetleri doğrudan

657

kapsamındadır; ancak üniversite öğretim elemanları (akademik personel) ayrı bir personel rejimine tabidir.

Kamu görevlilerinin tamamı

657

sayılı genel kanuna tabi değildir, bazıları özel kanunlarla düzenlenir.

Akademik personelin statüsünü tespit et.

Akademik personel

2547

sayılı Yükseköğretim Kanunu ve

2914

sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu'na tabidir.

Bu personelin

657

kapsamındaki bir hizmet sınıfında yer almadığını teyit eder.

Key Concept

Hizmet Sınıfları (Sınıflandırma İlkesi)

Practice More

Jandarma ve Sahil Güvenlik hizmetlerinin

2016

yılında bu listeye eklendiğini ve artık askerlik personeli statüsünden ziyade bu kanun kapsamında sınıflandırıldığını hatırlayınız.

Estimated Time:50s

Question 194Question →

Türkiye Cumhuriyeti'nin idari teşkilatında yer alan mahalli idarelerin (yerel yönetimler) hukuki statüsü, kuruluşu ve merkezi yönetimle olan ilişkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Mahalli idareler; il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organları seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişileridir.

Merkezi yönetim, mahalli idareler üzerinde hizmetlerin bütünlüğünü sağlamak ve kamu yararını korumak amacıyla 'idari vesayet' yetkisini kullanır.

Mahalli idarelerin seçilmiş organlarının, organlık sıfatını kaybetmeleri konusundaki denetim ancak yargı yolu ile gerçekleşir ve bu konuda karar vermeye yetkili merci Danıştaydır.

Büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde kalan köylerin tüzel kişiliği korunur ve bu köyler idari bakımdan il özel idaresine bağlı kalmaya devam eder.

Belediyelerin kurulması için yerleşim yerinin nüfusunun en az 5.000 olması ve kuruluşun Cumhurbaşkanı kararı ile gerçekleşmesi gerekir.

Show answer & explanation

Answer: Büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde kalan köylerin tüzel kişiliği korunur ve bu köyler idari bakımdan il özel idaresine bağlı kalmaya devam eder.

Answer

Büyükşehir belediyesi sınırları içerisindeki köylerin tüzel kişiliğinin korunması ve il özel idaresine bağlı kalması ifadesi yanlıştır.

Türkiye'deki 30 büyükşehir belediyesinde, 6360 sayılı Kanun ile büyükşehir belediyesi sınırları il mülki sınırları haline getirilmiştir. Bu düzenleme ile söz konusu illerdeki 'il özel idaresi' tüzel kişiliği kaldırılmış, köyler ise mahalleye dönüştürülerek tüzel kişiliklerini kaybetmişlerdir. Dolayısıyla, büyükşehir belediyesi olan yerlerde köylerin il özel idaresine bağlı kalması teknik ve hukuki olarak imkansızdır.

Step-by-Step Solution

Mahalli idare birimlerini ve kuruluş esaslarını anayasal çerçevede analiz edin.

İl özel idaresi, belediye ve köyün temel mahalli idare birimleri olduğu ve idari vesayete tabi olduğu saptanır.

Anayasa madde 127, yerel yönetimlerin temel ilkelerini belirler.

Belediye kuruluşundaki nüfus ve yetki kriterlerini kontrol edin.

5.000 nüfus eşiği ve Cumhurbaşkanı kararı şartının normal belediyeler için geçerli olduğu doğrulanır.

5393 sayılı Belediye Kanunu bu yetkiyi düzenlemiştir.

6360 sayılı Kanun ile getirilen 'Büyükşehir Modeli'ndeki yapısal değişiklikleri değerlendirin.

30 büyükşehirde il özel idarelerinin kaldırıldığı ve köylerin tüzel kişiliğinin sona ererek mahalleye dönüştüğü tespit edilir.

Büyükşehir sınırlarının il mülki sınırlarına çekilmesiyle alt birimlerin statüsü değişmiştir.

Key Concept

Mahalli İdarelerin Yapısı ve Büyükşehir İstisnası

Hints

Anayasa'nın 127. maddesinde belirtilen denetim türünü (vesayet mi hiyerarşi mi) düşünün.

Organlık sıfatının kaybı kararını veren makam ile geçici uzaklaştırma yapan makamı karıştırmayın.

Büyükşehirlerdeki köylerin 6360 sayılı Kanun sonrası statüsünü ve il özel idarelerinin akıbetini hatırlayın.

Estimated Time:2m 0s

Question 195Question →

İdare hukukunda 'yetki' unsuru, idari işlemi tesis etme konusunda hukuk düzenince belirlenmiş makam veya kişiyi ifade eder. Bir kamu görevlisinin, idareye tamamen yabancı bir kişi olmamasına rağmen, kendi görev alanına girmeyen ve başka bir idari makama ait olan bir konuda işlem tesis etmesi hali aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Yetki Gaspı

Fonksiyon Gaspı

Yetki Tecavüzü

Yer Bakımından Yetkisizlik

Konu Unsurunda Sakatlık

Show answer & explanation

Answer: Yetki Tecavüzü

Answer

İdari makamlar arasındaki yetki aşımı durumunu ifade eden Yetki Tecavüzü

Doğru cevap olan 'Yetki Tecavüzü', bir kamu görevlisinin veya idari makamın, idare içindeki bir başka makamın görev ve yetki alanına giren bir işlemi yapmasıdır. Örneğin bir Bakanın, Valinin yetkisindeki bir işlemi doğrudan yapması yetki tecavüzüdür.

Step-by-Step Solution

Failin statüsünü belirleme

İşlemi yapan kişi bir kamu görevlisidir (İdareye yabancı değildir).

Yetki gaspı ile yetki tecavüzü arasındaki temel farkı anlamak için failin idari statüsü kritiktir.

İşlemin alanını belirleme

İşlem idari bir alandadır ancak başka bir idari makama aittir.

İşlem yasama veya yargı alanında olsaydı fonksiyon gaspı söz konusu olurdu.

Kavramsal eşleştirme yapma

İdari makamlar arası yetki aşımı 'Yetki Tecavüzü' (Yetki Aşımı) olarak adlandırılır.

Bu tür sakatlıklar kural olarak iptal edilebilirlik yaptırımına tabidir.

Key Concept

İdari İşlemin Yetki Unsuru ve Sakatlık Halleri

Practice More

Yetki tecavüzünün 'iptal edilebilirlik' yaptırımına, yetki gaspının ise 'yokluk' yaptırımına tabi olduğunu hatırlayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 196Question →

Türkiye Cumhuriyeti idari teşkilatında idarenin bütünlüğünü sağlamak amacıyla kullanılan hiyerarşi ve idari vesayet yetkilerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hiyerarşi yetkisi aynı kamu tüzel kişiliği içerisinde kullanılırken, idari vesayet yetkisi farklı kamu tüzel kişilikleri arasında kullanılır.

Hiyerarşi denetiminde üst, astın işlemleri üzerinde hem hukuka uygunluk hem de yerindelik denetimi yapabilir.

İdari vesayet yetkisi istisnai bir yetki olup ancak kanunun açıkça yetki verdiği durumlarda ve kanunda belirtilen sınırlar içinde kullanılabilir.

İdari vesayet makamı, yerinden yönetim kuruluşlarının kararlarını hukuka uygunluk yönünden denetleyebileceği gibi, kural olarak bu kararları değiştirerek onama yetkisine de sahiptir.

Hiyerarşi ilişkisinde üst, astın işlemini iptal edebileceği gibi, henüz yapılmamış bir işlem konusunda asta emir ve talimat da verebilir.

Show answer & explanation

Answer: İdari vesayet makamı, yerinden yönetim kuruluşlarının kararlarını hukuka uygunluk yönünden denetleyebileceği gibi, kural olarak bu kararları değiştirerek onama yetkisine de sahiptir.

Answer

İdari vesayet makamının, denetlediği yerinden yönetim kuruluşunun kararını değiştirerek onama yetkisine sahip olduğu ifadesi yanlıştır; bu yetki hiyerarşi denetimine özgüdür.

İdari vesayet makamının denetlediği organın kararını değiştirerek onama yetkisi bulunmamaktadır. Vesayet makamı sadece kararı onaylayabilir, onaylamayarak geri gönderebilir veya iptali için yargı yoluna başvurabilir. Kararı değiştirerek onama (düzeltme) yetkisi sadece aynı tüzel kişilik içindeki hiyerarşik üstlere tanınmış bir yetkidir.

Step-by-Step Solution

Hiyerarşi ve idari vesayet kavramlarının tüzel kişilik ayrımını analiz etme

Hiyerarşi tek bir tüzel kişilik içinde, idari vesayet ise farklı tüzel kişilikler (merkez-mahalli idare) arasında gerçekleşir.

İdarenin bütünlüğü ilkesi bu iki farklı mekanizma ile sağlanır.

Denetimin kapsamını (hukuka uygunluk ve yerindelik) değerlendirme

Hiyerarşide her iki denetim de varken, idari vesayette kural olarak sadece hukuka uygunluk denetimi vardır.

Yerinden yönetim kuruluşlarının özerkliğini korumak için vesayet denetimi sınırlı tutulmuştur.

Denetim sonucunda tesis edilebilecek işlemleri karşılaştırma

Hiyerarşik üst işlemi değiştirebilir (reformasyon), ancak vesayet makamı kural olarak sadece onaylar, erteler veya iptal davası açar; içeriği değiştiremez.

İşlemi değiştirme yetkisi, yerinden yönetim kuruluşunun iradesinin yerine geçmek anlamına geleceği için vesayet makamına verilmemiştir.

Key Concept

İdari Vesayet ve Hiyerarşi Arasındaki Yetki Farkları

Hints

İdari vesayet yetkisinin, mahalli idarelerin özerkliğini korumak adına sınırlı bir yetki olduğunu hatırlayın.

Hangi yetki türünde denetim yapan makamın, denetlenen işlemin içeriğine müdahale edip (değiştirip) onayamayacağını düşünün.

Vesayet makamı işlemi ya onaylar ya da iptal sürecini başlatır; ancak işlemin yerine geçerek yeni bir içerik oluşturamaz.

Practice More

İçişleri Bakanı ile Belediye Başkanı arasındaki ilişkinin 'idari vesayet', bir Bakan ile Müsteşar arasındaki ilişkinin 'hiyerarşi' olduğunu örnekleyerek pekiştirme yapabilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 197Question →

Türkiye'nin idari teşkilat yapısında, merkezi yönetimin taşra birimleri ile mahalli idarelerin organları arasındaki temel farklardan biri; merkezi yönetimin birimlerinin devlet tüzel kişiliği içerisinde yer alması ve organlarının tamamen hiyerarşik yapıdaki atanmış kamu görevlilerinden oluşmasıdır.

Buna göre; 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu ve 1982 Anayasası çerçevesinde, üyelerinin tamamı merkezi idarenin hiyerarşik yapısı içerisindeki birim amirlerinden (atanmış bürokratlar) oluşan ve merkezi yönetimin taşra teşkilatına ait olan karar ve danışma organı aşağıdakilerden hangisidir?

İl İdare Kurulu

İl Encümeni

İl Genel Meclisi

Belediye Encümeni

Köy İhtiyar Meclisi

Show answer & explanation

Answer: İl İdare Kurulu

Answer

İl İdare Kurulu, merkezi yönetimin taşra teşkilatına ait bir organ olup tüm üyeleri atanmış kamu görevlilerinden oluşmaktadır.

