İdarenin Sorumluluğu

İdarenin yürütmekle yükümlü olduğu kamu hizmetinin geç işlemesi, kötü işlemesi veya hiç işlememesi sonucunda kişilerin uğradığı zararların idarece tazmin edilmesi, idare hukukunda aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ifade edilir?

İdare hukukunda; idarenin, bir kamu görevlisinin hizmetten ayrılabilen kişisel kusuru nedeniyle üçüncü kişilere ödemek zorunda kaldığı tazminatı, kusuru oranında ilgili görevliden geri talep etmesi işlemine ne ad verilir?

İdare hukukunda idarenin mali sorumluluğu, kamu hizmetlerinin yürütülmesi sırasında bireylerin uğradığı zararların idarece karşılanmasını ifade eder. Bu sorumluluk rejimine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İdare hukukunda; idarenin yürütmekle yükümlü olduğu bir kamu hizmetinin kurulmasında, düzenlenmesinde veya işleyişindeki bir eksiklik, bozukluk ya da gecikme nedeniyle kişilerin zarara uğraması durumu aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

İdare hukukunda idarenin sorumluluğu genel olarak "hizmet kusuru" ve "kusursuz sorumluluk" esaslarına dayanır. Kusursuz sorumluluk hallerinde tazminat ödenmesi için kural olarak idari eylem ile ortaya çıkan zarar arasında bir "illiyet bağı" (nedensellik ilişkisi) bulunması şarttır. Ancak Danıştay içtihatları ve hukuk öğretisi, bu genel kuralın istisnasını oluşturan ve illiyet bağının zayıfladığı hatta aranmadığı özel bir sorumluluk hali öngörmüştür.

Buna göre, idarenin eylemi ile zarar arasında doğrudan bir nedensellik ilişkisi kurulamayan terör olayları gibi toplumsal nitelikli zararların tazmininde uygulanan ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Devlet Demir Yollarına ait bir yolcu treninin seyri esnasında, trenin motor kısmında meydana gelen ve yapılan teknik incelemede imalat hatasından kaynaklandığı anlaşılan ani bir patlama sonucu yolcular yaralanmıştır. İdare; tüm bakım ve kontrollerin zamanında yapıldığını, olayın kendi denetimi dışındaki bir üretim hatasından kaynaklandığını ve bu nedenle herhangi bir kusurunun bulunmadığını belirterek sorumluluktan kurtulmaya çalışmaktadır.

İdare hukukundaki sorumluluk ilkeleri çerçevesinde, söz konusu olay ve idarenin savunması ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İdare hukukunda idarenin sorumluluğu; idarenin bir eylemi, işlemi veya ihmali sonucunda kişilerin uğradığı zararların tazmin edilmesini ifade eder. İdare, genellikle bir 'hizmet kusuru' (geç işleme, kötü işleme veya hiç işlememe) nedeniyle sorumlu tutulsa da, bazı durumlarda kusuru olmasa dahi 'kusursuz sorumluluk' esaslarına göre tazminat ödemekle yükümlüdür.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi idarenin hukuka uygun bir faaliyeti sonucu belirli bir kişinin uğradığı özel zararın, toplumsal dengenin sağlanması amacıyla tazmin edilmesini öngören 'kamu külfetleri karşısında eşitlik (fedakarlığın denkleştirilmesi)' ilkesine uygun bir örnektir?

İdarenin işlettiği bir yanıcı madde deposunda, mevzuatta öngörülen tüm yangın önleme ve soğutma sistemleri faal olmasına ve periyodik denetimlerin eksiksiz yapılmasına karşın; depolanan maddelerin kendi arasındaki kimyasal etkileşimi sonucu öngörülemeyen teknik bir reaksiyonla patlama meydana gelmiş ve çevre binalarda maddi hasar oluşmuştur. Yapılan incelemede, patlamaya yol açan herhangi bir dışsal etken (yıldırım düşmesi, deprem, sabotaj vb.) saptanmamıştır.

Buna göre, meydana gelen zararın tazmini konusunda idarenin sorumluluğu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İdare hukukunda, idarenin bir zarardan sorumlu tutulabilmesi için zararın idari eylem veya işlemden kaynaklanması, yani aralarında bir "illiyet bağı" bulunması gerekir. Ancak bazı durumlarda mağdurun veya üçüncü bir kişinin kusuru, bu bağı tamamen kesebileceği gibi kısmen de etkileyebilir.

Aydınlatma sistemleri bozuk olan ve bekçisi bulunmayan bir kamu parkında, bir vatandaşın gece vakti üçüncü bir şahıs tarafından darp edilmesi olayında idarenin sorumluluğu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

İdare tarafından işletilen bir liman tesisinde, denizde meydana gelen bir petrol sızıntısına müdahale etmek üzere acil müdahale ekibi görevlendirilmiştir. Ancak ekipler, müdahale gemilerinin periyodik bakımlarının bütçe yetersizliği bahanesiyle yapılmamış olması nedeniyle planlanandan $4$ saat geç yola çıkabilmiştir. Ekiplerin yolda olduğu sırada, bölgede meteorolojik kayıtlarda daha önce hiç rastlanmamış şiddette ve aniden yön değiştiren bir fırtına (mücbir sebep) patlak vermiştir. Fırtına nedeniyle yayılan petrol, kıyıdaki bir balıkçı köyünün tesislerini kullanılamaz hale getirmiştir. Yapılan teknik incelemede; 'fırtınanın şiddetinin petrolü her durumda yayacağı, ancak ekipler zamanında ulaşabilseydi bariyer sisteminin fırtınadan önce kurulabileceği ve balıkçı tesislerinin zarar görmesinin kesinlikle önlenebileceği' saptanmıştır.

