Examkin

Question

Difficulty: HardHukukun Uygulanması ve Yorum Yöntemleri

47214721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 11. maddesi ve ilgili hükümleri uyarınca, bir uyuşmazlığı karara bağlamakla görevli olan hâkimin hukuku uygulama ve boşluk doldurma metodolojisine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Hâkim, kanun metnini yorumlarken metnin 'sözü' (lafzı) ile 'özü' (ruhu) arasında mutlak bir öncelik sırası gözetmeli; metnin lafzı dil bilgisi kuralları bakımından açık olduğu sürece tarihî veya gai yorum yöntemlerine başvurmamalıdır.
  2. B
    Kanun koyucunun uyuşmazlık konusunu bilerek ve isteyerek düzenlemediği durumlar 'kanun boşluğu' (kural dışı boşluk) olarak nitelendirilir ve bu durumda hâkim, örf ve adet hukukuna başvurmadan doğrudan kendisi bir kural koyar.
  3. Yazılı hukukta ve örf-adet hukukunda uyuşmazlığa uygulanacak bir kuralın bulunmaması hali 'hukuk boşluğu'dur; bu durumda hâkim, kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar verir.Answer
  4. D
    Kanun hükmünün lafzının, kanun koyucunun amacıyla bağdaşmayacak şekilde çok geniş olduğu 'örtülü boşluk' hallerinde; hâkim mevcut hükmü ihmal ederek doğrudan hukuk yaratma yoluna gitmeli ve yeni bir genel kural ihdas etmelidir.
  5. E
    Hâkimin hukuk yaratırken izleyeceği süreçte bilimsel görüşlerden (doktrin) ve yargı kararlarından (içtihat) yararlanması, yargı bağımsızlığını ve kuvvetler ayrılığını zedeleyeceği gerekçesiyle kanunen yasaklanmıştır.

Answer

Hukuk boşluğu durumunda hâkimin kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar vermesi doğrudur.
Türk Medeni Kanunu'nun 11. maddesi uyarınca hâkim, bir uyuşmazlığı çözerken önce kanun hükümlerine, sonra örf ve adet hukukuna bakar. Her iki kaynakta da hüküm bulunmaması durumu 'hukuk boşluğu' olarak tanımlanır ve bu halde hâkim, kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre (genel ve soyut bir kural koyarak) kararını verir.

Step-by-Step Solution

1
Yazılı Hukuk Kontrolü
Uyuşmazlığa uygulanacak bir kanun hükmünün (lafız ve ruhuyla) olup olmadığına bakılır.
TMK m. 1/1 gereği ilk sırada yazılı hukuk gelir.
2
Kanun Boşluğu Tespiti
Eğer yazılı hukukta kural yoksa 'kanun boşluğu' tespit edilir.
Yazılı kuralın yokluğu bir sonraki aşamaya geçişi sağlar.
3
Yazısız Hukuk (Örf ve Adet) Kontrolü
Uyuşmazlığa uygulanacak yerleşik bir örf ve adet kuralı aranır.
TMK m. 1/2 uyarınca yazılı kaynaklardan sonra yazısız kaynaklar gelir.
4
Hukuk Boşluğu ve Hukuk Yaratma
Ne yazılı ne de yazısız hukukta kural bulunamaması durumunda 'hukuk boşluğu' oluşur ve hâkim kanun koyucu gibi hareket eder.
Hâkimin uyuşmazlığı çözme zorunluluğu (denegatio iustitiae yasağı) gereği bu yetki verilmiştir.

Key Concept

Hâkimin Hukuk Yaratma Yetkisi ve Kaynaklar Hiyerarşisi

Practice More

Hâkimin takdir yetkisi (TMK m. 4) ile hukuk yaratma yetkisi (TMK m. 1) arasındaki temel farkları içeren bir vaka sorusu çözebilirsiniz.
Estimated Time:1m 40s
Rate this question

Topics

Hukukun Uygulanması ve Yorum Yöntemleri

More questions from this topic