İl İdare Kurulu; merkezi yönetimin taşra teşkilatı olan İl Genel İdaresi'nin bir parçasıdır. 5442 sayılı Kanun uyarınca Vali başkanlığında toplanan bu kurulun üyeleri (Hukuk İşleri Müdürü, Defterdar, Milli Eğitim, Tarım, Sağlık, Çevre ve Şehircilik müdürleri) tamamen devlet tarafından atanan liyakatli kamu görevlileridir. Bu kurulun ayrı bir kamu tüzel kişiliği yoktur ve Valiye hiyerarşik olarak bağlıdır.

Step-by-Step Solution

Merkezi Yönetim (Taşra) ve Mahalli İdare ayrımını yapın.

İl Genel İdaresi 'taşra', İl Özel İdaresi ise 'mahalli' idaredir.

Soruda merkezi yönetimin taşra teşkilatına ait bir birim sorulmaktadır.

Organların üye yapısını (atanmış/seçilmiş) kontrol edin.

İl İdare Kurulu üyelerinin tamamı Valiye hiyerarşik olarak bağlı bürokratlardır.

Merkezi idarenin taşra birimlerinde 'seçilmiş' organ bulunmaz; tüm birimler devlet hiyerarşisine dahildir.

Tüzel kişilik statüsünü değerlendirin.

İl İdare Kurulu devlet tüzel kişiliği içindedir, ayrı bir kamu tüzel kişiliği yoktur.

Taşra teşkilatı merkezin uzantısıdır ve merkezin tüzel kişiliğini kullanır.

Key Concept

Merkezi Yönetimin Taşra Teşkilatı (İl Genel İdaresi) vs. Mahalli İdareler (İl Özel İdaresi)

Practice More

İl İdare Kurulu ile İl Encümeni'nin görev ve yetki farklarını, özellikle idari vesayet denetimi açısından inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 198Question →

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda, memurların görev ve sorumluluklarını yerine getirmemeleri veya mevzuatın yasakladığı fiillerde bulunmaları durumunda uygulanacak yaptırımlar "Disiplin Cezaları" başlığı altında düzenlenmiştir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kanunda sayılan disiplin cezalarından biri değildir?

Uyarma

Kınama

Aylıktan kesme

Kademe ilerlemesinin durdurulması

Görevden uzaklaştırma

Show answer & explanation

Answer: Görevden uzaklaştırma

Answer

Görevden uzaklaştırma, 657 sayılı Kanun'da bir disiplin cezası olarak değil, hizmetin gerektirdiği hallerde uygulanan geçici bir ihtiyati tedbir olarak düzenlenmiştir.

Görevden uzaklaştırma, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 137. maddesinde düzenlenen bir idari tedbirdir. Bir disiplin cezası değildir; memurun görevi başında kalmasında sakınca görülen durumlarda, soruşturmanın sağlıklı yürütülmesi amacıyla geçici olarak uygulanır.

Step-by-Step Solution

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesini incelemek.

Kanunda sayılan disiplin cezaları; uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve Devlet memurluğundan çıkarmadır.

Yasal olarak hangi işlemlerin 'ceza' statüsünde olduğunu belirlemek gerekir.

Seçeneklerdeki 'Görevden uzaklaştırma' kavramının hukuki niteliğini analiz etmek.

Görevden uzaklaştırma, kanunun 137. maddesinde 'ihtiyati tedbir' olarak tanımlanmıştır.

Disiplin cezaları ile idari tedbirler arasındaki farkı ayırt etmek sorunun çözüm anahtarıdır.

Key Concept

Disiplin Cezaları ve İdari Tedbirler Ayrımı

Hints

Disiplin cezaları memura bir yaptırım olarak uygulanırken, bazı işlemler sadece soruşturma sürecini korumak içindir.

657 sayılı Kanun'da toplamda 5 çeşit disiplin cezası vardır: Uyarma, Kınama, Aylıktan Kesme, Kademe İlerlemesinin Durdurulması ve İhraç.