Bu olayda idarenin mali sorumluluğu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuksal açıdan doğrudur?

İdareye ait bir hizmet aracının, fren sistemindeki periyodik bakımlarının zamanında yapılmaması nedeniyle yoldan çıkarak bir vatandaşın dükkanına zarar vermesi durumunda, idarenin bu zararı tazmin etme yükümlülüğü aşağıdakilerden hangisi kapsamında değerlendirilir?

Bir kamu kurumuna bağlı olarak işletilen patlayıcı madde deposunda, idarenin tüm teknik güvenlik önlemlerini almasına ve herhangi bir personel kusuru bulunmamasına rağmen, depolanan maddelerin doğasından kaynaklanan bir nedenle patlama meydana gelmiştir. Bu olay sonucunda çevredeki sivil yerleşim yerlerinde maddi hasar oluşmuştur. İdarenin, olayda herhangi bir kusuru saptanmamasına rağmen bu zararı tazmin etmekle yükümlü tutulması, aşağıdaki sorumluluk ilkelerinden hangisinin bir gereğidir?

Bir belediyenin yürüttüğü yol genişletme çalışmaları sırasında, çalışma alanına gerekli ikaz ve uyarı levhalarının konulmaması nedeniyle bir vatandaşın aracıyla çukura düşerek maddi zarara uğraması durumunda, idarenin bu zararı tazmin etme yükümlülüğü aşağıdakilerden hangisine dayanmaktadır?

İdare hukukunda idarenin mali sorumluluğu çerçevesinde, meydana gelen bir zararın tazmin hükümlerine konu edilebilmesi için o zararın belirli hukuki niteliklere sahip olması şarttır. Buna göre, idare tarafından tazmin edilecek bir zararın taşıması gereken özellikler hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

İdare hukukunda, kural olarak bir zararın tazmin edilebilmesi için idarenin bir eylemi ile ortaya çıkan zarar arasında doğrudan bir "illiyet bağı" bulunması gerekir. Ancak Danıştay içtihatlarıyla kabul edilen istisnai bir ilke uyarınca; terör eylemleri veya büyük çaplı toplumsal olaylar sırasında üçüncü kişilerin (saldırganların) verdiği zararlardan, idarenin ne doğrudan bir eylemi ne de bir hizmet kusuru bulunmasa dahi, devletin "anayasal düzeni koruma" ve "toplumun genel güvenliğini sağlama" ödevi gereği sorumlu tutulması kabul edilmiştir. Bu yaklaşım, söz konusu zararın belirli kişilerin üzerine bırakılmayıp kolektif bir şekilde toplumun tamamına (devlet bütçesi aracılığıyla) paylaştırılması esasına dayanmaktadır.

Yukarıda özellikleri belirtilen ve idari sorumlulukta illiyet bağının bir istisnasını teşkil eden bu kusursuz sorumluluk ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

Bir ilde uluslararası bir zirve düzenlenmesi nedeniyle, Valilik kararıyla belirli bir cadde güvenlik gerekçesiyle üç hafta boyunca araç ve yaya trafiğine tamamen kapatılmıştır. Bu cadde üzerinde faaliyet gösteren bir market işletmecisi, ulaşımın kesilmesi nedeniyle iş yapamamış ve ağır, özel bir zarara uğramıştır. İdarenin bu işlemi tamamen hukuka uygun, kamu yararı amacıyla ve kusursuz bir şekilde yaptığı kesin olduğuna göre, market işletmecisinin uğradığı zararın tazmini ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İdare hukukunda idarenin sorumluluğunu kaldıran veya azaltan nedenler arasında yer alan 'mücbir sebep' ile 'beklenmeyen hal' kavramları karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi bu iki kavramı birbirinden ayıran temel ölçüttür?

Bir kamu kurumuna ait hizmet aracının, şoförün herhangi bir kural ihlali veya kişisel hatası bulunmaksızın, aracın teknik aksamındaki öngörülemeyen ani bir arıza nedeniyle yoldan çıkarak bir vatandaşın dükkanına maddi zarar vermesi durumunda; idarenin bu zararı tazmin etme yükümlülüğü aşağıdaki ilkelerden hangisine dayanır?

İdare hukukunda idarenin mali sorumluluğunu ortadan kaldıran veya azaltan nedenler; mücbir sebep, beklenmeyen durum (kaza), mağdurun kusuru ve üçüncü kişinin kusuru olarak dört ana başlıkta incelenmektedir. Bu kapsamda; idarenin yürüttüğü faaliyetin bünyesinden kaynaklanan, dışsal (harici) nitelik taşımayan ancak idare tarafından önceden öngörülmesi ve önlenmesi mümkün bulunmayan "beklenmeyen durumlar"ın hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İdare hukukunda idarenin "tehlike (risk) ilkesi" uyarınca kusursuz sorumluluğunun bulunduğu hallerde; illiyet bağının kesilmesi ve idarenin tazminat yükümlülüğünden tamamen kurtulabilmesi için zararın "mücbir sebep"ten kaynaklanması gerekir. Mücbir sebep; öngörülemez, önlenemez ve en önemlisi idarenin faaliyetinin dışında gerçekleşen (dışsal) bir olaydır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi idarenin tehlike ilkesi kapsamındaki faaliyetlerinde sorumluluğunu ortadan kaldıran "dışsallık" kriterine sahip bir mücbir sebep olarak kabul edilemez?