Bireysel Başvuru

81 questions

$1982$ Anayasası ve $6216$ sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) kurumuna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bireysel başvuru yoluna başvurulabilmesi için, ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya karara karşı öngörülmüş olan tüm idari ve yargısal başvuru yollarının tüketilmiş olması zorunludur.

Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru incelemesinde derece mahkemelerinin delilleri takdir etme veya hukuk kurallarını yorumlama yetkisini denetleyemez; inceleme sadece anayasal hak ihlali iddiasıyla sınırlıdır.

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, sadece kendi tüzel kişiliklerini ilgilendiren mülkiyet veya adil yargılanma hakkı gibi alanlarda ihlal iddiasıyla bireysel başvuruda bulunabilirler.

Bireysel başvuru ancak Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve eki protokoller kapsamındaki herhangi birinin ihlal edildiği iddiasıyla yapılabilir.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler ve Anayasa Mahkemesi kararları ile Anayasanın yargı denetimi dışında bıraktığı işlemler bireysel başvurunun konusu olamaz.

Show answer & explanation

Answer: Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, sadece kendi tüzel kişiliklerini ilgilendiren mülkiyet veya adil yargılanma hakkı gibi alanlarda ihlal iddiasıyla bireysel başvuruda bulunabilirler.

Answer

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının kendi tüzel kişilikleri adına bireysel başvuru yapabileceğini belirten seçenek yanlıştır.

Bireysel başvuruda 'kişi bakımından yetki' kuralı uyarınca, sadece gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri (dernekler, vakıflar, ticari şirketler vb.) başvuru yapabilir. Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları (Barolar, Tabipler Odası, Ticaret Odaları vb.) Anayasa'nın

135

. maddesi uyarınca açıkça kamu tüzel kişisi olarak tanımlanmıştır.

6216

sayılı Kanun'un

46

. maddesi ise 'Kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapamaz' hükmünü amirdir. Bu nedenle bu kuruluşlar, kendi haklarının ihlal edildiğini düşünseler dahi bu yola başvuramazlar.

Step-by-Step Solution

Kişi bakımından yetki (standing) kuralını hatırlayın.

Bireysel başvuru yapabilecekler: Gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri.

6216

sayılı Kanun Madde

46

uyarınca kamu tüzel kişileri başvuru yapamaz.

Meslek kuruluşlarının hukuki statüsünü belirleyin.

Anayasa Madde

135

uyarınca kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları 'kamu tüzel kişisidir'.

Bu kuruluşlar kanunla kurulan ve kamu gücü kullanan yapılardır.

İstisna olup olmadığını kontrol edin.

Kamu tüzel kişileri için herhangi bir 'kendi hakkı' istisnası tanınmamıştır.

Özel hukuk tüzel kişileri (şirketler, dernekler) sadece kendi hakları için başvurabilirken, kamu tüzel kişilerine bu kapı tamamen kapalıdır.

Key Concept

Bireysel Başvuruda Kişi Bakımından Yetki ve Kamu Tüzel Kişilerinin Statüsü

Hints

Bireysel başvuruda kimlerin başvuru yapabileceği (ehliyet) ve başvuruya konu olamayacak işlemler (konu bakımından yetki) ayrımına dikkat edin.

Practice More

Bireysel başvurunun kabul edilebilirlik kriterlerini (süre, konu, kişi) içeren bir tablo hazırlayarak istisnai durumları not alınız.

Estimated Time:2m 0s

Question 62Question →

Anayasa Mahkemesine yapılacak bireysel başvuruların (Anayasa Şikâyeti) hukuki niteliği, başvuru şartları ve inceleme sınırları dikkate alındığında; $1982$ Anayasası ve $6216$ sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Bireysel başvuruya konu edilebilecek hakların kapsamı, Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve eki protokoller kapsamındaki ortak alanda yer alanlarla sınırlıdır.

Kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yoluna başvuramazlar; ancak özel hukuk tüzel kişileri sadece tüzel kişiliğe ait haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle bu yola gidebilirler.

Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru incelemesinde derece mahkemelerinin kararlarını her yönden denetleyebilir, delilleri yeniden değerlendirebilir ve idari işlemin yerindelik denetimini yapabilir.

Bireysel başvurunun yapılabilmesi için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şarttır; başvuru ise bu yolların tüketildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez; ancak bu işlemlerin uygulanması sonucu tesis edilen bireysel işlemlere karşı başvuru imkânı mevcuttur.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru incelemesinde derece mahkemelerinin kararlarını her yönden denetleyebilir, delilleri yeniden değerlendirebilir ve idari işlemin yerindelik denetimini yapabilir.

Answer

Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru incelemesinde derece mahkemelerinin yerine geçerek delil değerlendirmesi ve yerindelik denetimi yapabileceği ifadesi yanlıştır.

Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru incelemesinde derece mahkemelerinin (ilk derece, istinaf veya Yargıtay/Danıştay) yerine geçerek olayları yeniden kurgulayamaz, delilleri yeniden puanlayamaz veya 'karar doğru ama yerinde değil' diyemez. Kanun (6216 s. K. m. 48/2) açıkça yerindelik denetimi yapılamayacağını hükme bağlamıştır.

Step-by-Step Solution

Başvuru makamını ve ikincillik ilkesini belirleme

Bireysel başvuruda tek yetkili makam Anayasa Mahkemesidir ve başvurunun ön şartı olağan kanun yollarının (tüm itiraz, istinaf ve temyiz süreçlerinin) tüketilmesidir.

Bireysel başvuru ikincil nitelikte bir hak arama yoludur; asıl olan ihlalin önce derece mahkemelerinde giderilmesidir.

Konu ve kişi bakımından yetkiyi analiz etme

Hak kapsamı Anayasa + AİHS ortak alanıdır. Kamu tüzel kişileri başvuramazken, özel hukuk tüzel kişileri sadece kendi tüzel kişilik hakları için başvurabilir. Yasama ve genel düzenleyici işlemler doğrudan dava edilemez.

Anayasa şikâyetinin kapsamı uluslararası standartlar ve hukuk devleti ilkesiyle sınırlandırılmıştır.

İnceleme sınırlarını (Yerindelik Denetimi Yasağı) değerlendirme

Anayasa Mahkemesi bir 'süper temyiz' mahkemesi değildir. Mahkeme, derece mahkemelerinin kanunu yorumlamasına veya delil değerlendirmesine kural olarak müdahale edemez.

6216 sayılı Kanun'un 48. ve 50. maddeleri uyarınca, bireysel başvuruda yerindelik denetimi yapılamaz; sadece Anayasa'da güvence altına alınan hakların ihlal edilip edilmediği incelenir.

Key Concept

Bireysel Başvuruda Yerindelik Denetimi Yasağı ve İkincillik İlkesi

Hints

Anayasa Mahkemesi bir dördüncü derece yargı makamı veya süper temyiz mahkemesi midir?

Mahkemenin bir idari işlemin veya mahkeme kararının 'hukuka uygunluğunu' denetlemesi ile 'yerindeliğini' (yani başka türlü karar verilip verilemeyeceğini) denetlemesi arasındaki farkı düşünün.

Bireysel başvuruda AYM'nin inceleme sınırını çizen 6216 sayılı Kanun, mahkemenin 'derece mahkemelerinin yerine geçerek delil değerlendirmesi yapamayacağını' açıkça belirtir.

Practice More

Bireysel başvuruda tazminat ve yeniden yargılama kararları arasındaki farkı inceleyerek 'hak ihlalinin giderilmesi' yöntemlerini pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 63Question →

$1982$ Anayasası'nda $2010$ yılı değişikliği ile düzenlenen ve temel hak ve özgürlüklerin korunmasını amaçlayan "bireysel başvuru" (anayasa şikâyeti) mekanizmasının işletilebilmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bireysel başvuru yapılabilmesi için idari ve yargısal tüm olağan kanun yollarının tüketilmiş olması zorunludur.

Bireysel başvurular, ihlal edilen hakkın niteliğine göre son merci olarak Yargıtay veya Danıştay'a yapılır.

Doğrudan yasama işlemleri (kanunlar) veya düzenleyici idari işlemler aleyhine bireysel başvuru yoluna gidilebilir.

