Examkin

Yasama

802 questions

Question 461Question →

19821982 Anayasası'na göre; bir ilin veya seçim çevresinin, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde (TBMMTBMM) üyesinin kalmaması hâlinde yapılacak olan ara seçim ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar günü seçim yapılır.

Answer

Boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar günü seçim yapılır ve bu özel durumda genel süre kısıtlamaları uygulanmaz.
Doğru cevap olan ifade, Anayasa'nın 78. maddesinde yer alan 'Bir ilin veya seçim çevresinin, Türkiye Büyük Millet Meclisinde üyesinin kalmaması hâlinde, boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim yapılır' hükmüne tam olarak uygundur. Bu durumda 30 ay ve 1 yıl yasakları uygulanmaz.

Step-by-Step Solution

1
Durumun tespiti
Bir ilin veya seçim çevresinin Meclis'te hiç temsilcisinin kalmaması (Örn: Tek vekili olan bir ilin vekilinin istifası veya ölümü).
Anayasa'nın öngördüğü özel ve zorunlu ara seçim halini belirlemek için gereklidir.
2
Süre kısıtlamalarının analizi
Normalde geçerli olan '30 ay geçmeden yapılamaz' ve '1 yıl kala yapılamaz' kuralları bu istisnai durumda işlemez.
Temsil hakkının kutsallığı gereği, hiçbir yerin Meclis'te temsilcisiz kalmaması amaçlanır.
3
Anayasal sürenin saptanması
Boşalmadan itibaren 90 günü takip eden ilk Pazar günü.
Anayasa Madde 78'de açıkça belirtilen spesifik süredir.

Key Concept

Ara Seçim İstisnaları (Temsilcisiz Kalma Kuralı)

Hints

1
Anayasa'da hiçbir seçim çevresinin temsilcisiz kalmaması için özel bir 'zorunlu' süre belirlenmiştir ve genel yasakların dışında tutulmuştur.

Practice More

Seçimlerin yenilenmesi (erken seçim) kararında TBMM ve Cumhurbaşkanının yetkilerini karşılaştırarak bu konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 462Question →

19821982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) Genel Kurulunun bir birleşiminde toplam 460460 milletvekilinin oylamalara katıldığı tespit edilmiştir. Bu birleşimde sırasıyla aşağıdaki işlemler oylamaya sunulmuştur:

I. Bir kanun teklifinin genel kurulda kabul edilmesi
II. Cumhurbaşkanı tarafından "bir kez daha görüşülmek üzere" Meclise geri gönderilen bir kanunun, hiçbir değişiklik yapılmadan aynen kabul edilmesi
III. Genel ve özel af ilanını içeren bir kanun teklifinin kabul edilmesi

Yapılan oylamaların her birinde 305305 milletvekili "kabul" oyu kullandığına göre; oylanan bu işlemlerden hangileri hakkında Anayasa'da öngörülen karar yeter sayısına ulaşılarak ilgili işlem kabul edilmiş sayılır?

Show answer & explanation

Answer: I ve II

Answer

Verilen senaryoda sadece I ve II numaralı işlemler için gerekli karar yeter sayılarına ulaşılmıştır.
Verilen oylamada kullanılan 305305 kabul oyu, toplantıya katılan 460460 kişinin salt çoğunluğu olan 231231'i ve kanunların aynen kabulü (ısrar) için gereken üye tam sayısı salt çoğunluğu olan 301301 barajını geçtiği için I ve II numaralı işlemler kabul edilmiştir. Ancak genel ve özel af ilanı için anayasal sınır olan 360360 oy sağlanamadığı için III numaralı işlem reddedilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
I. madde (Olağan Kanun) için karar yeter sayısını hesapla.
460/2=230→231460 / 2 = 230 \rightarrow 231 oy gerekir.
Anayasa m. 9696 uyarınca, aksi belirtilmedikçe kararlar toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile alınır. Bu sayı üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından (151151) az olamaz. 231>151231 > 151 olduğu için geçerli eşik 231231'dir.
2
II. madde (Veto Edilen Kanun) için karar yeter sayısını belirle.
301301 oy gerekir.
Anayasa m. 8989 uyarınca, Cumhurbaşkanınca geri gönderilen bir kanunun aynen kabulü (ısrar) için 'üye tam sayısının salt çoğunluğu' (600/2+1=301600 / 2 + 1 = 301) şarttır.
3
III. madde (Genel/Özel Af) için karar yeter sayısını hesapla.
360360 oy gerekir.
Anayasa m. 8787 uyarınca, genel ve özel af ilanı kararları 'üye tam sayısının beşte üç çoğunluğu' (600×3/5=360600 \times 3 / 5 = 360) ile alınabilir.
4
Verilen 305305 'kabul' oyunu eşiklerle karşılaştır.
305>231305 > 231 (Kabul), 305>301305 > 301 (Kabul), 305<360305 < 360 (Red).
Sadece ilk iki işlem için yeterli sayıya ulaşılmıştır.

Key Concept

19821982 Anayasası'nda Karar Yeter Sayıları: Basit Çoğunluk vs. Nitelikli Çoğunluk

Hints

1
Normal kanunlar için toplantıya katılanların yarısından bir fazlası yeterlidir, ancak ısrar edilen kanunlar ve af kanunları için Anayasa'da özel sayılar belirtilmiştir.
2
Veto edilen kanun için gereken 301301 sayısı ile genel af için gereken 360360 sayısını hatırlayın ve 305305 oyu bu sayılarla kıyaslayın.
3
Toplantıya 460460 kişi katıldığında basit kanun kabulü için 231231 oy gerekir. Veto ısrarı için 301301, Genel Af için ise 360360 oy şarttır.

Practice More

Meclis soruşturması ve Anayasa değişikliği süreçlerindeki nitelikli çoğunluk farklarını inceleyerek bilgilerinizi pekiştirin.
Estimated Time:3m 0s
Question 463Question →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen milletvekilliği sıfatının sona ermesi halleri, bu hallerin gerçekleşme usulleri ve yargısal denetim yolları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: İstifa eden milletvekilinin üyeliğinin düşmesine TBMM Genel Kurulu tarafından karar verilir ve bu karara karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesi'ne iptal başvurusu yapılabilir.

Answer

İstifa eden milletvekilinin üyeliğinin düşmesine TBMM Genel Kurulu tarafından karar verilir ve bu karara karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesi'ne iptal başvurusu yapılabilir.
Doğru olan ifadede belirtildiği üzere, bir milletvekili istifa ettiğinde bu istifanın geçerliliği TBMM Başkanlık Divanı'nca tespit edilir ve TBMM Genel Kurulu'nda yapılacak oylama (basit çoğunluk) ile üyeliğin düşmesine karar verilir. Bu bir parlamento kararı olduğu için, ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili yedi gün içinde kararın iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilir. Anayasa Mahkemesi bu başvuruyu on beş gün içinde kesin karara bağlar.

