İdari İşlemler

İdari işlemin oluşum sürecinde rol oynayan 'sebep' ve 'gerekçe' (sebep gösterme) kavramları, idari yargı denetiminde farklı hukuki kurallara bağlanmıştır. Sebep; idareyi işlem tesis etmeye sevk eden hukuki veya fiili durumdur. Gerekçe ise bu durumun işlemin metninde açıklanmasıdır.

Buna göre, idari işlemin unsurları ve bu unsurlardaki sakatlıklarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İdare hukukunda idari işlemlerin geçerliliği için beş temel unsurun bir arada bulunması gerekir. Bir kamu görevlisinin disiplin suçu teşkil eden bir fiil işlemesi üzerine, idarenin bu görevliye mevzuatta öngörülen disiplin cezasını vermesi durumunda; memurun işlediği o disiplin suçu, idari işlemin hangi unsurunu oluşturur?

İdare hukukunda idari işlemin "yetki" unsuru; yer, konu, zaman ve kişi bakımından idareye tanınan karar alma gücünü ifade eder. Yetki unsuru ile ilgili sakatlıklar; yetki gasbı, fonksiyon gasbı ve yetki tecavüzü gibi farklı hukuki sonuçlar doğuran kategorilere ayrılır. Bu sakatlıklardan hangisinin varlığı durumunda, tesis edilen işlem hukuk aleminde hiçbir sonuç doğurmaz (yokluk) yerine, yargı mercileri tarafından "iptal edilebilir" bir nitelik kazanır?

Aşağıdakilerden hangisi idari işlemde bir "yetki tecavüzü" (makam tecavüzü) örneği olup, işlemin yargı yoluyla iptal edilmesine imkan tanır?

İdare hukukunda bir idari işlemin hukuken geçerli bir şekilde doğabilmesi için beş temel unsurun (yetki, şekil, sebep, konu, maksat) bir arada bulunması gerekir.

Yukarıdaki tabloda soru işareti (?) ile boş bırakılan yere, idari işlemin "maksat" unsurunu doğru tanımlamak üzere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

İdare hukukunda, bir idari işlemin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla iptal davasına konu edilmesi, kural olarak o işlemin yürütülmesini ve uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Mahkeme tarafından yürütmeyi durdurma kararı verilmedikçe idarenin bu işlemi uygulamaya devam edebilmesi, idari işlemlerin hangi iki temel özelliği ile doğrudan ilişkilidir?

İdare hukukunda idari işlemin unsurlarından olan 'yetki', idareye kanunla tanınan karar alma gücünü ve bu gücün sınırlarını ifade eder. Bu unsurun sakatlığı durumunda işlemin hukuki akıbeti, sakatlığın ağırlığına göre değişmektedir. Özellikle idarenin, devletin diğer temel erkleri olan yasama veya yargı organlarının görev alanına giren bir konuda işlem tesis etmesi durumu 'fonksiyon gasbı' olarak nitelendirilmekte ve bu işlem 'yokluk' yaptırımı ile karşılaşmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir 'fonksiyon gasbı' örneğidir?

İdare hukukunda 'yetki' unsuru, idareye kanunla tanınan karar alma gücünü ve bu gücün sınırlarını ifade eder. Bir bakanlık teşkilatında görev yapan bir genel müdür yardımcısı, ilgili kanunda münhasıran 'Genel Müdür' tarafından tesis edilebileceği açıkça belirtilen bir disiplin cezası işlemini, genel müdürün izinli olduğu bir günde, kendisine yapılmış herhangi bir yetki veya imza devri (delegasyon) bulunmaksızın bizzat imzalamıştır.

Buna göre, söz konusu idari işlemin sakatlığı ve hukuki sonucu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İdari işlemin geçerlilik unsurları olan yetki, şekil, sebep, konu ve maksat (amaç) hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

İdare hukukunda idari işlemlerin sakatlık halleri ve bu sakatlıkların hukuki yaptırımları dikkate alındığında; aşağıdakilerden hangisi işlemin kurucu unsurlarındaki ağır eksiklik nedeniyle 'yokluk' (nullity) yaptırımıyla karşılaşan bir yetki veya fonksiyon gaspı durumu değildir?

İdare hukukunda yer alan "idari istikrar" ilkesi uyarınca, idare tarafından tesis edilen ve ilgililer lehine hak doğuran (subjektif) işlemler, hukuka aykırı olsalar dahi dava açma süresi geçtikten sonra kural olarak geri alınamazlar. Ancak Danıştay içtihatları ile bu genel kuralın bazı istisnaları belirlenmiş ve bu hallerde idarenin süre sınırı olmaksızın her zaman geri alma yetkisinin bulunduğu kabul edilmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi idarenin hukuka aykırı işlemini herhangi bir süre sınırlamasına tabi olmaksızın her zaman geri alabileceği hallerden biri değildir?

İdare hukukunda bir idari işlemin hukuka uygun kabul edilebilmesi için yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tamamının kusursuz olması gerekir. İşlemin tesis edilmesinden önce izlenmesi gereken yöntemleri ifade eden 'usul' kuralları, idari işlemin hangi unsuru kapsamında değerlendirilir ve bir memura disiplin cezası verilmeden önce savunmasının alınmaması durumu öncelikle bu unsurlardan hangisini sakatlar?

Bir kamu kurumunda geçmişte geçici işçi olarak çalışmış ve işten ayrılmış olan bir şahsın, kurumdaki eski bağlantılarını kullanarak boş bir çalışma odasında bir vatandaşa 'çalışma izni' belgesi düzenleyip mühürlemesi durumu söz konusudur. Bu olayda tesis edildiği varsayılan işlemin sakatlık türü ve idari işlemin 'yetki' unsuru yönünden niteliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir belediye başkanı, geçmişte aralarında kişisel bir anlaşmazlık bulunan bir esnafın yasal şartları eksiksiz taşıyan iş yeri ruhsatı yenileme talebini, mevzuatta herhangi bir kısıtlama olmamasına rağmen "bölgedeki işletme yoğunluğunu dengelemek" gerekçesiyle reddetmiştir. Ancak yapılan incelemede, belediye başkanının aynı bölgede kendi yakınlarına ve siyasi destekçilerine benzer ruhsatları kısa süre içinde verdiği tespit edilmiştir. Bu olayda, belediye başkanının idari işlemi tesis ederken "kamu yararı" yerine "kişisel saiklerle" hareket etmesi, idari işlemin hangi unsuru yönünden sakat olmasına yol açar?

A ilçesi Kaymakamı (M), komşu B ilçesi sınırları içerisinde yer alan bir sanayi tesisinin çevreye zararlı atık bıraktığını bizzat tespit etmiştir. Bunun üzerine Kaymakam (M), ilgili tesis hakkında $2872$ sayılı Çevre Kanunu hükümleri uyarınca idari para cezası uygulanmasına karar vermiş ve bu kararı imzalamıştır. İdare hukuku ilkeleri çerçevesinde, tesis edilen bu idari para cezası işlemi idari işlemin unsurlarından hangisi bakımından hukuka aykırılık teşkil etmektedir?

Bir kamu kurumunda görevli memur hakkında yürütülen disiplin soruşturması sonucunda, yetkili disiplin amiri tarafından memura "bir ay süreyle başka bir birimde görevlendirilme" şeklinde bir disiplin yaptırımı uygulanmıştır. Ancak $657$ sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda yer alan disiplin cezaları arasında böyle bir yaptırım türü tanımlanmamıştır.

Bu örnekte tesis edilen idari işlemin, mevzuatta öngörülmeyen bir sonuç doğurması nedeniyle öncelikle hangi unsuru bakımından hukuka aykırı olduğu söylenebilir?

İdare hukukunda idari işlemler; muhataplarının sayısı ve niteliği açısından genel-düzenleyici işlemler ve bireysel işlemler olarak ikiye ayrılmaktadır. Buna göre; idarenin belirli bir kişiye, nesneye veya somut bir duruma yönelik olarak tesis ettiği, doğrudan o kişinin hukuksal durumunu etkileyen işlemlere ne ad verilir?

İdare, bir kamu görevlisi hakkında 'mesai saatlerine düzenli olarak uymadığı ve görevini aksattığı' iddiasıyla disiplin cezası tesis etmiştir. Ancak personelin açtığı iptal davasında, kurumun giriş-çıkış kayıtları, dijital imza verileri ve kamera görüntüleri incelendiğinde; memurun mesai saatlerine titizlikle uyduğu ve idarenin iddialarının asılsız olduğu kesin olarak ispatlanmıştır. Bu bilgiler ışığında, söz konusu disiplin cezası idari işlemin hangi unsuru bakımından hukuka aykırıdır?

İdare hukukunda bir idari işlemin hukuka uygun sayılabilmesi için yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tamamının yerinde olması gerekir. Bir belediye encümeninin, imar mevzuatına aykırı olarak inşa edildiği tespit edilen bir yapının yıkılmasına karar vermesi durumunda; "yapının mevzuata aykırı (ruhsatsız) olması" idari işlemin aşağıdaki unsurlarından hangisini oluşturur?

Bir belediye meclisinin, şehrin tarihi dokusunu korumak ve turizm potansiyelini artırmak amacıyla eski şehir merkezindeki binaların dış cephelerinin belirli bir standartta restore edilmesine karar vermesi durumunda; idarenin ulaşmak istediği bu "tarihi dokuyu koruma ve turizm potansiyelini artırma" hedefi, idari işlemin aşağıdaki unsurlarından hangisinin kapsamında yer alır?