Sadece Anayasa'da yer alan haklar için başvurulabilir; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki haklar bu yolun dışındadır.

Belediyeler ve üniversiteler gibi kamu tüzel kişileri de mülkiyet hakları ihlal edildiğinde bireysel başvuru yapabilirler.

Show answer & explanation

Answer: Bireysel başvuru yapılabilmesi için idari ve yargısal tüm olağan kanun yollarının tüketilmiş olması zorunludur.

Answer

Bireysel başvuru yapılabilmesi için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şarttır.

Bireysel başvuru, hukuk sistemimizde ikincil nitelikte bir yoldur. Bu, bir kişinin uğradığı hak ihlali için doğrudan Anayasa Mahkemesine gidemeyeceği, öncelikle derece mahkemelerindeki (asliye, istinaf, temyiz) tüm imkânları bitirmesi gerektiği anlamına gelir. Bu duruma hukuk dilinde 'olağan kanun yollarının tüketilmesi' denir.

Step-by-Step Solution

Başvuru şartlarını belirle

Bireysel başvuru "ikincil" (subsidier) bir yoldur.

Anayasa Mahkemesi'ne gitmeden önce devletin diğer tüm çözüm mekanizmalarının denenmiş olması gerekir.

Kanun yolu denetimi

İstinaf ve temyiz gibi olağan yollar tamamlanmalıdır.

Olağan kanun yolları tüketilmeden yapılan başvurular 'başvuru yollarının tüketilmemesi' nedeniyle usulden reddedilir.

Yetkili merciyi kontrol et

Yetkili makam Anayasa Mahkemesi'dir.

Anayasa'nın

148

. maddesi uyarınca bu yetki münhasıran Anayasa Mahkemesi'ne verilmiştir.

Key Concept

İkincillik İlkesi ve Başvuru Şartları

Hints

Bireysel başvurunun 'son çare' olması gerektiğini hatırlayın.

Mahkemeye gitmeden önce tüm kapıların kapandığından emin olmanız gerekir; yani üst mahkeme süreçleri bitmiş olmalıdır.

Bu şartın teknik adı 'olağan kanun yollarının tüketilmesi'dir.

Practice More

Bireysel başvuruda hangi hakların 'ortak koruma alanında' olduğunu incelemek konuyu pekiştirecektir.

Estimated Time:45s

Question 64Question →

1982 Anayasası'na göre, temel hak ve özgürlüklerinin kamu gücü tarafından ihlal edildiğini iddia eden bireylerin Anayasa Mahkemesine "bireysel başvuru"da bulunabilmeleri için öncelikle yerine getirmeleri gereken temel usul şartı aşağıdakilerden hangisidir?

İdari ve yargısal olağan kanun yollarının tamamının tüketilmiş olması

İhlal iddiasına konu olan işlemin bir yasama işlemi (kanun) olması

Başvurunun doğrudan doğruya Yargıtay veya Danıştay başkanlıklarına yapılması

İhlal edilen hakkın sadece Anayasa'da yer alıp Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde bulunmaması

Başvurunun kamu tüzel kişileri tarafından yapılmış olması

Show answer & explanation

Answer: İdari ve yargısal olağan kanun yollarının tamamının tüketilmiş olması

Answer

Bireysel başvuru yapılabilmesi için öncelikle tüm idari ve yargısal olağan kanun yollarının tüketilmiş olması gerekir.

Bireysel başvuru yolu, anayasal bir hak arama yolu olup ikincil (subsidier) niteliktedir. Bu durum, bir kişinin hak ihlali iddiasını Anayasa Mahkemesine taşıyabilmesi için öncelikle derece mahkemelerindeki (yerel mahkeme, istinaf ve temyiz gibi) tüm 'olağan kanun yollarını' bitirmiş olmasını zorunlu kılar. Bu yollar tüketilmeden doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.

Step-by-Step Solution

Başvuru makamını ve hakkın kapsamını belirle.

Anayasa Mahkemesi yetkilidir; hak hem Anayasa hem de İHAS (AİHS) kapsamında olmalıdır.

Bireysel başvurunun sınırlarını ve yetkili mercii saptamak gerekir.

Başvuru öncesindeki hukuki süreci kontrol et.

İhlale neden olan işleme karşı tüm itiraz, istinaf ve temyiz yolları bitirilmelidir.

Bireysel başvuru yolu ikincil bir yoldur, yani asıl mahkemeler sorunu çözemediğinde devreye girer.

Usul şartını sonuca bağla.

Olağan kanun yollarının tüketilmesi başvurunun temel ön şartıdır.

Bu şart sağlanmadan yapılan başvurular 'başvuru yollarının tüketilmemesi' nedeniyle reddedilir.

Key Concept

Bireysel Başvuruda İkincillik İlkesi ve Başvuru Şartları

Hints

Bireysel başvuru yolunun 'ikincil nitelikte' olması ne anlama gelir, bunu düşünün.

Mahkemelerde davası devam eden bir kişi, süreç sonuçlanmadan Anayasa Mahkemesine gidebilir mi?

Başvuru yapabilmek için tüm itiraz ve temyiz yollarının (yani olağan yolların) bitirilmesi şarttır.

Practice More

Bireysel başvuru süresinin (nihai kararın tebliğinden itibaren 30 gün) ve başvuru yapılabilecek hakların kapsamının (Anayasa + İHAS) tekrar edilmesi önerilir.

Estimated Time:50s

Question 65Question →

Mülkiyet hakkının bir idari işlem veya yargı kararı ile ihlal edildiğini savunan bir kişinin, bu ihlale karşı Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bireysel başvuru yoluna gidebilmek için ihlale neden olan işleme karşı öngörülmüş olan tüm olağan idari ve yargısal yolların tüketilmiş olması gerekir.

Bireysel başvuru, hakkın ihlal edildiği tarihten itibaren en geç 60 gün içerisinde doğrudan Anayasa Mahkemesine yapılmalıdır.

Kamu tüzel kişileri, kamu gücü tarafından mülkiyet haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuru yoluna başvurabilirler.

Bireysel başvuru yoluyla, doğrudan bir kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasıyla iptal davası açılabilir.

Yabancı ülke vatandaşlarının, Türkiye'de temel hakları ihlal edilse dahi Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapma hakları bulunmamaktadır.

Show answer & explanation

Answer: Bireysel başvuru yoluna gidebilmek için ihlale neden olan işleme karşı öngörülmüş olan tüm olağan idari ve yargısal yolların tüketilmiş olması gerekir.

Answer

Bireysel başvuru yoluna gidebilmek için ihlale neden olan işleme karşı öngörülmüş olan tüm olağan idari ve yargısal yolların tüketilmiş olması şarttır.

Bireysel başvuru, anayasal bir hak ihlalinin giderilmesi için öngörülmüş ikincil nitelikte bir yoldur. Bu nedenle kişinin öncelikle mahkemeler nezdindeki tüm itiraz ve temyiz yollarını tüketmiş olması bir ön şarttır. Doğru seçenek bu temel usul kuralını tam olarak ifade etmektedir.

Step-by-Step Solution

Başvuru şartlarını belirle

Bireysel başvuru için 'ikincillik' ilkesi gereği önce olağan kanun yollarının (itiraz, istinaf, temyiz) bitirilmesi gerekir.

Anayasa Mahkemesi'nin birincil görevi değil, diğer yollar sonuçsuz kaldığında devreye giren bir denetim mekanizması olmasıdır.

Başvuru süresini kontrol et

Nihai kararın öğrenilmesinden veya tebliğinden itibaren 30 günlük süre başlar.

Hak arama hürriyetinin belirli bir makul süre içinde kullanılması usul ekonomisi açısından gereklidir.

Başvurucunun ehliyetini sorgula

Gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri (kendi haklarıyla sınırlı) başvurabilir; kamu tüzel kişileri başvuramaz.

Bireysel başvuru, kamu gücüne karşı bireyi korumak amacıyla getirilmiştir; kamu kurumlarının birbirine karşı bu yolu kullanması hukuken öngörülmemiştir.

Key Concept

Bireysel başvurunun ikincil (subsidiarite) niteliği ve başvuru şartları

Hints

Bireysel başvurunun diğer yargı yollarından farkını ve 'ikincil yol' olma özelliğini düşünün.

Başvuru süresinin kaç gün olduğunu ve bu sürenin ne zaman başladığını hatırlayın.

Practice More

Özel hukuk tüzel kişilerinin hangi haklar için bireysel başvuru yapabileceğine dair istisnaları inceleyin.

Estimated Time:50s

Question 66Question →

$1982$ Anayasası ve $6216$ sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) mekanizmasının kişi yönünden (ratione personae) yetki ve konu yönünden (ratione materiae) kapsamı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Temel hakları ihlal edilen bireyler, yasama işlemleri (Kanunlar) veya idarenin doğrudan düzenleyici işlemlerine (Yönetmelikler) karşı, bu işlemlerin Anayasa'ya aykırılığını ileri sürerek doğrudan bireysel başvuru yolunu kullanabilirler.

Özel hukuk tüzel kişileri (şirket, vakıf, dernek vb.), yalnızca tüzel kişiliğe ait olan hakların ihlal edildiği gerekçesiyle başvuruda bulunabilirken; belediyeler, köyler ve devlet üniversiteleri gibi kamu tüzel kişileri bireysel başvuru hakkına sahip değildir.

Yabancılar, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına tanınan ve Anayasa ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ortak koruma alanında bulunan siyasi haklar da dahil olmak üzere tüm haklar için bireysel başvuruda bulunabilirler.

Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru incelemesinde derece mahkemelerinin yerine geçerek delil değerlendirmesi yapabilir ve mahkeme kararının esastan hatalı olduğunu tespit ederse kararı doğrudan düzeltebilir.

Bireysel başvuru için öngörülen

30

günlük süre, ihlale neden olan işlemin veya eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren başlar ve bu süre hak düşürücü nitelikte olduğu için hiçbir mazeret kabul edilemez.

Show answer & explanation

Answer: Özel hukuk tüzel kişileri (şirket, vakıf, dernek vb.), yalnızca tüzel kişiliğe ait olan hakların ihlal edildiği gerekçesiyle başvuruda bulunabilirken; belediyeler, köyler ve devlet üniversiteleri gibi kamu tüzel kişileri bireysel başvuru hakkına sahip değildir.

Answer

Özel hukuk tüzel kişilerinin yalnızca kendi tüzel kişiliklerini ilgilendiren haklar için başvurabilmesi, buna karşın kamu tüzel kişilerinin bireysel başvuru ehliyetinin bulunmaması.

Bireysel başvuru ehliyeti açısından

1982

Anayasası ve ilgili mevzuat net bir ayrım yapmıştır. Kamu tüzel kişileri, kamu gücü kullandıkları için temel hak ve özgürlüklerin ihlali iddiasıyla AYM'ye başvuramazlar. Buna karşın şirket, vakıf ve dernek gibi özel hukuk tüzel kişileri, sadece tüzel kişiliğe sahip olmaları nedeniyle kendilerine tanınan (mülkiyet, adil yargılanma vb.) hakların ihlali durumunda başvurabilirler. Bu ifade hukuki çerçeveye tam olarak uygundur.

Step-by-Step Solution

Kişi yönünden yetki (ehliyet) incelemesi yapılması.

Bireysel başvuruyu herkes yapamaz. Kamu tüzel kişileri (Devlet kurumları, belediyeler vb.) başvuramaz; özel hukuk tüzel kişileri ise sınırlı ehliyete sahiptir.

Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvuruda kimleri kabul edeceğine dair usul kurallarını belirlemek.

Konu yönünden kapsamın (hak ve işlemler) değerlendirilmesi.

İhlal edilen hakkın hem Anayasa'da hem de AİHS'de ortak olması gerekir. Ayrıca yasama işlemleri doğrudan başvuru konusu yapılamaz.

Başvurunun kabul edilebilirlik kriterlerini karşılayıp karşılamadığını anlamak.

Yargılama sınırlarının (yerindelik denetimi yasağı) analizi.

AYM bir süper temyiz mahkemesi değildir; sadece anayasal hak ihlali var mı diye bakar.

Mahkemenin yetki sınırlarını korumak.

Key Concept

Bireysel Başvuru Ehliyeti ve Kapsamı

Hints

Bireysel başvuru ehliyeti olanlar ile dava açma ehliyeti olan kamu kurumlarını birbirine karıştırmayın.

Practice More

Kamu tüzel kişilerinin neden başvuru yapamadığını idari vesayet ve hiyerarşi kavramlarıyla ilişkilendirerek çalışın.

Estimated Time:2m 0s

Question 67Question →

$1982$ Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca düzenlenen "bireysel başvuru" (anayasa şikâyeti) mekanizmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bireysel başvuruya konu edilebilecek hakların, hem Anayasa'da güvence altına alınmış olması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokoller kapsamında yer alması zorunludur.

Kamu tüzel kişileri, mülkiyet hakkı veya adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirler.

Bireysel başvuru, idari ve yargısal olağan kanun yolları tüketilmeden, ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren doğrudan yapılabilecek bir yoldur.

Bireysel başvurular, adli ve idari yargı kolları arasındaki görev uyuşmazlıklarını çözmekle görevli olan Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından karara bağlanır.

Bireysel başvuru yoluyla, bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükmünün doğrudan iptali istenerek norm denetimi yapılabilir.

Show answer & explanation

Answer: Bireysel başvuruya konu edilebilecek hakların, hem Anayasa'da güvence altına alınmış olması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokoller kapsamında yer alması zorunludur.

Answer

Bireysel başvuruya konu edilen hakkın hem Anayasa'da hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında ortaklaşa güvence altına alınmış olması gerekmektedir.

Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yapılabilmesi için temel şart, ihlale konu olan hakkın Anayasa'da düzenlenen temel haklardan olması ve aynı zamanda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) kapsamında yer almasıdır. Bu iki metnin kesişim kümesinde yer almayan haklar (örneğin sadece Anayasa'da olup AİHS'de olmayan bazı sosyal haklar) bireysel başvuruya konu edilemez.

Step-by-Step Solution

Başvuru Yapabilecek Kişileri Belirle

Sadece gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri başvurabilir. Kamu tüzel kişileri başvuramaz.

Bireysel başvuru, kamu gücüne karşı bireyi koruyan bir mekanizmadır.

Başvuru Şartlarını (Usul) Kontrol Et

Olağan kanun yollarının (İstinaf, Temyiz) tüketilmiş olması zorunludur.

Bireysel başvurunun 'ikincillik' özelliği gereği, asıl mahkemeler sorunu çözemediğinde devreye girer.

Konu Bakımından Yetkiyi Analiz Et

İhlal iddiası hem Anayasa'da hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde (AİHS) yer alan haklara ilişkin olmalıdır.

Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvuru yetkisi bu 'ortak koruma alanı' ile sınırlandırılmıştır.

Key Concept

Bireysel Başvuruda Ortak Koruma Alanı ve İkincillik İlkesi

Hints

Bireysel başvuru için 'ikincillik' ilkesini hatırlayın; yani yerel mahkeme ve üst mahkeme süreçlerinin tamamlanması gerekir.

Hangi hakların ihlal edilebileceğini düşünürken sadece Türkiye sınırlarını değil, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin dayanağı olan metni de (AİHS) düşünün.

Bir hakkın hem Anayasa'da hem de AİHS'de ortaklaşa bulunması zorunluluğu, başvurunun 'konu bakımından yetki' şartıdır.

Practice More

Bireysel başvurunun yapılabilmesi için gereken

30

günlük süreyi ve bu sürenin ne zaman başladığını (kararın tebliği veya öğrenilmesi) inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 68Question →

$1982$ Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, temel hak ve özgürlüklerin korunmasını amaçlayan "Bireysel Başvuru" (Anayasa Şikâyeti) mekanizmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hatalıdır?

Yargısal yolların (olağan kanun yollarının) tamamının tüketilmiş olması temel bir ön koşuldur.

Başvuruya konu edilen hakkın hem Anayasa’da yer alması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki haklardan biri olması gerekir.