Step-by-Step Solution

1
Sona erme usulünü belirle
İstifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık TBMM kararı gerektirirken; ölüm, bakan atanma, Cumhurbaşkanı seçilme ve kesin hüküm kendiliğinden veya bildirimle sona erdirir.
Anayasa her durum için farklı bir prosedür (otomatik vs. oylama) öngörmüştür.
2
Karar yeter sayılarını kontrol et
İstifa ve bağdaşmazlık için basit çoğunluk yeterliyken, devamsızlık için üye tam sayısının salt çoğunluğu (301301) şarttır.
Devamsızlık daha ağır bir yaptırım süreci gerektirdiği için nitelikli çoğunluk aranır.
3
Yargısal denetim imkanını incele
Anayasa madde 8585 uyarınca sadece istifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık nedeniyle düşürme kararlarına karşı AYM yolu açıktır.
Kesin hüküm ve kısıtlanma zaten bir yargı kararına dayandığı için tekrar AYM'ye taşınamaz.

Key Concept

Milletvekilliğinin Sona Erme Usulleri ve AYM Denetimi

Hints

1
Hangi durumların TBMM Genel Kurulu'nda oylama gerektirdiğini, hangilerinin ise sadece bildirimle veya kendiliğinden gerçekleştiğini hatırlayın.

Practice More

Milletvekilliğinin düşürülmesine karşı AYM'ye başvuru süresi ve mahkemenin karar verme süresini içeren diğer tablo sorularına göz atabilirsiniz.
Estimated Time:1m 40s
Question 464Question →

19821982 Anayasası'nın yasama bölümünde düzenlenen yetki paylaşımı ve denetim mekanizmaları uyarınca; Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından "kanun" adı altında kabul edilen hukuki işlemler kural olarak Anayasa Mahkemesi'nin yargısal denetimine tabidir. Ancak, anayasal sistemin işleyişi ve devletler arası ilişkilerin mahiyeti gereği bazı işlemler bu genel kuralın dışında tutulmuştur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi TBMM tarafından bir "kanun" şeklinde tesis edilmesine rağmen, içeriği bakımından Anayasaya aykırılık iddiasıyla Anayasa Mahkemesi'ne taşınamayacak bir hukuki bağışıklığa sahiptir?

Show answer & explanation

Answer: Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulma kanunları

Answer

Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulma kanunları, bir kanun niteliğinde olmasına rağmen Anayasa'nın 9090. maddesi gereği yargısal denetim dışı bırakılmıştır.
Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulma kanunu, TBMM'nin asli görevlerinden biridir. Ancak 19821982 Anayasası'nın 9090. maddesinin son fıkrasında yer alan 'Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.' hükmü, bu kanun türüne mutlak bir yargısal bağışıklık tanımıştır.

Step-by-Step Solution

1
İşlemlerin hukuki niteliğinin (Kanun/Parlamento Kararı) belirlenmesi
Milletlerarası antlaşma uygun bulma, bütçe ve af işlemleri 'kanun' iken; içtüzük ve vekillik düşürme 'parlamento kararı'dır.
Anayasa, yasama organının yetkilerini kullanırken hangi formda işlem yapacağını açıkça belirtir.
2
Kanunların genel yargısal denetim kuralının incelenmesi
Anayasa m. 148148 uyarınca kanunlar şekil ve esas bakımından Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenir.
Normlar hiyerarşisinde üstte yer alan Anayasa'ya uygunluk denetimi hukuk devletinin gereğidir.
3
Özel anayasal bağışıklıkların (İstisnaların) tespiti
Anayasa m. 9090 son fıkra uyarınca milletlerarası antlaşmalar hakkında AYM'ye gidilemez.
Uluslararası hukukta devletin taahhüt altına girdiği metinlerin iç hukukta iptal edilmesinin yaratacağı diplomatik ve hukuki krizleri önlemek amaçlanmıştır.

Key Concept

Yasama İşlemlerinde Yargısal Bağışıklık (Anayasa m. 90)

Hints

1
TBMM'nin yaptığı hangi işlemlerin 'kanun', hangilerinin 'parlamento kararı' olduğunu hatırlayın.
2
Anayasa'nın 9090. maddesindeki uluslararası antlaşmalarla ilgili özel yargı bağışıklığına odaklanın.
3
Bütçe kanununun sadece veto edilemediğini, ancak AYM'ye götürülebildiğini; antlaşma onay kanunlarının ise tam tersine veto edilebildiğini ama AYM'ye götürülemediğini unutmayın.

Practice More

TBMM'nin yargı denetimi dışında kalan diğer parlamento kararlarını (Savaş ilanı, OHAL ilanı gibi) inceleyerek farkları pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 465Question →

1982 Anayasası’nda düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği hükümlerine göre, adayların adli sicil durumları ve mahkûmiyetlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar milletvekili seçilemezler.

Answer

Taksirli suçlar hariç olmak üzere, toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanların milletvekili seçilemeyeceği ifadesi doğrudur.
Doğru ifadeye göre, taksirli suçlar dışında kalan kasıtlı suçlardan bir yıl veya daha fazla hapis cezası alanlar milletvekili olamazlar. Bu, Anayasa'nın 76. maddesinde açıkça belirtilen bir 'negatif' şarttır.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa Madde 76 kapsamındaki adli sicil şartlarını incele.
Kasıtlı suçlardan alınan bir yıl veya daha fazla süreli hapis cezalarının seçilmeye engel olduğu görülür.
Milletvekili seçilme yeterliliği için 'yüz kızartıcı suçlar' veya 'toplam ceza süresi' kriterleri belirlenmiştir.
2
Taksirli suçların durumunu değerlendir.
Taksirli suçların (dikkatsizlik, tedbirsizlik vb.) süresi ne olursa olsun seçilmeye engel olmadığı tespit edilir.
Anayasa, taksirli suçları bu yasak kapsamından açıkça hariç tutmuştur.
3
Diğer genel şartları (yaş, eğitim) kontrol et.
Yaşın 18, eğitimin ise ilkokul düzeyinde olduğu doğrulanır.
Güncel anayasal düzenlemelere (2017 değişikliği) uyum sağlanmalıdır.

Key Concept

Milletvekili Seçilme Yeterliliği: Adli Sicil ve Mahkûmiyet Engelleri

Hints

1
Anayasa'da hapis cezası süresiyle ilgili 'bir yıl' kriterini ve hangi suç türünün hariç tutulduğunu hatırlayın.

Practice More

Seçilme yeterliliğine sahip birinin aday olabilmek için görevinden istifa etmesi gereken meslek gruplarını da inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 466Question →

Mevcut anayasal sistemimizde, yasama sürecini başlatma yetkisi kapsamında kanun teklif etmeye yetkili olan merci aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Milletvekilleri

Answer

Mevcut anayasal düzende kanun teklif etme yetkisi sadece milletvekillerine aittir.
19821982 Anayasası'nın 8888. maddesinde yapılan açık düzenleme uyarınca, kanun teklif etmeye milletvekilleri yetkilidir. 20172017 anayasa değişikliği öncesinde Bakanlar Kurulu tarafından sunulan 'kanun tasarıları' vardı; ancak yeni sistemde bu usul kaldırılmış, yasama sürecini başlatma yetkisi sadece halkın temsilcisi olan milletvekillerine verilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın kanun yapım sürecine ilişkin maddesini hatırlamak.
19821982 Anayasası'nın 8888. maddesi kanun teklif yetkisini düzenler.
Süreci başlatan yetkili makamı belirlemek için yasal dayanak gereklidir.
2
20172017 yılındaki sistem değişikliğini analiz etmek.
Parlamenter sistemden Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçilmiştir.
Sistem değişikliği ile 'kanun tasarısı' (yürütmenin teklifi) usulünün kaldırıldığını teyit etmek gerekir.
3
Güncel yetki dağılımını belirlemek.
Kanun teklifi verme yetkisi sadece milletvekillerine bırakılmıştır.
Yürütme organının yasama üzerindeki doğrudan teklif etkisinin azaltıldığı sonucuna varılır.

Key Concept

Kanun Teklif Yetkisi

Hints

1
Yürütme organının (hükümetin) 20172017 sonrası yetkilerini düşünün.
2
Eskiden 'tasarı' ve 'teklif' ayrımı vardı; artık sadece 'teklif' var.
3
Kanunları Meclis yapar; teklifi de sadece Meclis üyeleri verebilir.

Practice More

Cumhurbaşkanı'nın hazırladığı tek kanun teklifi olan Bütçe Kanunu'nun özelliklerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 467Question →

19821982 Anayasası'nın ara seçimlerle ilgili hükümleri dikkate alındığında; milletvekili genel seçimlerine 1010 ay kala bir seçim çevresindeki tüm milletvekilliği koltuklarının boşalması ve aynı zamanda Meclis genelinde %5'lik bir üyelik boşalması (3030 sandalye) oluşması durumunda, anayasal sürece ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Sadece üyesi kalmayan seçim çevresi için, boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim yapılır; Meclis genelindeki %5'lik boşalma için ise seçimlere bir yıldan az süre kaldığı için ara seçim yapılamaz.

Answer

Sadece temsilcisi kalmayan seçim çevresi için 90 gün içinde ara seçim yapılır; %5'lik genel boşalma için ise 1 yıl yasağı nedeniyle seçim yapılamaz.
Doğru cevap, anayasanın hiyerarşik istisna yapısını yansıtmaktadır. Bir seçim çevresinin (ilin) Mecliste hiç üyesinin kalmaması durumu, demokratik temsil ilkesi gereği en güçlü istisnadır ve 1 yıllık yasak dahil tüm kısıtlamaları devre dışı bırakarak 90 gün içinde seçimi zorunlu kılar. Ancak toplamda %5'lik bir boşalma olsa bile, eğer seçimlere 1 yıldan az süre kalmışsa genel bir ara seçim yapılamaz.

Step-by-Step Solution

1
Genel ara seçim yasaklarını belirle.
Ara seçimler normalde genel seçimden 30 ay geçmeden yapılamaz ve genel seçime 1 yıl kala yapılamaz.
Seçim takviminin istikrarını korumak.
2
%5'lik boşalma (30 sandalye) kuralını değerlendir.
%5'lik boşalma durumunda 30 ay yasağı kalkar ancak 1 yıllık yasak (son yıl) hala geçerlidir.
Meclis işleyişi için önemli boşalma olsa da seçime çok az kala genel bir ara seçim pratik görülmez.
3
Temsilcisiz kalma (0 sandalye) istisnasını uygula.
Bir ilin veya çevrenin temsilcisiz kalması durumunda hem 30 ay hem de 1 yıl yasağı uygulanmaz; 90 gün içinde seçim yapılır.
Temsil hakkının kutsallığı ve hiçbir bölgenin Meclis dışında kalmaması ilkesi.

Key Concept

Ara Seçim İstisnaları ve Süre Sınırları

Hints

1
Ara seçimlerdeki üç farklı durumu hatırlayın: Genel kural, %5 kuralı ve temsilcisiz kalma kuralı.
2
Bir ilin Mecliste hiç temsilcisinin kalmaması, anayasa tarafından 'en acil' durum olarak görülür ve tüm zaman kısıtlamalarını kaldırır.

Practice More

Seçimlerin savaş sebebiyle ertelenmesi kararının kaç yıl için ve kim tarafından alınabileceğini inceleyin.
Estimated Time:2m 0s
Question 468Question →

19821982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler ve 20172017 yılı anayasa değişiklikleri çerçevesinde, milletvekili seçilme yeterliliğine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Taksirli suçlar hariç, toplam 11 yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar milletvekili seçilemezler.

Answer

Taksirli suçlar dışındaki suçlardan toplam 11 yıl veya daha fazla hapis cezası alanların milletvekili seçilemeyeceğine dair ifade doğrudur.
Anayasa'nın 76. maddesine göre, taksirli suçlar dışındaki suçlardan dolayı toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar milletvekili seçilemezler. Bu kural, cezanın süresine dayanan genel bir kısıtlamadır ve güncel mevzuata tam olarak uygundur.

Step-by-Step Solution

1
Temel yeterlilik şartlarını kontrol etme
Türk vatandaşı olmak, 1818 yaşını doldurmak ve en az ilkokul mezunu olmak temel şartlardır.
Anayasa'nın 76. maddesindeki asgari kriterleri belirlemek için.
2
Adli sicil ve mahkûmiyet durumunu analiz etme
Taksirli suçlar hariç 11 yıl ve üzeri hapis cezası ile yüz kızartıcı suçlar (miktar gözetmeksizin) seçilmeye engeldir.
Hukuki engellerin kapsamını belirlemek için.
3
Askerlik ve görevden çekilme şartlarını değerlendirme
Askerlik ile ilişiği bulunmamak yeterlidir; TSK mensupları gibi bazı sınıfların istifası zorunludur.
Mesleki ve askerlik durumundan kaynaklanan engelleri teyit etmek için.

Key Concept

Milletvekili Seçilme Yeterliliği Şartları

Hints

1
20172017 anayasa değişikliklerinin yaş ve askerlik üzerindeki etkisini hatırlayın.

Practice More

Milletvekilliği adaylığı için görevinden istifa etmesi gerekenler ile istifa edip seçilemeyince geri dönebilenler arasındaki ayrımı inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 469Question →

19821982 Anayasası'nın mevcut hükümleri ışığında; Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) görev ve yetkileri ile bu yetkilerin kullanım usullerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi, hem yürütme organı ile etkileşim (veto/onay) hem de yargısal denetim süreçleri bakımından tamamen doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: TBMM tarafından kabul edilen "Milletlerarası Antlaşmaların Uygun Bulunmasına Dair Kanunlar" aleyhine Anayasa Mahkemesine iptal davası açılamazken; bütçe kanunları, Cumhurbaşkanı'nın veto (bir daha görüşülmek üzere geri gönderme) yetkisinin bulunmadığı tek kanun türüdür.

Answer

Milletlerarası antlaşmaların uygun bulunmasına dair kanunların yargısal denetiminin olmaması ve bütçe kanunlarının veto edilememesi bilgisini içeren ifade doğrudur.
Doğru olan ifadede Anayasa'nın iki temel istisnası birleştirilmiştir: 1)1) Madde 8989 uyarınca Cumhurbaşkanı, önüne gelen kanunları veto edebilir ancak bütçe kanunu bu kuralın tek istisnasıdır. 2)2) Madde 9090 uyarınca, usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar kanun hükmündedir ve bunlar aleyhine (uygun bulma kanunu dahil) Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.

Step-by-Step Solution

1
TBMM işlemlerinin hukuki formunu belirleme
Bütçe, af, para basma ve antlaşma uygun bulma işlemleri 'Kanun' formundadır.
Anayasa'nın 8787. maddesi bu yetkileri sayarken 'kanun koymak' ifadesini kullanır.
2
Yürütme (Cumhurbaşkanı) etkileşimini kontrol etme
Cumhurbaşkanı bütçe kanunu dışındaki tüm kanunları veto edebilir.
Anayasa Madde 8989: 'Bütçe kanunları bu hükme (veto/geri gönderme) tabi değildir.'
3
Yargısal denetim (Anayasa Mahkemesi) istisnalarını analiz etme
Milletlerarası antlaşmaların uygun bulunmasına dair kanunlar denetlenemez.
Anayasa Madde 9090: 'Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.'

Key Concept

TBMM Yetkilerinin Hukuki Rejimi ve İstisnalar

Hints

1
TBMM'nin yaptığı her işlem 'Kanun' değildir; bazıları 'Parlamento Kararı'dır. Hangi formun hangi denetime tabi olduğunu düşünün.
2
Cumhurbaşkanı'nın veto edemediği tek bir kanun türü vardır. Bu kanun bütçeyle ilgilidir.
3
Milletlerarası antlaşmaların uygun bulunması bir kanunla yapılır ancak Anayasa Madde 9090 bu kanunun denetimini yasaklamıştır.

Practice More

Bütçe kanunu ve milletlerarası antlaşmaların normlar hiyerarşisindeki yerini inceleyerek bu istisnaların mantığını pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 470Question →

19821982 Anayasası’nda düzenlenen "yasama bağışıklıkları" (yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığı) ile ilgili olarak aşağıda yapılan karşılaştırmalardan hangisi hukuken doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden dolayı üyeliği sona erse dahi devam eden mutlak bir koruma sağlarken; yasama dokunulmazlığı, suç işlediği iddiasıyla ilgili olup sadece üyelik süresince geçerli olan ve Meclis kararıyla kaldırılabilen nisbi bir korumadır.

Answer

Yasama sorumsuzluğunun milletvekilliği sona erse de devam eden mutlak bir koruma, dokunulmazlığın ise üyelik süresiyle sınırlı ve kaldırılabilir nisbi bir koruma olduğunu belirten seçenek doğrudur.
Doğru cevap, iki kavram arasındaki temel farkları anayasal zeminde tam olarak yansıtmaktadır. Yasama sorumsuzluğu, meclis çalışmalarındaki beyanları koruyan, kaldırılamayan ve görev süresi bitse de süren 'mutlak' ve 'sürekli' bir haktır. Yasama dokunulmazlığı ise meclis dışındaki suç iddialarıyla ilgili olan, kaldırılabilen ve görev süresiyle sınırlı 'nisbi' ve 'geçici' bir korumadır.

Step-by-Step Solution

1
Yasama sorumsuzluğunun niteliğini analiz etme
Sorumsuzluk; meclis içi oylar ve sözler için mutlak (kaldırılamaz) ve sürekli (ömür boyu) bir korumadır.
Milletvekillerinin görevlerini her türlü baskıdan uzak yapabilmesi için anayasal güvence altındadır.
2
Yasama dokunulmazlığının niteliğini analiz etme
Dokunulmazlık; suç iddiaları için nisbi (Meclisçe kaldırılabilir) ve geçici (üyelik süresince) bir korumadır.
Milletvekilinin haksız cezai takibatlarla yasama çalışmalarından alıkonulmasını engellemeyi amaçlar.
3
İstisnaları ve usulü değerlendirme
Ağır cezalık suçüstü ve Md. 1414 sadece dokunulmazlığı sınırlandırır; sorumsuzluğun istisnası yoktur.
Anayasa'nın 83/283/2. fıkrası sadece dokunulmazlık için bu kısıtlamaları öngörmüştür.

Key Concept

Yasama Bağışıklıkları (Sorumsuzluk vs. Dokunulmazlık)

Hints

1
Bir bağışıklık türü kürsü özgürlüğünü (oy ve söz), diğeri ise milletvekilinin kişiliğini suç suçlamalarına karşı korur.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı Anayasa Mahkemesi'ne başvuru sürelerini ve sürecini gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 471Question →

1982 Anayasası ve Türk anayasa hukuku doktrini çerçevesinde, TBMM'nin gerçekleştirdiği 'parlamento kararları' ile 'kanun' niteliğindeki işlemlerin tabi olduğu hukuki rejimler karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi, kural olarak yargısal denetime tabi olmayan parlamento kararlarını, sadece 'şekil' yönünden denetleme yetkisine sahiptir; bu kararların 'esas' bakımından incelenmesi anayasal olarak mümkün değildir.

Answer

Anayasa Mahkemesi'nin parlamento kararları üzerindeki denetim yetkisinin sadece 'şekil' ile sınırlı olduğunu savunan seçenek yanlıştır; çünkü TBMM İçtüzüğü hem şekil hem de esas bakımından denetlenebilir.
Anayasa Mahkemesi, yargısal denetimine tabi olan parlamento kararlarından 'TBMM İçtüzüğü'nü hem şekil hem de esas bakımından denetleyebilir. Sadece şekil denetimi yapılabileceği iddiası bu nedenle hukuken hatalıdır. Diğer iki istisna olan yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi kararlarında ise 'Anayasa, kanun veya İçtüzük hükümlerine aykırılık' iddiası incelenir ki bu da sadece şekil denetimiyle sınırlı bir süreç değildir.

Step-by-Step Solution

1
Kanun ve Parlamento Kararı (PK) arasındaki temel farkları hatırla.
Kanunlar Cumhurbaşkanı onayına/vetosuna tabidir ve AYM denetimine açıktır. PK'lar kural olarak veto edilemez ve AYM denetimine tabi değildir.
Yasama organının işlemlerini ayırt etmek için hukuki rejimlerini bilmek gerekir.
2
PK'ların yargısal denetim istisnalarını incele.
Üç istisna vardır: İçtüzük, Dokunulmazlığın Kaldırılması, Milletvekilliğinin Düşürülmesi.
Genel kuralın istisnaları sınavların en sık sorulan ve en teknik kısımlarıdır.
3
Yargısal denetimin kapsamını (Şekil/Esas) analiz et.
İçtüzük hem şekil hem de esas bakımından denetlenebilir. Sadece kanunların şekil denetimi (son oylama hariç) kısıtlıdır.
Seçenekteki 'sadece şekil denetimi yapılabilir' ifadesinin yanlış olduğunu teyit etmek için kapsam bilgisi kritiktir.
4
Kanun formundaki işlemleri kontrol et.
Para basılması, antlaşmaları uygun bulma ve af işlemleri kanundur.
Bu işlemlerin PK sanılması en yaygın öğrenci yanılgısıdır (err_kpss_vat_yasama_kanun_parlamento_karari).

Key Concept

Parlamento Kararlarının Hukuki Rejimi ve Kanunlarla Farkları

Hints

1
Anayasa Mahkemesi'nin denetim yetkisini düşünürken, özellikle İçtüzük değişikliklerinin sadece 'yazım kuralları' gibi şekli unsurlarla mı yoksa 'içerik' (esas) olarak da mı incelendiğini hatırla.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'ne dokunulmazlığın kaldırılmasına karşı başvuru sürelerini ve karar verme sürelerini tekrar edin.
Estimated Time:1m 30s
Question 472Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından alınan 'parlamento kararları', yasama organının kendi iç işleyişine veya belirli hukuki durumlara yönelik tesis ettiği işlemlerdir. Bu işlemlerin kanunlardan ayrılan temel özellikleri ve tabi oldukları hukuki rejim dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanının onayına sunulmaz ve yargısal denetim dışındadır; ancak İçtüzük değişikliği gibi belirli kararlar için Anayasa Mahkemesine gidilebilir.

Answer

Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanının onayına sunulmaz ve yargısal denetime tabi değildir; ancak İçtüzük değişikliği, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi kararları Anayasa Mahkemesi denetimine tabidir.
Doğru ifade, parlamento kararlarının genel özelliklerini ve yargısal denetim istisnalarını tam olarak yansıtmaktadır. Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı onayına tabi değildir ve yargı denetimi dışındadır. Ancak 1982 Anayasası'na göre; TBMM İçtüzüğü değişiklikleri, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi kararları Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenebilir.

Step-by-Step Solution

1
İşlemin niteliğini belirleme
İşlemin bir 'parlamento kararı' olduğu tespit edilir.
Parlamento kararları ile kanunlar farklı onay ve denetim süreçlerine tabidir.
2
Cumhurbaşkanı onay sürecini değerlendirme
Parlamento kararlarının Cumhurbaşkanı onayına (veto yetkisine) tabi olmadığı hatırlanır.
Kanunların aksine parlamento kararları Meclis'in kendi iç işlemi niteliğindedir.
3
Yargısal denetim istisnalarını kontrol etme
Kural olarak yargı yolu kapalı olsa da 3 istisna (İçtüzük, Dokunulmazlık, Üyelik düşmesi) olduğu belirlenir.
Anayasa, bu üç karar türü için Anayasa Mahkemesi denetimini açık tutmuştur.

Key Concept

Parlamento Kararları ve Kanun Ayrımı

Hints

1
Kanunlar ile parlamento kararlarının 'onay' makamlarını karşılaştırın.
2
Cumhurbaşkanının hangi Meclis işlemleri üzerinde veto yetkisi olmadığını hatırlayın.
3
Anayasa Mahkemesi'nin istisnai olarak denetlediği 3 özel parlamento kararını (İçtüzük, Dokunulmazlık, Üyelik) göz önüne getirin.

Practice More

Yasama organının 'kanun' niteliğindeki işlemleri ile 'parlamento kararı' niteliğindeki işlemlerini bir tablo üzerinde gruplandırarak çalışabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 473Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) yasama organı olarak tesis ettiği işlemler 'kanun' ve 'parlamento kararı' olmak üzere iki temel gruba ayrılmaktadır. Bu iki işlem türü arasındaki usul ve denetim farkları düşünüldüğünde, parlamento kararlarının hukuki rejimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına tabi değildir ve Meclis Başkanlığı tarafından doğrudan Resmî Gazete'de yayımlanır.

Answer

Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına tabi değildir ve Meclis Başkanlığı tarafından doğrudan Resmî Gazete'de yayımlanır.
Parlamento kararları, TBMM'nin kendi iç işleyişine veya Anayasa'da belirtilen özel yetkilerine ilişkin işlemlerdir. Bu kararlar, kanunlardan farklı olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına (yayımlama/veto yetkisine) tabi değildir. Meclis tarafından kabul edildikten sonra Meclis Başkanı tarafından doğrudan Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girerler.

Step-by-Step Solution

1
TBMM işlemlerini sınıflandırın.
İşlemler 'Kanun' ve 'Parlamento Kararı' olarak ikiye ayrılır.
Her iki işlemin onay ve yargısal denetim rejimleri farklıdır.
2
Onay ve yayımlama sürecini analiz edin.
Kanunlar Cumhurbaşkanı'na giderken, parlamento kararları Meclis Başkanlığı tarafından yayımlanır.
Parlamento kararları genellikle Meclis'in kendi iç düzeniyle ilgili işlemlerdir (sui generis).
3
Yargısal denetim istisnalarını belirleyin.
Genel kural yargı yolunun kapalı olmasıdır; ancak İçtüzük, Dokunulmazlık ve Vekilliğin Düşmesi kararları istisnadır.
Anayasa, yasama organının iç özerkliğini korumak adına denetimi kısıtlı tutmuştur.

Key Concept

Parlamento kararları ile kanunlar arasındaki usul ve denetim farkları.

Hints

1
Parlamento kararlarının Meclis'in kendi iç düzeniyle ilgili işlemler olduğunu düşünün.
2
Bu kararların yürürlüğe girmesi için Cumhurbaşkanı'nın 'onay' makamı olup olmadığını sorgulayın.
3
Kanunlar Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanırken, parlamento kararlarının Meclis Başkanlığı tarafından yayımlandığını hatırlayın.

Practice More

Parlamento kararlarının hangi 3 durumda Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olduğunu tekrar edin.
Estimated Time:1m 30s
Question 474Question →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen yasama bağışıklıkları olan "yasama sorumsuzluğu" ve "yasama dokunulmazlığı" arasındaki temel farklara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Yasama sorumsuzluğu mutlak bir nitelik taşıyıp TBMM tarafından kaldırılamazken, yasama dokunulmazlığı nisbi niteliktedir ve Meclis kararıyla kaldırılabilir.

Answer

Yasama sorumsuzluğunun mutlak ve kaldırılamaz olması, yasama dokunulmazlığının ise nisbi ve Meclis kararıyla kaldırılabilir olması doğru bir karşılaştırmadır.
Doğru ifade, yasama sorumsuzluğunun mutlak niteliğini (hiçbir şekilde kaldırılamayacağını) ve yasama dokunulmazlığının nisbi niteliğini (TBMM Genel Kurulu kararıyla kaldırılabileceğini) vurgulayan seçenektir. Yasama sorumsuzluğu kamu düzenindendir ve feragat edilemez, kaldırılamaz bir hak iken; dokunulmazlık, milletvekilinin şahsına değil, temsil ettiği makama verilen ve Meclis tarafından geri alınabilen bir korumadır.

Step-by-Step Solution

1
Yasama bağışıklıklarının hukuki niteliğini analiz etme
Yasama sorumsuzluğu "mutlak" (kaldırılamaz), yasama dokunulmazlığı "nisbi" (Meclis kararıyla kaldırılabilir) özelliktedir.
İki kavram arasındaki en temel fark meclis iradesinin bu bağışıklıklar üzerindeki yetkisidir.
2
Bağışıklıkların süre yönünden kapsamını değerlendirme
Sorumsuzluk ömür boyu (sürekli), dokunulmazlık ise milletvekilliği süresince (geçici) geçerlidir.
Milletvekilinin görevinden sonra da meclisteki beyanları nedeniyle baskı görmemesi sorumsuzluğun amacıdır.

Key Concept

Yasama Sorumsuzluğu vs. Yasama Dokunulmazlığı Ayrımı

Hints

1
Yasama sorumsuzluğu ifade özgürlüğü ile, yasama dokunulmazlığı ise yargılanma süreciyle ilgilidir.
2
Milletvekilinin mecliste kullandığı bir oy nedeniyle yıllar sonra dava edilememesi hangi kavramla açıklanır?
3
Hangi bağışıklık türünün TBMM kararıyla kaldırılabildiğini (nisbi olduğunu) hatırlamaya çalışın.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karşı Anayasa Mahkemesi'ne başvuru sürecini ve sürelerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 475Question →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği hükümleri dikkate alındığında, bir kişinin milletvekili adayı olabilmesi için sahip olması gereken en az öğrenim düzeyi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: İlkokul

Answer

1982 Anayasası uyarınca milletvekili seçilebilmek için kişinin en az ilkokul mezunu olması yeterlidir.
1982 Anayasası'nın 76. maddesine göre, 18 yaşını dolduran her Türk vatandaşı milletvekili seçilebilir. Bu maddede aranan eğitim şartı ise açıkça 'en az ilkokul mezunu olmak' şeklinde ifade edilmiştir. Bu, Türkiye Cumhuriyeti'nin parlamenter temsil sisteminde geniş bir vatandaş kitlesine adaylık hakkı tanıyan temel bir kuraldır.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 76. maddesindeki seçilme yeterliliği şartlarını inceleyin.
İlgili maddede öğrenim durumuyla ilgili net bir kriter bulunur.
Milletvekili adaylığının yasal dayanağı Anayasa'nın 76. maddesidir.
2
Eğitim şartının seviyesini belirleyin.
Anayasa metni 'en az ilkokul mezunu olmak' ifadesini kullanır.
Siyasi temsilin demokratikleşmesi adına eğitim çıtası temel düzeyde tutulmuştur.

Key Concept

Milletvekili Seçilme Yeterliliği: Eğitim Şartı

Hints

1
Milletvekili olmak için akademik bir derece veya yüksek bir eğitim zorunluluğu yoktur.
2
Temel eğitim kademelerinden en ilkinin tamamlanmış olması anayasal olarak yeterlidir.
3
Türkiye'de zorunlu eğitimin en eski ve ilk kademesi olan okul türünden mezuniyet aranır.

Practice More

Milletvekili seçilme yeterliliği ile ilgili 'askerlik durumu' ve 'adli sicil' (yüz kızartıcı suçlar) kısıtlamalarına göz atabilirsiniz.

Alternative Method

Cumhurbaşkanlığı için 'yükseköğrenim' şartı ile Milletvekilliği için 'ilkokul' şartını birbiriyle kıyaslayarak zıtlık üzerinden hatırlayabilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 476Question →

19821982 Anayasası'nın 7676. maddesinde düzenlenen "milletvekili seçilme yeterliliği" hükümleri ve ilgili yargısal içtihatlar dikkate alındığında, aşağıdaki aday adaylarından hangisinin durumu milletvekili seçilmesine bir engel teşkil etmez?

Show answer & explanation

Answer: Taksirli bir suçtan dolayı 44 yıl hapis cezasına mahkûm edilen ve mahkûmiyeti kesinleşen kişi

Answer

Taksirli bir suçtan dolayı hapis cezası almış olan kişi, ceza süresi ne kadar olursa olsun milletvekili seçilme yeterliliğine sahiptir.
Taksirli bir suçtan dolayı mahkûm olan bir kişi, aldığı cezanın süresine bakılmaksızın (örnekteki 44 yıl gibi) milletvekili seçilme yeterliliğine sahiptir. 19821982 Anayasası'nın 7676. maddesi, 'taksirli suçlar hariç' diyerek bu suç grubunu kısıtlamaların dışında bırakmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Kasten ve taksirli suç ayrımını yapınız.
Taksirli suçlar anayasal sınırlamanın dışında tutulmuştur.
Anayasa metninde 'taksirli suçlar hariç' ifadesi kullanılarak bu suçların bir engel teşkil etmediği belirtilmiştir.
2
Hüküm giyilen ceza süresini kontrol ediniz.
11 yıl veya daha fazla süreli hapis cezaları kasten işlenen suçlar için engeldir.
Taksirli suçlarda sürenin (44 yıl gibi) bir önemi yoktur; seçilmeye engel olmaz.
3
Özel durumları (af, erteleme, eğitim) değerlendiriniz.
Yüz kızartıcı suçlarda af engeli kaldırmaz, kasten suçlarda erteleme engeli kaldırmaz.
Anayasa'nın 7676. maddesindeki katı kurallar bu durumların seçilme yeterliliğini iade etmediğini hükme bağlamıştır.

Key Concept

Milletvekili Seçilme Yeterliliği İstisnaları

Hints

1
Anayasa'nın 7676. maddesindeki suç kısıtlamalarında hangi suç türünün her zaman 'hariç' tutulduğunu hatırlayın.
2
Kasten işlenen suçlarda sürenin 11 yıl olması önemlidir; ancak taksirli suçlarda bir süre sınırı yoktur.
3
Yüz kızartıcı suçlar (hırsızlık, dolandırıcılık, rüşvet vb.) için 'af' kurumunun bir istisnası olduğunu unutmayın; bu suçlarda af engeli kaldırmaz.

Practice More

Milletvekilliğinin kazanılması ve adaylık için istifa etmesi gereken kamu görevlilerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 477Question →

1982 Anayasası'nın hükümleri ve TBMM İçtüzüğü düzenlemeleri dikkate alındığında, TBMM Başkanlık Divanı'nın kuruluşu, seçim usulleri ve üyelerinin görevleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Meclis Başkanlığı için adaylık süreci bireysel başvurularla yürütülür; siyasi parti grupları başkanlık için aday gösteremezler.

Answer

Meclis Başkanlığı seçimlerinde siyasi parti gruplarının aday gösterememesi ve adaylığın bireysel başvuru ile yapılması doğru bir ifadedir.
1982 Anayasası'nın 94. maddesi, Meclis Başkanlığı seçimlerinde tarafsızlığı garanti altına almak için siyasi parti gruplarının aday göstermesini kesin bir dille yasaklamıştır. Bu nedenle adaylık sadece milletvekillerinin kendi başvuruları ile mümkündür.

Step-by-Step Solution

1
Adaylık sürecini değerlendir.
Siyasi parti grupları aday gösteremez (Bireysel adaylık esastır).
Meclis Başkanı'nın tarafsızlığını korumak amacıyla Anayasa ile getirilmiş bir kısıtlamadır.
2
Seçim yeter sayılarını kontrol et.
3. turda üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) aranır.
Toplantıya katılanların salt çoğunluğu (basit çoğunluk) bu aşamada yeterli değildir.
3
Oy kullanma yasaklarını incele.
Sadece Meclis Başkanı ve o anki oturumu yöneten Başkanvekili oy kullanamaz.
Diğer Divan üyelerinin (Katip Üyeler, İdare Amirleri vb.) oy kullanma hakkı kısıtlanmamıştır.
4
Görev süresi kuralını doğrula.
2 yıl + kalan süre (toplamda bir yasama döneminde 2 seçim).
İstikrarı ve yenilenmeyi dengelemek için getirilmiş bir süredir.

Key Concept

TBMM Başkanlık Divanı'nın Bağımsızlığı ve Seçim Dinamikleri

Hints

1
Meclis Başkanı'nın tarafsızlığını korumaya yönelik, adaylık sürecine dair Anayasal yasağı düşünün.

Practice More

Meclis Başkanı'nın hangi durumlarda oy kullanamayacağını ve bu yasağın hangi Divan üyelerini kapsadığını tekrar edin.
Estimated Time:1m 15s
Question 478Question →

19821982 Anayasası’nda yer alan milletvekili seçilme yeterliliği düzenlemeleri ve ilgili seçim mevzuatı uyarınca, adaylık başvurusunda bulunan dört farklı kişinin hukuki durumları aşağıda belirtilmiştir:

AdayMevcut Durumu
ITaksirli bir suçtan dolayı 22 yıl hapis cezasına hüküm giymiş ve bu cezayı infaz etmiş kişidir.
IIDolandırıcılık suçundan 88 ay hapis cezasına çarptırılmış, ancak cezası "özel af" ile ortadan kaldırılmış kişidir.
IIIBir kamu kuruluşunda "işçi" statüsüyle çalışmakta olup adaylık sürecinde görevinden istifa etmemiştir.
IVAskerlik çağına gelmiş olmasına rağmen, sağlık kurulu raporu neticesinde askerlik hizmetinden "muaf" tutulmuştur.

Buna göre, yukarıdaki adaylardan hangilerinin milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olduğu söylenebilir?

Show answer & explanation

Answer: II, IIIIII ve IVIV

Answer

Hukuki durumları verilenlerden II, IIIIII ve IVIV numaralı adaylar milletvekili seçilme yeterliliğine sahiptir.
Doğru seçenek II, IIIIII ve IVIV numaralı adayları içermektedir. Çünkü 22 yıl hapis cezası alan aday taksirli bir suç işlediği için süreden muaftır; işçi statüsündeki kamu görevlisinin istifa zorunluluğu yoktur; askerlikten muafiyet ise askerlikle ilişiği bulunmamak şartını karşılar.

Step-by-Step Solution

1
Adli sicil durumunun incelenmesi (II ve IIII)
II numaralı aday taksirli suç işlediği için ceza süresine bakılmaksızın engel teşkil etmez. IIII numaralı aday ise dolandırıcılık (yüz kızartıcı suç) işlediği için affa uğrasa bile seçilemez.
Anayasa Madde 7676: Taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis alanlar ile yüz kızartıcı suç işleyenler affa uğrasalar bile seçilemezler.
2
Kamu görevinden çekilme şartının incelenmesi (IIIIII)
Kamu kurumunda çalışan "işçi" statüsündeki kişilerin milletvekili adaylığı için görevlerinden istifa etme zorunluluğu bulunmamaktadır.
İstifa zorunluluğu memurlar ve işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri için geçerlidir; işçiler bu kapsam dışındadır.
3
Askerlik ilişiği durumunun incelenmesi (IVIV)
Askerlikten muaf tutulmuş olmak, askerlik hizmetiyle bir ilişiği bulunmadığı anlamına gelir ve seçilme yeterliliğini sağlar.
Milletvekili seçilme şartı "askerlik yapmış olmak" değil, "askerlikle ilişiği bulunmamak"tır (yapmış olmak, muaf olmak veya tecilli olmak).

Key Concept

Milletvekili Seçilme Yeterliliği Şartları ve İstisnaları

Hints

1
Taksirli suçlar ile yüz kızartıcı suçların affa uğrama durumundaki farklarını hatırlayın.
2
Kamu görevlilerinden hangilerinin istifa etmesi gerektiğini belirleyen 'işçi niteliği taşıma' ayrımına dikkat edin.
3
Yüz kızartıcı suçlarda ceza süresi ne olursa olsun, af gelse dahi seçilme engelinin kalkmadığını unutmayın.

Practice More

Milletvekili adaylığı için görevinden çekilmesi gereken ancak seçilemediğinde geri dönemeyen meslek gruplarını inceleyebilirsiniz (örneğin; Hakimler ve Savcılar, TSK mensupları).

Alternative Method

Adayları tek tek eleyerek gidin: Dolandırıcılık her zaman engeldir (IIII elenir), işçiler istifa etmez (IIIIII seçilir), muafiyet engel değildir (IVIV seçilir), taksirli suç süreden muaftır (II seçilir).
Estimated Time:2m 0s
Question 479Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) bünyesinde yer alan siyasi parti gruplarının, milletvekilliği teminatını ve parlamento içi tarafsızlığı korumak amacıyla gerçekleştirmesi anayasal olarak engellenen işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasıyla ilgili görüşme yapılması ve karar alınması

Answer

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasıyla ilgili görüşme yapılması ve karar alınması
Siyasi parti gruplarının, milletvekillerinin şahsi hukuki durumlarını ve bağımsızlıklarını korumak amacıyla, yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin görüşme yapmaları ve bu konuda bağlayıcı bir grup kararı almaları Anayasa'nın 8383. maddesinin son fıkrası ile açıkça yasaklanmıştır. Benzer bir yasak Meclis soruşturması süreçleri için de geçerlidir.

Step-by-Step Solution

1
Siyasi parti gruplarının anayasal statüsünü analiz et
Gruplar en az 2020 milletvekili ile kurulur ve yasama faaliyetlerinde kolektif hareket ederler.
Grupların yetkileri ve yasakları Anayasa'nın 83,94,9583, 94, 95 ve 100100. maddelerinde düzenlenmiştir.
2
Özel yasakları incele
Grupların Meclis Başkanı adaylığı, yasama dokunulmazlığı ve Meclis soruşturması konularında yetkisi kısıtlanmıştır.
Milletvekilinin şahsi sorumluluğunu ve bağımsızlığını ilgilendiren konularda parti baskısını önlemek hedeflenir.
3
Seçeneklerdeki işlemleri bu yasaklarla karşılaştır
Yasama dokunulmazlığının kaldırılması süreci, doğrudan Anayasa'nın 8383. maddesindeki yasak kapsamına girer.
Dokunulmazlık süreci yargısal bir nitelik taşıdığı için siyasi partilerin grup kararıyla milletvekili üzerinde baskı kurması engellenmiştir.

Key Concept

Siyasi Parti Gruplarının Anayasal Yasakları

Hints

1
Siyasi parti gruplarının yasaklarını düşünürken 'bireysel sorumluluk' ve 'Meclis yönetimi' ayrımına dikkat edin.
2
Milletvekilinin şahsi yargılanma sürecini (dokunulmazlık) etkileyebilecek grup kararları anayasal olarak engellenmiştir.
3
Anayasa'nın 8383. maddesi, siyasi partilerin milletvekillerinin yargı bağışıklığı üzerinde baskı kurmasını engeller.

Practice More

Meclis soruşturması ile Meclis araştırması arasındaki farkları ve siyasi parti gruplarının bu iki süreçteki yetki sınırlarını tekrar edebilirsiniz.

Alternative Method

Siyasi parti gruplarının 'yapamadığı' üç temel şeyi hatırlayarak eleme yapabilirsiniz: 11) Meclis Başkanı adaylığı gösteremezler, 22) Yasama dokunulmazlığı görüşmesi yapamazlar, 33) Meclis soruşturması kararı alamazlar.
Estimated Time:1m 0s
Question 480Question →

1982 Anayasası ve Türk parlamento hukuku ilkeleri uyarınca, milletvekilliği sıfatının kazanılması (iktisabı) ile bu sıfatın sağladığı yetkilerin fiilen kullanılması (ifası) arasındaki hukuki rejim farkları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Milletvekilliği sıfatı, İl Seçim Kurulu tarafından düzenlenen tutanağın (mazbata) onaylandığı an kazanılır; ancak Meclis çalışmalarına katılabilmek için ant içilmesi zorunludur.

Answer

Milletvekilliği sıfatı İl Seçim Kurulu tutanağı (mazbata) ile kazanılır; ancak Meclis çalışmalarına (oy verme, söz alma, teklif sunma) katılmak için ant içme şartı aranır.
Hukuk sistemimizde milletvekilliği sıfatı, İl Seçim Kurulu'nun düzenlediği mazbata ile kazanılır. Bu andan itibaren kişi hukuken 'milletvekili'dir ve yasama dokunulmazlığı gibi korumalara sahiptir. Ancak Anayasa uyarınca Meclis'te söz alabilmesi, oy kullanabilmesi ve kanun teklif edebilmesi için Genel Kurul önünde ant içmesi gerekir.

Step-by-Step Solution

1
Milletvekilliği sıfatının ne zaman başladığını tespit et.
İl Seçim Kurulu tarafından düzenlenen mazbatanın (tutanak) onaylanmasıyla sıfat kazanılır.
Türk hukukunda seçilme yeterliliğine sahip kişinin seçimi kazandığının tescili, sıfatın kazanılması için yeterlidir.
2
Ant içmenin hukuki etkisini analiz et.
Ant içme, sıfatın kazanılması için değil, yasama yetkilerinin (oy, söz, teklif) kullanılması için bir ön şarttır.
Anayasa'nın 81. maddesi uyarınca milletvekilleri göreve başlarken ant içerler; bu bir 'ifa' şartıdır.
3
Sıfatın kazanılmasıyla birlikte başlayan hakları belirle.
Yasama dokunulmazlığı ve özlük hakları (maaş vb.) mazbata ile başlar.
Kişi 'milletvekili' sıfatını kazandığı andan itibaren bu sıfata bağlı koruma ve mali haklara sahip olur.

Key Concept

Milletvekilliği Sıfatının Kazanılması (İktisap) vs. Görevin İfası (Ant İçme)

Hints

1
Milletvekilliği sıfatının 'kazanılması' (unvan sahibi olma) ile bu unvanın gerektirdiği 'işleri yapma' (oy kullanma vb.) arasındaki farkı düşünün.

Practice More

Milletvekilliği sıfatının kazanılması ile sona ermesi durumlarını (istifa, kesin hüküm vb.) karşılaştırarak çalışın.
Estimated Time:1m 30s
PreviousPage 24 / 41Next
Yasama — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Page 24 | Examkin