Practice More

Disiplin cezalarına karşı yargı yolunun kapalı olup olmadığını (Anayasa değişikliği sonrası tüm disiplin cezalarına karşı yargı yolu açıktır) inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Disiplin cezalarını 'UK-A-K-D' (Uyarma, Kınama, Aylıktan kesme, Kademe ilerlemesi, Devlet memurluğundan çıkarma) şeklinde kodlayarak, görevden uzaklaştırma veya sürgün gibi kavramların bu listede olmadığını hızlıca kontrol edebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 199Question →

İdari işlemlerin idare tarafından geri alınması (istirdat), işlemin tesis edildiği andan itibaren hukuk aleminden silinmesi sonucunu doğurur. Ancak hukuk devleti ilkesinin bir gereği olan 'kazanılmış hakların korunması', idarenin bu yetkisini belirli şartlarla sınırlandırmaktadır. Buna göre, idarenin sakat bir idari işlemi geri alma yetkisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yoklukla malul olan işlemler, hukuk aleminde hiç doğmamış sayıldıkları ve kazanılmış hak oluşturmadıkları için herhangi bir süreye tabi olmaksızın her zaman geri alınabilir.

Hukuka uygun olarak tesis edilmiş ve ilgilisi lehine subjektif hak doğurmuş işlemler, kural olarak geri alınamaz; ancak şartları oluşmuşsa ileriye dönük olarak kaldırılabilir.

İlgilisinin hilesi, yalan beyanı veya ağır kusuru sonucunda tesis edilen idari işlemler, üzerinden ne kadar süre geçerse geçsin idare tarafından her zaman geri alınabilir.

İptal davası açma süresi geçtikten sonra, idari işlemde 'açık bir hata' (bariz hukuka aykırılık) bulunsa dahi idare bu işlemi artık geri alamaz.

Geri alma işlemi, sakat olan asıl işlemin yapıldığı tarihten itibaren hüküm ve sonuçlarını ortadan kaldırarak hukuk düzenini işlemin hiç yapılmadığı hale döndürür.

Show answer & explanation

Answer: İptal davası açma süresi geçtikten sonra, idari işlemde 'açık bir hata' (bariz hukuka aykırılık) bulunsa dahi idare bu işlemi artık geri alamaz.

Answer

İptal davası açma süresi geçtikten sonra bile işlemde 'açık bir hata' bulunması durumunda idarenin işlemi geri alma yetkisi devam eder; bu nedenle ilgili ifadenin 'geri alamaz' şeklinde belirtilmesi yanlıştır.

İdari yargılama hukukunda ve Danıştay içtihatlarında kabul edilen 'açık hata' doktrinine göre, idari işlemde ilk bakışta anlaşılabilen bariz bir hukuka aykırılık (örneğin yanlış maaş derecesi hesaplanması) varsa, bu işlem ilgilisi için kazanılmış hak doğurmaz. Dolayısıyla idare, 60 günlük genel dava açma süresi geçmiş olsa dahi, bu işlemi her zaman geri alabilir. Seçenekte belirtilen 'artık geri alamaz' ifadesi bu hukuki gerçeğe aykırıdır.

Step-by-Step Solution

Geri alma işleminin hukuki niteliğini ve geçmişe etkili olma özelliğini belirlemek.

Geri alma, sakat bir işlemi yapıldığı andan itibaren hukuk düzeninden silen bir işlemdir.

İdari işlemlerin zaman içindeki etkisini anlamak için 'geri alma' ile 'kaldırma' arasındaki farkın bilinmesi gerekir.

Kazanılmış hakların geri alma üzerindeki sınırlayıcı etkisini değerlendirmek.

Sakat olan ancak hak doğuran işlemler, normal şartlarda ancak 60 günlük dava açma süresi içinde geri alınabilir.

Hukuki istikrar ilkesi gereği, belirli bir süreden sonra sakat işlemlerin bile kazanılmış hak oluşturabileceği kabul edilir.

Dava açma süresinden sonra bile geri alma yapılabilecek istisnai durumları (yokluk, hile, açık hata) tespit etmek.

İşlemde açık hata, ilgilinin hilesi veya yokluk derecesinde sakatlık varsa süre sınırlaması uygulanmaz.

Ağır hukuka aykırılık hallerinde kamu yararı ve hukuk devleti ilkesi, hukuki istikrardan üstün tutulur.

Seçeneklerdeki 'açık hata' ifadesinin doğruluğunu analiz etmek.

Danıştay'ın yerleşik içtihatlarına göre açık hata içeren işlemler her zaman geri alınabilir.

İptal davası açma süresinin geçmesinin bu tür ağır hatalı işlemleri 'dokunulmaz' kılmayacağını teyit etmek.

Key Concept

İdari İşlemlerin Geri Alınması ve Kazanılmış Haklar

Hints

İdarenin işlemlerini geri alma yetkisi ile kazanılmış hakların korunması arasındaki dengeyi düşünün.

Genellikle sakat işlemlerin geri alınması 60 günlük dava açma süresi ile sınırlıdır; ancak bazı ağır durumlar bu sürenin dışındadır.

Açık hata (bariz hukuki yanlışlık) durumunda idarenin hata yapma hakkı olmadığını ve bu hatanın her zaman düzeltilebileceğini unutmayın.

Practice More

İdari işlemlerin 'kaldırılması' (ileri etkili sonuçlar) ile 'geri alınması' (geçmişe etkili sonuçlar) arasındaki farkları karşılaştıran tabloyu inceleyiniz.

Estimated Time:2m 30s

Question 200Question →

$2942$ sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümleri dikkate alındığında, bir köy tüzel kişiliği yararına yapılacak kamulaştırma işlemlerinde "kamu yararı kararı" almaya yetkili organ aşağıdakilerden hangisidir?

Köy İhtiyar Meclisi

Kaymakam

Köy Muhtarı

İstimval Komisyonu

İl Genel Meclisi

Show answer & explanation

Answer: Köy İhtiyar Meclisi

Answer

Köy yararına yapılacak kamulaştırmalarda kamu yararı kararı alma yetkisi Köy İhtiyar Meclisi'ne aittir.

Köy yararına yapılacak kamulaştırmalarda "kamu yararı kararı" Köy İhtiyar Meclisi tarafından alınır ve bu karar ilçelerde kaymakamın, illerde ise valinin onayıyla kesinleşir. Bu durum

2942

sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun

5

. maddesinde açıkça düzenlenmiştir.

Step-by-Step Solution

Kamulaştırma Kanunu'nun ilgili maddesini belirleme

2942

sayılı Kanun'un

5

. maddesi incelenmiştir.

Yetkili mercilerin tespiti için yasal dayanağa ihtiyaç vardır.

Köy tüzel kişiliği için tanımlanan yetkili organı tespit etme

Kanun, köy yararına yapılan işlemlerde kararın Köy İhtiyar Meclisi tarafından alınacağını belirtir.

Mahalli idarelerin kendi iç işleyişindeki karar organlarının belirlenmesi gerekir.

Karar ve onay makamı ayrımını yapma

Alınan kararın kaymakam veya vali onayına tabi olduğu ancak karar organının meclis olduğu teyit edilmiştir.

Vesayet denetimi ile karar yetkisini birbirine karıştırmamak önemlidir.

Key Concept

Kamulaştırmada Kamu Yararı Kararı Yetkisi

Practice More

Belediye ve il özel idaresi yararına yapılan kamulaştırmalarda yetkili mercileri (encümenler) inceleyerek benzerlikleri karşılaştırabilirsiniz.

Estimated Time:45s

PreviousPage 10 / 31Next

İdare Hukuku

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Answer