Kamu tüzel kişileri, mülkiyet ya da çalışma hürriyeti gibi temel haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuru yapabilirler.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler aleyhine doğrudan bireysel başvuru yoluna gidilemez.

Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuruları incelerken derece mahkemelerinin yerine geçerek bir yerindelik denetimi veya kanun yolu incelemesi yapamaz.

Show answer & explanation

Answer: Kamu tüzel kişileri, mülkiyet ya da çalışma hürriyeti gibi temel haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuru yapabilirler.

Answer

Kamu tüzel kişilerinin bireysel başvuru yapabileceğini belirten seçenek hatalıdır; çünkü kamu tüzel kişileri bu hakka sahip değildir.

Kamu tüzel kişileri, kamu gücünü kullanan ve hak ihlaline sebebiyet verebilecek olan makamlar oldukları için bireysel başvuru yapma ehliyetine sahip değildirler. Özel hukuk tüzel kişileri (şirketler, dernekler vb.) ise sadece tüzel kişiliğe özgü hakları (mülkiyet, adil yargılanma vb.) için başvuru yapabilirler.

Step-by-Step Solution

Bireysel başvurunun ikincil niteliğini değerlendir.

Olağan kanun yollarının (istinaf/temyiz) tüketilmesi şartının doğruluğu onaylanır.

Mahkemeye gitmeden önce tüm iç hukuk yollarının bitirilmiş olması yasal zorunluluktur.

Başvuru yapılabilecek hakların kapsamını kontrol et.

Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ortak kümesindeki hakların korunduğu saptanır.

Bireysel başvuru her hakkı değil, sadece bu iki metinde ortaklaşa yer alan temel hakları kapsar.

Başvuru ehliyetine sahip olan kişileri analiz et.

Kamu tüzel kişilerinin başvuru yapamayacağı, özel hukuk tüzel kişilerinin ise sadece haklarıyla sınırlı başvurabileceği belirlenir.

Kamu tüzel kişileri ihlali yapan 'kamu gücünü' temsil ettikleri için kendileri mağdur sıfatıyla AYM'ye başvuramazlar.

Key Concept

Bireysel başvuruda ehliyet ve kapsam sınırları

Hints

Bireysel başvuruda 'hak sahibi' olma sıfatını kimlerin taşıyabileceğine ve kimlerin kamu gücünü temsil ettiğine odaklanın.

Devletin kendi kurumlarının (kamu tüzel kişileri) yine devlete karşı bir hak ihlali iddiasında bulunup bulunamayacağını düşünün.

Kamu tüzel kişileri kamu gücünü kullanan tarafta oldukları için 'mağdur' sıfatıyla Anayasa Mahkemesine başvuramazlar; bu hak sadece gerçek kişiler ve sınırlı olarak özel hukuk tüzel kişilerine tanınmıştır.

Practice More

Bireysel başvuru süresinin (30 gün) ne zaman başladığını ve hangi hakların bu kapsamda olduğunu (örneğin siyasi haklar) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Eleme yöntemiyle; kanun yollarının tüketilmesi, AİHS kapsamı ve yerindelik denetimi yasağı gibi temel ilkelerin doğruluğundan emin olunarak geriye kalan 'kamu tüzel kişisi' ifadesinin hukuki mantığa aykırılığı saptanabilir.

Estimated Time:1m 15s

Question 69Question →

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilmesi için gerekli olan "ortak koruma alanı" kriteri, ihlal edildiği öne sürülen hakkın hem $1982$ Anayasası’nda hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve Türkiye'nin taraf olduğu ek protokollerde yer almasını zorunlu kılar.

Buna göre, aşağıda verilen haklardan hangisinin ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunulması mümkün değildir?

Mülkiyet hakkı

Eğitim ve öğrenim hakkı

Sosyal güvenlik hakkı

Adil yargılanma hakkı

Özel hayatın gizliliği

Show answer & explanation

Answer: Sosyal güvenlik hakkı

Answer

Sosyal güvenlik hakkı, Anayasa'da düzenlenmiş olmasına karşın Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) kapsamında yer almadığı için bireysel başvuruya konu edilemez.

Doğru yanıt olan sosyal güvenlik hakkı,

1982

Anayasası'nın

60

. maddesinde düzenlenmiş bir sosyal haktır. Ancak Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokolleri bu hakkı güvence altına almadığı için, bu hakka dayalı olarak Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılamaz.

Step-by-Step Solution

Bireysel başvurunun "konu bakımından yetki" şartını (ortak koruma alanı) analiz etmek.

Bir hakkın bireysel başvuruya konu olabilmesi için hem 1982 Anayasası'nda hem de AİHS ve ek protokollerde ortaklaşa yer alması gerektiği saptanır.

Anayasa Mahkemesi, sadece bu iki metnin kesişim kümesinde kalan haklar için yargılama yapabilir.

Seçeneklerdeki hakların AİHS kapsamındaki durumunu kontrol etmek.

Mülkiyet, eğitim, adil yargılanma ve özel hayatın gizliliği haklarının AİHS veya ek protokollerde düzenlendiği, ancak sosyal güvenlik hakkının bu metinlerde yer almadığı görülür.

Sosyal ve ekonomik haklar (ikinci kuşak haklar), mülkiyet, eğitim ve sendika kurma gibi istisnalar hariç tutulursa AİHS'nin doğrudan koruma alanında değildir.

Kapsam dışı kalan hakkı belirlemek.

Sosyal güvenlik hakkının bireysel başvuruya konu edilemeyeceği kesinleşir.

Hakkın Anayasa'da yer alması tek başına yeterli değildir; AİHS kriteri de sağlanmalıdır.

Key Concept

Bireysel Başvuruda Ortak Koruma Alanı Kriteri

Hints

Bireysel başvuru yapılabilmesi için hakkın sadece Anayasa'da yazması yeterli midir, yoksa başka bir uluslararası belgeye de bakılır mı?

Sosyal ve ekonomik hakların çoğu (ikinci kuşak haklar) AİHS kapsamında yer almaz.

Practice More

Bireysel başvuruda konu bakımından yetki dışında, kişi bakımından yetkiyi (kimlerin başvurabileceğini) gözden geçirin.

Estimated Time:1m 15s

Question 70Question →

Anayasal sistemimize $2010$ yılındaki düzenlemelerle dâhil edilen ve temel hak ve özgürlüklerin korunmasında "ikincil" bir yargı yolu olarak tanımlanan Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru kurumuna ilişkin aşağıda verilen bilgilerden hangisi hukuken hatalıdır?

Başvuru ehliyeti bakımından gerçek kişiler ile haklarının niteliğiyle sınırlı olmak üzere özel hukuk tüzel kişileri arasında bir ayrım gözetilmiştir; kamu tüzel kişileri bu yola başvuramazlar.

Başvuruya konu edilebilecek hakların, hem Anayasa'da güvence altına alınmış olması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Türkiye'nin taraf olduğu ek protokollerin ortak kesişim kümesinde yer alması gerekir.

Kabul edilebilirlik şartı olarak, ihlale neden olduğu iddia edilen işlem veya karara karşı öngörülmüş olan idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının nihayete erdirilmesi zorunludur.

Yasama işlemleri, düzenleyici idari işlemler ve Anayasa Mahkemesi kararları ile doğrudan anayasa değişikliği teklifleri bireysel başvurunun konusunu oluşturamaz.

Anayasa Mahkemesi, bir hak ihlali tespit ettiğinde ihlalin sonuçlarını gidermek adına, uyuşmazlığın esası hakkında takdir yetkisini kullanarak derece mahkemelerinin yerine geçer ve uyuşmazlığı çözen yeni bir nihai hüküm tesis eder.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi, bir hak ihlali tespit ettiğinde ihlalin sonuçlarını gidermek adına, uyuşmazlığın esası hakkında takdir yetkisini kullanarak derece mahkemelerinin yerine geçer ve uyuşmazlığı çözen yeni bir nihai hüküm tesis eder.

Answer

Anayasa Mahkemesi'nin ihlal kararı sonrasında derece mahkemelerinin yerine geçerek uyuşmazlığın esası hakkında takdir yetkisi kullanıp yeni bir hüküm tesis etmesi hukuken mümkün değildir.

