İdarenin Sorumluluğu

İdarenin herhangi bir hizmet kusuru ya da doğrudan bir eylemi bulunmasa dahi; terör olayları, toplumsal kargaşa veya anarşik eylemler sonucu ortaya çıkan zararların, 'zararın topluma paylaştırılması' ve 'sosyal devlet' ilkesi gereği idarece tazmin edilmesi esasına dayanan kusursuz sorumluluk ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

İdare tarafından işletilen bir yüksek gerilim iletim hattında, tüm periyodik denetim ve teknik bakımların mevzuata uygun şekilde, eksiksiz yapılmasına rağmen; sistemin kendi teknik doğasından kaynaklanan ve dış bir müdahale olmaksızın gerçekleşen öngörülemeyen bir teknik arıza (beklenmeyen hal) nedeniyle meydana gelen patlama, çevredeki bir konuta ağır hasar vermiştir.

Bu olayda idarenin mali sorumluluğu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

İdarenin yürüttüğü belirli bir faaliyetle doğrudan nedensellik bağı kurulamayan; ancak terör eylemleri, anarşik olaylar veya toplumsal hareketler sonucunda ortaya çıkan zararların, idarenin herhangi bir kusuru bulunmasa dahi "sosyal dayanışma" esası gereği toplumun bütününe paylaştırılması amacıyla idarece tazmin edilmesi gerekmektedir. Danıştay tarafından kabul edilen ve kusursuz sorumluluk halleri arasında yer alan bu ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Anayasa'nın 129. maddesinde yer alan; "Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davaları, kendilerine rücu edilmek kaydıyla ve kanunun gösterdiği şekil ve şartlara uygun olarak, ancak idare aleyhine açılabilir." hükmü uyarınca, idarenin sorumluluğu ve rücu mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bir kamu kurumu tarafından yürütülen merkezi bir sınavın başvuru sürecinde, idarenin bilişim altyapısındaki teknik yetersizlikler sebebiyle sistemin uzun süre erişime kapanması ve bu durumun adayların başvuru yapmasını engellemesi neticesinde bir adayın sınava girme hakkını kaybetmesi durumunda, idarenin bu zarardan doğan mali sorumluluğunun temel dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?

İdare hukukunda idarenin yürütmekle görevli olduğu bir kamu hizmetinin kurulmasında, denetlenmesinde veya yürütülmesinde ortaya çıkan; hizmetin geç işlemesi, kötü işlemesi veya hiç işlememesi şeklinde kendisini gösteren sorumluluk türü aşağıdakilerden hangisidir?

İdare hukukunda, idari eylemlerden (örneğin idarenin bir iş makinesinin vatandaşa ait taşınmaza zarar vermesi) dolayı hakları ihlal edilenlerin tam yargı davası açmadan önce idareye başvurmaları yasal bir zorunluluktur.

İdari Yargılama Usulü Kanunu'na (İYUK) göre, bu kapsamda yapılacak ön başvurunun eylemin öğrenildiği tarihten itibaren en geç ne kadar süre içinde yapılması gerekir?

İdarenin hukuka aykırı bir işlemi veya eylemi nedeniyle kişisel hakkı doğrudan zarar gören bir vatandaşın, bu zararın giderilmesi (tazmin edilmesi) talebiyle idari yargı mercilerinde açması gereken dava türü aşağıdakilerden hangisidir?

İdare hukukunda idarenin bir zarardan sorumlu tutulabilmesi için 'idari eylem veya işlem' ile 'meydana gelen zarar' arasında bir 'illiyet bağı' (nedensellik bağı) bulunması temel şarttır. Ancak bazı durumlarda bu bağın kesilmesi veya zayıflaması, idarenin sorumluluk miktarını etkileyebilir.

Buna göre; idarenin bir hizmet kusurunun bulunduğu bir olayda, aynı zamanda zarar üzerinde etkili olan 'mücbir sebep' (zorlayıcı neden) niteliğinde bir dışsal olayın da gerçekleşmesi durumunda sorumluluğun tayini hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İdarenin, kamu yararı amacıyla gerçekleştirdiği bir yol genişletme çalışması sırasında tüm hukuki kurallara ve teknik şartlara uygun hareket etmesine rağmen; bu çalışma sonucunda bir dükkanın önünün tamamen kapanması ve dükkan sahibinin ticari faaliyetlerini sürdüremez hale gelerek ciddi bir zarara uğraması durumunda, bu zararın idare tarafından tazmin edilmesi aşağıdaki ilkelerden hangisine dayanır?

Bir belediyenin yürüttüğü yol yapım çalışması sırasında, çalışma alanına gerekli uyarı levhalarının konulmaması ve aydınlatmanın yetersiz olması nedeniyle bir vatandaşın aracıyla çukura düşerek maddi zarara uğraması durumu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İdare tarafından yürütülen bir yol genişletme çalışmasının hukuka ve teknik kurallara tamamen uygun şekilde tamamlanmasına rağmen, bu çalışma sonucunda bir dükkanın girişinin kalıcı olarak kapanması ve dükkan sahibinin bölgedeki diğer esnafa göre özel, ciddi ve olağan dışı bir maddi zarara uğraması durumunda; idarenin bu zararı tazmin etmesi gerekmektedir.

Bu hukuki durum, idarenin mali sorumluluğuna ilişkin aşağıdaki ilkelerden hangisi ile açıklanır?

Bir bölgede görülen bulaşıcı hayvan hastalığı nedeniyle idarenin kamu sağlığını korumak amacıyla aldığı hukuka tamamen uygun bir kararla, o bölgedeki tüm sağlıklı kümes hayvanlarının itlaf edilmesine karar verilmiştir. Bu işlem sonucunda, geçimini sadece bu faaliyetten sağlayan ve diğer vatandaşlara oranla 'özel ve olağandışı' bir zarara uğrayan bir çiftçinin uğradığı kaybın, idarenin herhangi bir kusuru olmamasına rağmen tazmin edilmesi gerekebilir.

Bu durum, idare hukukunda idarenin sorumluluğu ile ilgili aşağıdaki kavramlardan hangisi ile açıklanır?

İdare hukukunda "hizmet kusuru", kamu hizmetinin organizasyonu ve işleyişindeki bir aksaklığı ifade eden, kamu görevlisinin kişisel kusurundan bağımsız, "anonim" ve "nesnel (objektif)" bir kavramdır. Bu doğrultuda idare; hizmetin hiç işlememesi, geç işlemesi veya kötü işlemesi durumlarında ortaya çıkan zararları kusur esasına göre tazmin etmekle yükümlüdür.

Hizmet kusurunun bu "anonim ve nesnel" niteliği dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu niteliğin doğrudan bir sonucu olarak değerlendirilemez?

İdare hukukunda; deprem, sel ve fırtına gibi idarenin faaliyetleri dışından kaynaklanan, önceden öngörülmesi ve karşı konulması mümkün olmayan olaylar sonucunda idarenin sorumluluğunun ortadan kalkması durumu aşağıdakilerden hangisidir?

Bir bölgede kamu düzenini sağlamak amacıyla güvenlik güçleri tarafından yürütülen terörle mücadele operasyonu sırasında, idarenin herhangi bir hizmet kusuru veya ihmali bulunmamasına rağmen, çıkan çatışmada olayla hiçbir ilgisi olmayan bir vatandaşın iş yeri ağır hasar görmüştür. Bu durumda idarenin söz konusu zararı tazmin etmesi, aşağıdaki sorumluluk ilkelerinden hangisine dayanmaktadır?

İdare hukukunda idarenin mali sorumluluğunu kaldıran veya azaltan nedenler incelenirken, zarara yol açan olayın idarenin faaliyet alanı içinde mi yoksa dışında mı gerçekleştiği belirleyici bir ölçüttür.

Buna göre; idarenin yürüttüğü kamu hizmeti sırasında meydana gelen, idareye tamamen dıştan bir müdahale olmayıp idarenin kendi araç, gereç veya personel faaliyetinin bünyesinde (içsel) gerçekleşen, ancak önceden öngörülemeyen ve engellenemeyen olaylara ne ad verilir?

Bir belediyenin, şehir trafiğini düzenlemek amacıyla yürüttüğü ve tamamen hukuka uygun olan yeni yol projesi sonucunda, bir vatandaşın ticari işletmesinin girişi kalıcı olarak kapanmış ve işletme diğer çevre mülklerin aksine ciddi bir değer kaybına uğramıştır. İdarenin herhangi bir hizmet kusuru bulunmamasına rağmen, kamu yararı uğruna bu vatandaşın katlanmak zorunda kaldığı özel ve olağan dışı zararın tazmin edilmesi gerektiğini savunan kusursuz sorumluluk ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu araştırma laboratuvarında yürütülen yüksek riskli biyolojik deneyler sırasında, tesisin tüm periyodik bakımları eksiksiz yapılmış olmasına rağmen, havalandırma sistemindeki öngörülemeyen ve idarenin iç işleyişinden kaynaklanan bir metal yorgunluğu nedeniyle sızıntı meydana gelmiş ve çevre sakinleri maddi zarara uğramıştır. Yapılan incelemede idarenin organizasyonunda veya personelinde herhangi bir ihmal (kusur) bulunmadığı kesinleşmiştir. Bu olayda idarenin hukuki sorumluluğu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

İdare, kamu yararı amacıyla bir bölgede gerçekleştirdiği yol genişletme çalışmaları sırasında, usulüne uygun ve kusursuz bir şekilde faaliyetlerini yürütmüştür. Ancak bu faaliyet sonucunda, yol kenarında bulunan bir parselin ana yolla olan bağlantısı kalıcı olarak kesilmiş ve taşınmazın değeri aşırı derecede düşerek ticari kullanımı imkansız hale gelmiştir. İdarenin eyleminde herhangi bir teknik hata veya ihmal tespit edilememiştir.

Bu olayla ilgili idarenin hukuki sorumluluğu hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?