Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri

14 questions

Ana muhalefet partisi meclis grubu, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren yeni bir olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin anayasaya aykırı olduğu iddiasıyla doğrudan iptal davası açmıştır. Dava dilekçesinde, söz konusu kararnamenin "yerleşme ve seyahat hürriyeti" üzerine getirdiği bazı kısıtlamaların, yürütme organının anayasal düzenleme yetkisini aştığı ileri sürülmektedir.

Buna göre, Anayasa Mahkemesinin dosyayı incelemesi neticesinde vereceği kararın gerekçesi ve yönü aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?

İlgili hakkın anayasadaki konumu itibarıyla yürütmenin asli düzenleme alanı dışında kalması nedeniyle kararnamenin iptaline karar verilmelidir.

Düzenleyici işlemin mahiyeti gereği anayasaya uygunluk denetimi yargı yoluna kapalı olduğundan, mahkemenin yetkisizlik kararı vererek başvuruyu usulden reddetmesi gerekir.

Sınırlamanın hakkın özüne dokunmadığı ve ölçülülük ilkesine aykırı olmadığı tespit edilirse, davanın esastan reddine karar verilmelidir.

Dava konusu işlem ancak mahkemelerde görülmekte olan bir davada itiraz yoluyla denetlenebileceğinden, doğrudan açılan iptal davasının reddedilmesi gerekir.

Yerleşme ve seyahat hürriyetinin devletten hizmet talep edilen pozitif statü hakları arasında yer alması sebebiyle, işlemin anayasaya uygun olduğuna hükmedilmelidir.

Show answer & explanation

Answer: İlgili hakkın anayasadaki konumu itibarıyla yürütmenin asli düzenleme alanı dışında kalması nedeniyle kararnamenin iptaline karar verilmelidir.

Answer

İlgili hakkın anayasadaki konumu itibarıyla yürütmenin asli düzenleme alanı dışında kalması nedeniyle kararnamenin iptaline karar verilmelidir.

Anayasamıza göre Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin konularda olağan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir. Ancak bu yetkinin anayasal sınırları vardır; anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri (negatif statü hakları) ile dördüncü bölümde yer alan siyasi haklar ve ödevler (aktif statü hakları) olağan kararname ile kesinlikle düzenlenemez. Dava konusu edilen 'yerleşme ve seyahat hürriyeti' bir kişi hakkı (negatif statü hakkı) olduğundan, bu alanda olağan bir kararname çıkarılması mümkün değildir. Bu sebeple işlem konu yetkisi yönünden açıkça anayasaya aykırıdır ve Anayasa Mahkemesince iptal edilmelidir.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlığa konu olan idari işlemin türünü tespit etme

İşlemin bir 'olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi' olduğu belirlenir.

Uygulanacak anayasal kuralın ve denetim rejiminin sınırlarını belirlemek için işlemin mahiyeti önemlidir.

Düzenlemeye konu edilen hakkın anayasal kategorisini belirleme

Yerleşme ve seyahat hürriyetinin anayasada 'Kişinin Hakları ve Ödevleri' (negatif statü hakları) bölümünde yer aldığı tespit edilir.

Olağan kararnamelerin düzenleyebileceği hak alanları, anayasadaki hak kategorilerine göre kesin çizgilerle ayrılmıştır.

Olağan kararnamelerin konu bakımından anayasal sınırlarını uygulama

Anayasaya göre olağan kararnamelerle yalnızca sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilir; kişi hakları ve siyasi haklar düzenlenemez.

Yürütmenin asli düzenleme yetkisi, çekirdek ve koruyucu hakları kapsayacak şekilde genişletilemez.

Anayasa Mahkemesinin yargısal yetkisini ve karar yönünü tayin etme

Mahkemenin, olağan kararnameleri iptal etme yetkisi bulunduğundan ve işlem konu yetkisi bakımından sakat olduğundan iptal kararı vermesi gerektiği sonucuna varılır.

Anayasaya aykırı bir normatif işlemin hukuk aleminden kaldırılması gerekir.

Key Concept

Olağan Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Konu Bakımından Sınırları ve Yargısal Denetimi

Question 2Question →

Ülkede herhangi bir olağanüstü hal (OHAL) ilan edilmemiş bir dönemde iki farklı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) yayımlanmıştır. Birinci CBK, Anayasa'da yer alan "Kişi Hürriyeti ve Güvenliği" alanında bazı yeni sınırlamalar ve düzenlemeler içermektedir. İkinci CBK ise anayasal olarak CBK ile düzenlenmesi mümkün olan sosyal ve ekonomik haklar bölümündeki bir konuyu düzenlemektedir; ancak bu konu daha önceden TBMM tarafından çıkarılan bir kanunla açıkça ve ayrıntılı olarak düzenlenmiş durumdadır.

1982 Anayasası hükümleri dikkate alındığında, yayımlanan bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin hukuki durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Birinci CBK ile kişi hak ve ödevleri düzenlenemeyeceğinden bu kararname konu unsuru bakımından Anayasa'ya aykırıdır; ikinci CBK'nın düzenlediği alanda ise kanun ile kararnamenin farklı hükümler içermesi hâlinde kanun hükümleri uygulanır.

Olağan dönem kararnameleriyle tüm temel hak ve hürriyetler düzenlenebileceğinden birinci CBK geçerlidir; ikinci CBK ise önceki tarihli kanunu zımnen yürürlükten kaldırarak yeni hukuki durumu belirler.

Olağan dönemde çıkarılan bu kararnameler doğrudan Anayasa Mahkemesinin yargısal denetimine tabi olmadığından, anayasaya aykırılık iddiaları ancak Danıştayda açılacak iptal davasına konu edilebilir.

Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri normlar hiyerarşisinde kanunlarla eşdeğer kabul edildiğinden, ikinci CBK'nın ilgili kanunla çelişmesi durumunda "sonraki tarihli norm" kuralı gereğince kararnamenin hükümleri esas alınır.

Birinci CBK, Anayasa'nın 15. maddesinde belirtilen çekirdek haklara dokunmadığı sürece geçerlidir; ikinci CBK ise yayımlandığı gün TBMM onayına sunulmadığı takdirde kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Show answer & explanation

Answer: Birinci CBK ile kişi hak ve ödevleri düzenlenemeyeceğinden bu kararname konu unsuru bakımından Anayasa'ya aykırıdır; ikinci CBK'nın düzenlediği alanda ise kanun ile kararnamenin farklı hükümler içermesi hâlinde kanun hükümleri uygulanır.

Answer

Birinci kararnamenin kişi haklarını düzenlemesi sebebiyle Anayasa'ya konu bakımından aykırı olduğu ve ikinci kararnamenin kanunla çelişmesi durumunda normlar hiyerarşisi gereği kanun hükümlerinin uygulanacağı yönündeki seçenektir.

1982 Anayasası'nın 104. maddesine göre, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri (CBK) ile sadece sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilir; kişi hakları ve siyasi haklar düzenlenemez. Bu nedenle 'Kişi Hürriyeti ve Güvenliği' alanını düzenleyen birinci CBK anayasaya aykırıdır. Aynı madde uyarınca, kanunda açıkça düzenlenen konularda CBK çıkarılamaz ve Türkiye Büyük Millet Meclisinin çıkardığı kanunlar ile CBK'ların farklı hükümler içermesi durumunda daima kanun hükümleri uygulanır. Bu kurallar bütünü, doğru seçenekte tam ve eksiksiz olarak ifade edilmiştir.

Step-by-Step Solution

Birinci CBK'nın konu yönünden hukuki sınırlarını değerlendir.

1982 Anayasası Madde 104'e göre olağan dönem CBK'ları ile kişi hakları ve siyasi haklar düzenlenemez. 'Kişi Hürriyeti ve Güvenliği' bu yasak alana girdiği için birinci CBK konu unsuru yönünden anayasaya aykırıdır.

Yürütmenin aslî düzenleme yetkisinin temel haklar alanındaki kesin anayasal sınırlarını belirlemek.

İkinci CBK'nın kanunla olan hiyerarşik ilişkisini değerlendir.

Anayasa Madde 104'e göre, kanunda açıkça düzenlenen konularda CBK çıkarılamaz ve kanun ile CBK'nın farklı hükümler içermesi halinde kanun hükümleri uygulanır. İkinci CBK kanunla düzenlenmiş bir alanda olduğu için kanun üstün tutulur.

Normlar hiyerarşisinde yasama organının işlemlerinin yürütmenin olağan düzenleyici işlemlerine olan üstünlüğünü tespit etmek.

Key Concept

Olağan Dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Konu Sınırları ve Kanunlarla Olan Hiyerarşik İlişkisi

Question 3Question →

1982 Anayasası uyarınca, Cumhurbaşkanının yürütme yetkisine ilişkin konularda çıkardığı olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) hukuki rejimi ve kanunlar karşısındaki durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri CBK ile düzenlenebilir.

Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda, boşluk bulunması halinde CBK çıkarılması mümkündür.

Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, daha önce çıkarılmış olan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

Bir konuda hem kanun hem de Cumhurbaşkanlığı kararnamesi bulunması ve hükümlerin çatışması halinde, yürürlük tarihi daha yeni olan norm uygulanır.

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri yargısal denetime tabi değildir ve bunlar aleyhine Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılamaz.

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, daha önce çıkarılmış olan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümsüz hale geleceği ifadesi doğrudur.

1982 Anayasası'nın 104. maddesinin 17. fıkrasında açıkça belirtildiği üzere, Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir. Bu kural, yasamanın yürütme üzerindeki önceliğini ve normlar hiyerarşisindeki üstünlüğünü korumayı amaçlar.

Step-by-Step Solution

CBK'nın konu bakımından sınırlarını belirle.

Olağan dönem CBK'ları sadece sosyal ve ekonomik hakları düzenleyebilir; temel hak ve hürriyetlerin diğer kısımlarına giremez.

Anayasa m. 104/17 uyarınca yürütme yetkisine ilişkin sınırlı bir yetki söz konusudur.

Kanun ile CBK arasındaki normlar hiyerarşisi ilişkisini değerlendir.

Kanunlar CBK'lardan üstündür; çatışma halinde kanun uygulanır ve yasama organı (TBMM) müdahale ederse CBK etkisini kaybeder.

Yasama yetkisinin asilliği ve genelliği ilkesi gereği, TBMM aynı alanı kanunla düzenleyerek idari düzenlemeyi hükümsüz bırakabilir.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Kanun Karşısındaki Statüsü

Question 4Question →

1982 Anayasası’nın 104. maddesinde düzenlenen olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) hukukî rejimi ve bu kararnamelerin kanunlar ile olan normatif ilişkisi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Anayasa'nın "Kişinin Hakları ve Ödevleri" ile "Siyasi Haklar ve Ödevler" bölümlerinde yer alan haklar, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenemez.

Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen bir konuda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılması mümkün değildir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması hâlinde, tarihine bakılmaksızın kanun hükümleri uygulanır.

Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, daha önce aynı konuda çıkarılmış olan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

Bir konuda kanunla açıkça düzenleme yapılmışsa, o konunun kanuna aykırı olmayan kısımları için 'lex posterior' (sonraki kanun) ilkesi uyarınca yeni bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılabilir.

Show answer & explanation

Answer: Bir konuda kanunla açıkça düzenleme yapılmışsa, o konunun kanuna aykırı olmayan kısımları için 'lex posterior' (sonraki kanun) ilkesi uyarınca yeni bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılabilir.

Answer

Kanunda açıkça düzenlenen bir konuda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamayacağı kuralı uyarınca, 'sonraki tarihli düzenleme' (lex posterior) mantığıyla yeni bir kararname çıkarılamaz.

Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü Anayasa'nın 104. maddesine göre, kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Bu kural, yasamanın asli ve genel yetkisini korumaktadır. Bir alan kanunla düzenlenmişse, yürütme bu alana 'sonraki tarihli düzenleme' (lex posterior) gerekçesiyle müdahale edemez. Normlar hiyerarşisinde farklı düzeyde bulunan metinler arasında (Kanun üstte, CBK altta), tarihsel öncelik değil, hiyerarşik üstünlük esas alınır.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 104/17. fıkrasındaki sınırlamaları incele.

Üç temel yasak alan tespit edilir: Haklar kategorisi yasağı, münhasır kanun alanı yasağı ve kanunda açıkça düzenlenen konu yasağı.

CBK'nın geçerlilik şartlarını belirlemek için anayasal çerçeveyi anlamak gerekir.

Kanun ve CBK arasındaki hiyerarşik ilişkiyi analiz et.

Kanun ile CBK çatıştığında kanun uygulanır; TBMM aynı konuda kanun çıkarırsa CBK hükümsüz kalır.

Normlar hiyerarşisi ve çatışma çözme kurallarını doğrulamak için gereklidir.

Seçeneklerdeki 'lex posterior' (sonraki düzenleme) vurgusunu değerlendir.

Kanun ile CBK farklı hiyerarşik basamaklarda olduğu için, tarihsel öncelik üstünlük sağlamaz; kanun her zaman üstündür.

Hatalı olan hukukî yorumu tespit etmek için normlar arası ilişkiyi doğru kurmak gerekir.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Kanunlar Karşısındaki İkincil Konumu

Question 5Question →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan değişiklikler uyarınca düzenlenen Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) rejimiyle ilgili olarak; olağan dönem CBK'ları ile olağanüstü hal (OHAL) CBK'larının konu, hiyerarşi ve yargısal denetim özellikleri bakımından karşılaştırılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Olağan dönem CBK'ları Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda da çıkarılabilirken, OHAL CBK'ları sadece kanunla düzenlenen alanlarda çıkarılabilir.

Olağan dönem CBK'ları yayımlandıkları gün Türkiye Büyük Millet Meclisi onayına sunulmak zorundayken; OHAL CBK'ları Meclis onayına tabi olmaksızın kalıcı hukuk normu haline gelirler.

Olağan dönem CBK'ları ile kişi hakları ve siyasi haklar düzenlenemezken; OHAL CBK'ları, çekirdek haklar saklı kalmak ve ölçülülük ilkesine uymak kaydıyla bu hakları da düzenleyebilir.

Olağan dönem CBK'ları üzerinde sadece şekil bakımından Anayasa Mahkemesi denetimi mevcutken; OHAL CBK'ları hem şekil hem esas yönünden Anayasa Mahkemesi denetimine tabidir.

Bir konuda kanun ile olağan dönem CBK'sı arasında farklı hükümler bulunması halinde, 'sonraki düzenleme öncekini ilga eder' ilkesi gereğince tarihi daha yeni olan düzenleme uygulanır.

Show answer & explanation

Answer: Olağan dönem CBK'ları ile kişi hakları ve siyasi haklar düzenlenemezken; OHAL CBK'ları, çekirdek haklar saklı kalmak ve ölçülülük ilkesine uymak kaydıyla bu hakları da düzenleyebilir.

Answer

Anayasa'nın 104. maddesine göre olağan CBK'lar temel hakların negatif ve aktif statü gruplarını (kişi ve siyasi haklar) düzenleyemez. Ancak 119. maddeye dayanan OHAL CBK'ları, 15. maddedeki çekirdek haklara dokunmamak kaydıyla bu alanlarda düzenleme yapabilir.

Step-by-Step Solution

Olağan dönem CBK'larının konu sınırlarını analiz et.

Anayasa m. 104 uyarınca; kişi hakları (1. bölüm), ödevleri (2. bölüm) ve siyasi haklar (4. bölüm) düzenlenemez. Sadece sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilir.

Yürütmenin asli düzenleme yetkisinin sınırlarını belirlemek için.

OHAL CBK'larının konu kapsamını belirle.

Anayasa m. 119 ve m. 15 çerçevesinde, OHAL'in gerekli kıldığı konularda m. 104'teki konu sınırlamalarına tabi olmaksızın düzenleme yapılabilir.

Olağanüstü yönetim usullerinin hukuk devleti sınırlarını anlamak için.

Normlar hiyerarşisindeki yerini kontrol et.

Kanun ile CBK çatışırsa kanun uygulanır; kanunla düzenlenen alanda CBK çıkarılamaz.

Yasamanın yürütme üzerindeki üstünlüğünü doğrulamak için.

Yargısal denetim farkını ayırt et.

Olağan CBK'lar AYM denetimine tabidir; OHAL CBK'ları için AYM'de iptal davası açılamaz.

Yargısal koruma mekanizmalarını tespit etmek için.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Konu Bakımından Sınırları ve OHAL Rejimiyle Farkı

Practice More

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin 'münhasır yetki' alanı olan bakanlıkların kurulması ve teşkilat yapısı konusundaki özel yetkileri inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 6Question →

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) hukukî rejimi, konu bakımından sınırlandırılması ve anayasal denetim usulleri dikkate alındığında, yürürlükteki $1982$ Anayasası hükümlerine göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Olağan dönem CBK'ları ile mülkiyet hakkı ve çalışma hürriyeti gibi haklar, mülkiyetin ve çalışma hayatının ekonomik niteliği sebebiyle Anayasa'nın 'Sosyal ve Ekonomik Haklar' bölümünde düzenlendiğinden bu kararnamelerle doğrudan sınırlandırılabilir.

Olağan dönem CBK'sı ile düzenlenen bir konuda sonradan kanun çıkarılması durumunda, 'yürütmenin düzenleme yetkisinin asliliği' ilkesi gereği kararname hükümleri öncelikle uygulanmaya devam eder; ancak kanunun açıkça kararnamenin ilgili maddesini mülga etmesiyle kararname hükümsüz kalır.

Olağanüstü hal döneminde çıkarılan CBK’lar, Resmî Gazete’de yayımlandıkları gün TBMM onayına sunulur ve Meclis tarafından

3

ay içinde karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Olağan dönem CBK'larının anayasaya aykırılığı iddiasıyla sadece iptal davası (soyut norm denetimi) açılabilir; mahkemelerin itiraz yoluyla (somut norm denetimi) bu kararnameleri Anayasa Mahkemesi'ne taşıma yetkisi bulunmamaktadır.

Olağanüstü hal CBK'ları ile temel hakların tamamı, ölçülülük ilkesine uyulmak kaydıyla durdurulabilir ve bu kararnameler aleyhine, yayımlandıkları tarihten itibaren

60

gün içinde Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Show answer & explanation

Answer: Olağanüstü hal döneminde çıkarılan CBK’lar, Resmî Gazete’de yayımlandıkları gün TBMM onayına sunulur ve Meclis tarafından $3$ ay içinde karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Answer

Olağanüstü hal döneminde çıkarılan CBK’ların yayımlandıkları gün TBMM onayına sunulması ve üç ay içinde Meclis tarafından karara bağlanmaması durumunda kendiliğinden yürürlükten kalkacağı yönündeki ifade doğrudur.

Yürürlükteki anayasal düzende (

119

. madde), OHAL CBK'ları yayımlandığı gün TBMM'ye sunulmalıdır ve Meclis bu kararnameleri

3

ay içinde görüşüp karara bağlamazsa, kararnameler hukuk aleminden kendiliğinden silinir. Bu kural, yürütmenin olağanüstü yetkilerini süresiz kullanmasını engellemek için getirilmiş kritik bir yasama denetimi mekanizmasıdır.

Step-by-Step Solution

Olağan dönem CBK'larının konu sınırlarını analiz et.

Olağan dönem CBK'ları; kişi hakları, siyasi haklar ve münhasıran kanunla düzenlenen alanlara giremez.

Anayasa'nın

104

. maddesi yürütmeye sadece sosyal ve ekonomik haklar ve münhasır yürütme alanında düzenleme yetkisi verir.

CBK ve Kanun arasındaki hiyerarşik ilişkiyi değerlendir.

Kanun ile CBK çatışırsa kanun uygulanır; TBMM kanun çıkarırsa CBK hükümsüz kalır.

Anayasal hiyerarşide kanun, olağan dönem CBK'sının üstünde yer alır.

OHAL CBK'larının denetim ve onay sürecini incele.

OHAL CBK'ları için AYM yolu kapalıdır ancak TBMM onayı için

3

aylık kesin bir süre öngörülmüştür.

2017

Anayasa değişikliği ile yürütmenin olağanüstü yetkileri üzerinde yasama denetimini güçlendirmek hedeflenmiştir (

119

. madde).

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Hiyerarşik Konumu ve Onay Süreçleri

Estimated Time:3m 0s

Question 7Question →

1982 Anayasası’nın 104. maddesinde düzenlenen Cumhurbaşkanlığı kararnamesi (CBK) yetkisinin kapsamı, sınırları ve bu kararnamelerin kanunlarla olan normatif ilişkisi bakımından aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Mülkiyet hakkına ilişkin bir sınırlamanın olağan dönem CBK'sı ile düzenlenmesi, söz konusu hakkın Anayasa’nın 'Kişi Hakları ve Ödevleri' (ikinci bölüm) kapsamında yer alması nedeniyle konu bakımından yetki tecavüzü niteliğindedir.

Anayasa'nın 'Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir' diyerek yürütmeye asfî yetki tanıdığı alanlarda dahi (örn. Bakanlıkların kurulması), TBMM'nin yapacağı bir kanun düzenlemesi hiyerarşik açıdan CBK hükmüne göre öncelikle uygulanır.

Olağan dönem CBK’ları ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde kanun hükümlerinin uygulanması kuralı; idareye, ortada çatışan bir kanun hükmü yokken sadece 'Anayasa'ya aykırılık' iddiasıyla CBK'yı ihmal etme yetkisi tanımaz.

TBMM'nin CBK ile düzenlenen bir konuda kanun çıkarmasıyla 'hükümsüz' hale gelen CBK hükümleri, ilgili kanunun daha sonra TBMM tarafından yürürlükten kaldırılması durumunda herhangi bir işleme gerek kalmaksızın tekrar yürürlüğe girer.

Olağanüstü hal (OHAL) CBK'ları; mülkiyet hakkı, mülkiyetin devri veya siyasi katılım gibi konularda -çekirdek haklara dokunmamak kaydıyla- olağan dönem CBK'larının aksine düzenleme yapma yetkisine sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: TBMM'nin CBK ile düzenlenen bir konuda kanun çıkarmasıyla 'hükümsüz' hale gelen CBK hükümleri, ilgili kanunun daha sonra TBMM tarafından yürürlükten kaldırılması durumunda herhangi bir işleme gerek kalmaksızın tekrar yürürlüğe girer.

Answer

TBMM'nin bir konuda kanun çıkarmasıyla hükümsüz hale gelen CBK hükümlerinin, ilgili kanun yürürlükten kalktığında kendiliğinden tekrar yürürlüğe gireceğini savunan ifade hukuken yanlıştır.

Türk hukuk sisteminde 'hükümsüzlük' sonuçları kalıcıdır. Bir üst norm (kanun), bir alt normu (CBK) hükümsüz kıldığında, üst normun daha sonra sistemden çıkması alt normun kendiliğinden canlanmasına yol açmaz. Bu durum, hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerinin bir gereğidir. Dolayısıyla, kanun yürürlükten kalksa dahi CBK hükmünün tekrar geçerlik kazanması için yetkili makam tarafından yeniden bir düzenleme yapılması şarttır.

Step-by-Step Solution

Olağan dönem CBK'larının konu sınırlarını belirle.

Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerindeki kişi hakları ile dördüncü bölümündeki siyasi haklar düzenlenemez; sadece üçüncü bölümdeki sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilir.

Anayasa m. 104/17 gereği olağan dönem CBK'ları için yasaklı alanlar belirlenmiştir.

CBK ile kanun arasındaki hiyerarşik ilişkiyi analiz et.

Kanunlar CBK'lardan üstündür. Çatışma durumunda kanun uygulanır; aynı konuda kanun çıkarsa CBK hükümsüz kalır.

Normlar hiyerarşisinde yasama organının yaptığı kanun, yürütme organının yaptığı kararnameden önceliklidir.

Hükümsüz kalan bir normun 'dirilme' (reaktivasyon) durumunu değerlendir.

Hükümsüzlük bir kez gerçekleştikten sonra, bu sonuca yol açan kanunun ortadan kalkması CBK'yı otomatik olarak geri getirmez.

Türk hukukunda normların kendiliğinden yürürlüğe girmesi ilkesi kabul edilmemiştir; yeni bir irade beyanı (yeni bir CBK) şarttır.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Kanunlar Karşısındaki Hukuki Durumu ve Hükümsüzlük Rejimi

Practice More

CBK'ların yargısal denetiminde Anayasa Mahkemesi'nin 'konu bakımından yetki' (yasak alan) incelemesi ile 'içerik bakımından yerindelik' denetimi arasındaki farkı inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:3m 0s

Question 8Question →

$1982$ Anayasası'na göre, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ile düzenlenebilecek konu alanları dikkate alındığında; aşağıdakilerden hangisi bir CBK ile düzenlenebilir?

Mülkiyet hakkı

Sosyal güvenlik hakkı

Dilekçe hakkı

Kişi hürriyeti ve güvenliği

Vatandaşlık hakkı

Show answer & explanation

Answer: Sosyal güvenlik hakkı

Answer

Sosyal güvenlik hakkı, pozitif statü hakları (sosyal ve ekonomik haklar) arasında yer aldığı için olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenebilir.

Sosyal güvenlik hakkı, Anayasa'nın 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' başlıklı üçüncü bölümünde yer almaktadır.

1982

Anayasası'na göre, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilirken; kişi hakları ve siyasi hakların düzenlenmesi yasaktır.

Step-by-Step Solution

Olağan dönem CBK'larının konu bakımından sınırlarını belirlemek.

Olağan CBK'lar ile Anayasa'daki 'Kişi Hakları' (1. ve 2. Bölüm) ve 'Siyasi Haklar' (4. Bölüm) düzenlenemez. Sadece 'Sosyal ve Ekonomik Haklar' (3. Bölüm) düzenlenebilir.

1982 Anayasası'nın

104

. maddesi uyarınca yürütme yetkisine ilişkin konularda çıkarılan kararnamelerin temel haklar alanındaki yetkisi sınırlandırılmıştır.

Seçeneklerdeki hakların anayasal kategorilerini sınıflandırmak.

Mülkiyet, kişi hürriyeti (Kişi Hakları); Dilekçe, vatandaşlık (Siyasi Haklar); Sosyal güvenlik (Sosyal ve Ekonomik Haklar).

Hangi hakkın düzenlenebileceğini bulmak için hakların Anayasa'daki yerini bilmek gerekir.

Yasaklı olmayan kategorideki hakkı seçmek.

Sosyal güvenlik hakkı doğru cevaptır.

Pozitif statü hakları olağan CBK ile düzenlenebilen tek temel hak grubudur.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Konu Bakımından Sınırları

Hints

Anayasa'nın

104

. maddesine göre olağan CBK'lar ile sadece bir grup temel hak düzenlenebilir.

Kişi hakları ve siyasi haklar 'yasaklı alan' içindedir; sadece 'isteme hakları' olarak da bilinen haklar düzenlenebilir.

Estimated Time:45s

Question 9Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) hukukî rejimi, konu bakımından sınırları ve kanunlarla olan normlar hiyerarşisi ilişkisi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılabilir.

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile mülkiyet hakkı ve yerleşme hürriyeti gibi kişi hakları düzenlenebilir.

Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri aleyhine, yayımlandıkları tarihten itibaren

60

gün içinde Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesi arasında aynı konuda farklı hükümler bulunması durumunda, sonraki tarihli olan norm esas alınır.

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

Anayasa'nın

104

. maddesinde yapılan

2017

değişikliği ile, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile kanunlar arasındaki ilişki netleştirilmiştir. Buna göre, TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda CBK'nın hükümsüz hale geleceği açıkça hükme bağlanmıştır. Bu durum yasama yetkisinin asliliği ve kanunun üstünlüğü ilkesinin bir sonucudur.

Step-by-Step Solution

CBK'nın anayasal dayanağını ve hiyerarşik konumunu belirle.

1982

Anayasası m.

104

uyarınca CBK'lar yürütmenin düzenleyici işlemidir ve kanunların altındadır.

Normlar hiyerarşisinde kanunların CBK'ya üstünlüğünü saptamak için.

Kanun ve CBK çatışması durumundaki hükümsüzlük kuralını incele.

TBMM aynı konuda kanun yaparsa, yasama yetkisinin asliliği gereği CBK hükümsüz kalır.

Yasama organının düzenleme yaptığı bir alanda yürütmenin türevsel yetkisinin sona erdiğini doğrulamak için.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Kanun Karşısındaki İkincilliği

Estimated Time:1m 30s

Question 10Question →

$1982$ Anayasası'nda yer alan düzenlemeler uyarınca, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ( $CBK$ ) hukukî rejimi ve bu kararnamelerin kanunlar ile olan normatif ilişkisi bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz; kanun ile kararname hükümleri arasında farklılık bulunması halinde kanun hükümleri esas alınır ve Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda ilgili kararname hükümsüz hale gelir.

Cumhurbaşkanı, Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan 'Kişinin Hakları ve Ödevleri' ile dördüncü bölümünde yer alan 'Siyasi Haklar ve Ödevler'i olağan dönem kararnameleriyle serbestçe düzenleyebilir.

Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, konu bakımından olağan dönem kararnameleriyle aynı sınırlamalara tabi olup bu kararnamelerin Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanı, kanunların uygulama esaslarını belirlemek amacıyla 'uygulama kararnamesi' adı altında düzenleme yapma yetkisine sahiptir.

Bir konuda hem kanun hem de Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükmü bulunması durumunda, 'lex posterior' (sonraki düzenleme öncekini ilga eder) ilkesi uyarınca tarihsel olarak daha yeni olan düzenleme hangisiyse o uygulanır.

Show answer & explanation

Answer: Kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz; kanun ile kararname hükümleri arasında farklılık bulunması halinde kanun hükümleri esas alınır ve Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda ilgili kararname hükümsüz hale gelir.

Answer

Kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz; kanun ile kararname hükümleri arasında farklılık bulunması halinde kanun hükümleri esas alınır ve TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda ilgili kararname hükümsüz hale gelir.

Doğru ifade, Anayasa'nın

104

. maddesinde yer alan üç temel kısıtlamayı bir arada sunmaktadır: 1) Kanunda açıkça düzenlenen konuda CBK çıkarılamaz, 2) Çatışmada kanun uygulanır (uygulanamama), 3) Aynı konuda kanun çıkarsa CBK hükümsüz kalır.

Step-by-Step Solution

CBK'nın konu bakımından sınırlarını belirle.

Olağan dönem CBK'ları; temel haklar, kişi hakları ve siyasi hakları düzenleyemez (yasak alan), sadece sosyal ve ekonomik hakları düzenleyebilir.

Anayasa'nın

104

. maddesindeki yetki sınırlaması.

Normlar hiyerarşisindeki çatışma kuralını değerlendir.

Kanun ile CBK farklı hükümler içeriyorsa kanun uygulanır (uygulanamama kuralı).

Yasamanın yürütme üzerindeki anayasal üstünlüğü.

TBMM'nin sonradan yaptığı düzenlemenin etkisini incele.

TBMM aynı konuda kanun çıkardığında, o konudaki CBK kendiliğinden hükümsüz hale gelir.

Anayasa Madde

104/17

son cümle.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) kanun karşısındaki hukukî konumu ve hiyerarşik zayıflığı.

Practice More

Kararnameler ile kanunların çatışması durumunda ortaya çıkan 'hükümsüzlük' ve 'uygulanamama' kavramlarını Anayasa Mahkemesi kararları ışığında inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 11Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen yürütme yetkisinin kullanım araçlarından biri olan olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ( $CBK$ ) hukuki rejimi ve yetki sınırları dikkate alındığında, bu kararnamelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile mülkiyet hakkı ve siyasi haklar gibi tüm temel hak kategorileri düzenlenebilir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenen bir konuda Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kanun çıkarılması halinde, kararname hükümleri kendiliğinden hükümsüz hale gelir.

Anayasada münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda, kanun hükmü bulunmaması şartıyla Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılabilir.

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, yargısal denetim bakımından sadece şekil yönünden Anayasa Mahkemesi'nin denetimine tabidir.

Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesi arasında hüküm uyuşmazlığı olması durumunda, 'sonraki düzenleme' ilkesi gereği kararnamenin hükümleri esas alınır.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenen bir konuda Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kanun çıkarılması halinde, kararname hükümleri kendiliğinden hükümsüz hale gelir.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümlerinin kendiliğinden hükümsüz hale gelmesi kuralı doğrudur.

1982

Anayasası'nın

104

. maddesinin

17

. fıkrasına göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, daha önce yürürlüğe girmiş olan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümleri kendiliğinden hükümsüz hale gelir. Bu durum, yasamanın asli ve üstün yetkisinin bir sonucudur.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'nın

104

. maddesindeki normlar hiyerarşisi kurallarını analiz etme

Kanunların Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine (

CBK

) karşı üstünlüğü tespit edilir.

Anayasal sistemde yasama organının (TBMM) asliliği ve yürütmenin (Cumhurbaşkanı) düzenleme yetkisinin türevselliğini anlamak gerekir.

Aynı konuda hem kanun hem

CBK

bulunması durumundaki çatışma kuralını uygulama

TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarmasıyla

CBK

'nın hükümsüz kalacağı sonucuna ulaşılır.

Anayasa,

CBK

'ların kanunlar karşısında varlığını koruyabilmesini TBMM'nin o alanı düzenlememiş olmasına bağlamıştır.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Kanunlar Karşısındaki Hükümsüzlüğü

Estimated Time:1m 15s

Question 12Question →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılı değişiklikleriyle düzenlenen olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ( $CBK$ ) kanunlarla olan ilişkisi ve normlar hiyerarşisindeki yeri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde, sonraki tarihli düzenleme (lex posterior) ilkesi gereği Cumhurbaşkanlığı kararnamesi uygulanır.

Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda, ilgili kanunda açık bir hüküm bulunmaması kaydıyla Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılabilir.

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile mülkiyet hakkı ve yerleşme hürriyeti gibi "kişinin hakları ve ödevleri" kategorisindeki haklar düzenlenebilir.

Kanunlarda açıkça düzenlenen bir konuda, yürürlükteki kanun hükmünü mülga kılan (yürürlükten kaldıran) bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılması mümkündür.

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümsüz hale geleceği ifadesi doğrudur.

1982

Anayasası'nın

104

. maddesinin

17

. fıkrasına göre; 'Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.' Bu kural, yasama organının yürütme organının düzenleme yetkisini her zaman sınırlayabileceğini ve sona erdirebileceğini göstermektedir.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın

104

. maddesinde yer alan CBK ve kanun hiyerarşisini incelemek.

Anayasa, kanunların CBK'lardan üstün olduğunu ve çatışma durumunda kanunun uygulanacağını açıkça belirtir.

Yürütmenin düzenleyici işlemlerinin yasama organının iradesiyle sınırlandırılması hukuk devleti ilkesinin gereğidir.

Aynı konuda hem CBK hem kanun bulunması durumundaki özel kuralı tespit etmek.

TBMM aynı konuda bir kanun çıkardığında, o konudaki CBK'nın hukuki varlığı sona erer (hükümsüzlük).

Yasama yetkisinin genelliği ve yürütmenin aslilik değil, türevsel (istisnai aslilik) yetki kullanması nedeniyle meclis iradesi önceliklidir.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Kanunlar Karşısındaki Hiyerarşik Konumu ve Hükümsüzlük Rejimi

Estimated Time:1m 15s

Question 13Question →

Türkiye'de iklim değişikliği ve çevre kirliliği ile mücadele politikalarının daha etkin yürütülmesi amacıyla yürütme organı tarafından yeni hukuki adımlar atılmasına karar verilmiştir. Bu doğrultuda çıkarılan bir olağan dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nde;

I. İlgili bakanlığın merkez teşkilatında "İklim Değişikliği Genel Müdürlüğü" adıyla yeni bir hizmet biriminin kurulması,
II. Geri dönüşüm kurallarına uymayan işletmelere uygulanacak yeni bir idari para cezasının ihdas edilmesi,
III. İklim koruma projelerine yatırım yapan şirketlere uygulanacak yeni bir kurumlar vergisi muafiyetinin getirilmesi

düzenlemelerine yer verilmiştir.

1982 Anayasası'na göre, bu olağan dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin içerik bakımından anayasaya uygunluğu hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Genel müdürlük kurulmasına ilişkin düzenleme yürütme yetkisine dâhil olduğu için anayasaya uygunken; idari para cezası ve vergi muafiyeti getirilmesi sırasıyla kişi hakları ile siyasi haklar alanına girdiğinden olağan kararnameyle düzenlenemez.

Çevre hakkı anayasada sosyal ve ekonomik haklar bölümünde yer aldığı için, çevrenin korunması amacıyla çıkarılan bu kararnamedeki teşkilat, yaptırım ve vergi düzenlemelerinin tamamı olağan kararnamenin konu alanı içinde kalmaktadır.

Kamu idaresinin teşkilatlanması münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken bir yetki olduğundan genel müdürlük kurulması anayasaya aykırıdır; ancak yaptırım ve muafiyet konuları yürütmenin genel düzenleme yetkisi kapsamında geçerlidir.

Düzenlenen bu üç konu hakkında TBMM tarafından daha önce yürürlüğe konulmuş herhangi bir kanuni düzenleme bulunmadığı takdirde, yürütme organının ilk elden düzenleme yetkisine dayanılarak kararnamedeki tüm hükümler geçerli kabul edilir.

Olağanüstü hal ilan edilmemiş olsa bile, kararname hükümleri çevrenin korunması gibi üstün bir kamu yararı ve aciliyet barındırdığından, temel hakları sınırlandırmasına rağmen istisnai olarak anayasaya uygun kabul edilir.

Show answer & explanation

Answer: Genel müdürlük kurulmasına ilişkin düzenleme yürütme yetkisine dâhil olduğu için anayasaya uygunken; idari para cezası ve vergi muafiyeti getirilmesi sırasıyla kişi hakları ile siyasi haklar alanına girdiğinden olağan kararnameyle düzenlenemez.

Answer

İdari teşkilat kurulması anayasaya uygun bir olağan kararname konusuyken; idari para cezası ihdası (kişi hakkı) ve vergi muafiyeti getirilmesi (siyasi hak) olağan kararnamelerle düzenlenemeyecek yasak alanlardandır.

Bakanlık merkez teşkilatında yeni bir birim kurulması Anayasanın yürütme erki içinde açıkça kararnameye bıraktığı bir alandır. Buna karşın, cezai ve idari yaptırım ihdası Anayasanın 38. maddesi kapsamına (kişi hakları), vergi muafiyeti ise 73. maddesi kapsamına (siyasi haklar ve ödevler) girmektedir. Anayasanın 104. maddesine göre olağan Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile Anayasanın İkinci Kısmının Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile Dördüncü Bölümünde yer alan siyasi haklar ve ödevler düzenlenemez.

Step-by-Step Solution

Kararnamedeki birinci hüküm olan genel müdürlük kurulması işlemini değerlendirmek.

Bu hüküm yürütme yetkisine ve bakanlıkların teşkilat yapısına ilişkin olduğu için anayasaya uygundur.

Anayasa'nın 106. maddesi uyarınca bakanlıkların teşkilat yapısı doğrudan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenebilir.

Kararnamedeki ikinci hüküm olan idari para cezası ihdasını değerlendirmek.

Suç ve cezalar, Anayasanın 'Kişinin Hakları ve Ödevleri' bölümünde yer aldığından bu hüküm anayasaya aykırıdır.

Kişi hakları ve ödevleri olağan kararnamelerin düzenleyemeyeceği yasaklı alanlar içindedir.

Kararnamedeki üçüncü hüküm olan kurumlar vergisi muafiyetini değerlendirmek.

Vergi ödevi, Anayasanın 'Siyasi Haklar ve Ödevler' bölümünde yer aldığından ve münhasıran kanunla düzenlenebileceğinden bu hüküm anayasaya aykırıdır.

Siyasi haklar ve münhasıran kanunla düzenlenecek konular olağan kararnamelerin düzenleyemeyeceği alanlardandır.

Key Concept

Olağan Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Konu Bakımından Sınırları

Estimated Time:1m 0s

Question 14Question →

Cumhurbaşkanı, "Kamu Kurumlarında Çalışan Engelli Personelin Sosyal ve Mali Hakları" hakkında bir olağan dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi çıkarmıştır. Bu kararname Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve uygulanmaya başlanmıştır. Ancak bir süre sonra Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), söz konusu sosyal ve mali hakları münhasıran ve detaylı bir şekilde düzenleyen yeni bir kanun kabul etmiştir.

Buna göre, Anayasa'nın olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine ilişkin hükümleri uyarınca ortaya çıkan hukuki durum aşağıdakilerden hangisidir?

TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarmasıyla birlikte, söz konusu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi doğrudan hükümsüz hale gelir.

Sosyal ve ekonomik haklar olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle düzenlenemeyeceği için, söz konusu kararname baştan itibaren yok hükmündedir.

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin yargısal denetimi yapılamayacağı için, TBMM'nin çıkardığı kanun kararnamenin uygulanmasını engelleyemez.

Kararnamenin kanun karşısında geçerliliğini koruyabilmesi için, yayımlandığı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulması zorunludur.

Kanun ile kararname arasında uyuşmazlık çıkması halinde, yürütme yetkisinin asli sahibi olan Cumhurbaşkanının işlemi üstün tutulur.

Show answer & explanation

Answer: TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarmasıyla birlikte, söz konusu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi doğrudan hükümsüz hale gelir.

Answer

TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarmasıyla birlikte, söz konusu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi doğrudan hükümsüz hale gelir.

1982 Anayasası'nın 104. maddesinde olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin hukuki rejimi açıkça düzenlenmiştir. Buna göre; kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Ayrıca, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde her zaman kanun hükümleri uygulanır. En önemlisi, halihazırda yürürlükte olan bir kararname varken, Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda yeni bir kanun çıkarması durumunda, söz konusu Cumhurbaşkanlığı kararnamesi başka bir işleme gerek kalmaksızın doğrudan hükümsüz hale gelir.

Step-by-Step Solution

Kararnamenin türünü ve konusunu belirlemek

İşlem bir 'olağan dönem' Cumhurbaşkanlığı Kararnamesidir ve 'sosyal haklar' alanını düzenlemektedir. Bu alan olağan CBK ile düzenlenebilir olduğundan işlem başlangıçta geçerlidir.

Kararnamenin Anayasa'ya uygunluk sınırları içinde olup olmadığını tespit etmek.

Sonradan gerçekleşen yasama işlemini analiz etmek

TBMM, önceden kararname ile düzenlenmiş bu alanla tam olarak aynı konuda bir kanun kabul etmiştir.

Normlar arasındaki çatışma ve hiyerarşi kurallarını işletebilmek.

Anayasal kuralı uygulamak

1982 Anayasası'nın 104. maddesine göre, aynı konuda sonradan bir kanun çıkarılması durumunda mevcut olağan dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi kendiliğinden hükümsüz hale gelir.

Anayasa'nın olağan dönem CBK'ları ile kanunlar arasındaki hiyerarşik ilişkiyi net olarak belirlemiş olması.

Key Concept

Olağan Dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Hukuki Rejimi ve Kanunlarla İlişkisi

Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes