Examkin

Stok Yönetimi

233 questions

Question 181Question →

Ağır iş makineleri montajı yapan Kuzey Makine A.Ş., montaj hattında ihtiyaç duyduğu özel hidrolik silindirleri dışarıdan satın almak yerine kendi tesislerinde üretmektedir. İşletmenin bu silindirler için yıllık talebi 14.40014.400 adet, üretim hattının yıllık kapasitesi ise 40.00040.000 adettir.

Hidrolik silindirlerin her bir üretim partisi için üretime hazırlık maliyeti 500 TL500\text{ TL} ve bir silindirin yıllık elde bulundurma maliyeti 10 TL10\text{ TL}'dir.

Buna göre, işletmenin toplam stok maliyetlerini en aza indirmesi için belirlemesi gereken Ekonomik Üretim Miktarı (EÜM) kaç adettir?

Show answer & explanation

Answer: 1.500

Answer

İşletmenin toplam stok maliyetlerini en aza indirmesi için belirlemesi gereken Ekonomik Üretim Miktarı 1.500 adettir.
Ekonomik Üretim Miktarı (EÜM) modeli, bir ürünün işletme içinde üretildiği ve üretim ile tüketimin belirli bir süre eş zamanlı gerçekleştiği durumlar için kullanılır. Doğru hesaplama için EU¨M=2⋅D⋅SH⋅(1−D/P)E\ddot{U}M = \sqrt{\frac{2 \cdot D \cdot S}{H \cdot (1 - D/P)}} formülü uygulanmalıdır. Verilen değerler formülde yerine konulduğunda; D = 14.40014.400, P = 40.00040.000, S = 500500, H = 1010 için hesaplama 2⋅14.400⋅50010⋅(1−14.400/40.000)=14.400.00010⋅0,64=14.400.0006,4=2.250.000\sqrt{\frac{2 \cdot 14.400 \cdot 500}{10 \cdot (1 - 14.400/40.000)}} = \sqrt{\frac{14.400.000}{10 \cdot 0,64}} = \sqrt{\frac{14.400.000}{6,4}} = \sqrt{2.250.000} şeklindedir ve bu da 1.5001.500 adet sonucunu verir.

Step-by-Step Solution

1
Düzeltme faktörünün (1−D/P)(1 - D/P) hesaplanması
1−(14.400/40.000)=1−0,36=0,641 - (14.400 / 40.000) = 1 - 0,36 = 0,64
EÜM modelinde, üretimin yapıldığı süre boyunca aynı zamanda tüketim de gerçekleştiği için stoklar temel modeldeki gibi hızla birikmez, bu etkiyi formüle yansıtmak gerekir.
2
EÜM formülünün uygulanması
2⋅14.400⋅50010⋅0,64\sqrt{\frac{2 \cdot 14.400 \cdot 500}{10 \cdot 0,64}}
Maliyetleri minimize eden optimum üretim miktarını bulmak için yıllık talep, hazırlık maliyeti, elde bulundurma maliyeti ve düzeltme faktörü yerlerine konur.
3
Karekök içindeki ifadenin hesaplanması
14.400.0006,4=2.250.000\sqrt{\frac{14.400.000}{6,4}} = \sqrt{2.250.000}
Matematiksel işlemi adım adım tamamlayarak sonuca doğru ilerlemek için.
4
Karekökten çıkarma ve sonuca ulaşma
1.500 adet1.500\text{ adet}
Karekök işlemi tamamlanarak hedeflenen ekonomik parti büyüklüğü elde edilir.

Key Concept

Ekonomik Üretim Miktarı (EÜM) Modeli
Question 182Question →

Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) Genel Müdürlüğü, havalimanlarındaki güvenlik kontrol noktalarında kullanılan standart bagaj tepsilerinden yılda 50.00050.000 adet tüketmektedir. Kurumun satın alma departmanı tarafından yapılan analizlere göre, her bir siparişin verilmesi ve hazırlık işlemleri için katlanılan maliyet 1.0001.000 TL'dir. Bir adet bagaj tepsisinin kuruma alım maliyeti 100100 TL olup, yıllık elde bulundurma maliyet oranı birim alım maliyetinin %25\%25'i olarak hesaplanmıştır.

Buna göre, kurumun toplam stok maliyetini (sipariş verme ve elde bulundurma) minimize etmesi için bir defada vermesi gereken Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) kaç adettir?

Show answer & explanation

Answer: 2.0002.000

Answer

Kurumun stok maliyetlerini minimize eden Ekonomik Sipariş Miktarı 2.0002.000 adettir.
Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM), toplam stok maliyetini minimize eden optimum sipariş miktarıdır. İlgili formül ESM=(2DS)/HESM = \sqrt{(2DS)/H} şeklindedir. Soru bağlamında yıllık talep (DD) 50.00050.000 adet ve sipariş maliyeti (SS) 1.0001.000 TL'dir. Elde bulundurma maliyeti (HH) ise birim alım maliyetinin (100100 TL) %25\%25'i alınarak 100×0,25=25100 \times 0,25 = 25 TL olarak bulunur. Değerler formülde yerine konulduğunda (2×50.000×1.000)/25=4.000.000\sqrt{(2 \times 50.000 \times 1.000) / 25} = \sqrt{4.000.000} işlemi elde edilir. Bu değerin karekökü alındığında optimum sipariş miktarı 2.0002.000 adet olarak bulunur.

Step-by-Step Solution

1
Verilen parametrelerin tanımlanması ve formül değişkenlerinin belirlenmesi.
Yıllık Talep (DD) = 50.00050.000 adet, Sipariş Maliyeti (SS) = 1.0001.000 TL, Birim Fiyat (CC) = 100100 TL, Elde Bulundurma Oranı (ii) = %25\%25 (0,250,25).
ESM formülünde kullanılacak doğru değerlerin ayrıştırılması gereklidir.
2
Birim başına yıllık elde bulundurma maliyetinin (HH) hesaplanması.
H=C×i=100×0,25=25H = C \times i = 100 \times 0,25 = 25 TL/adet-yıl.
Elde bulundurma maliyeti oran olarak verildiği için, birim fiyat üzerinden tutarsal değere çevrilmelidir.
3
Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) formülünün uygulanması.
ESM=2×D×SH=2×50.000×1.00025ESM = \sqrt{\frac{2 \times D \times S}{H}} = \sqrt{\frac{2 \times 50.000 \times 1.000}{25}}
Toplam stok maliyetini (sipariş ve elde bulundurma) minimize eden optimum miktarı veren temel denklem (Wilson Formülü) budur.
4
Karekök içindeki matematiksel işlemin yapılıp sonucun bulunması.
ESM=100.000.00025=4.000.000=2.000ESM = \sqrt{\frac{100.000.000}{25}} = \sqrt{4.000.000} = 2.000 adet.
Formülün çözümlenerek nihai ekonomik sipariş miktarının elde edilmesi işlemidir.

