Türk Anayasa Tarihi

Gayrimüslim tebaaya yönelik yeni haklar getiren $1856$ Islahat Fermanı'nın hazırlanış süreci ve $1856$ Paris Barış Antlaşması ile kurulan hukuki ilişki dikkate alındığında, bu belgeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

1876 tarihli Kanun-i Esasi’nin ilk metninde Padişah’a tanınan ve 1909 anayasa değişiklikleri ile tamamen yürürlükten kaldırılan yetki aşağıdakilerden hangisidir?

1876 Kanun-i Esasi’nin 1909 yılı değişiklikleri, Osmanlı parlamenter sisteminin gelişimi açısından bir dönüm noktası kabul edilir. Bu anayasa değişiklikleriyle padişahın yürütme üzerindeki mutlak gücü sınırlandırılırken yasamanın ağırlığı artırılmıştır.

Buna göre, 1909 değişiklikleri ile padişahın "Meclis-i Mebusan’ı feshetme yetkisi" üzerinde yapılan düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

1876 tarihli Kanun-i Esasi’nin ilk metnine göre, Padişah’ın Meclis-i Umumi tarafından kabul edilen kanun tasarıları üzerindeki yetkisi aşağıdakilerden hangisidir?

1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu), değiştirilmesi için kanunlardan daha zor bir usul öngörmediği için "yumuşak anayasa" özelliği taşır. Bununla birlikte, anayasanın 3. maddesinde yer alan "Yasama ve yürütme kudreti, milletin yegâne ve gerçek temsilcisi olan Büyük Millet Meclisi'nde tecelli ve temerküz eder." hükmüyle güçler birliği ilkesi benimsenmiştir.

Buna göre, 1921 Anayasası'nda uygulanan hükümet sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

1961 Anayasası, 1924 Anayasası'nın dayandığı 'meclis üstünlüğü' ve 'çoğunlukçu demokrasi' modelinin demokratik haklar üzerinde yarattığı riskleri bertaraf etmek amacıyla, 'kuvvetler ayrılığı' ve 'hukukun üstünlüğü' ilkelerini kurumsal bir çerçeveye oturtmuştur. Bu felsefe doğrultusunda, iktidarın sınırlandırılması ve paylaştırılması amacıyla 1961 Anayasası ile getirilen kurumsal veya yapısal düzenlemeler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

1876 tarihli Kanun-i Esasi'nin 1909 yılındaki değişikliklerinden önceki orijinal metni dikkate alındığında, hükümeti temsil eden Heyet-i Vükela'nın (Bakanlar Kurulu) siyasi sorumluluğu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

1876 tarihli Kanun-i Esasi’nin ilk metni dikkate alındığında, yasama organı olan Meclis-i Umumi'nin bir kanadını oluşturan Heyet-i Ayan üyelerinin atanması ve görev süreleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Osmanlı Devleti'nde 1909 yılında gerçekleştirilen anayasa değişiklikleri ile parlamenter sistemin temel ilkelerinden biri olan 'hükümetin sorumluluğu' yeniden düzenlenmiştir. 1876 Kanun-i Esasi'nin ilk metninde hükümet Padişah'a karşı sorumluyken, 1909 değişikliği ile bu sorumluluk halkın temsilcilerinden oluşan meclise devredilmiştir. Buna göre, 1909 değişiklikleri ile hükümet (Heyet-i Vükela) aşağıdakilerden hangisine karşı sorumlu tutulmuştur?

Osmanlı hukuk tarihinde padişahın mutlak otoritesinin ilk kez sınırlandırılması bakımından büyük önem taşıyan ve hukukçular tarafından bir 'anayasal belge' olarak nitelendirilen Sened-i İttifak (1808) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi, bu belgenin hukuki mahiyetini ve iktidarın sınırlandırılma biçimini en doğru şekilde yansıtmaktadır?

$1856$ Paris Barış Antlaşması'nın $9$. maddesinde, Osmanlı Padişahı'nın tebaasının durumunu iyileştirmek için kendi rızasıyla ilan ettiği Islahat Fermanı'na vurgu yapılmıştır. Bu ferman ile gayrimüslim tebaaya tanınan aşağıdaki haklardan hangisi, Tanzimat Fermanı'nın ($1839$) getirdiği "can ve mal güvenliği" gibi genel teminatların ötesine geçerek gayrimüslimlerin doğrudan siyasi ve idari hayata katılımını hedeflemiştir?

Osmanlı Devleti'nde 1808 yılında Padişah II. Mahmut ile taşradaki güçlü yerel otoriterler (Âyanlar) arasında imzalanan Sened-i İttifak, Türk anayasal gelişmeleri içinde önemli bir başlangıç kabul edilir. Bu belgenin hukukî niteliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

1921 Anayasası'nda (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu) yer alan "Yürütme kudreti ve yasama yetkisi, milletin yegâne ve gerçek temsilcisi olan Büyük Millet Meclisi'nde belirir ve toplanır." hükmü, kuvvetler birliği ilkesinin bir sonucudur. Bu hükme dayanarak, 1921 Anayasası'nın aşağıdaki hükümet sistemlerinden hangisini benimsediği söylenebilir?

1839 yılında ilan edilen Tanzimat Fermanı'nda (Gülhane Hatt-ı Hümayunu), padişah "vazedilecek kanunlara bizzat kendisinin de uyacağını" beyan etmiştir.

Bu taahhüt, Türk anayasa hukuku tarihi bakımından aşağıdaki temel ilkelerden hangisinin ilk somut adımı olarak kabul edilmektedir?

1961 Anayasası; hukuk devleti, sosyal devlet ve çoğulcu demokrasi ilkelerini güvence altına almak adına iktidarın tek bir merkezde toplanmasını engelleyecek denetim mekanizmaları ve kurumlar oluşturmuştur. Bu kurumsal düzenlemelerin en dikkat çekici olanlarından biri de yasama organının yapısında gerçekleştirilen radikal değişikliktir. Buna göre, 1961 Anayasası'na göre Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM), "Millet Meclisi" ile birlikte ikinci kanadını oluşturan ve Türk parlamento tarihinde "iki meclisli" yapıyı tesis eden kurum aşağıdakilerden hangisidir?

Türk anayasa tarihi belgeleri incelendiğinde, Sened-i İttifak'ı (1808) kendisinden sonra gelen Tanzimat ve Islahat fermanlarından ayıran temel hukuki nitelik aşağıdakilerden hangisidir?

1924 Anayasası'na göre "teşrii" yetki münhasıran Türkiye Büyük Millet Meclisine aitken, "icrai" yetki Meclis tarafından seçilen Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu eliyle kullanılır. Bu yapı uyarınca 1924 Anayasası'nda benimsenen hükümet sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

$1982$ Anayasası'nın hazırlık süreci, Kurucu Meclis'in yetki dağılımı ve Anayasa'nın kabulüyle başlayan geçiş dönemine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

1909 Anayasa değişiklikleri ile Kanun-i Esasi'ye eklenen ve Türk anayasa hukukunda 'dernek kurma özgürlüğü'nün temelini oluşturan hak aşağıdakilerden hangisidir?

1924 Anayasası, 1921 Anayasası'nın "Meclis hükümeti" ile Batılı anlamdaki "parlamenter sistem" arasında bir geçiş formu olan "karma hükümet sistemi"ni benimsemiştir. Bu sistemde "kuvvetler birliği ve görevler ayrılığı" esası hakim kılınmıştır.

Bu hükümet sisteminin işleyişi ve 1924 Anayasası'nın yapısal özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu dönem anayasal düzeni için doğru bir tespittir?