Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu

70 questions

1982 Anayasası’na göre, Cumhurbaşkanının bir suç işlediği iddiasıyla cezai sorumluluğuna ilişkin yürütülen Meclis soruşturması süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, bu aşamadan itibaren TBMM'yi yenileme (seçim) kararı alamaz.

Meclis soruşturması açılması talebi, TBMM üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun (

400

) yazılı önergesiyle TBMM Başkanlığına sunulur.

Cumhurbaşkanı sadece görevine ilişkin suçlar nedeniyle Yüce Divan’da yargılanabilir; şahsi suçları nedeniyle yasama dokunulmazlığından yararlanır.

Komisyon raporunun Genel Kurulda görüşülmesinin ardından üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu (

360

) ile Yüce Divan’a sevk kararı alınır.

Yüce Divan’da yargılanmasına başlanan Cumhurbaşkanının görevi, davanın açıldığı tarihten itibaren kendiliğinden sona erer.

Show answer & explanation

Answer: Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, bu aşamadan itibaren TBMM'yi yenileme (seçim) kararı alamaz.

Answer

Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma açılmasına karar verilmesi durumunda, Cumhurbaşkanının seçimleri yenileme yetkisi kısıtlanır.

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanının TBMM'yi yenileme kararı alamayacağı, 1982 Anayasası'nın 105. maddesinde açıkça belirtilmiştir. Bu düzenleme, soruşturma sürecindeki bir yürütme başının, yasama organını feshederek denetimden kaçmasını önlemeyi amaçlar.

Step-by-Step Solution

Soruşturma açılması talebinin incelenmesi

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) ile önerge verilir.

Sürecin başlatılması için gerekli ilk sayısal eşiktir.

Soruşturma açılması kararının oylanması

Üye tamsayısının beşte üçünün (

360

) gizli oyu ile soruşturma açılır.

Anayasa'nın 105. maddesine göre bu karar alındığı an, Cumhurbaşkanı artık seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Yüce Divan'a sevk aşamasının değerlendirilmesi

Komisyon raporu sonrası üye tamsayısının üçte iki (

400

) çoğunluğu aranır.

Yargılama aşamasına geçiş için en yüksek nitelikli çoğunluk gereklidir.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Seçimleri Yenileme Yasağı

Hints

Cezai sorumluluk sürecinde üç farklı sayısal eşik (

301

360

400

) olduğunu hatırlayın.

Cumhurbaşkanının yasama organını denetimden kaçırmak için kullanabileceği 'seçimleri yenileme' yetkisinin hangi aşamada kısıtlandığına odaklanın.

Soruşturma açılmasına karar verilmesi (

360

oy) ile Cumhurbaşkanı üzerindeki hukuki çember daralır ve seçim kararı alma yetkisi sona erer.

Practice More

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluğu ile Cumhurbaşkanının usulünü karşılaştırarak farkları inceleyin.

Estimated Time:2m 0s

Question 22Question →

1982 Anayasası’nın 2017 değişikliği sonrası hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğuna ilişkin yürütülen Meclis soruşturması süreci ve bu sürecin hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Cumhurbaşkanı hakkında herhangi bir suç işlediği iddiasıyla soruşturma açılabilmesi için üye tam sayısının

\frac{3}{5}

'inin yazılı önergesi gerekir.

Meclis soruşturma komisyonu, Meclisteki her siyasi parti grubundan eşit sayıda milletvekilinin katılımıyla oluşan 15 kişilik bir heyettir.

Meclis tarafından Yüce Divan'a sevk kararı alınan Cumhurbaşkanının görevi, bu kararın alındığı tarihten itibaren kendiliğinden sona erer.

Meclis Genel Kurulunda yapılan Yüce Divan'a sevk oylamasında üye tam sayısının salt çoğunluğunun gizli oyu yeterlidir.

Show answer & explanation

Answer: Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Answer

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanının seçimleri yenileme yetkisini kullanamayacağını belirten ifade doğrudur.

1982 Anayasası'nın 105. maddesine göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, Anayasa'nın tanıdığı seçimlerin yenilenmesine (erken seçim) karar verme yetkisini kullanamaz. Bu, yargılama sürecinin sağlıklı yürümesini sağlayan bir önlemdir.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluk sürecinin başlangıcını hatırla.

Süreç, üye tam sayısının salt çoğunluğunun (

301

) yazılı önergesi ile başlar.

Soruşturma açılabilmesi için ilk resmi adım önergedir.

Soruşturma açılması kararının nitelikli çoğunluğunu belirle.

Meclis, önergeyi görüştükten sonra üye tam sayısının

\frac{3}{5}

'i (

360

) ile gizli oylama yaparak soruşturma açılmasına karar verir.

Soruşturmanın başlatılması için anayasal nitelikli çoğunluk aranır.

Soruşturma açılması kararının Cumhurbaşkanı üzerindeki kısıtlayıcı etkisini incele.

Anayasa'nın 105. maddesi gereği, hakkında soruşturma açılan Cumhurbaşkanı artık seçim kararı alamaz.

Yargılama sürecindeki bir yürütme başının seçimleri manipüle etmesini veya görevden kaçmasını engellemek amaçlanır.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluk Süreci ve Kısıtlamaları

Hints

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğuna ilişkin 2017 anayasa değişikliklerini ve 105. maddeyi düşünün.

Meclis soruşturması sürecinde önerge, açılış ve sevk kararları için kademeli olarak artan (301, 360, 400) sayılara odaklanın.

Hakkında soruşturma kararı alınan bir Cumhurbaşkanının seçimleri yenileyerek yargılamadan kaçıp kaçamayacağını değerlendiren anayasal kısıtlamayı hatırlayın.

Practice More

Bakanların ve Cumhurbaşkanı yardımcılarının cezai sorumluluk süreçleri ile Cumhurbaşkanınınkini karşılaştırarak benzerlik ve farkları not ediniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 23Question →

1982 Anayasası’na göre, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Meclis soruşturması açılabilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az ne kadarı tarafından yazılı önerge verilmesi gerekir?

Üye tamsayısının salt çoğunluğu

Üye tamsayısının beşte üçü

Üye tamsayısının üçte ikisi

Üye tamsayısının beşte biri

Katılanların salt çoğunluğu

Show answer & explanation

Answer: Üye tamsayısının salt çoğunluğu

Answer

Cumhurbaşkanı hakkında Meclis soruşturması açılabilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301 milletvekili) yazılı önerge vermesi zorunludur.

1982 Anayasası'nın 105. maddesine göre, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301) vereceği önergeyle soruşturma açılması istenebilir.

Step-by-Step Solution

Meclis soruşturması sürecinin aşamasını belirlemek

Sürecin ilk aşaması 'önerge' verme safhasıdır.

Anayasa, soruşturma açılabilmesi için kademeli bir çoğunluk sistemi öngörmüştür.

Önerge için gereken asgari sayısal sınırı hatırlamak

600 milletvekilinden oluşan üye tamsayısının salt çoğunluğu olan 301 sayısı gereklidir.

Anayasa'nın 105. maddesi gereği önerge için salt çoğunluk şartı aranır.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu Önerge Sınırı

Question 24Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Meclis soruşturması açılabilmesi için TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğuyla ( $301$ milletvekili) verilen önergenin ardından; Meclis tarafından soruşturma açılmasına karar verilmesi ve soruşturma komisyonu raporu sonrası Yüce Divan'a sevk kararı alınabilmesi için gereken gizli oy yeter sayıları aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Soruşturma Açılması: Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) / Yüce Divan'a Sevk: Üye tamsayısının beşte üçü (

360

)

Soruşturma Açılması: Üye tamsayısının beşte üçü (

360

) / Yüce Divan'a Sevk: Üye tamsayısının üçte ikisi (

400

)

Soruşturma Açılması: Üye tamsayısının üçte ikisi (

400

) / Yüce Divan'a Sevk: Üye tamsayısının beşte üçü (

360

)

Soruşturma Açılması: Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) / Yüce Divan'a Sevk: Üye tamsayısının üçte ikisi (

400

)

Soruşturma Açılması: Üye tamsayısının beşte üçü (

360

) / Yüce Divan'a Sevk: Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

)

Show answer & explanation

Answer: Soruşturma Açılması: Üye tamsayısının beşte üçü ( $360$ ) / Yüce Divan'a Sevk: Üye tamsayısının üçte ikisi ( $400$ )

Answer

Soruşturma açılmasına karar verilmesi için üye tamsayısının beşte üçü (

360

); Yüce Divan'a sevk kararı için ise üye tamsayısının üçte ikisi (

400

) gerekir.

Cumhurbaşkanı'nın cezai sorumluluğu sürecinde üç temel eşik vardır: Soruşturma önergesi için üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

), soruşturma açılması kararı için üye tamsayısının beşte üçü (

360

) ve Yüce Divan'a sevk kararı için üye tamsayısının üçte ikisi (

400

) gereklidir. Soruda soruşturma açılması ve sevk kararı sorulduğu için doğru eşleşme

360

400

şeklindedir.

Step-by-Step Solution

Önerge aşamasını belirle

301

(Salt çoğunluk)

Sürecin başlayabilmesi için en az bu sayıda milletvekilinin imzalı önergesi gerekir.

Soruşturma açılması kararını belirle

360

(Beşte üç)

TBMM Genel Kurulu'nda gizli oylama ile soruşturma açılmasına bu oranda karar verilir.

Yüce Divan'a sevk kararını belirle

400

(Üçte iki)

Komisyon raporu sonrası nihai sevk kararı için en yüksek nitelikli çoğunluk gerekir.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu Kademeli Karar Yeter Sayıları

Hints

Süreç önerge ile başlar, soruşturma açılmasıyla devam eder ve Yüce Divan'a sevk ile yargılama aşamasına geçilir.

Practice More

Soruşturma komisyonunun kaç kişiden oluştuğunu ve çalışma süresini tekrar gözden geçirin.

Estimated Time:45s

Question 25Question →

Türkiye Cumhuriyeti'nde yürürlükte olan mevcut anayasal düzenlemeler uyarınca, Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu kapsamında işletilen Meclis soruşturması süreciyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Soruşturma açılması talebini içeren önergenin verilebilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının salt çoğunluğunun imzası gereklidir.

Meclis, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verebilir.

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, bu süreçte Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin seçimleri yenilemesine engel olamaz ancak kendisi seçimlerin yenilenmesi kararı alamaz.

Cumhurbaşkanı hakkında yalnızca görevine ilişkin suçlardan dolayı Meclis soruşturması açılabilir, kişisel suçları için görev süresinin bitmesi beklenir.

Yüce Divan yargılaması üç ay içinde tamamlanır; bu sürede tamamlanamazsa bir defaya mahsus olmak üzere üç aylık ek süre verilir.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı hakkında yalnızca görevine ilişkin suçlardan dolayı Meclis soruşturması açılabilir, kişisel suçları için görev süresinin bitmesi beklenir.

Answer

Cumhurbaşkanı hakkında hem görevle ilgili hem de görev dışı (kişisel) tüm suçlar için Meclis soruşturması açılabilir; kişisel suçlar için görev süresinin bitmesinin beklenmesi gerektiği ifadesi yanlıştır.

1982 Anayasası'nda yapılan 2017 değişiklikleri ile Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu genişletilmiştir. Artık Cumhurbaşkanı hakkında hem görev suçları hem de kişisel suçları iddiasıyla Meclis soruşturması açılabilir. Dolayısıyla kişisel suçlar için görev süresinin bitmesinin beklenmesi gerektiği yönündeki bilgi hukuken yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Meclis soruşturmasının kapsamını değerlendir.

2017 Anayasa değişiklikleri ile Cumhurbaşkanının 'tüm suçlar' için cezai sorumluluğu kabul edilmiştir.

Eski sistemdeki 'sadece vatana ihanet' veya sadece görev suçu ayrımı ortadan kaldırılmıştır.

Önerge ve karar yeter sayılarını kontrol et.

Önerge için 301, soruşturma açılması için 360, Yüce Divan'a sevk için 400 oy gereklidir.

Nitelikli çoğunluklar, yürütme başının yargılanma sürecini ciddiyete bağlar.

Yargılama sürecindeki kısıtlamaları incele.

Hakkında soruşturma açılan ve Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz.

Yargılanan bir kişinin seçime giderek yargıdan kaçmasını önlemek amaçlanır.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluk Kapsamı

Hints

2017 öncesi ve sonrası sistem farklarına odaklanın.

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu sadece görev suçlarıyla mı sınırlıdır yoksa her türlü suçu kapsar mı?

Mevcut sistemde Cumhurbaşkanı, işlediği iddia edilen 'tüm suçlar' (görev veya kişisel fark etmeksizin) için aynı meclis soruşturması usulüne tabidir.

Practice More

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluk sürecini inceleyerek benzerlikleri not edin.

Estimated Time:1m 30s

Question 26Question →

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu sürecindeki temel aşamalar ve bu aşamalar için $1982$ Anayasası'nda öngörülen karar yeter sayıları aşağıda tablolaştırılmıştır:

Aşama	Karar Yeter Sayısı
I. Meclis Soruşturması Önergesi Verilmesi	Üye tamsayısının salt çoğunluğu ( $301$ )
II. Meclis Soruşturması Açılmasına Karar Verilmesi	Üye tamsayısının beşte üçü ( $360$ )
III. Yüce Divan'a Sevk Kararı Verilmesi	?

Buna göre, tabloda soru işareti ( $?$ ) ile gösterilen alana gelmesi gereken asgari oy sayısı ve bu sürecin Cumhurbaşkanının yetkileri üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Üye tamsayısının üçte ikisinin (

400

) gizli oyu; hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Üye tamsayısının beşte üçünün (

360

) gizli oyu; Meclis soruşturması açılmasıyla birlikte Cumhurbaşkanının tüm yetkileri askıya alınır ve yerine TBMM Başkanı vekalet eder.

Üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

) gizli oyu; Yüce Divan'a sevk kararı alındığı andan itibaren Cumhurbaşkanı sadece sembolik yetkilere sahip olur.

Üye tamsayısının üçte ikisinin (

400

) açık oyu; Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanının görevi ve sıfatı bu aşamada kendiliğinden sona erer.

Üye tamsayısının beşte dördünün (

480

) gizli oyu; Cumhurbaşkanı sadece görevle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan'da yargılanabilir.

Show answer & explanation

Answer: Üye tamsayısının üçte ikisinin ( $400$ ) gizli oyu; hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Answer

Üye tamsayısının üçte ikisinin (

400

) gizli oyu; hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Doğru olan seçenek, Yüce Divan'a sevk için gereken

400

oy (

2/3

) şartını ve bu süreçte Cumhurbaşkanının seçimleri yenileyemeyeceği bilgisini doğru bir şekilde birleştirmiştir. Anayasa'nın

105

. maddesine göre sevk kararı gizli oyla alınır ve hakkında soruşturma açılan Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz.

Step-by-Step Solution

Aşama III için anayasal eşiği belirleme

Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevki için üye tamsayısının üçte ikisinin (

400

milletvekili) gizli oyu şarttır.

1982

Anayasası'nın

105

. maddesi uyarınca sevk kararı nitelikli çoğunluk gerektirir.

Sürecin yetkiler üzerindeki etkisini kontrol etme

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen (yani

360

oy eşiği geçilen) Cumhurbaşkanı, seçim kararı alamaz.

Anayasa, soruşturma sürecindeki bir Cumhurbaşkanının meclisi feshederek denetimden kaçmasını önlemek amacıyla bu kısıtlamayı getirmiştir.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Meclis Soruşturması Kademeleri

Hints

Cezai sorumluluk sürecinde üç ana sayı vardır: önerge için

301

, açılması için

360

ve sevk için en yüksek oran.

Practice More

Cumhurbaşkanının hangi durumlarda görevinin sona erdiğini ve Yüce Divan yargılamasının usulünü incelemek pekiştirici olacaktır.

Estimated Time:1m 0s

Question 27Question →

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Meclis soruşturması başlatılan ve Yüce Divana sevk edilen Cumhurbaşkanının, yargılama süreci henüz sonuçlanmadan görev süresinin dolması durumunda yargılama süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanının görevinin sona ermesiyle birlikte Yüce Divandaki yargılama süreci de kendiliğinden düşer.

Görev süresi dolan Cumhurbaşkanı hakkındaki dosya, suçun niteliğine göre yetkili olan adli yargı mahkemelerine devredilir.

Cumhurbaşkanının görev süresinin dolmuş olması, Yüce Divanda yargılanmasına engel teşkil etmez ve yargılama devam eder.

Yargılama süreci durdurulur ve yeni TBMM tarafından soruşturmanın devamına dair taze bir karar alınması gerekir.

Kişi eski Cumhurbaşkanı sıfatını alacağı için yasama dokunulmazlığından yararlanır ve yargılama süreci askıya alınır.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanının görev süresinin dolmuş olması, Yüce Divanda yargılanmasına engel teşkil etmez ve yargılama devam eder.

Answer

Cumhurbaşkanının görev süresinin dolmuş olması, Yüce Divanda yargılanmasına engel teşkil etmez ve yargılama devam eder.

Cumhurbaşkanının görev süresinin dolmasının yargılamaya engel olmadığını belirten seçenek doğrudur.

1982

Anayasası'na göre, Yüce Divana sevk edilen bir Cumhurbaşkanı hakkında yargılama süreci devam ederken seçimlerin yenilenmesi veya görev süresinin dolması, davanın görülmesine engel teşkil etmez ve Anayasa Mahkemesi yargılamayı sonuçlandırır.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluk sürecinin son aşamasını belirleyin.

Süreç, TBMM tarafından verilen sevk kararı ile Yüce Divan (Anayasa Mahkemesi) aşamasına geçmiştir.

Meclis soruşturması neticesinde yeterli oy sayısına (

400

milletvekili) ulaşıldığında sevk işlemi gerçekleşir.

Görev süresinin dolmasının devam eden yargılamaya etkisini analiz edin.

Anayasa'nın

105

. maddesi uyarınca yargılama aynen devam eder.

Anayasa, görev süresinin dolmasını veya seçimlerin yenilenmesini bir 'düşme' veya 'durma' sebebi olarak kabul etmez.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğunun Sürekliliği

Hints

Cumhurbaşkanının sorumluluğu görev süresi bittikten sonra da devam eder mi?

Yüce Divana sevk edilen bir kişi, görevi bıraksa bile yargılanmaya devam eder.

Practice More

Yüce Divana sevk edilen bir Cumhurbaşkanının hangi yetkisini kullanamayacağını (seçimlerin yenilenmesine karar verememe) tekrar edin.

Estimated Time:1m 0s

Question 28Question →

1982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından genel kurulda gizli oyla verilen sevk kararı neticesinde yargılama hangi makamda yapılır?

Yargıtay Ceza Genel Kurulu

Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi

Danıştay İdari İşler Kurulu

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi

Hakimler ve Savcılar Kurulu

Show answer & explanation

Answer: Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi

Answer

Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu kapsamında, TBMM tarafından üye tamsayısının üçte iki çoğunluğuyla (400 milletvekili) alınan sevk kararı sonrasında yargılama, Yüce Divan sıfatını kullanan Anayasa Mahkemesi tarafından gerçekleştirilir. Bu süreç 1982 Anayasası'nın 105. maddesinde açıkça düzenlenmiştir.

Step-by-Step Solution

TBMM'de Soruşturma Önergesi Verilmesi

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (301 milletvekili) ile önerge verilir.

Sürecin resmi olarak başlaması için anayasal salt çoğunluk şarttır.

Soruşturma Açılmasına Karar Verilmesi

Üye tamsayısının beşte üçünün (360 milletvekili) gizli oyuyla soruşturma açılır.

Yeterli şüphe ve Meclis iradesinin oluştuğu bu aşamada teyit edilir.

Yüce Divan'a Sevk Kararı

Komisyon raporu sonrası üye tamsayısının üçte ikisi (400 milletvekili) ile sevk kararı alınır.

Yargılama aşamasına geçilmesi için en yüksek nitelikli çoğunluk aranır.

Yargılama Makamının Belirlenmesi

Yargılama, Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi'nde yapılır.

Anayasa'nın 105. maddesi yargılama yerini açıkça hükme bağlamıştır.

Key Concept

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğunda yargılama mercii Yüce Divan'dır.

Hints

Cumhurbaşkanı, görev yaptığı süre boyunca veya sonrasında işlediği iddia edilen tüm suçlardan dolayı özel bir usulle yargılanır.

Yargılama, Türkiye'nin en yüksek yargı organı olan mahkemede özel bir isimle gerçekleştirilir.

Bu mahkeme, Cumhurbaşkanını yargılarken 'Yüce Divan' sıfatını alır.

Practice More

Cumhurbaşkanı yardımcısı ve bakanların cezai sorumluluk prosedürünün Cumhurbaşkanı ile aynı olup olmadığını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 29Question →

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından yürütülen Meclis soruşturması neticesinde hakkında Yüce Divana sevk kararı alınan bir Cumhurbaşkanının yargılama süreci ve hukuki statüsü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yargılama süreci üç ay içinde tamamlanır; bu süre içinde tamamlanamazsa bir defaya mahsus olmak üzere üç aylık ek süre verilir.

Yüce Divana sevk edilen Cumhurbaşkanının tüm yetkileri askıya alınır ve yargılama sonuna kadar yerine Cumhurbaşkanı Yardımcısı vekalet eder.

Cumhurbaşkanının Yüce Divana sevki hakkındaki karar, TBMM Genel Kurulunda üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

milletvekili) oyuyla alınır.

Hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, yargılama sürecinde Meclis'in güvenini tazelemek amacıyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir.

Yüce Divan sıfatıyla yargılama yapma yetkisi, Yargıtay Ceza Genel Kurulu üyeleri ile Danıştay üyelerinden oluşan karma bir heyete aittir.

Show answer & explanation

Answer: Yargılama süreci üç ay içinde tamamlanır; bu süre içinde tamamlanamazsa bir defaya mahsus olmak üzere üç aylık ek süre verilir.

Answer

Yargılama süreci üç ay içinde tamamlanır; bu süre içinde tamamlanamazsa bir defaya mahsus olmak üzere üç aylık ek süre verilir.

Doğru seçenek, Anayasa'nın

105

. maddesinde açıkça belirtilen zaman sınırını ifade etmektedir. Anayasaya göre Yüce Divan yargılaması

3

ay içinde sonuçlandırılmalıdır. Eğer bu süre yetmezse, mahkemeye bir defaya mahsus olmak üzere ek

3

aylık bir süre tanınır ve toplamda en geç

6

ay içinde karar verilmesi zorunludur.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın

105

. maddesindeki cezai sorumluluk hükümlerini incelemek.

Cumhurbaşkanının suç işlediği iddiasıyla Yüce Divana sevki sonrası uygulanacak usul belirlenir.

Yasal dayanağı tespit etmek.

Yüce Divan yargılaması için öngörülen anayasal süre sınırlarını kontrol etmek.

Anayasa, yargılamanın

3

ay içinde bitirilmesini, bitirilemezse ek

3

ay daha süre verilmesini emreder.

Sürecin zamansal sınırlarını belirlemek.

Cumhurbaşkanının yargılama sürecindeki yetki kısıtlamalarını değerlendirmek.

Sadece seçimlerin yenilenmesi kararının yasaklandığı, diğer yetkilerin (mahkûmiyet kesinleşene kadar) devam ettiği görülür.

Hukuki statünün doğruluğunu teyit etmek.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Yüce Divan Yargılama Usulü

Hints

Cezai sorumluluk sürecinde Meclis kararları ile yargılama süreci arasındaki ayrımı düşünün.

Yüce Divan yargılamasının ne kadar sürmesi gerektiğine dair anayasal bir sınırlama olduğunu hatırlayın.

Anayasa

105

. maddeye göre yargılama

3

ayda biter, yetmezse bir kez daha aynı süre kadar uzatılır.

Practice More

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluğu ile Cumhurbaşkanının sorumluluğu arasındaki benzerlikleri ve farkları inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 30Question →

Türkiye Cumhuriyeti'nde yürütme organının başı olan Cumhurbaşkanı'nın cezai sorumluluğu kapsamında düzenlenen Meclis soruşturması yönteminde, soruşturma açılmasına karar verilmesi ve bu süreci yürütecek kurulun teşekkülü ile ilgili anayasal kural aşağıdakilerden hangisidir?

Meclis, üye tamsayısının beşte üçünün gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verir ve soruşturma, partilerin güçleri oranında temsil edildiği on beş kişilik bir komisyonca yürütülür.

Soruşturma açılması için üye tamsayısının dörtte üçünün onayı gerekir ve süreç sonunda Cumhurbaşkanı'nın görevi kendiliğinden sona erer.

Meclis soruşturması açılmasına salt çoğunlukla karar verilir ve yargılama süreci Danıştay Genel Kurulu nezdinde devam eder.

Soruşturma komisyonu, Meclis Başkanı tarafından atanan on milletvekilinden oluşur ve sadece iktidar partisi üyelerinden kurulur.

Soruşturma açılması kararı için üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu aranır ve bu aşamadan sonra Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisi askıya alınır.

Show answer & explanation

Answer: Meclis, üye tamsayısının beşte üçünün gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verir ve soruşturma, partilerin güçleri oranında temsil edildiği on beş kişilik bir komisyonca yürütülür.

Answer

Soruşturma açılmasına üye tamsayısının beşte üçünün gizli oyuyla karar verilmesi ve soruşturmanın siyasi parti gruplarının güçleri oranında temsil edildiği on beş kişilik bir komisyon tarafından yürütülmesi kuralı doğrudur.

Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla üye tamsayısının salt çoğunluğuyla önerge verilebilir. Meclis, bu önergeyi görüşür ve üye tamsayısının beşte üçünün (

360

) gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verir. Soruşturma, Meclis'teki siyasi parti gruplarının temsil oranlarına göre seçilen

15

kişilik bir komisyon tarafından yürütülür.

Step-by-Step Solution

Önerge Verme

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili) tarafından verilir.

Sürecin resmi olarak başlaması için ilk aşamadır.

Soruşturma Açma Kararı

En geç bir ay içinde görüşülür ve üye tamsayısının beşte üçü (

360

milletvekili) tarafından gizli oyla karar verilir.

Cumhurbaşkanı'nın yargılanabilmesi için Meclis'in iradesini nitelikli çoğunlukla ortaya koyması gerekir.

Komisyonun Kurulması

15

kişilik bir soruşturma komisyonu oluşturulur.

İddiaları detaylı incelemek ve rapor hazırlamak için Meclis içi bir kurul gereklidir.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Meclis Soruşturması Usulü

Hints

Meclis soruşturması sürecinde kademeli bir oy artışı söz konusudur (

301 \rightarrow 360 \rightarrow 400

Soruşturmayı yürüten komisyonun üye sayısı tek bir sayıdan oluşur ve partilerin temsiline dayanır.

Soruşturma açılması için gereken gizli oy sayısı

360

'dır; bu da toplam milletvekili sayısının beşte üçüne denk gelir.

Practice More

Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların cezai sorumluluk usulünün Cumhurbaşkanı ile aynı olup olmadığını inceleyiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 31Question →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanının bir suç işlediği iddiasıyla hakkında işletilen Meclis soruşturması süreci, bu süreçte kurulan soruşturma komisyonunun teşekkülü ve yargılama aşamasındaki kısıtlamalarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Soruşturma komisyonu, siyasi parti gruplarının Meclisteki güçleri oranında komisyona verebilecekleri üye sayısının üç katı olarak gösterecekleri adaylar arasından, her parti grubu için ayrı ayrı ad çekme suretiyle kurulur.

TBMM Genel Kurulu, soruşturma komisyonu raporunu sunduktan sonra yapacağı gizli oylamada üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunu (

360

) sağlayarak Cumhurbaşkanını Yüce Divan’a sevk eder.

Soruşturma komisyonunun kendisine tanınan ek bir aylık kesin süre içerisinde raporunu sunamaması durumunda, soruşturma önergesi düşer ve Cumhurbaşkanının seçimleri yenileme yetkisi üzerindeki engel kalkar.

Yüce Divan’da yargılanmaya başlayan Cumhurbaşkanı, anayasal bir zorunluluk gereği yürütme yetkilerini yargılama sonuna kadar en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısına devretmekle yükümlüdür.

Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla soruşturma açılması talebini içeren önergenin TBMM Başkanlığına sunulabilmesi için üye tamsayısının en az üçte iki (

400

) çoğunluğunun yazılı teklifi şarttır.

Show answer & explanation

Answer: Soruşturma komisyonu, siyasi parti gruplarının Meclisteki güçleri oranında komisyona verebilecekleri üye sayısının üç katı olarak gösterecekleri adaylar arasından, her parti grubu için ayrı ayrı ad çekme suretiyle kurulur.

Answer

Soruşturma komisyonunun, siyasi parti gruplarının Meclisteki güçleri oranında gösterecekleri üye sayısının üç katı aday arasından ad çekme yöntemiyle kurulması doğrudur.

Doğru olan seçenek, 1982 Anayasası'nın

105

. maddesinde belirtilen soruşturma komisyonunun kuruluş usulünü tam olarak yansıtmaktadır. Komisyon, siyasi partilerin Meclisteki güçleri oranında komisyona verebilecekleri üye sayısının üç katı aday göstermesi ve bu adaylar arasından ad çekme (kura) yoluyla oluşturulan

15

üyeden meydana gelir.

Step-by-Step Solution

Önerge verme aşamasını değerlendir.

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) ile önerge verilir.

Sürecin başlatılması için gerekli olan ilk sayısal baremin tespit edilmesi gerekir.

Soruşturma açılması kararını ve komisyonun kuruluşunu incele.

Meclis, üye tamsayısının beşte üçü (

360

) ile soruşturma açılmasına karar verir ve

15

kişilik komisyon kurulur.

Komisyonun kimlerden ve nasıl oluştuğuna dair anayasal kuralın belirlenmesi gerekir.

Komisyonun aday belirleme ve kura yöntemini doğrula.

Partilerin, verecekleri üye sayısının üç katı aday göstermesi ve bunlar arasından kura çekilmesi anayasal bir kuraldır.

Anayasa'nın

105

. maddesindeki spesifik prosedürel detay bu aşamada kesinleşir.

Yüce Divan sevk ve sonuçlarını analiz et.

Üçte iki çoğunluk (

400

) ile sevk yapılır; sevk edilen Cumhurbaşkanı seçimleri yenileyemez.

Sürecin son aşamasındaki nitelikli çoğunluk ve getirilen hukuki kısıtlamaların doğruluğu kontrol edilir.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Meclis Soruşturması Komisyonu Teşekkülü

Hints

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu süreci, TBMM'nin denetim yollarından biri olan Meclis soruşturmasına benzer bir prosedürle işler.

Soruşturma komisyonunun üye sayısı

15

olup, üyelerin belirlenmesinde siyasi parti gruplarının TBMM'deki sandalye sayıları esas alınır.

Komisyon üyeleri seçilirken partilerin gösterdiği aday sayısı ile asil üye sayısı arasında

3

katlık bir fark vardır ve seçim kura ile yapılır.

Practice More

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluk usullerinin Cumhurbaşkanı ile benzerliklerini ve farklarını inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 32Question →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile düzenlenen "Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu" ve bu kapsamda işletilen Meclis soruşturması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi *yanlıştır*?

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, yasama organı ile arasındaki siyasi uyuşmazlığı gidermek amacıyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir.

Soruşturma açılmasına karar verilmesi hâlinde, Meclisteki siyasi parti gruplarının güçleri oranında komisyona verebilecekleri üye tam sayısının üç katı aday arasından, her grup için ayrı ayrı kura çekilerek

15

kişilik bir komisyon kurulur.

Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Meclis soruşturması açılabilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

milletvekili) önergesi gerekir.

Cumhurbaşkanı, görevde bulunduğu süre içinde işlediği iddia edilen sadece görevle ilgili suçlardan değil, tüm suçlardan dolayı cezai sorumluluğa tabidir.

Yüce Divan sıfatıyla yargılama yapan Anayasa Mahkemesi süreci üç ay içinde tamamlar; bu sürede tamamlanamazsa bir defaya mahsus olmak üzere üç aylık ek süre verilir.

Show answer & explanation

Answer: Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, yasama organı ile arasındaki siyasi uyuşmazlığı gidermek amacıyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir.

Answer

Cumhurbaşkanının hakkında soruşturma açılmasına karar verilmesi durumunda seçimlerin yenilenmesine karar veremeyeceğine dair ifade doğru cevaptır.

Cumhurbaşkanı hakkında Meclis tarafından soruşturma açılmasına karar verildiği andan itibaren, hem Cumhurbaşkanı hem de Türkiye Büyük Millet Meclisi için seçimlerin yenilenmesine (erken seçim) karar verme yetkisi dondurulur. Bu hüküm, yargılama sürecinin selameti ve siyasi bir araçla kesintiye uğratılmaması için

1982

Anayasası'na

2017

yılında eklenmiştir.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın

105

. maddesindeki kısıtlamaları inceleyin.

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanının seçim kararı almasının yasaklandığı görülür.

Soruşturma sürecinin seçimler yoluyla manipüle edilmesini veya yargılamadan kaçılmasını engellemek.

Yasama organının yetkilerini kontrol edin.

Aynı maddeye göre, Meclis de Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma kararı varken seçimleri yenileme kararı alamaz.

Yürütme ve yasama arasındaki karşılıklı kilitlenme halini ve yargılama sürecinin önceliğini korumak.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğunda Seçim Yasağı

Hints

Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma süreci başladığında Meclis ve Cumhurbaşkanı'nın fesih/yenileme yetkilerini düşünün.

Yargılama devam ederken taraflardan birinin seçim kararı alması, sürecin hukukiliğine gölge düşürebileceği için Anayasa tarafından engellenmiştir.

Anayasa'nın

105

. maddesinin son fıkrasına göre; hakkında soruşturma açılan Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz, Meclis de bu durumda seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Practice More

Yüce Divan'da mahkûmiyetin Cumhurbaşkanlığı makamına etkisini ve vekalet sürecini gözden geçirin.

Estimated Time:1m 30s

Question 33Question →

1982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla açılan Meclis soruşturması sürecinde; soruşturma komisyonunun raporunu TBMM Başkanlığına sunmasının ardından, Genel Kurulun Cumhurbaşkanını Yüce Divana sevk edebilmesi için yapacağı gizli oylamada aranan asgari karar yeter sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili)

Üye tamsayısının beşte üçü (

360

milletvekili)

Üye tamsayısının üçte ikisi (

400

milletvekili)

Toplantıya katılanların salt çoğunluğu (

151

'den az olmamak kaydıyla)

Siyasi parti gruplarının üye tamsayılarının toplamının salt çoğunluğu

Show answer & explanation

Answer: Üye tamsayısının üçte ikisi ( $400$ milletvekili)

Answer

Cumhurbaşkanının Yüce Divana sevk edilebilmesi için TBMM üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun (

400

milletvekili) gizli oyu gereklidir.

1982 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu süreci üç aşamalı bir sayısal eşiğe tabidir: Soruşturma önergesi için

301

(salt çoğunluk), soruşturma açılması için

360

(

3/5

) ve nihai olarak Yüce Divana sevk için

400

(

2/3

) milletvekilinin gizli oyu gerekir. Dolayısıyla sevk kararı için gereken asgari sayı

400

'dür.

Step-by-Step Solution

Soruşturma sürecinin hangi aşamasında olunduğunu belirle.

Soruşturma komisyonu raporunu sunmuş ve Genel Kurulda nihai karar (Yüce Divana sevk) aşamasına gelinmiştir.

Anayasa'daki her aşama (teklif, açılış, sevk) farklı bir sayısal eşik gerektirir.

Yüce Divana sevk için gereken anayasal oranı hatırla.

1982 Anayasası Madde 105'e göre sevk için gereken oran

2/3

'tür.

Bu, anayasadaki en yüksek nitelikli çoğunluklardan biridir.

Mevcut milletvekili sayısı (

600

) üzerinden hesaplama yap.

600 \times (2/3) = 400

Üye tamsayısı 2017 değişikliği ile 600'e çıkarılmıştır.

Key Concept

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu ve Meclis soruşturması karar yeter sayıları

Hints

Cumhurbaşkanının Yüce Divana sevki için anayasadaki en yüksek nitelikli çoğunluk aranır.

Bu sayı, TBMM üye tamsayısının (

600

milletvekili) üçte ikisine karşılık gelir.

Soruşturma açılması için

360

oy gerekirken, yargılama aşamasına (Yüce Divan) geçilmesi için bundan

40

fazla oy gereklidir.

Practice More

Cumhurbaşkanı Yüce Divana sevk edildikten sonra seçim kararı alıp alamayacağını ve mahkûmiyet durumunda görevinin sona erip ermeyeceğini inceleyin.

Alternative Method

Süreci 301-360-400 şeklinde (Salt-3/5-2/3) bir merdiven gibi kodlayarak ezberlemek, aşamaları karıştırmanızı engeller.

Estimated Time:45s

Question 34Question →

Türkiye Cumhuriyeti’nde $2017$ Anayasa değişiklikleriyle hayata geçirilen hükümet sistemi çerçevesinde, Cumhurbaşkanı hakkında işlediği iddia edilen bir suçtan dolayı Meclis soruşturması süreci tamamlandıktan sonra yargılamanın yapılacağı makam aşağıdakilerden hangisidir?

Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi

Yargıtay Ceza Genel Kurulu

Danıştay Başkanlar Kurulu

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi

TBMM Soruşturma Komisyonu

Show answer & explanation

Answer: Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi

Answer

Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi

Cumhurbaşkanı, görevde bulunduğu süre içinde veya sonrasında işlediği iddia edilen suçlar nedeniyle Meclis soruşturmasına tabi tutulur. TBMM tarafından alınan sevk kararı neticesinde yargılama, Anayasa Mahkemesi tarafından 'Yüce Divan' sıfatıyla gerçekleştirilir.

Step-by-Step Solution

Önerge Verme

TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili) ile soruşturma önergesi verilir.

Süreci başlatmak için gerekli ilk sayısal eşiktir.

Soruşturma ve Sevk

Meclis soruşturması sonucunda üye tamsayısının üçte ikisinin (

400

milletvekili) gizli oyuyla Yüce Divan'a sevk kararı alınır.

Cumhurbaşkanının yargılanması için gereken nitelikli çoğunluktur.

Yargılama Makamını Belirleme

Yargılama, Anayasa Mahkemesi tarafından 'Yüce Divan' sıfatıyla yapılır.

Anayasa'nın

148

. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanını yargılama yetkisi bu makama aittir.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Yüce Divan Yargılaması

Hints

Cezai sorumluluk süreci Meclis Soruşturması ile başlar ancak bağımsız bir yüksek mahkemede biter.

Bu yüksek mahkeme, bu tür davalara baktığında özel bir isim (Sıfat) kullanır.

Yargılamayı yapan makam, aynı zamanda anayasa değişikliklerini denetleyen Anayasa Mahkemesi'dir.

Practice More

Meclis soruşturması önergesinin kaç milletvekili ile verildiğini ve Yüce Divan'a sevk için gereken oy oranlarını tekrar edebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 35Question →

$1982$ Anayasası uyarınca, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Meclis soruşturması açılabilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az kaç milletvekilinin yazılı teklifi gereklidir?

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili)

Üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu (

360

milletvekili)

Üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu (

400

milletvekili)

Üye tamsayısının beşte bir çoğunluğu (

120

milletvekili)

Üye tamsayısının üçte bir çoğunluğu (

200

milletvekili)

Show answer & explanation

Answer: Üye tamsayısının salt çoğunluğu ( $301$ milletvekili)

Answer

Cumhurbaşkanı hakkında Meclis soruşturması açılabilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

milletvekili) yazılı teklifi gerekmektedir.

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu kapsamında Meclis soruşturması açılması önergesi, üye tamsayısının salt çoğunluğu olan

301

milletvekili tarafından verilir. Bu, sürecin başlatılması için gereken en düşük sayısal eşiktir.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğuna ilişkin anayasal süreci hatırla.

2017

Anayasa değişikliği ile Cumhurbaşkanının tüm suçlar için cezai sorumluluğu olduğu belirlenmiştir.

Sürecin hangi aşamadan başladığını belirlemek için yasal dayanağı netleştirmek gerekir.

Meclis soruşturması sürecinin ilk aşaması olan 'teklif' yeter sayısını belirle.

Süreç, üye tamsayısının salt çoğunluğu olan

301

milletvekilinin imzasıyla başlar.

Anayasa'nın

105

. maddesi bu aşama için salt çoğunluğu şart koşmuştur.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Meclis soruşturması sürecinde 'teklif', 'karar' ve 'Yüce Divan'a sevk' aşamaları için farklı sayısal çoğunluklar öngörülmüştür.

Hints

Cumhurbaşkanı hakkındaki bu süreç üç aşamalı bir sayısal yükseliş izler:

301

360

400

Soruda sorulan 'teklif' aşaması, bu sürecin en kolay (en düşük sayılı) aşamasıdır.

Practice More

Soruşturma açılmasına karar verildikten sonra kurulan soruşturma komisyonunun üye sayısını ve partilere göre dağılım usulünü inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 36Question →

Türkiye Cumhuriyeti'nde yürütme erkinin başı olan Cumhurbaşkanı hakkında, görevde bulunduğu süre içerisinde işlediği iddia edilen bir suçtan dolayı Meclis soruşturması açılması ve sonucunda Yüce Divan'a sevk edilmesine dair anayasal süreç işletilmektedir. $1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, bu sürecin hukuki sonuçları ve işleyişi ile ilgili aşağıdaki durumlardan hangisinin gerçekleşmesi mümkün değildir?

Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanının, yargılama süreci tamamlanana kadar TBMM seçimlerinin yenilenmesine karar vermesi

Meclis soruşturması açılmasına ilişkin önergenin, TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğu olan

301

milletvekilinin imzasıyla verilmesi

Soruşturma komisyonu tarafından hazırlanan raporun TBMM Genel Kurulu'nda gizli oylama ile ve üye tamsayısının üçte iki çoğunluğuyla (

400

milletvekili) kabul edilerek Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevk edilmesi

Yüce Divan'da yargılama sonucunda seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilen Cumhurbaşkanının görevinin kendiliğinden sona ermesi

Soruşturma sürecinde siyasi parti gruplarının güçleri oranında temsil edildiği

15

kişilik bir soruşturma komisyonunun kurulması

Show answer & explanation

Answer: Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanının, yargılama süreci tamamlanana kadar TBMM seçimlerinin yenilenmesine karar vermesi

Answer

Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevk edildikten sonra seçimleri yenileme kararı alabilmesi anayasal olarak mümkün değildir.

Anayasa'nın

105

. maddesinin son fıkrası uyarınca, hakkında soruşturma açılan ve Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanı, seçimlerin yenilenmesine (meclis seçimlerinin yenilenmesi kararı) karar veremez. Bu, sürecin tarafsızlığını ve yargılamanın tamamlanmasını garanti altına alan temel bir anayasal kısıtlamadır.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğuna ilişkin anayasal kısıtlamaları inceleyin.

Anayasa'nın

105

. maddesi, Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanının yetkilerine bir sınır getirmektedir.

Yargılama sürecinin selameti ve siyasi bir misilleme riskini önlemek için bu kısıtlama öngörülmüştür.

Seçimleri yenileme yetkisini kontrol edin.

Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanı, hakkındaki yargılama süreci devam ederken erken seçim kararı (meclisi fesih/yenileme) alamaz.

Anayasal yasak gereği, yargılanan bir yürütme başının Meclis'i dağıtma yetkisi askıya alınır.

Diğer seçeneklerdeki sayısal verileri ve usul kurallarını teyit edin.

Önerge için

301

, soruşturma açılması için

360

, Yüce Divan'a sevk için

400

oy gerektiği ve komisyonun

15

kişi olduğu bilgisini doğrulayın.

Sürecin tüm aşamaları nitelikli çoğunluk gerektiren katı bir yapıdadır.

Key Concept

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğunda anayasal kısıtlamalar

Hints

Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevk edilmesi durumunda, bazı anayasal yetkileri kısıtlanır.

Yargılanan bir kişinin, kendisini yargılayabilecek iradeyi temsil eden Meclis'i seçimlere götürme yetkisi olup olmadığını düşünün.

Anayasa'nın

105

. maddesi, Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanının TBMM seçimlerini yenileyemeyeceğini açıkça belirtir.

Practice More

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluk usulünün Cumhurbaşkanı ile benzerliklerini karşılaştırın.

Estimated Time:2m 0s

Question 37Question →

$1982$ Anayasası uyarınca Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu ve Meclis soruşturması usulüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi, anayasal normların bütünlüğü ve güncel yargısal denetim yolları açısından doğrudur?

Hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesine karar verme yetkisi kısıtlanırken; TBMM’nin üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verme yetkisi saklı kalmaya devam eder.

Meclis soruşturması komisyonu tarafından hazırlanan raporun Genel Kurulda görüşülmesinin ardından Yüce Divana sevk kararı verilebilmesi için üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun açık oyu gerekir.

Yüce Divan sıfatıyla yargılama yapan Anayasa Mahkemesinin verdiği mahkûmiyet kararları anayasal olarak kesin nitelikte olup bu kararlara karşı herhangi bir iç hukuk yolu veya itiraz merci öngörülmemiştir.

Cumhurbaşkanının görev süresi dolduktan sonra, görevde bulunduğu dönemde işlediği iddia edilen suçlar için Meclis soruşturması açılamaz ve yargılama genel ceza mahkemelerinde yapılır.

Yüce Divan yargılaması sonucunda herhangi bir suçtan dolayı hapis cezasına çarptırılan Cumhurbaşkanının görevi, mahkûmiyet kararının kesinleşmesiyle birlikte suçun niteliğine bakılmaksızın sona erer.

Show answer & explanation

Answer: Hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesine karar verme yetkisi kısıtlanırken; TBMM’nin üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verme yetkisi saklı kalmaya devam eder.

Answer

Soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanının seçimleri yenileme yetkisi askıya alınsa da TBMM'nin seçimleri yenileme yetkisi bu durumdan etkilenmez.

Doğru ifade, anayasal yetki paylaşımındaki ince bir farkı ortaya koymaktadır. Anayasa'nın

105

. maddesi, hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesine karar veremeyeceğini açıkça belirtmiştir. Ancak bu kısıtlama şahsidir ve yürütme organının başını bağlar. TBMM'nin

116

. madde uyarınca üye tamsayısının beşte üçü ile alabileceği seçimleri yenileme kararı önünde anayasal bir engel bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanı hakkında Meclis soruşturması sürecinin aşamalarını belirleme.

Öneri (

301

oy), Soruşturma açılması kararı (

360

oy, gizli), Yüce Divana sevk kararı (

400

oy, gizli).

Süreçteki hukuki kısıtlamaların hangi aşamada başladığını anlamak için gereklidir.

Soruşturma açılmasının Cumhurbaşkanının yetkileri üzerindeki etkisini inceleme.

Anayasa Madde

105/4

uyarınca, hakkında soruşturma açılmasına karar verilen (

3/5

çoğunlukla) Cumhurbaşkanı seçimleri yenileme kararı alamaz.

Yürütme organının başının yargısal bir süreçteyken siyasi bir hamleyle seçimleri yenileyerek süreci etkilemesini önlemek amaçlanır.

Kısıtlamanın kapsamını TBMM'nin yetkileri ile karşılaştırma.

Anayasa'nın

116

. maddesi TBMM'ye

3/5

çoğunlukla seçimleri yenileme yetkisi verir;

105

. maddedeki yasak ise sadece Cumhurbaşkanına hitap etmektedir.

Anayasal yetki kısıtlamaları dar yorumlanır ve metinde açıkça belirtilmeyen bir makama (TBMM) kısıtlama teşmil edilemez.

Hatalı seçenekleri eleyerek doğru yargıya ulaşma.

Diğer seçeneklerdeki gizli oy, yeniden inceleme hakkı, görev sonrası sorumluluk ve seçilme engeli şartları gibi teknik hataların tespiti.

Üst düzey hukuk bilgisini test eden çeldiricilerin elenmesi sağlanır.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Seçim Yetkisi Arasındaki İlişki

Hints

Cumhurbaşkanının seçim kararı alma yasağı, soruşturma önergesi verildiğinde mi yoksa soruşturma açılmasına karar verildiğinde mi başlar?

Practice More

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluğu ile Cumhurbaşkanının sorumluluğu arasındaki benzerlikleri ve yetki kısıtlamalarını inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 38Question →

1982 Anayasası'nın güncel hükümlerine göre, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Meclis soruşturması açılmasına karar verilmesi durumunda ortaya çıkan hukuki sonuçlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine karar veremez.

Meclis soruşturması açılmasına dair önergenin kabulü için Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının salt çoğunluğunun gizli oyu yeterlidir.

Soruşturma açılmasına karar verildiği andan itibaren Cumhurbaşkanının tüm yetkileri askıya alınır ve yerine Cumhurbaşkanı Yardımcısı vekalet eder.

Cumhurbaşkanını yargılama yetkisi, suçun niteliğine göre Yargıtay Ceza Genel Kurulu veya Danıştay İdari İşler Kurulu'na aittir.

Soruşturma komisyonu, Meclis Başkanı tarafından belirlenen ve her siyasi parti grubundan eşit sayıda temsilcinin katıldığı bir heyettir.

Show answer & explanation

Answer: Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine karar veremez.

Answer

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı'nın Meclis seçimlerini yenileme yetkisinin bulunmadığını belirten ifade doğrudur.

1982 Anayasası'na göre, hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen (3/5 çoğunluk ile) Cumhurbaşkanı, bu süreç devam ederken Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerini yenileme (fesih) yetkisini kullanamaz. Bu düzenleme, yürütmenin yasama üzerindeki baskı kurma ihtimalini engellemek için getirilmiş kritik bir anayasal güvencedir.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluk sürecindeki aşamaları hatırla.

Önerge (301), Soruşturma Kararı (360), Yüce Divan Sevk (400).

Sürecin hangi aşamasında hangi kısıtlamaların başladığını belirlemek gerekir.

Soruşturma açılmasının (360 oy ile kabul) ardından gelen özel kısıtlamayı analiz et.

Anayasa Madde 105/4: 'Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, seçimlerin yenilenmesine karar veremez.'

Bu hüküm, Cumhurbaşkanı'nın kendisini denetleyen Meclis'i feshederek soruşturmadan kaçmasını önlemeyi amaçlar.

Diğer seçeneklerdeki sayısal ve kurumsal hataları ele.

Yüce Divan mercii AYM'dir, komisyon üyeleri oranlı seçilir, salt çoğunluk sadece ilk teklif içindir.

KPSS formatında çeldiriciler genellikle sayısal eşikler ve kurum isimleri üzerinden kurgulanır.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Meclis Soruşturması Süreci ve Seçim Yenileme Yasğı

Hints

Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma açıldığında, Meclis'in denetim gücünü koruyan özel bir yasak devreye girer.

Bu yasak, Cumhurbaşkanı'nın kendi görev süresini veya Meclis'in yapısını etkileyebilecek en güçlü yetkisiyle ilgilidir.

Anayasa'nın 105. maddesinin son fıkrasını hatırla: Soruşturma altındaki bir lider, kendisini soruşturan kurumu dağıtabilir mi?

Practice More

Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların cezai sorumluluk sürecindeki benzerlikleri ve farkları inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 39Question →

1982 Anayasası'nın 2017 değişikliği ile düzenlenen güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu kapsamında işletilen Meclis soruşturması süreci ve bu süreçte görev alan 'Soruşturma Komisyonu'nun teşekkül usulüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Soruşturma komisyonu; siyasi parti gruplarının, Meclis'teki güçleri oranında komisyona verebilecekleri üye sayısının üç katı olarak gösterecekleri adaylar arasından, her siyasi parti grubu için ayrı ayrı ad çekme (kura) usulüyle belirlenen on beş üyeden oluşur.

Meclis soruşturması açılmasına dair önerge, üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun (400 milletvekili) ıslak imzası ve gizli oyu ile TBMM Başkanlığına verilir.

Hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, soruşturma süreci tamamlanıp Yüce Divan'da beraat kararı çıkana kadar yürütme yetkilerini kullanamaz.

Soruşturma komisyonu, raporunu en geç bir ay içinde TBMM Başkanlığına sunar ve bu süre hiçbir koşulda uzatılamaz; aksi halde soruşturma düşer.

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu sadece görevde bulunduğu süre boyunca işlediği ve doğrudan göreviyle ilgili olan 'vatana ihanet' suçu ile sınırlandırılmıştır.

Show answer & explanation

Answer: Soruşturma komisyonu; siyasi parti gruplarının, Meclis'teki güçleri oranında komisyona verebilecekleri üye sayısının üç katı olarak gösterecekleri adaylar arasından, her siyasi parti grubu için ayrı ayrı ad çekme (kura) usulüyle belirlenen on beş üyeden oluşur.

Answer

Soruşturma komisyonu üyeleri, her siyasi parti grubunun gösterdiği üç katı aday arasından kura ile belirlenen 15 milletvekilinden oluşur.

Doğru ifadeye göre, Meclis soruşturma komisyonu 15 üyeden oluşur ve bu üyeler siyasi parti gruplarının kendi içlerinden belirledikleri üye sayısının üç katı aday arasından çekilen kura (ad çekme) usulü ile belirlenir. Bu, sürecin tarafsızlığını korumaya yönelik teknik bir anayasal ayrıntıdır.

Step-by-Step Solution

Önerge Verme Aşaması

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) ile önerge verilir.

Sürecin başlatılması için asgari katılım şartıdır.

Soruşturma Açılması Kararı

Meclis, önergeyi bir ay içinde görüşür ve üye tamsayısının beşte üçü (

360

) ile soruşturma açılmasına karar verir.

Soruşturmanın ciddi bir temele dayanması için nitelikli çoğunluk aranır.

Komisyonun Kurulması

15 kişilik bir komisyon kurulur; üyeler kura (ad çekme) yöntemiyle seçilir.

Siyasi partilerin objektif ve adil bir şekilde temsil edilmesini sağlamak.

Yüce Divan'a Sevk

Komisyon raporu sonrası üye tamsayısının üçte ikisi (

400

) ile sevk kararı alınır.

Cumhurbaşkanının yargılanması için en yüksek anayasal çoğunluk eşiğidir.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Meclis Soruşturma Komisyonu Teşekkülü

Hints

Meclis soruşturma komisyonunun kaç kişiden oluştuğunu ve üyelerin hangi yöntemle (kura mı, seçim mi?) belirlendiğini hatırlamaya çalışın.

Önerge için salt çoğunluk (

301

), soruşturma açılması için beşte üç (

360

) ve sevk için üçte iki (

400

) oy gerektiğini unutmayın.

Anayasa'nın 105. maddesine göre, komisyon üyeleri siyasi parti gruplarının önerdiği üç katı aday arasından çekilen kurayla belirlenen 15 milletvekilidir.

Practice More

Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların cezai sorumluluk sürecini inceleyerek Cumhurbaşkanı süreciyle olan benzerliklerini karşılaştırın.

Estimated Time:1m 30s

Question 40Question →

1982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu ve Meclis soruşturması süreciyle ilgili aşağıda yer alan ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanı hakkında, bir suç işlediği iddiasıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

milletvekili) vereceği önergeyle soruşturma açılması istenebilir.

Soruşturma açılmasına karar verilmesi durumunda; siyasi parti gruplarının, güçleri oranında komisyona verebilecekleri üye sayısının üç katı aday arasından ad çekme suretiyle kurulan

15

kişilik bir komisyon soruşturmayı yürütür.

Cumhurbaşkanı, sadece göreviyle ilgili suçlardan dolayı değil, kişisel suçları da dahil olmak üzere işlediği iddia edilen tüm suçlar için Meclis soruşturmasına tabi tutulabilir.

Hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, ancak Yüce Divana sevk edildikten sonra Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine karar veremez.

Meclis, üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun (

400

milletvekili) gizli oyuyla Cumhurbaşkanını Yüce Divana sevk etme kararı alabilir.

Show answer & explanation

Answer: Hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, ancak Yüce Divana sevk edildikten sonra Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine karar veremez.

Answer

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanının seçimleri yenileme yetkisinin ancak Yüce Divana sevkten sonra kısıtlandığını belirten seçenek yanlıştır; bu yasak soruşturma açılması kararıyla başlar.

Doğru cevap olan seçenek yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın

105

. maddesine göre, hakkında soruşturma açılmasına karar verilen (

360

milletvekilinin oyuyla) Cumhurbaşkanı, bu aşamadan itibaren seçimlerin yenilenmesine karar veremez. Yani bu yasak için Yüce Divana sevk aşamasına (

400

oy) kadar beklenmez; soruşturmanın açılmış olması yeterlidir.

Step-by-Step Solution

Meclis soruşturması önerge şartını belirle.

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) önerge verir.

Sürecin başlaması için gerekli ilk sayısal eşiktir.

Soruşturma açılması kararının sonuçlarını analiz et.

Üye tamsayısının beşte üçü (

360

) ile soruşturma açılmasına karar verilir ve bu andan itibaren Cumhurbaşkanı seçimleri yenileyemez.

Anayasa'nın

105

. maddesi uyarınca soruşturma altındaki yürütmenin meclisi feshetmesini önlemek amaçlanır.

Yüce Divan sevk şartlarını kontrol et.

Komisyon raporu sonrası üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu (

400

) ile sevk kararı alınır.

Cezai sorumluluğun yargı aşamasına geçmesi için en yüksek nitelikli çoğunluk aranır.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Meclis Soruşturması Usulü ve Kısıtlamalar

Hints

Cumhurbaşkanının meclis soruşturması sürecinde hangi aşamada yetkilerinin kısıtlanmaya başladığına dikkat edin.

Soruşturma açılması kararı (

360

oy) ile Yüce Divana sevk kararı (

400

oy) farklı aşamalardır. Seçim yasağı bunlardan hangisinde başlar?

Anayasa'nın

105

. maddesine göre, seçimlerin yenilenmesine karar verme yasağı 'soruşturma açılması kararı' ile birlikte yürürlüğe girer.

Practice More

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda vekalet ve seçim süreleri konusunu tekrar edin.

Estimated Time:1m 30s

PreviousPage 2 / 4Next

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution