Tenkis Davası

17 questions

Question 1Question

Türk Medeni Kanunu hükümleri uyarınca, mirasbırakanın saklı payları ihlal eden tasarruflarına karşı açılan tenkis davasında, kazandırmaların tenkis edilme sırasına ilişkin genel kural aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Önce ölüme bağlı tasarruflar tenkis edilir; bu yeterli olmazsa sağlararası kazandırmalar en yeni tarihlisinden başlanarak tenkis edilir.

Answer

Tenkis davasında öncelikli olarak ölüme bağlı tasarruflar tenkis edilir; saklı payın tamamlanması için bu yeterli gelmezse en yeni tarihlisinden başlanarak sağlararası kazandırmalara geçilir.
Türk Medeni Kanunu'nun 563563. maddesi uyarınca tenkis sırası emredici olarak düzenlenmiştir. Buna göre saklı payı tamamlamak için yapılacak indirimlerde öncelik 'ölüme bağlı tasarruflara' aittir. Bu tasarrufların tamamı tenkis edildiği halde saklı pay hala tamamlanamamışsa, ancak o zaman sağlararası kazandırmalara (bağışlamalara) geçilir. Sağlararası kazandırmalar içinde de tarih sırası en yeni olandan en eski olana doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Tasarruf türlerinin belirlenmesi
Mirasbırakanın tasarrufları 'ölüme bağlı tasarruflar' (vasiyet, miras sözleşmesi) ve 'sağlararası kazandırmalar' (bağışlama vb.) olarak ikiye ayrılır.
Tenkis sırasını belirlemek için önce işlemin niteliğine bakılmalıdır.
2
TMK Madde 563563 hükmünün uygulanması
Kanuna göre tenkis, saklı pay tamamlanıncaya kadar önce ölüme bağlı tasarruflardan yapılır.
Ölüme bağlı tasarruflar, mirasbırakanın mal varlığı üzerindeki son iradesi olduğu için ilk olarak bunlara müdahale edilir.
3
İkinci sıradaki tasarrufların belirlenmesi
Ölüme bağlı tasarruflar yetmezse, sağlararası kazandırmalar en yeni tarihlisinden en eskisine doğru tenkis edilir.
Sağlararası kazandırmalar kural olarak daha güvenli işlemler sayıldığından tenkis sırasında en son sıradadır.

Key Concept

Tenkis Sırası (TMK m. 563)
Estimated Time:45s
Question 2Question

Muris (M)(M), 15.01.202515.01.2025 tarihinde vefat etmiştir. Mirasçı olarak geriye eşi (E)(E) ve kızı (K)(K) kalmıştır. MM’nin ölüm anındaki terekesinde 400.000400.000 TL nakit para bulunmaktadır.

MM sağlığında şu işlemleri gerçekleştirmiştir:
- Ölümünden 4 yıl önce oğlu (O)(O) tarafından kurulan bir şirkete, saklı payları ihlal kastıyla 300.000300.000 TL bağışlamıştır.
- Ölümünden 6 ay önce, tapuda satış gibi göstererek aslında bir arkadaşına (A)(A) bir taşınmazını bağışlamıştır (taşınmazın değeri 200.000200.000 TL'dir).
- Bir vasiyetname düzenleyerek bir yardım vakfına 300.000300.000 TL bırakmıştır.

Türk Medeni Kanunu hükümleri uyarınca yapılacak bir tenkis hesaplamasında, tenkis sırası ve uygulanacak hükümlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Tenkis davasında öncelikle ölüme bağlı tasarruf olan vakfa yönelik kazandırmanın tamamı, bu miktar ihlali gidermeye yetmediği takdirde ise en yeni tarihli sağlararası kazandırma olan arkadaş (A)'ya yapılan taşınmaz devri tenkis edilir.

Answer

Tenkis davasında öncelikle ölüme bağlı tasarruf olan vasiyetnamenin tamamı tenkis edilir; kalan ihlal miktarı için ise sağlararası kazandırmalar içinden en yeni tarihli olan (arkadaşa yapılan bağış) tenkise tabi tutulur.
Türk Medeni Kanunu'na göre tenkis sırasının en başında ölüme bağlı tasarruflar yer alır. Olayda vakfa yapılan 300.000300.000 TL'lik vasiyet ölüme bağlı bir tasarruf olduğu için ilk sırada tenkis edilir. Ancak toplam saklı pay ihlali 350.000350.000 TL olduğu için vasiyet tek başına yeterli gelmez. Bu durumda sağlararası kazandırmalara geçilir ve en yeni tarihliden (arkadaşa yapılan 200.000200.000 TL'lik devir) başlanarak ihlal giderilene kadar (50.00050.000 TL daha) devam edilir.

Step-by-Step Solution

1
Sabit terekenin (tenkis matrahı) hesaplanması
Tereke = 400.000400.000 (Mevcut) + 300.000300.000 (O'ya bağış) + 200.000200.000 (A'ya bağış) + 300.000300.000 (Vasiyet) = 1.200.0001.200.000 TL.
Tenkis hesabı yapılırken vefat anındaki net terekeye, tenkise tabi sağlararası ve ölüme bağlı kazandırmalar eklenir.
2
Saklı payların ve tasarruf nisabının belirlenmesi
Eşin Saklı Payı: 1.200.000×1/4=300.0001.200.000 \times 1/4 = 300.000 TL. Kızın Saklı Payı: 1.200.000×3/4×1/2=450.0001.200.000 \times 3/4 \times 1/2 = 450.000 TL. Toplam Saklı Pay: 750.000750.000 TL. Tasarruf Nisabı: 450.000450.000 TL.
Eşin altsoyla mirasçılığı durumunda saklı payı yasal payının tamamıdır; altsoyun saklı payı ise yasal payının yarısıdır.
3
İhlal miktarının ve tenkis sırasının tespiti
Toplam Kazandırma: 800.000800.000 TL. İhlal: 800.000450.000=350.000800.000 - 450.000 = 350.000 TL. Sıra: 1. Vasiyet (300.000300.000 TL'nin tamamı), 2. Kalan 50.00050.000 TL için en yeni bağış (Arkadaş A).
TMK m. 563'e göre ölüme bağlı tasarruflar orantılı olarak, yetmezse sağlararası kazandırmalar yeniden eskiye doğru tenkis edilir.

Key Concept

Tenkis Sırası ve Saklı Pay Oranları

Practice More

Tenkis davasında 'sabit tereke' hesaplanırken pasiflerin (cenaze giderleri, mühürleme giderleri vb.) düşülmesi ve tenkise tabi kazandırmaların eklenmesi konusuna çalışılması önerilir.
Estimated Time:3m 0s
Question 3Question

Muris (M)(M), 20262026 yılında vefat etmiştir. Mirasçı olarak geriye eşi (E)(E) ve bir oğlu (O)(O) kalmıştır. Tereke, borçlar indirildikten sonra net 800.000800.000 TL değerindedir.

MM'nin sağlığında ve ölüme bağlı olarak yaptığı işlemler şu şekildedir:
- Ölümünden 33 yıl önce arkadaşı (A)(A)'ya saklı payları zedeleme kastı olmaksızın 200.000200.000 TL değerinde bir antika tablo bağışlamıştır.
- Ölümünden 66 ay önce kamu yararına çalışan bir derneğe 400.000400.000 TL nakit bağış yapmıştır.
- Düzenlediği vasiyetname ile yeğeni (Y)(Y)'ye 600.000600.000 TL bırakmıştır.

Bu verilere göre, saklı paylarının ihlal edildiğini ileri süren mirasçıların açacağı tenkis davası ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Tenkis sırasına göre öncelikle ölüme bağlı tasarruflar indirileceğinden, saklı pay tecavüzünün tamamı yeğen (Y)'ye yapılan vasiyetten karşılanır ve diğer kazandırmalara dokunulmaz.

Answer

Tenkis davasında öncelik sırası gereği, ihlal miktarı öncelikle ölüme bağlı tasarruf olan vasiyetnameden karşılanmalıdır.
Türk Medeni Kanunu'nun 563563. maddesine göre tenkis, mirasbırakan aksini belirtmedikçe önce ölüme bağlı tasarruflardan başlar. Olayda yeğene yapılan 600.000600.000 TL'lik vasiyet ölüme bağlı bir tasarruftur ve toplam saklı pay tecavüzü olan 550.000550.000 TL'yi tamamen karşılamaktadır. Bu nedenle, sağlararası birer kazandırma olan dernek bağışına ve arkadaşa yapılan tablo hediyesine sıra gelmez; tenkis sadece vasiyetnameden yapılır.

Step-by-Step Solution

1
Mirasçıların yasal ve saklı paylarını belirleyin.
Eşin yasal payı 1/41/4, saklı payı 1/41/4'tür. Oğlun yasal payı 3/43/4, saklı payı (yasal payın yarısı) 3/83/8'dir. Toplam saklı pay: 2/8+3/8=5/82/8 + 3/8 = 5/8.
Tenkis hesabı için öncelikle saklı pay toplamının tereke üzerindeki oranını bilmemiz gerekir.
2
Tenkise esas terekeyi (sabit tereke) hesaplayın.
Net mevcut (800.000800.000) + Son 11 yıl içindeki bağış (400.000400.000) = 1.200.0001.200.000 TL. Arkadaşa yapılan bağış (33 yıl önce ve kast yok) eklenmez (TMK m. 565/4).
TMK 565 uyarınca sadece belirli sağlararası kazandırmalar tenkis hesabına dahil edilir; ölümden önceki son 1 yıl içindeki ivazsız kazandırmalar bunlar arasındadır.
3
Tasarruf edilebilir kısmı ve tecavüz miktarını bulun.
Saklı paylar toplamı: 1.200.000×5/8=750.0001.200.000 \times 5/8 = 750.000 TL. Tasarruf edilebilir kısım: 1.200.000750.000=450.0001.200.000 - 750.000 = 450.000 TL. Yapılan toplam tasarruf: 600.000(vasiyet)+400.000(dernek)=1.000.000600.000 (vasiyet) + 400.000 (dernek) = 1.000.000 TL. Tecavüz (ihlal): 1.000.000450.000=550.0001.000.000 - 450.000 = 550.000 TL.
Murisin tasarruf özgürlüğünün sınırını belirleyerek hangi oranda indirime gidileceğini saptamak gerekir.
4
Tenkis sırasını uygulayın.
Önce ölüme bağlı tasarruflar tenkis edilir. Tecavüz 550.000550.000 TL iken yeğenin vasiyet payı 600.000600.000 TL'dir. Bu miktar tecavüzü tek başına karşılamaktadır.
TMK m. 563'e göre ölüme bağlı tasarruflar, sağlararası kazandırmalardan önce tenkis edilir.

Key Concept

Tenkis Sırası (TMK m. 563) ve Tenkise Tabi Kazandırmalar (TMK m. 565)
Estimated Time:3m 0s
Question 4Question

Muris (M)(M), geride mirasçı olarak sağ kalan eşi (E)(E) ve bir oğlu (O)(O)’yu bırakarak vefat etmiştir. Tereke borçları ödendikten sonra elde kalan net malvarlığı 950.000950.000 TL'dir. (M)(M), sağlığında ve ölüme bağlı olarak şu tasarruflarda bulunmuştur:

- Ölümünden 33 yıl önce arkadaşı (A)(A)'ya, saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacıyla 200.000200.000 TL nakit bağışlamıştır.
- Ölümünden 44 ay önce yeğeni (Y)(Y)'ye 300.000300.000 TL nakit bağışlamıştır.
- Düzenlediği vasiyetname ile bir vakfa 50.00050.000 TL bırakmıştır.

Saklı paylarının ihlal edildiğini öğrenen mirasçıların açacağı tenkis davası ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Tenkis davasında öncelikle vasiyetname ile yapılan tasarruf tamamen tenkis edilir; geriye kalan ihlal miktarı için ise sağlararası kazandırmalardan en yeni tarihlisi olan yeğen (Y)'ye yapılan bağışa başvurulur.

Answer

Tenkis davasında kanuni sıraya göre önce ölüme bağlı tasarrufların (vasiyetname) tamamı tenkis edilir; bu yetmezse sağlararası kazandırmalardan en yeni tarihlisine (Yeğen Y) gidilir.
Türk Medeni Kanunu'nun 563. maddesine göre tenkis davasında bir sıra takip edilir. İlk sırada ölüme bağlı tasarruflar yer alır. Olayda vasiyetname ile vakfa bırakılan 50.00050.000 TL bu kapsamdadır. Toplam saklı pay ihlali (106.250106.250 TL) bu tasarrufu aştığı için vasiyetname tamamen tenkis edilir. Kalan 56.25056.250 TL’lik ihlal miktarı için ise sağlararası kazandırmalara (bağışlara) gidilir. Bağışlar arasında sıra uygulanırken, ölüm tarihine en yakın (en yeni) tarihli olan yeğen (Y)(Y)'ye yapılan bağış öncelikle tenkis edilir.

Step-by-Step Solution

1
Tereke hesap değerini (tenkis tabanını) belirle.
Net tereke (950.000950.000) + Arkadaş A'ya bağış (200.000200.000) + Yeğen Y'ye bağış (300.000300.000) = 1.450.0001.450.000 TL.
Tenkis hesabı yapılırken net terekeye, murisin sağlararası tenkise tabi kazandırmaları eklenir.
2
Mirasçıların saklı paylarını hesapla.
Eş (E): 1/4×1.450.000=362.5001/4 \times 1.450.000 = 362.500 TL. Oğul (O): 1.450.000×3/4×1/2=543.7501.450.000 \times 3/4 \times 1/2 = 543.750 TL. Toplam Saklı Pay = 906.250906.250 TL.
Eşin saklı payı yasal payının tamamı (1/41/4), altsoyun ise yarısıdır (3/4×1/2=3/83/4 \times 1/2 = 3/8).
3
Tasarruf edilebilir kısmı ve ihlal miktarını bul.
Tasarruf Edilebilir Kısım: 1.450.000906.250=543.7501.450.000 - 906.250 = 543.750 TL. Toplam Tasarruf: 150k+300k+200k=650.000150k + 300k + 200k = 650.000 TL. İhlal: 650.000543.750=106.250650.000 - 543.750 = 106.250 TL.
Toplam tasarruflar, tasarruf edilebilir sınırı aşarsa saklı pay ihlali oluşur.
4
Tenkis sırasını uygula.
Önce vasiyetname (50.00050.000 TL) tamamen tenkis edilir. Kalan 56.25056.250 TL ihlal için en yeni bağış olan Yeğen Y'ye (300.000300.000 TL) gidilir.
TMK 563 uyarınca önce ölüme bağlı tasarruflar, sonra sağlararası kazandırmalar (yeniden eskiye doğru) tenkis edilir.

Key Concept

Tenkis Sırası (Ölüme Bağlı Tasarruflar → Sağlararası Kazandırmalar [Yeni → Eski])

Practice More

Tenkis davasında 'sabit değerli mal' (parçalanamayan mal) verilmesi durumunda TMK 564'teki seçeneklik hakkını inceleyiniz.
Estimated Time:3m 0s
Question 5Question

Muris (M)(M), 12.01.202612.01.2026 tarihinde vefat etmiştir. Mirasçı olarak geriye sağ kalan eşi (E)(E) ile babası (B)(B) kalmıştır; (M)(M)’nin altsoyu, annesi ve kardeşi bulunmamaktadır. (M)(M)’nin tereke durumu ve sağlığında yaptığı kazandırmalar şöyledir:

- Ölüm anındaki borçlardan arındırılmış net tereke aktifi 1.200.0001.200.000 TL'dir.
- Ölümünden 22 yıl önce, kamu yararına çalışan bir vakfa, saklı payları ihlal kastı olmaksızın 200.000200.000 TL bağışlamıştır.
- Ölümünden 66 ay önce, yeğeni (Y)(Y)’ye 400.000400.000 TL değerinde bir taşınmazı bağışlamıştır.
- Vasiyetname ile arkadaşı (A)(A)’ya 400.000400.000 TL bırakmıştır.

Bu verilere göre, saklı paylarının ihlal edildiğini ileri süren mirasçıların açacağı tenkis davası ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Tenkise esas tereke 1.600.0001.600.000 TL olup; vasiyet alacaklısı (A)(A)’nın payından 200.000200.000 TL tenkis edilirken, yeğen (Y)(Y)’ye yapılan bağış tenkis dışı kalır.

Answer

Tenkise esas tereke tutarı 1.600.0001.600.000 TL'dir; bu tutar üzerinden yapılan hesaplamada ihlal edilen 200.000200.000 TL, tenkis sırasına göre yalnızca vasiyet alacaklısı olan arkadaşın payından indirilir.
Tenkise esas tereke, mevcut net terekeye (1.200.0001.200.000 TL) son bir yıl içindeki bağışların (yeğene yapılan 400.000400.000 TL) eklenmesiyle 1.600.0001.600.000 TL olarak bulunur. Vakfa yapılan bağış süre ve kast şartlarını sağlamadığı için dışarıda bırakılır. Eşin ve babanın toplam saklı payı 1.000.0001.000.000 TL olup, tasarruf edilebilir miktar olan 600.000600.000 TL, yapılan 800.000800.000 TL'lik toplam tasarrufla 200.000200.000 TL aşılmıştır. Tenkis sırasına göre önce ölüme bağlı tasarruf (vasiyet) tenkis edildiği için, bu 200.000200.000 TL yalnızca arkadaşın vasiyetinden indirilir.

Step-by-Step Solution

1
Yasal miras paylarını belirleme
Eş (1/21/2), Baba (1/21/2)
Sağ kalan eş 2. zümre (ana-baba) ile mirasçı olduğunda yasal payı 1/21/2 olur. Annenin vefat etmiş olması ve kardeşin bulunmaması nedeniyle babanın yasal payı da 1/21/2 olur.
2
Saklı pay oranlarını belirleme
Eş (1/21/2), Baba (1/81/8)
Güncel TMK hükümlerine göre eşin saklı payı yasal payının tamamıdır (1/2×1=1/21/2 \times 1 = 1/2). Babanın saklı payı yasal payının 1/41/4'üdür (1/2×1/4=1/81/2 \times 1/4 = 1/8).
3
Tenkise esas terekeyi hesaplama
1.600.0001.600.000 TL
Net tereke (1.200.0001.200.000 TL) + Son bir yıl içindeki bağış (Yeğen: 400.000400.000 TL) eklenir. Vakfa yapılan bağış 1 yıldan eski ve kasti olmadığı için eklenmez.
4
Tasarruf edilebilir kısmı (mansup pay) bulma
600.000600.000 TL
Toplam saklı paylar (1.600.000×[1/2+1/8]=1.600.000×5/8=1.000.0001.600.000 \times [1/2 + 1/8] = 1.600.000 \times 5/8 = 1.000.000 TL). Tasarruf edilebilir kısım: 1.600.0001.000.000=600.0001.600.000 - 1.000.000 = 600.000 TL.
5
Tenkis miktarını ve sırasını uygulama
200.000200.000 TL tenkis
Toplam tasarruf: 400.000400.000 (vasiyet) + 400.000400.000 (bağış) = 800.000800.000 TL. İhlal: 800.000600.000=200.000800.000 - 600.000 = 200.000 TL. Önce vasiyet tenkis edildiğinden, 400.000400.000 TL'lik vasiyetten 200.000200.000 TL indirilir; bağışa sıra gelmez.

Key Concept

Tenkis Sırası ve Tenkise Esas Tereke Hesabı
Question 6Question

Mirasbırakan (M)(M), mirasçı olarak sadece tek çocuğunu (C)(C) bırakarak vefat etmiştir. Mirasbırakanın vefatından önceki tasarrufları şöyledir:

İşlemMuhatapMiktarTarih
BağışlamaArkadaşı (A)(A)100.000100.000 TLÖlümden 6 ay önce
VasiyetnameBir Vakıf200.000200.000 TL-

Mirasbırakanın vefatı anındaki borçtan arındırılmış net tereke değeri 300.000300.000 TL'dir. Mirasbırakanın vasiyetnamesinde tenkis sırasına dair özel bir düzenleme bulunmadığı varsayıldığında, saklı payının ihlal edildiğini ileri süren (C)(C)'nin açacağı tenkis davasına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Tenkis işlemine öncelikle vakfa yapılan vasiyetnameden başlanır; ihlal miktarı bu tasarrufla karşılanabildiği için arkadaşa yapılan bağışa dokunulmaz.

Answer

Tenkis işlemine öncelikle vakfa yapılan vasiyetnameden başlanır; ihlal miktarı bu tasarrufla karşılanabildiği için arkadaşa yapılan bağışa dokunulmaz.
Türk Medeni Kanunu'nun 563563. maddesine göre tenkis işlemi, mirasbırakanın arzusunun başka türlü olduğu tasarruftan anlaşılmadıkça, önce ölüme bağlı tasarruflardan (vasiyetname gibi), bu yeterli olmazsa sağlararası kazandırmalardan (bağışlama gibi) yapılır. Olayda 100.000100.000 TL tutarındaki saklı pay ihlali, 200.000200.000 TL değerindeki vasiyetnameden tamamen karşılanabildiği için, sağlararası kazandırma niteliğindeki bağışlamaya sıra gelmez ve bağışlama tenkis edilmez.

Step-by-Step Solution

1
Sanal terekenin (tenkis esas tereke) hesaplanması
300.000300.000 (net tereke) + 100.000100.000 (bağış) = 400.000400.000 TL
Tenkis hesabında, mirasbırakanın sağlığında yaptığı tenkise tabi kazandırmalar net terekeye eklenir.
2
Saklı pay miktarının belirlenmesi
Tek çocuk için saklı pay, yasal miras payının yarısıdır (1/21/2). 400.000×1/2=200.000400.000 \times 1/2 = 200.000 TL.
Çocuğun saklı payı TMK uyarınca yasal miras payının yarısıdır.
3
Tasarruf edilebilir kısmın ve ihlalin bulunması
Tasarruf edilebilir kısım: 400.000200.000=200.000400.000 - 200.000 = 200.000 TL. Yapılan toplam tasarruflar (200.000200.000 vasiyet + 100.000100.000 bağış) = 300.000300.000 TL. İhlal: 300.000200.000=100.000300.000 - 200.000 = 100.000 TL.
Mirasbırakanın tasarruf edebileceği sınırı aşan miktar tenkise konu olur.
4
Tenkis sırasının uygulanması
İhlal (100.000100.000 TL), vasiyet edilen miktarın (200.000200.000 TL) içinden karşılanabilir. Sıralama gereği önce vasiyetname indirilir.
TMK 563 uyarınca tenkis önce ölüme bağlı tasarruflardan, sonra sağlararası kazandırmalardan yapılır.

Key Concept

Tenkis Sırası (Ölüme Bağlı Tasarrufların Sağlararası Kazandırmalara Göre Önceliği)
Question 7Question

Mirasbırakan Selim Bey, mirasçı olarak iki oğlunu bırakarak vefat etmiştir. Selim Bey'in terekesi ve yaptığı kazandırmalar incelendiğinde; arkadaşı Caner'e vasiyetname ile bir miktar para bıraktığı, vefatından 22 yıl önce komşusu Ali'ye bir otomobil bağışladığı ve vefatından 44 yıl önce kamuya yararlı bir derneğe nakit yardımda bulunduğu tespit edilmiştir. Saklı payları ihlal edilen mirasçıların açacağı tenkis davasında, kazandırmaların tenkis edilme sırası aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Caner'e yapılan vasiyet - Komşu Ali'ye yapılan bağış - Kamuya yararlı derneğe yapılan bağış

Answer

Tenkis işlemine önce Caner'e yapılan vasiyetname ile başlanmalı, saklı pay hala tamamlanmadıysa komşu Ali'ye yapılan bağışa geçilmeli ve en son kamuya yararlı derneğe yapılan kazandırma tenkis edilmelidir.
Türk Medeni Kanunu'nun 563. maddesine göre tenkis sırası şöyledir: 1) Ölüme bağlı tasarruflar, 2) Sağlararası kazandırmalar (en yeni tarihlisinden en eski tarihlisine doğru). Maddenin son fıkrasına göre ise kamu tüzel kişileri ile kamuya yararlı dernek ve vakıflara yapılan kazandırmalar en son tenkis edilir. Bu durumda önce ölüme bağlı tasarruf olan vasiyet (Caner), sonra en yeni sağlararası kazandırma (Ali) ve en son kamuya yararlı dernek kazandırması tenkis edilir.

Step-by-Step Solution

1
Kazandırma türlerini belirle
Caner'e yapılan işlem ölüme bağlı tasarruf (vasiyetname), Ali ve derneğe yapılanlar ise sağlararası kazandırmadır.
Tenkis sırası kazandırmanın türüne göre belirlenir.
2
Genel tenkis sırasını uygula
Öncelikle ölüme bağlı tasarruflar (Caner) tenkis edilir.
TMK 563 uyarınca tenkise her zaman ölüme bağlı tasarruflardan başlanır.
3
Sağlararası kazandırmalar arasında tarih ve nitelik kontrolü yap
Komşu Ali'ye yapılan bağış (22 yıl önce), derneğe yapılandan (44 yıl önce) daha yenidir; ayrıca dernek kamuya yararlı bir kurumdur.
Sağlararası kazandırmalar en yeniden eskiye doğru tenkis edilirken, kamuya yararlı kurumlar en sona bırakılır.

Key Concept

Tenkis Sırası (TMK 563)

Practice More

Tenkis davasında hak düşürücü süreleri ve 'tenkis borçlusunun seçimlik hakkı' (TMK 564) konusunu inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 8Question

Muris MM, vefatından önce düzenlediği bir vasiyetname ile arkadaşı AA'ya 200.000200.000 TL bırakmıştır. Ayrıca muris, vefatından bir yıl önce yeğeni BB'ye bir taşınmaz bağışlamıştır. MM'nin vefatı üzerine saklı paylı mirasçılar, bu tasarrufların saklı paylarını ihlal ettiğini ileri sürerek tenkis davası açmışlardır.

Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre, mahkemece yapılacak tenkis işleminde uygulanacak yasal öncelik sırası aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Öncelikle arkadaş AA'ya yönelik vasiyetname (ölüme bağlı tasarruf) tenkis edilir; bu işlem saklı payı karşılamaya yetmezse yeğen BB'ye yapılan bağışa (sağlararası kazandırma) geçilir.

Answer

Öncelikle arkadaşa yapılan vasiyetname (ölüme bağlı tasarruf) tenkis edilir, yetmezse yeğene yapılan bağışa (sağlararası kazandırma) geçilir.
Türk Medeni Kanunu'nun 563. maddesi uyarınca, saklı paylı mirasçıların haklarını korumak için yapılacak tenkis işleminde kesin bir sıra vardır. Bu sıraya göre öncelikle ölüme bağlı tasarruflar (vasiyetnameler ve miras sözleşmeleri) tenkis edilir. Eğer bu tasarrufların tenkisi saklı payı karşılamaya yetmezse, murisin sağlığında yaptığı sağlararası kazandırmalara (bağışlar vb.) geçilir. Olayda vasiyetname ölüme bağlı tasarruf, bağış ise sağlararası kazandırma olduğundan doğru cevap vasiyetnamenin öncelikle tenkis edilmesidir.

Step-by-Step Solution

1
Tasarruf türlerinin hukuki niteliğini belirle.
Arkadaş AA'ya yapılan vasiyetname bir 'ölüme bağlı tasarruf', yeğen BB'ye yapılan bağış ise bir 'sağlararası kazandırma'dır.
Tenkis sırasını belirlemek için tasarrufun niteliğinin tespit edilmesi şarttır.
2
TMK Madde 563'teki yasal tenkis sırasını uygula.
Tenkis, saklı pay tamamlanıncaya kadar önce ölüme bağlı tasarruflardan, bu yetmezse sağlararası kazandırmalardan yapılır.
Kanun koyucu, murisin ölüme bağlı iradesine göre sağlararası yaptığı bağışları daha güçlü bir korumaya tabi tutmuştur.
3
Olaydaki kişilere sırayı uyarla.
Önce arkadaş AA'nın vasiyetle aldığı pay azaltılır, açık kalırsa yeğen BB'ye yapılan bağışa gidilir.
Yasal sıralama gereği vasiyetname her zaman bağıştan önce tenkis edilir.

Key Concept

Tenkis Sırası (TMK m. 563)
Estimated Time:45s
Question 9Question

Türk Medeni Kanunu'nun miras hukuku hükümleri uyarınca, mirasbırakanın saklı payı ihlal eden hem ölüme bağlı tasarruflarının hem de sağlararası kazandırmalarının bulunduğu bir durumda, tenkis (indirim) işlemi kural olarak hangi sırayla yapılır?

Show answer & explanation

Answer: Öncelikle ölüme bağlı tasarruflardan başlanır; bu yetmezse, en yeni tarihlisinden eskisine doğru sağlararası kazandırmalar tenkis edilir.

Answer

Tenkis işlemi önce ölüme bağlı tasarruflardan başlar, yetmezse en yeni tarihlisinden eskiye doğru sağlararası kazandırmalarla devam eder.
Türk Medeni Kanunu'nun 563563. maddesine göre tenkis sırası emredici bir kuraldır. Buna göre, saklı pay tamamlanıncaya kadar önce ölüme bağlı tasarruflar (vasiyetnameler ve miras sözleşmeleri) orantılı olarak tenkis edilir. Bu yeterli gelmezse, sağlararası kazandırmalar en sonuncusundan (en yeni tarihlisinden) başlanarak geriye doğru tenkis edilir.

Step-by-Step Solution

1
Tasarruf türlerinin gruplandırılması
Mirasbırakanın yaptığı işlemler 'ölüme bağlı tasarruflar' (vasiyetname vb.) ve 'sağlararası kazandırmalar' (bağışlama vb.) olarak ikiye ayrılır.
Tenkis sırası bu iki ana grubun yasal önceliğine dayanır.
2
Birinci sıradaki grubun belirlenmesi
TMK Madde 563563 uyarınca tenkis işlemine öncelikle ölüme bağlı tasarruflardan başlanmalıdır.
Mirasbırakanın son arzularına dayanan tasarruflar, sağlararası işlemlerden önce saklı payı karşılamak üzere indirilmelidir.
3
İkinci sıradaki grubun ve grup içi sıranın belirlenmesi
Ölüme bağlı tasarruflar saklı payı karşılamaya yetmezse, sağlararası kazandırmalar 'en yeni tarihlisinden en eski tarihlisine' doğru tenkis edilir.
Daha yakın zamanda yapılan bağışlamaların saklı payı daha çok tehdit ettiği kabul edilir.

Key Concept

Tenkis Sırası (TMK 563)
Estimated Time:45s
Question 10Question

Mirasbırakan (M)(M), 20262026 yılının başında vefat etmiş ve geriye mirasçı olarak yalnızca bir altsoyu (A)(A) kalmıştır. (M)(M), sağlığında düzenlediği vasiyetnamesinde yakın arkadaşı (B)(B)'ye 250.000250.000 TL bırakmış; ölümünden 22 yıl önce de bir vakfa 150.000150.000 TL tutarında bir sağlararası kazandırmada bulunmuştur. (M)(M)'nin net malvarlığının (A)(A)'nın saklı payını karşılamaya yetmediği ve tenkis davası açılması gerektiği saptanmıştır. Buna göre, Türk Medeni Kanunu'ndaki tenkis sırasına ilişkin hükümler dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Saklı pay tamamlanıncaya kadar öncelikle ölüme bağlı tasarruf olan vasiyet tenkis edilir; bu miktar yetmezse sağlararası kazandırmaya geçilir.

Answer

Tenkiste öncelik her zaman ölüme bağlı tasarruflardadır; bunlar yetersiz kalırsa sağlararası kazandırmalar tenkis edilir.
Türk Medeni Kanunu'nun 563563. maddesine göre tenkis, saklı pay tamamlanıncaya kadar önce ölüme bağlı tasarruflardan yapılır. Eğer ölüme bağlı tasarrufların tamamı tenkis edildiği halde saklı pay hala karşılanamıyorsa, bu durumda sağlararası kazandırmalara geçilir. Olayda vasiyetname ölüme bağlı bir tasarruf olduğu için tenkis işlemine öncelikle bu miktardan başlanması yasal zorunluluktur.

Step-by-Step Solution

1
Tasarruf türlerinin belirlenmesi
Vasiyet 'ölüme bağlı tasarruf', vakfa yapılan bağış ise 'sağlararası kazandırma'dır.
Tenkis sırasını belirlemek için öncelikle kazandırmanın niteliği tespit edilmelidir.
2
TMK Madde 563'ün uygulanması
Kanuna göre tenkis önce ölüme bağlı tasarruflardan başlar.
Mirasbırakanın son arzularına öncelik verilmesi ve sağlararası işlemlerin güvenliğinin korunması amaçlanır.
3
Yetersizlik durumunda ikinci sıraya geçilmesi
Vasiyetin tamamı tenkis edilmesine rağmen saklı pay dolmazsa, bağış (sağlararası kazandırma) tenkis edilir.
Sağlararası kazandırmalar ancak ölüme bağlı tasarruflar saklı payı karşılamaya yetmediğinde tenkis sırasına girer.

Key Concept

Tenkis Sırası (TMK 563)
Estimated Time:1m 30s
Question 11Question

Muris (M)(M), mirasçı olarak sadece oğlu (S)(S)’yi bırakarak 15.02.202615.02.2026 tarihinde vefat etmiştir. Tereke borçları ödendikten sonra kalan net tereke 1.200.0001.200.000 TL’dir. Muris, ölümünden yaklaşık dokuz ay önce (10.05.202510.05.2025 tarihinde) arkadaşı (A)(A)’ya 400.000400.000 TL nakit bağışlamış, ayrıca vasiyetname ile bir yardım derneğine 600.000600.000 TL bırakmıştır. Oğul (S)(S), saklı payının ihlal edildiğini 20.03.202620.03 .2026 tarihinde öğrenmiştir.

Buna göre, açılacak tenkis davası ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Tenkis davası sonucunda yalnızca yardım derneğine yönelik vasiyetnameden indirim yapılır; arkadaş A’ya yapılan bağışlamaya başvurulmaz.

Answer

Tenkis davası sonucunda saklı pay ihlali öncelikle ölüme bağlı tasarruf olan vasiyetnameden karşılanır; bu miktar yeterli olduğu için bağışlamaya dokunulmaz.
Türk Medeni Kanunu'nun 563. maddesine göre tenkis, saklı pay tamamlanıncaya kadar, önce ölüme bağlı tasarruflardan, bu yetmezse sağlararası kazandırmalardan yapılır. Olayda 200.000200.000 TL'lik saklı pay ihlali, 600.000600.000 TL'lik vasiyetname (ölüme bağlı tasarruf) üzerinden tamamen karşılanabildiği için sıra bir sonraki aşamadaki bağışlamaya gelmez.

Step-by-Step Solution

1
Tenkis hesabına esas olacak net tereke değerini belirle.
1.200.0001.200.000 (Net tereke) + 400.000400.000 (Ölümden önceki 1 yıl içindeki bağışlama) = 1.600.0001.600.000 TL.
Tenkis hesabı yapılırken net terekeye, tenkise tabi sağlararası kazandırmalar eklenir.
2
Oğul (S)'nin saklı payını hesapla.
Yasal pay 1/11/1 (1.600.0001.600.000 TL), saklı pay oranı 1/21/2. Saklı pay değeri: 800.000800.000 TL.
TMK uyarınca altsoyun saklı payı, yasal miras payının yarısıdır.
3
Tasarruf edilebilir kısmı (tasarruf nisabı) ve ihlali tespit et.
Tasarruf nisabı: 800.000800.000 TL. Yapılan toplam tasarruf: 600.000+400.000=1.000.000600.000 + 400.000 = 1.000.000 TL. İhlal: 200.000200.000 TL.
Mirasbırakanın tasarruf edebileceği sınırı aşan kısım (1.000.000800.000=200.0001.000.000 - 800.000 = 200.000 TL) tenkis edilir.
4
Tenkis sırasını uygula.
Öncelikle vasiyetnameden 200.000200.000 TL indirilir. Kalan 400.000400.000 TL vasiyet alacaklısına kalır, bağışlamaya sıra gelmez.
TMK 563 uyarınca tenkis, saklı pay tamamlanıncaya kadar önce ölüme bağlı tasarruflardan yapılır.

Key Concept

Tenkis Sırası (Ölüme bağlı tasarrufların sağlararası kazandırmalardan önce tenkis edilmesi kuralı)
Estimated Time:2m 30s
Question 12Question

Mirasbırakan (M)(M), vefatından önce bir vasiyetname düzenleyerek mal varlığının bir kısmını bir vakfa bırakmış, ayrıca vefatından 22 yıl önce bir arkadaşına da değerli bir tablo bağışlamıştır. MM vefat ettiğinde, bu işlemlerin toplamının yasal mirasçıların saklı paylarını ihlal ettiği anlaşılmıştır. Türk Medeni Kanunu'nda düzenlenen tenkis sırasına göre, saklı payı ihlal edilen mirasçıların açacağı davada öncelikle hangi tasarruf grubundan indirim yapılması gerekir?

Show answer & explanation

Answer: Ölüme bağlı tasarruflar

Answer

Türk Medeni Kanunu'na göre tenkis işlemine her zaman öncelikle ölüme bağlı tasarruflardan başlanır.
Türk Medeni Kanunu'nun 563. maddesi uyarınca tenkis davasında bir hiyerarşi mevcuttur. Saklı pay ihlal edildiğinde indirim işlemi öncelikle ölüme bağlı tasarruflardan (vasiyetname gibi) başlar. Eğer bu tasarrufların tenkisi saklı payı tamamlamaya yetmezse, ancak o zaman sağlararası kazandırmalara (bağışlamalar gibi) geçilir.

Step-by-Step Solution

1
Tasarruf türlerini sınıflandır.
Vasiyetname ölüme bağlı tasarruf, tablo bağışlaması ise sağlararası kazandırmadır.
Tenkis sırası tasarrufun hukuki niteliğine göre belirlenir.
2
Türk Medeni Kanunu Madde 563'ü (Tenkis Sırası) uygula.
Kanun gereği tenkis, saklı pay tamamlanıncaya kadar önce ölüme bağlı tasarruflardan başlar.
Mirasbırakanın son arzularına öncelik verilmesi ve sağlararası işlemlerin güvenliğinin korunması amaçlanır.
3
Sonuca ulaş.
Önce vasiyetname tenkis edilir, yetmezse bağışlamaya geçilir.
Yasal hiyerarşi ölüme bağlı tasarrufları ilk sıraya koyar.

Key Concept

Tenkis Sırası (TMK m. 563)

Practice More

Sağlararası kazandırmalar arasında tenkis yapılırken neden en yeni tarihli olandan başlandığını araştırınız.
Estimated Time:45s
Question 13Question

Mirasbırakan (M)(M), mirasçı olarak eşi (E)(E) ve kızı (K)(K)’yi bırakarak 01.03.202501.03.2025 tarihinde vefat etmiştir. Mirasın açıldığı tarihteki net tereke (borçlar düşüldükten sonra) 200.000200.000 TL'dir. (M)(M)'nin sağlığında yaptığı tasarruflar şöyledir:

* Vasiyetname ile bir vakfa 300.000300.000 TL bırakmıştır.
* Ölümünden 22 yıl önce, saklı payları ihlal kastıyla arkadaşı (A)(A)'ya 200.000200.000 TL bağışlamıştır.
* Ölümünden 44 yıl önce, saklı payları ihlal kastıyla yeğeni (Y)(Y)'ye 100.000100.000 TL bağışlamıştır.

Kızı (K)(K), bu tasarrufların saklı payını ihlal ettiğini 15.06.202515.06 .2025 tarihinde öğrenmiştir. Türk Medeni Kanunu hükümleri uyarınca, kızı (K)(K) tarafından açılacak tenkis davası ve tenkis sırası ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Tenkis işlemine öncelikle vasiyetnameden başlanır; bu kapsamda vasiyetin tamamı (300.000300.000 TL) ve ardından en yeni tarihli bağış olan arkadaş (A)(A)’ya yapılan kazandırmanın bir kısmı (112.500112.500 TL) tenkis edilir.

Answer

Tenkis işlemine öncelikle vasiyetnameden başlanır; vasiyetin tamamı (300.000300.000 TL) ve ardından arkadaşa yapılan bağışın bir kısmı (112.500112.500 TL) tenkis edilir.
Tenkis davasında izlenecek yasal sıra (TMK m. 563) şöyledir: Öncelikle ölüme bağlı tasarruflar (vasiyetnameler, mirasçı atamalar) kendi aralarında orantılı olarak tenkis edilir. Eğer ihlal hala kapanmamışsa, sağlararası kazandırmalara (bağışlar vb.) geçilir. Sağlararası kazandırmalar ise 'tarih sırasına göre en yeni olandan en eski olana doğru' tenkis edilir. Senaryoda 412.500412.500 TL'lik ihlal vardır. Önce vasiyetin tamamı (300.000300.000 TL) gider. Kalan 112.500112.500 TL için bağışlara bakılır. Arkadaşa yapılan bağış (22 yıl önce) yeğene yapılandan (44 yıl önce) daha yenidir, bu yüzden tenkis arkadaşın payından devam eder.

Step-by-Step Solution

1
Tenkis hesabına esas terekenin (sanal tereke) belirlenmesi.
Net tereke (200.000200.000 TL) + Bağış A (200.000200.000 TL) + Bağış Y (100.000100.000 TL) = 500.000500.000 TL.
Tenkis hesabı yapılırken sağlararası kazandırmalar terekeye eklenir.
2
Saklı pay oranlarının ve miktarlarının hesaplanması.
Eş: 1/41/4 (yasal payın tamamı) = 125.000125.000 TL; Kız: 3/4×1/23/4 \times 1/2 (yasal payın yarısı) = 3/83/8 = 187.500187.500 TL. Toplam Saklı Pay: 312.500312.500 TL.
TMK m. 506 uyarınca altsoy ile birlikte mirasçı olan eşin saklı payı yasal payının tamamı, altsoyunki ise yarısıdır.
3
Tasarruf edilebilir kısmın ve ihlal miktarının tespiti.
Tasarruf edilebilir kısım: 500.000312.500=187.500500.000 - 312.500 = 187.500 TL. Yapılan toplam tasarruf: 300k300k (Vasiyet) + 200k200k (A) + 100k100k (Y) = 600.000600.000 TL. İhlal: 600.000187.500=412.500600.000 - 187.500 = 412.500 TL.
Mirasbırakanın tasarruf edilebilir kısmını aşan miktar saklı payları ihlal eder.
4
Tenkis sırasının uygulanması.
Önce Vasiyet (300.000300.000 TL) tenkis edilir. Kalan ihlal: 412.500300.000=112.500412.500 - 300.000 = 112.500 TL. Bu miktar en yeni tarihli bağış olan arkadaş (A)(A)’nın kazandırmasından (200.000200.000 TL) alınır.
TMK m. 563'e göre önce ölüme bağlı tasarruflar, sonra en yeniden başlayarak sağlararası kazandırmalar tenkis edilir.

Key Concept

Tenkis Sırası (Ölüme Bağlı Tasarruflar → Sağlararası Kazandırmalar) ve Hesaplama Usulü

Practice More

Mirasbırakanın saklı payı ihlal kastı olmasaydı, bağışların hangi durumlarda tenkise tabi olacağını (TMK m. 565) tekrar ediniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 14Question

Mirasbırakan (M)(M), mirasçı olarak eşi (E)(E) ve babası (B)(B)'yi bırakarak 10.05.202510.05.2025 tarihinde vefat etmiştir. Mirasın açıldığı tarihteki net tereke (borçlar çıktıktan sonra) 600.000600.000 TL'dir. (M)(M), ölümünden 88 ay önce arkadaşı (A)(A)'ya 600.000600.000 TL değerinde bir taşınmaz bağışlamış; ayrıca usulüne uygun bir vasiyetname ile bir vakfa 300.000300.000 TL nakit bırakmıştır.

Bu duruma göre, saklı payı ihlal edilen mirasçıların açacağı tenkis davası ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Tenkis işlemine öncelikle vakfa yapılan vasiyetten başlanır ve vasiyet edilen 300.000300.000 TL'nin tamamı tenkis edilir.

Answer

Tenkis işlemine öncelikle vakfa yapılan vasiyetten başlanır ve vasiyet edilen miktarın tamamı tenkis edilir.
Türk Medeni Kanunu'nun 563. maddesine göre, saklı paylar tamamlanıncaya kadar tenkis, önce ölüme bağlı tasarruflardan, bu yetmezse sağlararası kazandırmalardan yapılır. Olayda toplam saklı pay ihlali 300.000300.000 TL olarak hesaplanmıştır. Mirasbırakanın vakfa yaptığı vasiyet ölüme bağlı bir tasarruftur ve miktarı tam olarak ihlal kadardır. Bu nedenle tenkise bu vasiyetten başlanır ve tamamı iptal edilerek saklı paylar tamamlanır; sağlararası bir kazandırma olan arkadaşa yapılan bağışa sıra gelmez.

Step-by-Step Solution

1
Hesap terekesinin (tenkis esas tereke) belirlenmesi.
600.000600.000 (Net tereke) + 600.000600.000 (TMK 565/3 uyarınca son 1 yıl içindeki bağış) = 1.200.0001.200.000 TL.
Saklı pay ihlalini belirlemek için sağlararası kazandırmaların terekeye eklenmesi gerekir.
2
Yasal miras paylarının ve saklı payların hesaplanması.
Eşin yasal payı: 1/21/2 (600.000600.000 TL), Babasının yasal payı: 1/21/2 (600.000600.000 TL). Eşin saklı payı (3/43/4): 450.000450.000 TL. Babanın saklı payı (1/41/4): 150.000150.000 TL.
Sağ kalan eş 2. zümre ile mirasçı olduğunda yasal payı 1/21/2, saklı payı ise bu payın 3/43/4'üdür.
3
Toplam saklı payın ve tasarruf edilebilir kısmın bulunması.
Toplam Saklı Pay: 450.000+150.000=600.000450.000 + 150.000 = 600.000 TL. Tasarruf Edilebilir Kısım: 1.200.000600.000=600.0001.200.000 - 600.000 = 600.000 TL.
Mirasbırakanın serbestçe tasarruf edebileceği sınırın belirlenmesi için gereklidir.
4
Yapılan tasarrufların tasarruf oranını aşıp aşmadığının kontrolü.
Yapılan Tasarruflar: 300.000300.000 (Vasiyet) + 600.000600.000 (Bağış) = 900.000900.000 TL. İhlal: 900.000600.000=300.000900.000 - 600.000 = 300.000 TL.
İhlal edilen toplam miktarın tenkis sırasına göre dağıtılması gerekir.
5
Tenkis sırasının (TMK m. 563) uygulanması.
Öncelikle ölüme bağlı tasarruf olan vasiyet tenkis edilir. 300.000300.000 TL'lik vasiyet ihlali tam karşıladığı için sağlararası bağışa dokunulmaz.
Kanuni sıraya göre vasiyetnameler, sağlararası kazandırmalardan önce tenkis edilir.

Key Concept

Tenkis Sırası ve 2. Zümre ile Mirasçı Eşin Saklı Pay Oranı
Question 15Question

Murat Bey, mirasçı olarak eşi Leyla'yı ve oğlu Cem'i bırakarak 20262026 yılının başında vefat etmiştir. Murat Bey, vefatından yaklaşık bir buçuk yıl önce yakın bir dostuna terekeden bağımsız olarak değerli bir tablo bağışlamış; ayrıca resmi vasiyetname düzenleyerek bir vakfa belirli bir miktar para bırakılmasını kararlaştırmıştır. Mirasın açılması üzerine yapılan hesaplamalarda, terekenin mevcut durumunun eşin ve oğlun saklı paylarını karşılamaya yetmediği ve tasarruf oranının aşıldığı tespit edilmiştir.

Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre, bu durumda saklı payı ihlal edilen mirasçıların açacağı tenkis davasında uygulanacak "tenkis sırası" ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Tenkis işlemine öncelikle vakfa yapılan vasiyetten başlanır; bu vasiyetin tenkisi saklı pay ihlalini gidermeye yetmezse dostuna yapılan sağlararası bağışa geçilir.

Answer

Tenkis işlemine öncelikle vakfa yapılan vasiyetten başlanmalı, saklı pay ihlali devam ederse sağlararası bağışa geçilmelidir.
Türk Medeni Kanunu'nun 563563. maddesine göre tenkis, mirasbırakanın tasarruf oranını aşan kazandırmalarından, öncelikle ölüme bağlı tasarruflardan (vasiyetname veya miras sözleşmesi ile yapılanlar) başlanarak gerçekleştirilir. Eğer bu tasarrufların tamamı tenkis edilmesine rağmen saklı pay ihlali giderilememişse, sağlararası kazandırmalar (mirasbırakanın sağlığında yaptığı bağışlar vb.) en yeni tarihlisinden en eskisine doğru tenkis edilir. Olayda vakfa yapılan vasiyet bir ölüme bağlı tasarruf, dosta yapılan tablo bağışı ise sağlararası kazandırmadır; dolayısıyla önce vasiyet tenkis edilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Tasarruf türlerini belirleme
Vakfa yapılan işlem 'ölüme bağlı tasarruf' (vasiyet), dosta yapılan tablo bağışı ise 'sağlararası kazandırma'dır.
Tenkis sırasını belirlemek için kazandırmanın niteliği esastır.
2
Yasal tenkis sırasını uygulama
Türk Medeni Kanunu madde 563563 uyarınca tenkis, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan kazandırmalarından, önce ölüme bağlı tasarruflardan başlanarak yapılır.
Mirasbırakanın son arzularına öncelik verilmesi ve sağlararası işlemlerin güvenliğinin korunması ilkesi.
3
İkinci sıradaki kazandırmayı belirleme
Ölüme bağlı tasarrufların tamamı tenkis edildiği halde saklı paylar hala karşılanamamışsa, sağlararası kazandırmalara (en yeni tarihlisinden en eskisine doğru) geçilir.
Dosta yapılan bağış sağlararası bir işlem olduğu için vasiyetten sonra tenkis edilir.

Key Concept

Tenkis Sırası (TMK m. 563)
Estimated Time:1m 30s
Question 16Question

Mirasbırakan (M), 2020 yılında yakın arkadaşı (A)'ya değerli bir antika tablosunu bağışlamıştır. Daha sonra 2025 yılında düzenlediği resmî vasiyetname ile mülkiyetindeki bir dükkânı yeğeni (Y)'ye bırakmıştır. (M), 2026 yılında vefat etmiş ve geride saklı paylı yasal mirasçı olarak annesi ve babası kalmıştır. Mirasın açılmasıyla birlikte mirasçılar, (M)'nin sağlığında ve ölüme bağlı olarak yaptığı bu işlemler nedeniyle kendi saklı paylarının zedelendiğini tespit etmişlerdir.

Buna göre, mirasçıların saklı paylarını korumak amacıyla başvuracakları hukuki yol ve uygulanacak esaslar hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Saklı payın tamamlanması amacıyla açılacak tenkis davasında indirim işlemine, öncelikle 2025 yılında yeğen (Y)'ye yapılan ölüme bağlı tasarruftan başlanmalıdır.

Answer

Saklı payın tamamlanması amacıyla açılacak tenkis davasında indirim işlemine, öncelikle 2025 yılında yeğen (Y)'ye yapılan ölüme bağlı tasarruftan başlanması gerektiğini belirten seçenektir.
Türk Medeni Kanunu madde 570'e göre tenkis işleminde kesin bir kanuni sıra öngörülmüştür. Buna göre indirim (tenkis) işlemine öncelikle 'ölüme bağlı tasarruflardan' başlanır. Olayda 2025 yılında yeğene dükkân bırakılması bir ölüme bağlı tasarruftur. Eğer bu tasarrufun tamamı tenkis edilmesine rağmen saklı paylar hâlâ tamamlanamıyorsa, ancak o zaman sağlararası kazandırmalara geçilir (üstelik onlarda da en yeni tarihliden en eskiye doğru bir sıra izlenir). Bu nedenle doğru hukuki yol, indirim işlemine ölüme bağlı tasarruftan başlamaktır.

Step-by-Step Solution

1
Saklı pay ihlali durumunda başvurulacak hukuki kurumu tespit etmek
Mirasbırakanın tasarruf oranını aşarak saklı payı zedelemesi hâlinde iptal veya denkleştirme davası değil, Tenkis Davası açılır.
Türk Medeni Kanunu'na göre saklı pay kurallarını ihlal eden kazandırmalar kendiliğinden geçersiz olmaz, oransal olarak indirime (tenkise) tabi tutulur.
2
Tenkis (indirim) işleminin kanuni sırasını belirlemek
Kanuna göre tenkise öncelikle vasiyetname gibi ölüme bağlı tasarruflardan başlanır.
TMK m. 570 gereğince tenkis sırasıyla; 1) Ölüme bağlı tasarruflardan, 2) Bu yetmezse en yeni tarihlisinden en eskisine doğru sağlararası kazandırmalardan yapılır.
3
Seçenekleri bu hukuki kurallar çerçevesinde değerlendirmek
Öncelikle 2025 yılındaki ölüme bağlı tasarrufun (vasiyetnamenin) tenkis edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılır.
Olayda hem sağlararası kazandırma (2020) hem de ölüme bağlı tasarruf (2025) mevcuttur. Kanuni sıra gereği işlem vasiyetnameden başlatılmalıdır.

Key Concept

Tenkis Davasının Şartları ve Tenkiste Sıra
Question 17Question

Mirasbırakan (M), 2026 yılında vefat etmiş ve geride saklı paylı mirasçısı olarak yalnızca kızı (K)'yı bırakmıştır. Tereke mevcudu ve yapılan tespitlere göre (M)'nin sağlığında yaptığı işlemler şunlardır:

I. 2014 yılında çocukluk arkadaşı (A)'ya yaptığı büyük miktardaki nakdi bağış
II. 2018 yılında Kızılay'a (kamuya yararlı dernek) yaptığı karşılıksız kazandırma
III. 2022 yılında komşusu (B)'ye bağışladığı otomobil
IV. 2024 yılında düzenlediği resmî vasiyetname ile kardeşi (C)'ye bıraktığı yazlık ev

Kızı (K), saklı payının ihlal edildiğini öğrenmiş ve kanuni süresi içinde tenkis davası açmıştır.

Buna göre, Türk Medeni Kanunu hükümleri uyarınca tenkis işlemi hangi sıraya göre gerçekleştirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: Önce kardeşe yapılan ölüme bağlı tasarruftan, ardından sırasıyla komşuya ve arkadaşa yapılan sağlararası kazandırmalardan, en son ise Kızılay'a yapılan kazandırmadan

Answer

Kanuni tenkis sırasına göre önce ölüme bağlı tasarruftan, ardından en yenisinden en eskisine doğru sağlararası kazandırmalardan ve en son kamuya yararlı derneklere yapılan kazandırmalardan indirim yapılmasını ifade eden seçenektir.
TMK madde 570'e göre tenkis sırası emredici kurallara bağlanmıştır. Saklı pay tamamlanıncaya kadar tenkis sırasıyla şu şekilde yapılır: 1) Ölüme bağlı tasarruflar (olayda kardeşe yapılan vasiyet), 2) Sağlararası kazandırmalar (en yeni tarihliden en eskisine doğru, yani önce komşu, sonra arkadaş), 3) Kamu tüzel kişilerine ve kamuya yararlı derneklere yapılan kazandırmalar (tarihine bakılmaksızın en son, yani Kızılay). Doğru sıralama bu kanuni hükmü tam olarak yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Tenkis sırasının ilk basamağını belirlemek.
Kanuna göre tenkise ilk olarak ölüme bağlı tasarruflardan başlanacağı tespit edilir. Bu olayda 2024 tarihli vasiyetname (kardeşe yapılan) ilk sıradadır.
TMK madde 570 gereğince tenkisin öncelikle ölüme bağlı tasarruflardan yapılması emredici bir kuraldır.
2
Sağlararası kazandırmaların sırasını kendi içinde düzenlemek.
Kural olarak en yeni tarihli olandan en eski tarihliye doğru tenkis yapılır. 2022'de komşuya yapılan bağış, 2014'te arkadaşa yapılan bağıştan daha yenidir ve önce tenkis edilmelidir.
Kanun, sağlararası kazandırmalarda mirasbırakanın son iradesine en yakın olan işlemden başlanarak geriye gidilmesini öngörmüştür.
3
Kamuya yararlı tüzel kişilere yapılan kazandırmalarla ilgili istisnai kuralı uygulamak.
Kızılay'a yapılan kazandırma 2018 tarihli olsa da, kamuya yararlı dernek statüsünden dolayı en son sıraya yerleştirilir.
TMK m. 570/son cümlesi gereği, kamu tüzel kişileri ile kamuya yararlı dernek ve vakıflara yapılan kazandırmalar daima en son sırada tenkis edilir.

Key Concept

Tenkis Sırası (TMK m. 570)