Doğru cevap olan ifade hatalıdır çünkü

6216

sayılı Kanun'un

50/2

. maddesi uyarınca Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru incelemesinde yerindelik denetimi yapamaz ve idari eylem veya işlem niteliğinde karar veremez. Mahkeme bir ihlal tespit ettiğinde, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için 'yeniden yargılama' yapılmasına hükmeder ancak kendisi mahkemenin yerine geçip uyuşmazlığın esası hakkında takdir yetkisi kullanarak yeni bir hüküm kuramaz. Bu durum hukuk literatüründe 'süper temyiz' mahkemesi olma yasağı olarak adlandırılır.

Step-by-Step Solution

Kapsamı Belirleme

Bireysel başvurunun Anayasa ve AİHS ortak alanındaki hakları kapsadığı doğrulanır.

Başvurunun temel dayanağını anlamak için gereklidir.

Ehliyet Kontrolü

Kamu tüzel kişilerinin başvuru yapamayacağı, özel hukuk tüzel kişilerinin ise kısıtlı ehliyeti olduğu teyit edilir.

Başvuruyu kimlerin yapabileceği usul açısından kritiktir.

Ön Şart Değerlendirmesi

İkincillik ilkesi uyarınca tüm olağan yolların tüketilmesi gerektiği saptanır.

Başvurunun kabul edilebilirliği buna bağlıdır.

Yetki Sınırı Analizi

Anayasa Mahkemesi'nin 'yerindelik denetimi' yapamayacağı ve mahkemelerin yerine geçemeyeceği belirlenir.

Mahkemenin anayasal görev sınırlarını (süper temyiz yasağı) belirlemek soruyu çözer.

Key Concept

Süper Temyiz Yasağı ve Yerindelik Denetimi Yasağı

Hints

Anayasa Mahkemesi'nin bir 'temyiz' makamı mı yoksa bir 'hak arama' makamı mı olduğunu düşünün.

Mahkeme ihlal kararı verdiğinde neden dosyayı ilgili mahkemeye 'yeniden yargılama' için geri gönderir?

Anayasa Mahkemesi'nin 'yerindelik denetimi' yapma yetkisinin olmadığını ve yerel mahkemenin takdir yetkisine müdahale edemeyeceğini hatırlayın.

Practice More

Bireysel başvuru ehliyeti ve konu bakımından yetki (Ratione Materiae) arasındaki farkları pekiştirmek için tüzel kişilerin hangi haklar için başvurabileceğine dair örnek vakaları inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 71Question →

$1982$ Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, temel hak ve özgürlükleri ihlal edilenlerin Anayasa Mahkemesine başvurduğu "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) yolu ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Bireysel başvuruda bulunabilmek için, ihlal edildiği iddia edilen hakka ilişkin olağan kanun yollarının tamamen tüketilmiş olması zorunludur.

Başvuruya konu edilebilecek haklar; hem

1982

Anayasası'nda güvence altına alınmış hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) kapsamındaki ortak haklardan biri olmalıdır.

Kamu tüzel kişileri, mülkiyet veya diğer temel haklarının kamu gücü tarafından ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuru hakkını kullanabilirler.

Bireysel başvuru, hakkın ihlal edildiği nihai kararın veya işlemin öğrenilmesinden itibaren

30

gün içerisinde yapılmalıdır.

Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru incelemesinde derece mahkemelerinin yerine geçerek "yerindelik denetimi" yapamaz ve kanun yolunda gözetilmesi gereken hususları inceleyemez.

Show answer & explanation

Answer: Kamu tüzel kişileri, mülkiyet veya diğer temel haklarının kamu gücü tarafından ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuru hakkını kullanabilirler.

Answer

Kamu tüzel kişilerinin bireysel başvuru yapabileceğini belirten ifade yanlıştır; çünkü bu hak sadece gerçek kişiler ve sınırlı olarak özel hukuk tüzel kişilerine tanınmıştır.

Kamu tüzel kişilerinin bireysel başvuru yoluna gidebileceği bilgisi yanlıştır. Anayasa Mahkemesi Kuruluş Kanunu ve

1982

Anayasası uyarınca; kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapamazlar. Bu hak sadece gerçek kişilere ve kendi tüzel kişilikleriyle ilgili haklarla sınırlı olmak üzere özel hukuk tüzel kişilerine (dernek, vakıf, şirket vb.) tanınmıştır.

Step-by-Step Solution

Bireysel başvuru yapabilecek kişi çevresini (subje yönünden yetki) belirleyin.

Bireysel başvuru; Türk vatandaşları, Türkiye'de ikamet eden yabancılar (kısıtlı olarak) ve özel hukuk tüzel kişileri (sadece statüleriyle ilgili haklar için) tarafından yapılabilir.

Anayasal düzenleme, kamu gücünü kullanan yapıların (kamu tüzel kişilerinin) bu hak arama yoluna başvurmasını yasaklamıştır.

Başvurunun konu kapsamını (nesne yönünden yetki) analiz edin.

Hak ihlali iddiası, hem Anayasa'da yer alan temel haklara hem de Türkiye'nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ndeki haklara dayanmalıdır.

Çift yönlü koruma alanı, bireysel başvurunun kabul edilebilirliği için ön şarttır.

Usuli şartları ve süre sınırlarını kontrol edin.

Başvuru için tüm olağan kanun yollarının (İstinaf, Temyiz vb.) tüketilmesi ve nihai kararın öğrenilmesinden itibaren

30

gün içinde başvurulması gerekir.

Bireysel başvuru ikincil nitelikte bir yoldur; asıl koruma önce derece mahkemelerince sağlanmalıdır.

Key Concept

Bireysel Başvuru Ehliyeti ve Kapsamı

Hints

Bireysel başvuru yapabilecek 'kişi' kapsamına odaklanın. Kamu gücünü temsil eden yapılar kendilerine karşı dava açabilir mi?

Başvuru yapabilmek için gerçek kişi veya dernek/vakıf gibi özel yapılar gerekir. Belediye gibi devlet kurumlarını düşünün.

Kamu tüzel kişileri (örneğin bir devlet üniversitesi veya büyükşehir belediyesi), mülkiyet hakları çiğnense bile Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunamaz.

Practice More

Bireysel başvuru kapsamında 'özel hukuk tüzel kişilerinin' hangi haklar için başvuru yapabileceğini (örneğin derneklerin örgütlenme özgürlüğü) araştırmak konuyu pekiştirecektir.

Estimated Time:1m 30s

Question 72Question →

$2010$ yılındaki Anayasa değişikliği ile Türk hukuk sistemine dahil edilen ve $2012$ yılından itibaren uygulanmaya başlanan "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) kurumunun hukuki niteliği, kapsamı ve usulleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Bireysel başvuruda bulunabilmek için, ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya karara karşı öngörülmüş olan olağan kanun yollarının tamamen tüketilmiş olması zorunludur.

Yalnızca Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden, aynı zamanda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve eki protokoller kapsamına girenler başvuru konusu edilebilir.

Özel hukuk tüzel kişileri sadece tüzel kişiliğe ait haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle başvuru yapabilirken; kamu tüzel kişileri hiçbir şekilde bireysel başvuru yoluna gidemezler.

Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru incelemesinde derece mahkemelerinin kanıtları değerlendirme ve hukuk kurallarını yorumlama yetkisini denetleyerek yerindelik incelemesi yapabilir.

Yasama işlemleri, düzenleyici idari işlemler ve Anayasa Mahkemesi kararları ile yargı organlarının kanun yolu incelemesinde yaptıkları değerlendirmeler doğrudan bireysel başvuruya konu olamaz.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru incelemesinde derece mahkemelerinin kanıtları değerlendirme ve hukuk kurallarını yorumlama yetkisini denetleyerek yerindelik incelemesi yapabilir.

Answer

Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvuru incelemesinde derece mahkemelerinin yerine geçerek yerindelik denetimi yapabileceğini belirten ifade yanlıştır.

Bireysel başvuru bir kanun yolu denetimi (temyiz) değildir. Anayasa Mahkemesi, derece mahkemelerinin kanun hükümlerini yorumlama ve delilleri değerlendirme konusundaki takdir yetkisine müdahale edemez. Mahkemenin görevi, bu sürecin bir anayasal hakkı ihlal edip etmediğini belirlemektir. Bu nedenle yerindelik denetimi yapılması hukuken mümkün değildir.

Step-by-Step Solution

Bireysel başvurunun hukuki niteliğini analiz etme.

Bireysel başvurunun bir 'ikincil hak arama yolu' olduğu belirlendi.

Anayasa Mahkemesi'nin bir temyiz mahkemesi olmadığını anlamak için bu nitelik kritiktir.

AYM'nin inceleme yetkisinin sınırlarını belirleme.

Yerindelik denetimi yasağı (Süper Temyiz Yasağı) tespit edildi.

Mahkeme, derece mahkemelerinin delil takdirine veya kanunları yorumlamasına kural olarak müdahale edemez.

Seçeneklerdeki bilgileri anayasal hükümlerle karşılaştırma.

Derece mahkemelerinin yerine geçerek yerindelik denetimi yapma yetkisinin AYM'de olmadığı saptandı.

Yanlış olan önermeyi bulmak için yetki sınırlarının netleştirilmesi gerekir.

Key Concept

Süper Temyiz Yasağı ve Yerindelik Denetimi

Hints

Anayasa Mahkemesi'nin bir temyiz makamı olup olmadığını düşünün.

AYM inceleme yaparken mahkemelerin yerine geçip delilleri tekrar puanlayabilir mi?

Yerindelik denetimi ve süper temyiz kavramları bireysel başvuruda yasaklanmıştır.

Practice More

Bireysel başvuru süresi ve başvuru mercileri konusunu tekrar edin.

Estimated Time:1m 30s

Question 73Question →

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, temel hak ve özgürlüklerin korunması amacıyla ihdas edilen "Bireysel Başvuru" (Anayasa Şikâyeti) yolu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bireysel başvuruda bulunabilmek için ihlale neden olduğu iddia edilen işlem veya karara karşı olağan kanun yollarının tamamının tüketilmiş olması şarttır.

Sadece Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla başvuru yapılabilir.

Kamu tüzel kişileri, mülkiyet hakkı veya adil yargılanma hakkı gibi anayasal haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirler.

Bireysel başvuru incelemesinde, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamaz ve mahkeme kararlarının yerindelik denetimi gerçekleştirilemez.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler ve Anayasa Mahkemesi kararları ile yargı yoluna kapalı işlemler bireysel başvurunun konusu olamaz.

Show answer & explanation

Answer: Kamu tüzel kişileri, mülkiyet hakkı veya adil yargılanma hakkı gibi anayasal haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirler.

Answer

Kamu tüzel kişilerinin bireysel başvuruda bulunabileceğini belirten ifade yanlıştır; çünkü anayasal düzenlemeye göre kamu tüzel kişileri bu hak arama yolunu kullanamazlar.

Bireysel başvuru ehliyeti konusunda en önemli kısıtlama, kamu tüzel kişilerinin (Devlet kurumları, yerel yönetimler vb.) başvuru yapamamasıdır. Özel hukuk tüzel kişileri (örneğin bir limited şirket veya bir vakıf) sadece tüzel kişiliğe ait haklar için başvurabilirken, kamu kurumları hiçbir şekilde bu yola başvuramaz.

Step-by-Step Solution

Bireysel başvurunun süje (kişi) bakımından ehliyetini kontrol et.

Anayasa ve 6216 sayılı Kanun'a göre sadece gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri (dernek, vakıf, şirket) başvuru yapabilir.

Kamu tüzel kişilerinin (belediyeler, üniversiteler, bakanlıklar) kendileri zaten kamu gücünü temsil ettikleri için 'kamu gücü ihlali' iddiasıyla sisteme başvurmaları mantıksal ve hukuki olarak engellenmiştir.

Başvurunun kapsam ve içerik şartlarını değerlendir.

Hak ihlalinin hem Anayasa'da hem de AİHS'de ortak korunan bir alanda olması ve olağan yolların (istinaf, temyiz vb.) bitmiş olması gerekir.

Bireysel başvuru istisnai ve ikincil bir yoldur.

Key Concept

Bireysel Başvuru Ehliyeti ve Kapsamı

Hints

Bireysel başvuru yapabilecek kişilerin kimler olduğunu düşünün.

Devletin kendi kurumlarının (kamu tüzel kişilerinin) kamu gücü ihlali iddiasıyla AYM'ye başvurması hukuken mümkün müdür?

Anayasa Mahkemesi'ne sadece gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri (şirketler, dernekler gibi) başvurabilir; kamu tüzel kişilerinin başvuru hakkı yoktur.

Practice More

Bireysel başvuru süresinin kararın tebliğinden itibaren kaç gün (30 gün) olduğunu ve başvurunun nerelere yapılabileceğini tekrar edin.

Estimated Time:50s

Question 74Question →

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) kurumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bireysel başvuru yapabilmek için olağan kanun yollarının tamamının tüketilmiş olması ve nihai kararın öğrenilmesinden itibaren

30

gün içinde başvuru yapılması gerekir.

Anayasa'da yer alan tüm temel hak ve hürriyetlerin ihlal edildiği iddiasıyla, herhangi bir ek sınırlama olmaksızın bireysel başvuruda bulunulabilir.

Bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin doğrudan temel hakları ihlal ettiği iddiasıyla bu işlemlerin iptali için bireysel başvuru yoluna gidilebilir.

Belediyeler ve üniversiteler gibi kamu tüzel kişileri, mülkiyet haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuru hakkına sahiptir.

Bireysel başvuru süresi, hak ihlaline neden olan işlemin gerçekleştiği tarihten itibaren başlayan

60

günlük bir hak düşürücü süredir.

Show answer & explanation

Answer: Bireysel başvuru yapabilmek için olağan kanun yollarının tamamının tüketilmiş olması ve nihai kararın öğrenilmesinden itibaren $30$ gün içinde başvuru yapılması gerekir.

Answer

Bireysel başvuru, ancak olağan kanun yollarının tüketilmesi şartıyla, nihai kararın tebliğinden veya öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır.

Bireysel başvuru yolu, anayasal sistemimizde bir 'ikincil yol' olarak kurgulanmıştır. Bu nedenle, kişinin öncelikle genel mahkemelerdeki tüm hak arama yollarını (istinaf, temyiz vb.) bitirmesi gerekir. Bu süreç sonunda çıkan nihai kararın öğrenilmesinden itibaren başlayan

30

günlük süre, başvurunun usulüne uygun yapılması için zorunludur.

Step-by-Step Solution

Başvuru Şartlarının Kontrolü

İkincillik ilkesi uyarınca tüm idari ve yargısal yolların tüketilmiş olması gerektiği saptandı.

Anayasa Mahkemesi, ancak diğer çözüm yolları sonuçsuz kaldığında devreye giren bir mercidir.

Süre Takibi

Nihai kararın öğrenilmesinden itibaren başlayan

30

günlük süre sınırına uyulması gerektiği belirlendi.

Başvurunun kabul edilebilirliği için mevzuatın öngördüğü hak düşürücü sürelere riayet edilmelidir.

Konu Bakımından Yetki Analizi

Hakkın hem Anayasa'da hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde (AİHS) yer alması gerektiği anlaşıldı.

Bireysel başvurunun kapsamı 'ortak koruma alanı' ile sınırlandırılmıştır.

Key Concept

Bireysel Başvurunun Kabul Edilebilirlik Şartları

Hints

Bireysel başvurunun 'ikincil' nitelikte bir yol olduğunu ve ancak iç hukuk yolları tükendiğinde gidilebileceğini hatırlayın.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin hangi hakları (yaşam hakkı, mülkiyet hakkı, adil yargılanma hakkı vb.) bireysel başvuru kapsamında incelediğini tekrar ediniz.

Estimated Time:1m 0s

Question 75Question →

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilmesi için, ihlal edildiği iddia edilen hakkın hem 1982 Anayasası'nda düzenlenen temel hak ve özgürlüklerden olması hem de Türkiye'nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve buna ek protokoller kapsamında yer alması şarttır.

Buna göre, aşağıdaki haklardan hangisinin ihlal edildiği iddiasıyla doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılması mümkün değildir?

Mülkiyet hakkı

Adil yargılanma hakkı

Dilekçe hakkı

Özel hayatın gizliliği ve korunması

İşkence ve eziyet yasağı

Show answer & explanation

Answer: Dilekçe hakkı

Answer

Dilekçe hakkı, 1982 Anayasası'nda düzenlenmiş olsa da Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) kapsamında yer almadığı için bireysel başvuruya konu edilemez.

Bireysel başvuru yapılabilmesi için 'çifte güvence' şartı aranır. Dilekçe hakkı 1982 Anayasası'nın 74. maddesinde düzenlenmiş bir haktır ancak Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi bu hakkı içermez. Bu nedenle, dilekçe hakkının ihlali iddiasıyla doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılamaz.

Step-by-Step Solution

Bireysel başvuru kapsamını belirle

Başvuru için hakkın hem Anayasa'da hem de AİHS (ve ek protokoller) içinde olması gerekir.

Anayasa Mahkemesi'nin yargı yetkisi bu iki metnin ortak kesişim kümesiyle sınırlandırılmıştır.

Seçeneklerdeki hakları karşılaştır

Mülkiyet, adil yargılanma, özel hayat ve işkence yasağı her iki metinde de mevcuttur. Ancak dilekçe hakkı sadece Anayasa'da yer alır.

Dilekçe hakkı bir vatandaşlık hakkı olup AİHS'in koruduğu medeni ve siyasi haklar listesinde bulunmaz.

Sonuca ulaş

Dilekçe hakkı bireysel başvuru dışındadır.

Ortak koruma alanında yer almayan haklar için Anayasa Mahkemesine gidilemez.

Key Concept

Bireysel Başvurunun Konu Bakımından Kapsamı (Ortak Koruma Alanı)

Hints

Bireysel başvuru için hakkın sadece Anayasa'da olması yetmez; uluslararası bir sözleşme olan AİHS'te de geçmesi gerekir.

Sosyal ve ekonomik hakların büyük bir kısmı (eğitim ve mülkiyet hariç) ile bazı siyasi haklar AİHS kapsamında olmadığı için başvuru dışıdır.

Vatandaşlık ödevi olan veya sadece devlete karşı idari bir talep niteliği taşıyan 'Dilekçe Hakkı' gibi haklar AİHS'in koruma listesinde yoktur.

Practice More

Bireysel başvuru yapılabilmesi için tüketilmesi gereken 'olağan kanun yolları' kavramını ve başvuru süresini (30 gün) tekrar ediniz.

Alternative Method

Hangi hakların kapsamda olduğunu ezberlemek yerine, AİHS'in daha çok klasik hakları (kişi hakları ve mülkiyet gibi) koruduğunu, Türk Anayasası'ndaki 'Dilekçe', 'Vatan Hizmeti', 'Vergi Ödevi' gibi hakları kapsamadığını hatırlayabilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 76Question →

Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiğini iddia eden bir bireyin, diğer tüm iç hukuk yollarını tükettikten sonra başvurabileceği yargı mercii aşağıdakilerden hangisidir?

Yargıtay

Danıştay

Anayasa Mahkemesi

Uyuşmazlık Mahkemesi

Sayıştay

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi

Answer

Bireysel başvuruları karara bağlamaya yetkili tek yargı organı Anayasa Mahkemesi'dir.

Anayasa Mahkemesi,

2010

anayasa değişikliği ile kendisine tanınan yetki çerçevesinde, iç hukuk yollarını tüketmiş bireylerin temel hak ve özgürlüklerinin ihlal edildiği iddialarını inceleyen tek yetkili mercidir.

Step-by-Step Solution

Başvuru konusunu belirle.

Temel hak ve özgürlüklerin kamu gücü tarafından ihlali iddiası.

Bireysel başvurunun temel şartı anayasal bir hakkın ihlalidir.

Ön şartı kontrol et.

Olağan kanun yollarının (istinaf, temyiz vb.) tüketilmiş olması.

Bireysel başvuru 'ikincil' nitelikte bir yoldur.

Yetkili mahkemeyi tespit et.

Anayasa Mahkemesi.

1982

Anayasası'na

2010

değişikliği ile eklenen bu yetki sadece Anayasa Mahkemesi'ne verilmiştir.

Key Concept

Bireysel başvuru (Anayasa Şikâyeti), bireylerin temel hak ihlalleri için başvurduğu ikincil nitelikteki olağanüstü bir kanun yoludur ve sadece Anayasa Mahkemesi yetkilidir.

Hints

Bu hak

2010

Anayasa değişikliği ile getirilmiş ve 'Anayasa Şikâyeti' olarak da adlandırılmıştır.

Başvuru yapılabilmesi için tüm olağan mahkeme süreçlerinin bitmiş olması şarttır.

Bu yetki sadece 'Anayasayı korumakla görevli' olan en üst yargı organına verilmiştir.

Practice More

Bireysel başvurunun süresi ve konu bakımından kapsamını (Anayasa + AİHS ortak alanı) inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 77Question →

$1982$ Anayasası uyarınca düzenlenen 'bireysel başvuru' (Anayasa şikâyeti) yoluna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bireysel başvuru yapılabilmesi için temel hak ihlaline doğrudan bir 'Kanun' veya 'Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi' hükmünün yol açmış olması gerekir.

Kamu tüzel kişileri, mülkiyet haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunma ehliyetine sahiptir.

Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru incelemesinde yerindelik denetimi yaparak idari işlem ve eylemlerin hukuka uygunluğunu denetler.

Başvurunun kabul edilebilmesi için ihlal edilen hakkın hem Anayasa'da güvence altına alınmış olması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki ortak koruma alanında bulunması gerekir.

Başvuru, ihlale yol açan işlemin öğrenildiği tarihten itibaren

60

gün içinde ve herhangi bir kanun yoluna başvurulmadan doğrudan yapılmalıdır.

Show answer & explanation

Answer: Başvurunun kabul edilebilmesi için ihlal edilen hakkın hem Anayasa'da güvence altına alınmış olması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki ortak koruma alanında bulunması gerekir.

Answer

İhlal edildiği iddia edilen hakkın hem Anayasa'da hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) kapsamında yer alması şarttır.

Bireysel başvurunun temel şartlarından biri, ihlal edilen hakkın 'Anayasa' ve 'Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ortak koruma alanında yer almasıdır. Sadece Anayasa'da olup AİHS'de olmayan veya tam tersi olan haklar için bu yola başvurulamaz.

Step-by-Step Solution

Başvuru konusunu belirleme

Sadece Anayasa ve AİHS ortak alanındaki haklar incelenebilir.

Bireysel başvurunun anayasal çerçevesi bu iki metnin kesişim kümesini esas alır.

Başvuru şartlarını kontrol etme

Olağan kanun yollarının (İstinaf, Temyiz vb.) tamamının tüketilmiş olması gerekir.

Bireysel başvuru ikincil nitelikte bir hak arama yoludur.

Süre kontrolü yapma

Nihai kararın tebliğinden itibaren

30

günlük süre içinde başvuru yapılmalıdır.

Hak düşürücü sürenin geçirilmemesi kabul edilebilirlik şartıdır.

Key Concept

Bireysel Başvurunun Konu ve Süre Bakımından Kapsamı

Hints

Bireysel başvurunun hangi uluslararası sözleşme ile uyumlu olması gerektiğini hatırlayın.

Practice More

Bireysel başvuru kapsamı dışında kalan 'sosyal ve ekonomik haklar' ile 'yasama işlemlerini' içeren soruları çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 78Question →

1982 Anayasası’na göre, kamu gücü tarafından temel hak ve özgürlüklerinin ihlal edildiğini iddia eden bir kişinin Anayasa Mahkemesine "bireysel başvuru" (anayasa şikâyeti) yoluna başvurabilmesi için yerine getirmesi gereken öncelikli şart aşağıdakilerden hangisidir?

İhlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya karara karşı öngörülmüş olan idari ve yargısal olağan kanun yollarının tamamının tüketilmiş olması

İhlale konu olan hakkın sadece 1982 Anayasası’nda yer alan sosyal ve ekonomik haklardan biri olması

Başvurunun doğrudan Yargıtay veya Danıştay Genel Kurullarına dilekçe ile yapılması

Başvuru sahibinin Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması ve kamu tüzel kişiliği statüsünde bulunması

İhlalin gerçekleştiği tarihten itibaren en az bir yıllık bekleme süresinin dolmuş olması

Show answer & explanation

Answer: İhlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya karara karşı öngörülmüş olan idari ve yargısal olağan kanun yollarının tamamının tüketilmiş olması

Answer

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilmesi için temel usul şartı, ihlale yol açan karara karşı tüm olağan kanun yollarının (istinaf, temyiz vb.) tüketilmiş olmasıdır.

Bireysel başvuru yolu, anayasal hakları ihlal edilen kişilere sunulan ikincil bir hukuk yoludur. Bu yolun açılabilmesi için, başvurucunun öncelikle elindeki tüm standart hukuki yolları (itiraz, istinaf, temyiz gibi) tüketmiş ve kesin bir sonuç almış olması gerekir. Bu prensip hukukta 'ikincillik ilkesi' olarak adlandırılır.

Step-by-Step Solution

Başvuru mekanizmasının niteliğini belirle.

Bireysel başvuru "ikincil" (subsidier) bir yoldur.

Anayasa Mahkemesi bir temyiz mercii değildir, sadece hak ihlali denetimi yapar.

Usul şartlarını kontrol et.

Olağan kanun yollarının (derece mahkemeleri süreçlerinin) bitmesi gerekir.

Mahkemeler kendi hatalarını düzeltme şansına sahip olmalıdır; AYM'ye ancak çare kalmadığında gidilir.

Doğru seçeneği onayla.

Olağan kanun yollarının tüketilmesi şartı temel zorunluluktur.

Anayasa'nın 148. maddesi bu şartı açıkça hükme bağlamıştır.

Key Concept

Bireysel Başvurunun İkincilliği

Hints

Bireysel başvuru, diğer tüm mahkeme yolları kapandığında gidilen 'son' kapıdır.

Bir kararın kesinleşmiş olması, yani üst mahkemelere itiraz sürecinin bitmiş olması gerekir.

Bu duruma hukuk dilinde 'olağan kanun yollarının tüketilmesi' denir.

Practice More

Bireysel başvurunun zaman aşımı sürelerini ve hangi hakların (mülkiyet, yaşam hakkı vb.) bu kapsamda olduğunu inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 79Question →

$1982$ Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde düzenlenen "bireysel başvuru" (anayasa şikâyeti) kurumuna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kamu tüzel kişileri, mülkiyet haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirler.

Bireysel başvuru yoluna gidilebilmesi için olağan kanun yollarının tüketilmesi şartı aranmaz; doğrudan başvuru yapılabilir.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez.

Başvuru, hakkın ihlal edildiğinin öğrenildiği veya nihai kararın tebliğinden itibaren

60

gün içerisinde yapılmalıdır.

Yalnızca Türk vatandaşları bu hak arama yolundan yararlanabilir; yabancı gerçek kişilerin başvuru hakkı bulunmamaktadır.

Show answer & explanation

Answer: Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez.

Answer

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemlerin doğrudan bireysel başvuruya konu edilemeyeceğini belirten ifade doğrudur.

Bireysel başvuru (anayasa şikâyeti) yolunda, kanunlar gibi yasama işlemleri ile idarenin genel düzenleyici işlemleri doğrudan dava konusu yapılamaz. Bu işlemler ancak uygulama sonrası ortaya çıkan bireysel ihlaller üzerinden dolaylı olarak AYM önüne gelebilir.

Step-by-Step Solution

Başvurunun konusunu (objesini) inceleyin.

Bireysel başvuruya ancak 'kamu gücü' tarafından gerçekleştirilen işlemler konu olabilir.

Başvurunun kapsamını belirleyen yasal sınırlamaları anlamak gerekir.

Doğrudan başvuru yapılamayacak istisnai işlemleri belirleyin.

Yasama işlemleri (Kanunlar) ve düzenleyici idari işlemler (Yönetmelik vb.) doğrudan bu yolla iptal edilemez.

Anayasa ve

6216

sayılı Kanun, bu tür normatif işlemlerin doğrudan denetimini 'iptal davası' (soyut norm denetimi) yoluna ayırmıştır.

Başvuru ehliyetini (kimlerin başvurabileceğini) kontrol edin.

Sadece özel hukuk tüzel kişileri ve gerçek kişiler başvurabilir; kamu tüzel kişileri başvuramaz.

Kamu tüzel kişileri hak öznesi değil, kamu gücünü kullanan taraftır.

Key Concept

Bireysel Başvurunun Konusu ve İstisnaları

Hints

Bireysel başvurunun 'ikincil' bir yol olduğunu ve hangi kurumların 'kamu gücü' kullandığını düşünün.

AYM'ye doğrudan hangi tür işlemler için gidilemeyeceğini (normatif işlemler mi yoksa bireysel işlemler mi?) hatırlayın.

Yasal düzenleme uyarınca yasama işlemleri ve idarenin genel düzenleyici işlemleri (yönetmelik gibi) doğrudan bu şikâyet yoluna konu edilemez.

Practice More

Bireysel başvuruda 'ortak koruma alanı' kavramını (Anayasa + AİHS) ve başvuru yapılamayacak organları (örneğin YSK kararları) inceleyiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 80Question →

Kamu gücü tarafından, Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden birinin ihlal edildiğini iddia eden bir kişinin Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru (anayasa şikâyeti) yoluna gidebilmesi için öncelikle sağlaması gereken temel usul şartı aşağıdakilerden hangisidir?

Olağan kanun yollarının tamamının tüketilmiş olması

İhlal edilen hakkın sadece kanunlarda düzenlenmiş, ancak Anayasa'da yer almamış olması

Başvurunun ihlale neden olan işlemin yapıldığı yerdeki Bölge Adliye Mahkemesine sunulması

Başvuru yapılmadan önce Danıştay Genel Kurulundan uygunluk izni alınmış olması

İhlal iddiasının sadece siyasi haklar ve ödevler ile sınırlı kalması

Show answer & explanation

Answer: Olağan kanun yollarının tamamının tüketilmiş olması

Answer

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilmesi için temel usul şartı, olağan kanun yollarının tamamının tüketilmiş olmasıdır.

Anayasa'nın 148. maddesine göre, bireysel başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının (istinaf, temyiz vb.) tamamının tüketilmiş olması zorunludur. Bu ilkeye 'ikincillik ilkesi' denir. Başvurucu, hakkının ihlal edildiğini iddia ettiği nihai kararın kesinleşmesinden itibaren 30 gün içinde başvurmalıdır.

Step-by-Step Solution

Hak ihlali iddiasına konu olan davanın sürecini inceleyin.

Davanın yerel mahkeme, istinaf ve temyiz gibi süreçlerden geçmiş olması gerektiğini belirleyin.

Bireysel başvuru 'ikincil' bir yoldur; yani asıl mahkemeler sorunu çözemediğinde gidilir.

Başvuru şartlarını Anayasa'nın 148. maddesi çerçevesinde değerlendirin.

İdari ve yargısal başvuru yollarının tamamlanıp tamamlanmadığını kontrol edin.

Yargı yolları tüketilmeden yapılan başvurular 'başvuru yollarının tüketilmemesi' nedeniyle reddedilir.

Key Concept

Bireysel Başvurunun İkincilliği İlkesi

Hints

Bireysel başvuru, normal mahkeme süreçleri bittikten sonra başvurulan bir 'son çare' niteliğindedir.

Anayasa Mahkemesine gitmeden önce tüm 'olağan' yolların bitmiş olması gerekir.

Eğer davanız henüz Yargıtay veya Danıştay aşamasındaysa, bireysel başvuru yapamazsınız; çünkü yollar henüz tüketilmemiştir.

Practice More

Bireysel başvuru süresinin (30 gün) ve hangi hakların bu kapsama girdiğinin (Anayasa + AİHS ortak alanı) tekrar edilmesi faydalı olacaktır.

Estimated Time:50s

PreviousPage 4 / 5Next

Bireysel Başvuru

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More