Key Concept

Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) Modeli'nde elde bulundurma maliyetinin doğru hesaplanması ve optimizasyon formülünün uygulanması.
Question 183Question →

Orman Genel Müdürlüğüne bağlı bir bölge müdürlüğü, yangınla mücadele ekipmanları ve yedek parça ambarında Pareto Prensibini (80/20 kuralı) temel alan ABC analizi gerçekleştirmiştir.

Yapılan değerlendirmede, özel termal kameralar ve helikopter motor parçalarının, miktar olarak toplam ambar mevcudunun yalnızca %10'unu oluşturmasına karşılık, toplam stok yatırım değerinin yaklaşık %80'ini kapsadığı tespit edilmiştir.

Buna göre, 'A Sınıfı' olarak kategorize edilen bu yüksek değerli malzemeler için bölge müdürlüğünün aşağıdaki stok kontrol politikalarından hangisini uygulaması en uygundur?

Show answer & explanation

Answer: Stok seviyelerini sürekli olarak gözden geçirmesi, sıkı fiziksel kontroller uygulaması ve siparişleri daha sık aralıklarla vermesi

Answer

Stok seviyelerini sürekli olarak gözden geçirmesi, sıkı fiziksel kontroller uygulaması ve siparişleri daha sık aralıklarla vermesi
ABC analizinde A sınıfı kalemler, stok miktarı olarak az yer kaplasa da toplam stok yatırımının çok büyük bir kısmını oluşturur. Bu malzemelere bağlanan sermayenin maliyetini (elde bulundurma maliyetini) minimize etmek ve oluşabilecek fire/kayıpları önlemek amacıyla sıkı kayıt düzeni, sürekli fiziksel gözden geçirme ve siparişlerin daha küçük partiler halinde sık verilmesi politikaları uygulanmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Soru metnindeki bağlamın analizi
Soruda miktar olarak az (%10) ancak değer olarak çok yüksek (%80) paya sahip olan 'A sınıfı' malzemelerin özellikleri tespit edilmiştir.
Hangi stok sınıfı için politika kararı alınacağının netleştirilmesi.
2
A sınıfı stoklar için teorik bilginin hatırlanması
A sınıfı malzemeler, işletme sermayesinin çok büyük bir bölümünü bağladığı için bu gruba en sıkı kontrol mekanizmaları uygulanmalıdır.
Maliyetlerin optimize edilmesi için stok sınıfına uygun teorik yaklaşımın belirlenmesi.
3
Doğru stok politikasının seçenekler arasında değerlendirilmesi
Yüksek maliyetli kalemler için emniyet stoklarının minimum düzeyde tutularak kayıtların çok detaylı işlenmesi ve düzenli aralıklarla (daha sık) sipariş verilmesi prensibi doğrulanmıştır.
Elde bulundurma maliyetini minimize eden en uygun yönetim stratejisinin bulunması.

Key Concept

ABC Analizi Kapsamında A Sınıfı Stokların Yönetim Politikaları
Question 184Question →

Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) taşımacılık operasyonlarında kullanılan yüksek hızlı trenlerin periyodik bakımlarını gerçekleştiren bir ana atölyede, kritik bir elektronik sensörün stok seviyesinin sıfıra inmesi nedeniyle planlı bakım süreçleri durma noktasına gelmiştir. Bu durumun sonucunda; bakımı tamamlanamayan trenlerin sefere verilememesinden dolayı yolculara bilet iadeleri yapılmış, atölyedeki teknik personelin iş beklemesinden kaynaklı atıl kapasite oluşmuş ve eksik parçanın tedariki için normal navlun bedelinin çok üzerinde bir ücret ödenerek yurt dışından acil uçak kargosuyla sipariş geçilmiştir.

Buna göre, atölyenin karşılaştığı bu gelir kayıpları ve olağandışı harcamalar, stok yönetiminde aşağıdaki maliyet türlerinden hangisinin kapsamında değerlendirilmektedir?

Show answer & explanation

Answer: Stoksuzluk maliyeti

Answer

Atölyenin karşılaştığı durum stoksuzluk maliyetidir.
İşletmelerde ihtiyaç duyulan bir malzemenin stokta bulunmaması sebebiyle üretimin durması, talebin karşılanamaması, müşteri kaybı yaşanması veya olağan dışı masraflarla (acil sevkiyat vb.) ürünün getirtilmesi durumunda ortaya çıkan tüm kayıp ve ekstra masraflar stoksuzluk (yoksunluk/elde bulundurmama) maliyeti olarak adlandırılır. Senaryodaki bilet iadeleri, işçilik kayıpları ve fahiş kargo ücretleri bu maliyet türünün tipik örnekleridir.

Step-by-Step Solution

1
Senaryodaki temel sorunu ve ortaya çıkan maliyet kalemlerini analiz et.
Temel sorun kritik sensörün stokta kalmamasıdır. Çıkan maliyetler: bilet iadeleri (gelir kaybı), atıl işçilik (üretim kesintisi) ve acil uçak kargosu (olağandışı kurtarma harcaması).
Maliyetlerin kaynağını doğru tespit etmek, stok maliyeti sınıflandırmasının ilk adımıdır.
2
Tespit edilen maliyet kalemlerini stok yönetimi teorisindeki maliyet türleriyle eşleştir.
Talebin karşılanamaması veya üretimin durması sebebiyle oluşan kar kayıpları, gecikme cezaları ve acil tedarik farkları literatürde stoksuzluk (yoksunluk) maliyeti olarak sınıflandırılır.
Kavramsal çerçevenin olay örgüsüne uygulanması.

Key Concept

Stoksuzluk (Yoksunluk) Maliyeti
Estimated Time:1m 0s
Question 185Question →

Bir büyükşehir belediyesine bağlı su ve kanalizasyon idaresi, altyapı çalışmalarında kullandığı yedek parça ve malzemeleri tedarik ederken çeşitli giderlere katlanmaktadır. Bu kapsamda; tedarikçi firmalarla yapılan haberleşme ve yazışmalar, alım evraklarının hazırlanması, nakliye organizasyonu ve depoya ulaşan malzemelerin miktar ve kalite yönünden muayene edilerek teslim alınması süreçlerinde oluşan giderler hesaplanmıştır.

Buna göre, idarenin hesapladığı bu gider kalemleri, stok yönetiminde aşağıdaki maliyet türlerinden hangisinin kapsamında değerlendirilir?

Show answer & explanation

Answer: Sipariş verme maliyeti

Answer

Sipariş verme maliyeti
Stok yönetiminde sipariş verme maliyeti (ordering cost); bir malzemenin dış tedarikçiden istenmesi, ilgili satın alma evraklarının düzenlenmesi, haberleşme, nakliyesi, teslim alınması ve miktar/kalite yönünden kontrol edilerek depoya yerleştirilmesine kadar geçen süreçte katlanılan sabit nitelikli maliyetleri kapsar. Senaryoda belirtilen haberleşme, yazışma, nakliye ve mal kabul muayenesi tam olarak bu tanıma uymaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Senaryodaki gider kalemlerini analiz et
Giderler: Haberleşme, evrak hazırlığı, nakliye ve mal kabul (muayene) işlemlerinden oluşmaktadır.
Maliyetin hangi genel gruba ait olduğunu belirlemek için içeriğini ve niteliğini doğru anlamak gerekir.
2
Stok maliyeti türleriyle eşleştir
Bu giderler stokun depoda beklemesinden (elde bulundurma) veya yokluğundan (stoksuzluk) değil, malzemenin tedarikçi firmadan istenip getirtilmesi sürecinden kaynaklanmaktadır.
Dışarıdan yapılan tedarik işlemlerindeki bürokratik ve operasyonel giderlerin kavramsal olarak sınıflandırılması şarttır.
3
Doğru maliyet türünü belirle
Tedarik sürecinde siparişin oluşturulması ve teslim alınmasına kadar katlanılan tüm bu giderler literatürde 'sipariş verme maliyeti' olarak adlandırılır.
Sipariş verme maliyetleri sadece ürünün kendi bedeli değil, satın alma organizasyonunun tüm operasyonel giderlerini (kırtasiye, telefon, muayene vb.) kapsar.

Key Concept

Stok Maliyetlerinin Sınıflandırılması
Estimated Time:45s
Question 186Question →

Bir üretim işletmesi, stok maliyetlerini analiz ettiğinde birim başına yıllık elde bulundurma maliyetinin (hh), birim başına yıllık stoksuzluk maliyetinin (pp) 33 katı olduğunu (h=3ph = 3p) tespit etmiştir. İşletme, toplam stok maliyetlerini minimize etmek amacıyla temel (klasik) Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) modelinden "stoksuzluğa izin veren ESM modeline" geçiş yapmaya karar vermiştir.

Buna göre, yeni modele geçilmesiyle birlikte optimum sipariş miktarındaki (Q∗Q^*) oransal değişim ve her sipariş döngüsünde ulaşılacak maksimum stoksuzluk miktarının (SmaxS_{max}) yeni sipariş miktarına oranı sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? (Talebin ve diğer maliyet unsurlarının sabit kaldığı varsayılmaktadır.)

Show answer & explanation

Answer: Sipariş miktarı %100\%100 artar; SmaxS_{max} oranı %75\%75'tir.

Answer

Sipariş miktarının %100\%100 artması ve maksimum stoksuzluk oranının %75\%75 olmasıdır.
Temel ESM modelinden stoksuzluğa izin veren modele geçişte yeni sipariş miktarı, temel miktarın (h+p)/p\sqrt{(h+p)/p} katıdır. Soruda h=3ph=3p verildiği için bu çarpan (3p+p)/p=4=2\sqrt{(3p+p)/p} = \sqrt{4} = 2 olur. Sipariş miktarının 2 katına çıkması, %100\%100 artması anlamına gelir. Her döngüde oluşacak maksimum stoksuzluk miktarının (SmaxS_{max}) sipariş miktarına (QQ) oranı ise h/(h+p)h/(h+p) formülü ile bulunur. Değerler yerine konduğunda 3p/(3p+p)=3/4=%753p/(3p+p) = 3/4 = \%75 sonucu elde edilir.

Step-by-Step Solution

1
Klasik ESM ile stoksuzluğa izin veren ESM formüllerini karşılaştırma
Stoksuzluğa izin veren ESM formülü: Qyeni=Qeski×h+ppQ_yeni = Q_{eski} \times \sqrt{\frac{h+p}{p}} şeklindedir.
Maliyetlerin birbirine oranını kullanarak yeni sipariş miktarının eskisinin kaç katı olacağını bulmak için.
2
Sipariş miktarındaki değişimi hesaplama
Verilen h=3ph = 3p eşitliğini yerine koyduğumuzda: 3p+pp=4pp=4=2\sqrt{\frac{3p+p}{p}} = \sqrt{\frac{4p}{p}} = \sqrt{4} = 2. Yeni sipariş miktarı eskisinin 2 katıdır. Bu da miktar olarak %100\%100 artış demektir.
Formülde karekök işlemi uygulanarak oransal artış tam olarak belirlenmelidir.
3
Maksimum stoksuzluk (SmaxS_{max}) oranını hesaplama
Formül: Smax=Qyeni×hh+pS_{max} = Q_{yeni} \times \frac{h}{h+p}. Değerleri koyduğumuzda: Smax=Qyeni×3p3p+p=Qyeni×34S_{max} = Q_{yeni} \times \frac{3p}{3p+p} = Q_{yeni} \times \frac{3}{4}. Oran 34=0,75\frac{3}{4} = 0,75 yani %75\%75'tir.
Maksimum stoksuzluk miktarı formülünde pay kısmına elde bulundurma maliyeti (hh) gelmelidir.

Key Concept

Stoksuzluğa İzin Veren ESM Modeli Optimizasyon Formülleri
Estimated Time:2m 0s
Question 187Question →

Bir ilaç laboratuvarı, vitamin şurubu üretim hattında kullandığı özel amber renkli cam şişeler için stok kontrol sistemi uygulamaktadır.

İşletmenin üretim ve tedarik süreçlerine ait veriler aşağıda verilmiştir:
- Yıllık şişe talebi: 48.00048.000 adet
- Çalışma takvimi: Yılda 4848 hafta ve haftada 55 gün
- Tedarik süresi: 44 hafta
- Güvenlik stoğu seviyesi: 1.5001.500 adet

Buna göre, işletmenin amber renkli cam şişeler için belirlemesi gereken Yeniden Sipariş Noktası (ROP) aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 5.500

Answer

İşletmenin belirlemesi gereken doğru Yeniden Sipariş Noktası (ROP) 5.500 adettir.
Yeniden Sipariş Noktası (ROP), tedarik süresince beklenen talep ile güvenlik stoğunun toplamına eşittir. Bu soruda zaman birimi uyumuna dikkat edilmelidir. İşletme yılda 48 hafta çalıştığına göre, haftalık talep 48.000/48=1.00048.000 / 48 = 1.000 adettir. Tedarik süresi 4 hafta olduğundan, teslimat beklenirken tüketilecek miktar 1.000×4=4.0001.000 \times 4 = 4.000 adet olur. Beklenmedik durumlara karşı ayrılan 1.5001.500 adetlik güvenlik stoğu da bu miktara eklendiğinde, sipariş verilmesi gereken anı gösteren stok seviyesi 4.000+1.500=5.5004.000 + 1.500 = 5.500 adet olarak bulunur.

Step-by-Step Solution

1
Birim zamandaki (haftalık veya günlük) talebin hesaplanması
Haftalık talep = 48.000/48=1.00048.000 / 48 = 1.000 adet (veya Günlük talep = 48.000/(48×5)=20048.000 / (48 \times 5) = 200 adet)
Tedarik süresi boyunca stoklardan ne kadar ürün tüketileceğini bulmak için öncelikle birim zamandaki tüketim hızının (talebin) bilinmesi gerekir.
2
Tedarik süresince (teslimat süresince) beklenen talebin bulunması
1.000 adet/hafta×4 hafta=4.0001.000 \text{ adet/hafta} \times 4 \text{ hafta} = 4.000 adet (veya 200 adet/gu¨n×20 is¸ gu¨nu¨=4.000200 \text{ adet/gün} \times 20 \text{ iş günü} = 4.000 adet)
Sipariş verildikten sonra yeni mallar depoya girene kadar üretimin kesintiye uğramaması için karşılanması gereken temel stok miktarıdır.
3
Güvenlik stoğunun eklenerek Yeniden Sipariş Noktasının (ROP) hesaplanması
4.000+1.500=5.5004.000 + 1.500 = 5.500 adet
Beklenmeyen talep artışları veya tedarik gecikmelerine karşı belirlenen güvenlik payının (emniyet stoğu) sipariş noktasına dahil edilmesi zorunludur.

Key Concept

Yeniden Sipariş Noktası (ROP) ve Zaman Birimi Uyumu
Question 188Question →

Orman Genel Müdürlüğü (OGM), orman yangınlarıyla mücadelede kullandığı alev geciktirici kimyasalların optimum stok seviyelerini belirlemek amacıyla kapsamlı bir stok maliyet analizi yürütmektedir. Ticari işletmelerde "stoksuzluk (yoksunluk) maliyeti" genellikle karşılanamayan talebin yarattığı satış ve kâr kaybı üzerinden hesaplanırken, kamu hizmeti sunan OGM'nin bu maliyeti doğrudan ticari bir kayıpla ölçmesi uygun değildir.

Buna göre, OGM'nin söz konusu kimyasallar için "stoksuzluk maliyeti"ni belirlerken aşağıdaki unsurlardan hangisini dikkate alması, üretim ve stok yönetimi ilkeleri açısından en doğru yaklaşımdır?

Show answer & explanation

Answer: Kritik müdahale anında malzemenin hazır bulunmaması nedeniyle kaybedilen orman varlığının tahmini değeri ile ihtiyacı karşılamak üzere alternatif kanallardan yapılacak acil ve olağanüstü lojistik harcamaları

Answer

Kamu hizmeti sunan bir kurumun stoksuzluk maliyetini hesaplarken, malzemenin bulunmaması nedeniyle hizmetin aksamasından doğan tahmini ekolojik/sosyal zararları ve bu eksikliği gidermek için başvurulacak olağanüstü, acil (hızlandırma) tedarik harcamalarını dikkate alması gerekir.
Stoksuzluk (yoksunluk) maliyeti, ihtiyaç anında elde yeterli malzemenin bulunmaması durumunda ortaya çıkan kayıpları ifade eder. Kâr amacı gütmeyen kurumlarda bu maliyet, hizmetin yerine getirilememesinden doğan toplumsal veya fiziksel zararlar (orman varlığının kaybı) ile gecikmeyi telafi etmek için başvurulan acil, olağanüstü ve yüksek maliyetli tedarik yöntemlerinin (hızlandırma maliyeti) toplamı olarak rasyonel bir şekilde hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1
Stoksuzluk (yoksunluk) maliyetinin kavramsal çerçevesini tanımla.
Stoksuzluk maliyeti, işletmenin elinde müşterinin (veya sistemin) talebini karşılayacak yeterli malzemenin bulunmaması durumunda karşılaşılan maliyetlerdir.
Maliyet sınıflandırmasını doğru yapabilmek için öncelikle maliyet türünün doğasını anlamak gerekir.
2
Kavramı kamu sektörü ve kâr amacı gütmeyen bir senaryoya uyarla.
Özel sektörde bu durum kaçırılan satışların kâr kaybı iken, kamu sektöründe orman yangınlarına müdahale edilememesi (hizmetin aksaması, orman varlığının kaybı) ve acilen başka yerlerden fahiş bedellerle veya uçak kargosu gibi olağanüstü yöntemlerle malzeme getirtilmesi (hızlandırma maliyeti) olarak karşılık bulur.
Sorunun zorluk derecesi, standart bir işletme kavramının kamu yönetimi pratiğine analitik bir şekilde entegre edilmesini gerektirmektedir.
3
Seçenekleri stok maliyet türlerine göre sınıflandırarak yanlış olanları ele.
B, C ve E seçenekleri depolama ve sermaye kaynaklı olduğu için elde bulundurma maliyeti; D seçeneği ise ihale ve alım süreciyle ilgili olduğu için sipariş verme maliyetidir. Sadece acil lojistik harcamaları ve orman kaybı stoksuzluk maliyetidir.
Diğer seçeneklerin ait olduğu doğru stok maliyeti kategorilerini belirlemek kesin sonuca ulaşmayı sağlar.

Key Concept

Stoksuzluk (Yoksunluk) Maliyeti ve Stok Maliyetlerinin Sınıflandırılması
Question 189Question →

Yenilikçi Savunma Sistemleri A.Ş., ürettiği insansız hava araçları (İHA) için gereken özel alaşımlı motor gövdelerini dışarıdan tedarik etmek yerine kendi tesislerinde üretme kararı almıştır. İşletmenin bu parça için yıllık talebi 16.00016.000 adettir. Tesisin bu motor gövdesi için yıllık üretim kapasitesi (hızı) ise 25.00025.000 adet olarak belirlenmiştir.

Üretim hattında her bir üretim partisi için üretime hazırlık maliyeti 405 TL405 \text{ TL} ve bir adet motor gövdesinin yıllık elde bulundurma maliyeti 4 TL4 \text{ TL}'dir.

Buna göre, işletmenin toplam stok maliyetlerini en aza indirmesi için belirlemesi gereken Ekonomik Üretim Miktarı (EÜM) kaç adettir?

Show answer & explanation

Answer: 3.0003.000

Answer

İşletmenin toplam stok maliyetlerini en aza indirmesi için belirlemesi gereken Ekonomik Üretim Miktarı 3.000 adettir.
Doğru cevap, Ekonomik Üretim Miktarı (EÜM) formülünün eksiksiz uygulanmasıyla hesaplanır. EU¨M=2⋅D⋅SH⋅(1−DP)EÜM = \sqrt{\frac{2 \cdot D \cdot S}{H \cdot (1 - \frac{D}{P})}} formülünde değerler yerine konduğunda; 2⋅16.000⋅4054⋅(1−16.000/25.000)=12.960.0004⋅0,36=12.960.0001,44=9.000.000=3.000\sqrt{\frac{2 \cdot 16.000 \cdot 405}{4 \cdot (1 - 16.000/25.000)}} = \sqrt{\frac{12.960.000}{4 \cdot 0,36}} = \sqrt{\frac{12.960.000}{1,44}} = \sqrt{9.000.000} = 3.000 adet sonucuna ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1
Yıllık talep (D) ve yıllık üretim hızı (P) oranının (D/P) ve düzeltme faktörünün (1−D/P)(1 - D/P) bulunması.
D/P=16.000/25.000=0,64D/P = 16.000 / 25.000 = 0,64 olup, düzeltme faktörü 1−0,64=0,361 - 0,64 = 0,36 olarak hesaplanır.
EÜM modelinde üretim süreci boyunca tüketim devam ettiğinden, stok seviyesi hiçbir zaman üretilen miktar kadar olmaz. Bu dengeleyici etki formülde (1−D/P)(1 - D/P) faktörü ile ifade edilir.
2
Ekonomik Üretim Miktarı (EÜM) formülünde tüm değerlerin yerine yazılması.
EU¨M=2⋅16.000⋅4054⋅0,36EÜM = \sqrt{\frac{2 \cdot 16.000 \cdot 405}{4 \cdot 0,36}} denklemi kurulur.
Doğru hesaplama için talep, üretime hazırlık maliyeti, elde bulundurma maliyeti ve üretim oranı eksiksiz kullanılmalıdır.
3
Karekök içindeki matematiksel işlemlerin tamamlanması.
Pay: 2⋅16.000⋅405=12.960.0002 \cdot 16.000 \cdot 405 = 12.960.000. Payda: 4⋅0,36=1,444 \cdot 0,36 = 1,44. EU¨M=12.960.0001,44=9.000.000EÜM = \sqrt{\frac{12.960.000}{1,44}} = \sqrt{9.000.000}.
Karekök dışına çıkarılacak nihai büyüklüğün tespiti.
4
Karekök işleminin alınarak EÜM değerinin elde edilmesi.
9.000.000=3.000\sqrt{9.000.000} = 3.000 adet bulunur.
Üretim emri verilecek ideal parti büyüklüğünü kesinleştirmek için son işlemdir.

Key Concept

Ekonomik Üretim Miktarı (EÜM) Hesaplaması
Question 190Question →

Yüksek verimli fotovoltaik güneş panelleri üreten bir tesis, üretim sürecinde kritik bir bileşen olan iletken gümüş pastayı yurt dışındaki tek bir tedarikçiden temin etmektedir. İşletmenin üretim planlama departmanından alınan verilere göre:

- İletken gümüş pasta için aylık talep 7.2007.200 kilogramdır.
- İşletme, haftada 66 gün ve ayda tam 44 hafta (toplam 2424 iş günü) kesintisiz üretim yapmaktadır.
- Tedarikçiye sipariş verildiği andan itibaren, malzemenin gümrük işlemleri tamamlanıp fabrikaya ulaşması (tedarik süresi) tam 33 hafta sürmektedir.
- Uluslararası nakliyede yaşanabilecek olası gecikmelere ve talep dalgalanmalarına karşı, işletme 1.5001.500 kg güvenlik stoğu bulundurma kararı almıştır.

Verilen bu bilgilere göre, işletmenin üretimde aksama yaşamamak için iletken gümüş pasta siparişini verdiği anda ambarında bulunması gereken stok miktarı (Yeniden Sipariş Noktası) kaç kilogramdır?

Show answer & explanation

Answer: 6.900

Answer

İşletmenin uygulaması gereken Yeniden Sipariş Noktası (ROP) 6.900 kilogramdır.
Yeniden Sipariş Noktası (ROP) hesaplamasında temel formül ROP=(Gu¨nlu¨kTalep×TedarikSu¨resi)+Gu¨venlikStog˘uROP = (Günlük Talep \times Tedarik Süresi) + Güvenlik Stoğu şeklindedir. İlk olarak zaman birimlerinin işletmenin çalışma takvimine uyarlanması gerekir. İşletme ayda 24 gün çalıştığı için günlük talep 7.200/24=3007.200 / 24 = 300 kg/gün olarak bulunur. Tedarik süresi 3 haftadır ve işletme haftada 6 gün tüketim yaptığı için teslimat süresince geçecek aktif üretim günü 3×6=183 \times 6 = 18 gündür. Bu süre zarfında beklenen tüketim 300×18=5.400300 \times 18 = 5.400 kg'dır. Olası gecikmeler için ayrılan 1.5001.500 kg güvenlik stoğu da bu miktara eklendiğinde Yeniden Sipariş Noktası 5.400+1.500=6.9005.400 + 1.500 = 6.900 kg olarak bulunur.

Step-by-Step Solution

1
Aylık talepten günlük talebin (dd) hesaplanması
7.200/24=3007.200 / 24 = 300 kg/gün
Tedarik süresi sırasındaki gerçek tüketimi bulabilmek için tüketimin olduğu aktif iş günleri üzerinden günlük ortalama talep bulunmalıdır.
2
Tedarik süresinin (LL) işletmenin çalışma takvimine göre gün cinsine çevrilmesi
3 hafta×6 gu¨n/hafta=183 \text{ hafta} \times 6 \text{ gün/hafta} = 18 iş günü
İşletme sadece haftanın 6 günü üretim yaptığı (ve stok tükettiği) için, 3 haftalık bekleme süresindeki fiili stok tüketim günü 18'dir.
3
Yeniden Sipariş Noktası (ROP) formülünün uygulanması
ROP=(d×L)+SS=(300×18)+1.500=5.400+1.500=6.900ROP = (d \times L) + SS = (300 \times 18) + 1.500 = 5.400 + 1.500 = 6.900 kg
Yeni sipariş verilmesi gereken stok seviyesi, teslimat gelene kadar kullanılacak miktar ile olası risklere karşı ayrılan güvenlik stoğunun toplamına eşittir.

Key Concept

Yeniden Sipariş Noktası (ROP) hesaplamalarında işletmenin gerçek çalışma takvimini ve zaman birimlerini senkronize ederek güvenlik stoğunu formüle dahil etmek.
Question 191Question →

Ulusal bir telekomünikasyon altyapı şirketi, bölgesel dağıtım merkezlerinde kullandığı kritik fiber optik bağlantı ekipmanları için Sürekli Gözden Geçirme (Q) sistemini kullanmaktadır. Ancak, tedarikçi ağında yapılan bir konsolidasyon sonucunda şirket, bu malzemelerin tedarikini belirli zaman aralıklarında (örneğin ayda bir) sipariş vermeyi gerektiren Periyodik Gözden Geçirme (P) sistemine geçirmeye karar vermiştir. Her iki sistemde de hedeflenen müşteri hizmet düzeyi (stokta bulunabilirlik oranı) ve ortalama tedarik süresi (LL) sabit kalacaktır.

Buna göre, Q sisteminden P sistemine geçişin stok kontrol parametreleri üzerindeki beklenen etkisi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak ifade edilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Stoksuz kalma risk süresi tedarik süresine ek olarak gözden geçirme periyodunu da kapsayacak şekilde uzayacağından, aynı hizmet düzeyini korumak için gereken emniyet stoku miktarı artacaktır.

Answer

Sistem geçişinde stoksuz kalma risk süresi, gözden geçirme periyodunu da içerecek şekilde uzayacağı için emniyet stoku ihtiyacı artacaktır.
Sürekli Gözden Geçirme (Q) sisteminde stok seviyesi her an izlenir ve stok Yeniden Sipariş Noktasına (ROP) düştüğünde sipariş verilir. Bu nedenle işletme yalnızca siparişi verdikten sonra malın ulaşmasına kadar geçen tedarik süresi (LL) boyunca belirsizliğe ve stoksuz kalma riskine maruz kalır. Ancak Periyodik Gözden Geçirme (P) sisteminde stoklar sadece belirli zaman aralıklarında (TT) kontrol edilir. Eğer bir periyodun başında ani bir talep artışı olursa, bir sonraki kontrol zamanına (TT) kadar sistem bunu fark edemez ve sipariş verilemez. Üstüne bir de siparişin gelmesi için tedarik süresi (LL) beklenir. Bu nedenle P sisteminde korunulması gereken risk süresi T+LT+L olur. Aynı müşteri hizmet düzeyini (bulunabilirlik oranını) tutturabilmek için, bu daha uzun ve belirsiz dönemi kapsayacak çok daha yüksek bir emniyet stoku bulundurulması matematiksel bir zorunluluktur.

Step-by-Step Solution

1
Q ve P sistemlerinin yapısal farklarını analiz et.
Q sisteminde sipariş miktarı sabit, sipariş zamanı değişkendir. P sisteminde ise sipariş zamanı sabit, sipariş miktarı değişkendir.
Sistemlerin temel işleyiş mekanizmalarının belirlenmesi.
2
Her iki sistem için stoksuz kalma risk süresini (korunma aralığını) hesapla.
Q sisteminde stoksuz kalma riski yalnızca sipariş verildikten sonra malzemenin gelmesine kadar geçen sürede, yani tedarik süresinde (LL) vardır. P sisteminde ise stok düzeyi yalnızca dönem sonlarında (TT) kontrol edildiği için risk süresi T+LT + L olur.
Emniyet stokunun büyüklüğünü belirleyen temel faktör risk süresidir.
3
Risk süresindeki değişimin emniyet stokuna etkisini değerlendir.
T+LT + L süresi, LL süresinden daha uzun olduğu için, hedeflenen aynı hizmet düzeyini karşılamak adına daha fazla emniyet stoku bulundurulması gerekir.
Uzayan belirsizlik (risk) dönemi, stok tükenme ihtimalini artırır; bu durumu telafi etmek için emniyet stoku artırılır.

Key Concept

Sürekli (Q) ve Periyodik (P) Sistemlerde Risk Süresi ve Emniyet Stoku İlişkisi
Question 192Question →

Makine donanımları üreten endüstriyel bir tesis, binlerce kalemden oluşan hammadde ve parça envanterini yönetmek için Pareto Prensibini (80/20 kuralı) temel alan ABC stok sınıflandırma yöntemini kullanmaya karar vermiştir. Tesisin stoklarında; tedarik süresi uzun ve birim maliyeti yüksek olan ithal motorların yanı sıra, birim değeri son derece düşük olan ancak eksikliği üretimi durdurabilecek kritik standart bağlantı elemanları da bulunmaktadır.

Bu tesisin stok kontrol ve satın alma departmanının uygulayacağı aşağıdaki politikalardan hangisi, ABC analizi yaklaşımına ve etkin stok yönetimi ilkelerine aykırıdır?

Show answer & explanation

Answer: C sınıfı kalemler, envanterdeki fiziksel kalem sayısının büyük bir kısmını oluşturduklarından dolayı, stok elde bulundurma maliyetlerinden kaçınmak amacıyla bu gruptaki malzemeler mümkün olduğunca sık ve küçük partiler halinde sipariş edilmelidir.

Answer

ABC analizi yöntemine aykırı olan politika, C sınıfı kalemlerin stok elde bulundurma maliyetlerinden kaçınmak amacıyla sık ve küçük partiler halinde sipariş edilmesidir. C sınıfı kalemler tam tersine seyrek ve toplu (büyük partiler halinde) sipariş edilmelidir.
C sınıfı kalemler parasal değer olarak toplam envanterin çok küçük bir kısmını (genellikle %5-10) oluşturur. Bu nedenle stok elde bulundurma maliyetleri (fırsat maliyeti, sigorta vb.) son derece düşüktür. Eğer C sınıfı kalemler için 'sık ve küçük partiler' halinde sipariş verilirse, sürekli fatura kesilmesi, kargo, muayene ve satın alma departmanının harcadığı mesai gibi sipariş verme maliyetleri, elde edilecek cüzi stok bulundurma tasarrufunun çok üzerine çıkar. Modern ABC yaklaşımında C sınıfı kalemler için temel strateji, yönetimin zamanını almayacak şekilde seyrek ve büyük miktarlarda (örneğin yıllık veya 6 aylık) sipariş vermek ve basit kontrol sistemleri (çift kutu sistemi vb.) uygulamaktır. Sık ve küçük partiler halinde sipariş verme stratejisi (JIT benzeri katı kontrol), yalnızca yüksek değerli A sınıfı kalemler için uygundur.

Step-by-Step Solution

1
Sorunun kökünde istenen durumu belirleme.
ABC analizi yöntemine ve stok yönetimi ilkelerine aykırı olan (yanlış) politikanın bulunması gerekmektedir.
Soru olumsuz köklü olup, seçeneklerdeki 4 doğru uygulamanın elenerek tek bir yönetimsel hatanın tespit edilmesi istenmektedir.
2
ABC analizinde A ve C sınıfı kalemlerin yönetim farklılıklarını analiz etme.
A sınıfı kalemler değerce yüksek, miktarca azdır; sıkı kontrol, düşük güvenlik stoğu ve sık/küçük sipariş (JIT yaklaşımı) gerektirir. C sınıfı kalemler ise değerce düşük, miktarca çoktur; gevşek kontrol, basit kayıtlar ve seyrek/büyük sipariş gerektirir.
Pareto prensibi, yöneticilerin zaman ve eforunun ağırlıklı olarak toplam bütçenin çoğunu oluşturan az sayıdaki kaleme (A sınıfına) ayrılmasını emreder.
3
Seçenekleri bu teorik yönetim politikaları çerçevesinde değerlendirme.
C sınıfı kalemler için siparişlerin sık ve küçük partiler halinde verilmesinin, zaten düşük olan elde bulundurma maliyeti avantajına karşılık satın alma (bürokrasi, kargo, faturalama vb.) maliyetlerini devasa boyutta artıracağı tespit edilmiştir.
C sınıfı malzemelerin yönetiminde temel prensip, işlem maliyetlerini ve harcanan mesaiyi minimuma indirmektir. Bu nedenle envanteri sık sık yenilemek yerine toplu alım yapılmalıdır.

Key Concept

ABC Analizinde Sınıflara Özgü Yönetim ve Kontrol Politikaları
Estimated Time:1m 30s
Question 193Question →

Küresel madencilik sektörüne yüksek dayanımlı konveyör bantları üreten endüstriyel bir tesis, üretim sürecinde kritik bir hammadde olan özel sentetik kauçuk bileşenini yurt dışından tedarik etmektedir. İşletme, yılda 5050 hafta ve haftada 66 gün (toplam 300300 iş günü) tam kapasiteyle çalışmaktadır.

İşletmenin yıllık sentetik kauçuk ihtiyacı 90.00090.000 kilogramdır. Yurt dışındaki tedarikçiden verilen bir siparişin işletmenin deposuna ulaşması tam 44 hafta (tedarik süresi) sürmektedir. İşletme yönetimi, tedarik sürecinde yaşanabilecek olası gecikmelere karşı üretimde aksama olmaması amacıyla 88 günlük ortalama kullanıma eşdeğer miktarda güvenlik stoğu bulundurma kararı almıştır.

Buna göre, işletmenin bu hammadde için belirlemesi gereken Yeniden Sipariş Noktası (ROP) kaç kilogramdır?

Show answer & explanation

Answer: 9.6009.600

Answer

İşletmenin belirlemesi gereken Yeniden Sipariş Noktası (ROP) 9.600 kilogramdır.
Doğru değerin bulunması için öncelikle günlük ortalama talebin hesaplanması gerekir: 90.000 kg / 300 iş günü = 300 kg. Sonrasında tedarik süresi işletmenin çalışma düzenine göre gün cinsine çevrilir: 4 hafta x 6 gün = 24 iş günü. Tedarik süresi boyunca tüketilecek miktar 24 x 300 = 7.200 kg olarak bulunur. Son olarak, işletmenin hedeflediği güvenlik stoğu miktarı olan (8 gün x 300 kg) 2.400 kg bu değere eklenir. ROP = 7.200 + 2.400 = 9.600 kg sonucuna ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1
İşletmenin günlük hammadde talebini hesaplayın.
Günlük Talep = 90.000 kg / 300 iş günü = 300 kg/gün
Tedarik süresi ve güvenlik stoğu verileri gün veya hafta cinsinden olduğu için hesaplamalarda ortak bir zaman birimi (iş günü) kullanılmalıdır.
2
Tedarik süresini iş günü cinsinden bulun ve tedarik süresi boyunca beklenen talebi hesaplayın.
Tedarik Süresi (İş Günü) = 4 hafta x 6 gün/hafta = 24 gün. Tedarik Süresi Talebi = 24 gün x 300 kg/gün = 7.200 kg.
İşletme haftada 6 gün çalışmaktadır, bu nedenle 4 haftalık bekleme süresince sadece 24 gün tüketim yapılacaktır.
3
İşletmenin bulundurması gereken güvenlik stoğu miktarını hesaplayın.
Güvenlik Stoğu = 8 gün x 300 kg/gün = 2.400 kg.
Olası gecikmelere karşı üretimde aksama yaşanmaması için belirlenen 8 günlük ekstra hammadde stok miktarı belirlenmelidir.
4
Yeniden Sipariş Noktası (ROP) değerini bulmak için tedarik süresi talebi ile güvenlik stoğunu toplayın.
ROP = 7.200 kg + 2.400 kg = 9.600 kg.
Siparişin verildiği andan depoya ulaşana kadar geçen süredeki kullanım ile emniyet payı toplanarak yeni siparişin verileceği kritik stok seviyesi (ROP) belirlenir.

Key Concept

Yeniden Sipariş Noktası (ROP), siparişin teslim alınmasına kadar geçecek süredeki beklenen talep (Günlük Talep x Teslim Süresi) ile olası belirsizliklere karşı tutulan güvenlik stoğunun toplamından oluşur. Çok adımlı işlemlerde zaman birimlerinin (hafta, takvim günü, iş günü) birbiriyle uyumlu hale getirilmesi hayati önem taşır.
Question 194Question →

Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü su kalite laboratuvarlarında, testlerde kullanılan standart bir kimyasal reaktiften yılda 16.00016.000 kutu tüketilmektedir. Bu reaktifin her bir sipariş süreci için katlanılan sabit sipariş maliyeti 400 TL400 \text{ TL}'dir. Bir kutu reaktifin alım fiyatı 100 TL100 \text{ TL} olup, kurumun yıllık elde bulundurma maliyeti oranı kutu birim fiyatının %20\%20'si olarak belirlenmiştir.

Buna göre, kurumun toplam stok maliyetlerini minimize etmesi için vermesi gereken ekonomik sipariş miktarı (ESM) kaç kutudur?

Show answer & explanation

Answer: 800800

Answer

Ekonomik sipariş miktarı formülü uygulandığında maliyetleri minimize eden sipariş büyüklüğü 800800 kutudur.
Doğru yanıt olan 800800 kutu, Ekonomik Sipariş Miktarı formülünün (Q∗=2DS/HQ^* = \sqrt{2DS/H}) eksiksiz ve doğru parametrelerle uygulanması sonucu elde edilmiştir. Birim başına yıllık elde bulundurma maliyeti, birim fiyatın (100 TL100 \text{ TL}) yüzde 2020'si olan 20 TL20 \text{ TL} olarak hesaplanmış ve formüle yerleştirildiğinde 640.000=800\sqrt{640.000} = 800 değerine ulaşılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Soruda verilen parametreleri belirle
Yıllık Talep (DD) = 16.00016.000 kutu
Sipariş Maliyeti (SS) = 400 TL400 \text{ TL}/sipariş
Birim Fiyat (PP) = 100 TL100 \text{ TL}
Elde Bulundurma Oranı (ii) = %20\%20 (0,200,20)
Formülde kullanılacak değişkenleri standart birimleriyle tespit etmek için.
2
Birim başına yıllık elde bulundurma maliyetini (HH) hesapla
H=P×i=100 TL×0,20=20 TLH = P \times i = 100 \text{ TL} \times 0,20 = 20 \text{ TL} / kutu-yıl
Elde bulundurma maliyeti oransal verildiğinde, birim fiyat üzerinden parasal değere çevrilmesi zorunludur.
3
Ekonomik Sipariş Miktarı (ESMESM) formülünü uygula
ESM=2×D×SHESM = \sqrt{\frac{2 \times D \times S}{H}}
ESM=2×16.000×40020ESM = \sqrt{\frac{2 \times 16.000 \times 400}{20}}
Toplam stok maliyetini (elde bulundurma ve sipariş) en aza indiren optimum sipariş miktarını bulmak için.
4
Matematiksel işlemi tamamla
ESM=12.800.00020=640.000=800ESM = \sqrt{\frac{12.800.000}{20}} = \sqrt{640.000} = 800 kutu
Karekök içindeki ifadenin sadeleştirilerek sonuca ulaşılması için.

Key Concept

Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) Modeli
Question 195Question →

Geniş bir ürün yelpazesine sahip bir dayanıklı tüketim malları (beyaz eşya) üreticisi, stok kontrol süreçlerini optimize etmek amacıyla binlerce kalemden oluşan hammadde ve parça stokları üzerinde ABC analizi gerçekleştirmiştir. Yönetim, her bir stok sınıfının (A, B ve C) taşıdığı değer ve risk profiline uygun olarak yeni stok politikaları belirleme kararı almıştır.

Buna göre, işletme yönetiminin stok sınıfları için belirleyebileceği aşağıdaki politikalardan hangisi ABC analizi felsefesiyle ve temel stok yönetimi ilkeleriyle çelişmektedir?

Show answer & explanation

Answer: C sınıfı stok kalemlerinde elde bulundurma maliyetini en aza indirmek amacıyla, emniyet stoku seviyelerinin sıfıra yakın tutulması ve tedarikin çok sık aralıklarla küçük partiler hâlinde gerçekleştirilmesi.

Answer

C sınıfı stok kalemlerinde emniyet stoku seviyelerinin sıfıra yakın tutulması ve tedarikin çok sık aralıklarla küçük partiler hâlinde gerçekleştirilmesi politikasını ifade eden seçenek temel ilkelere aykırıdır.
ABC analizinin temel felsefesi gereği, farklı değere sahip stok gruplarına farklı yönetim eforu harcanmalıdır. C sınıfı kalemler, işletmedeki toplam stok kalemlerinin miktar olarak büyük bir kısmını (genellikle %50-60) oluştursa da, değer olarak çok küçük bir paya (genellikle %5-10) sahiptir. Birim değerleri çok düşük olduğu için (örneğin civata, conta), fazla stok bulundurmanın finansal yükü (elde bulundurma maliyeti) neredeyse yoktur. Buna karşın, düşük değerli bu kalemler için sürekli sipariş açmak, onaylatmak ve irsaliye takip etmek çok yüksek idari (sipariş) maliyetlere yol açar. Ayrıca bu basit parçaların stokta kalmaması tüm üretim hattını durdurabileceğinden stoksuzluk riskleri dolaylı yoldan çok büyüktür. Bu yüzden C sınıfı kalemler büyük partiler halinde, seyrek aralıklarla sipariş edilmeli ve yüksek güvenlik stoklarıyla korunmalıdır. Emniyet stokunu sıfıra yakın tutup sık sipariş vermek ABC yaklaşımının ruhuyla tamamen çelişir.

Step-by-Step Solution

1
Soruda verilen senaryonun ve ABC analizi özelliklerinin değerlendirilmesi.
A sınıfı kalemlerin yüksek değerli/düşük miktarlı, C sınıfı kalemlerin ise düşük değerli/yüksek miktarlı olduğu hatırlanır.
Uygulanacak stok politikalarının doğruluğunu test etmek için öncelikle stok sınıflarının temel özelliklerinin netleştirilmesi gerekir.
2
Seçeneklerdeki stok kontrol politikalarının maliyet etkilerinin analiz edilmesi.
Stok yönetiminde sipariş verme maliyeti ile elde bulundurma maliyeti arasındaki ödünleşim (trade-off) kuralı değerlendirilir.
Hangi stok sınıfı için hangi maliyetin (idari işlem mi, sermaye maliyeti mi) daha katlanılabilir olduğunun bulunması hedeflenir.
3
C sınıfı kalemler için önerilen yanlış politikanın tespit edilmesi.
Düşük değerli (C sınıfı) kalemlerde sık sipariş vermenin idari işlem maliyetlerini astronomik boyutlara ulaştıracağı ve emniyet stokunun düşük tutulmasının büyük üretim kayıplarına yol açacağı tespit edilir.
ABC analizi teorisiyle çelişen hatalı yönetici kararının belirlenmesi için.

Key Concept

ABC analizinde stok sınıflarına (A, B, C) özgü olarak uygulanan stok kontrol sıklığı, güvenlik stoku seviyeleri ve yönetimsel esneklik politikalarının birbirleriyle olan ilişkisi.
Question 196Question →

Büyük ölçekli bir endüstriyel fırın işletmesi, özel üretim ekmeklerinde kullandığı organik un için stok kontrol sistemi uygulamaktadır. İşletmenin bu un için yıllık talebi 18.00018.000 kg'dır. İşletme yılda 300300 gün faaliyet göstermektedir.

Organik unun tedarikçiden işletmeye ulaşması 44 gün sürmektedir. İşletme, olası tedarik gecikmelerine ve talep dalgalanmalarına karşı 200200 kg güvenlik stoğu bulundurma kararı almıştır.

Buna göre, işletmenin organik un için yeniden sipariş noktası (ROP) aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 440440

Answer

İşletmenin organik un için yeniden sipariş noktası 440440 kg olmalıdır.
Yeniden sipariş noktası (ROP), yeni bir siparişin teslim edilmesini beklerken tüketilecek stok miktarı ile güvenlik stoğunun toplamıdır. Öncelikle yıllık talep (18.00018.000 kg), yıllık çalışma gün sayısına (300300 gün) bölünerek günlük 6060 kg talep bulunur. Tedarik süresi 44 gün olduğundan, bu bekleme süresindeki normal tüketim 60×4=24060 \times 4 = 240 kg olacaktır. İşletmenin talep dalgalanmalarına karşı belirlediği 200200 kg güvenlik stoğu da bu değere eklendiğinde ROP, 240+200=440240 + 200 = 440 kg olarak hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1
Günlük talebi hesapla.
18.000/300=6018.000 / 300 = 60 kg/gün
Tedarik süresi gün cinsinden verildiği için talebin de günlük olarak bulunması gerekir.
2
Tedarik süresi boyunca oluşacak talebi hesapla.
60×4=24060 \times 4 = 240 kg
Siparişin gelmesini beklerken üretimde kullanılacak stok miktarını bulmak için.
3
Yeniden sipariş noktasını (ROP) bulmak için güvenlik stoğunu ekle.
240+200=440240 + 200 = 440 kg
ROP formülü: (Günlük Talep ×\times Tedarik Süresi) + Güvenlik Stoğu

Key Concept

Yeniden Sipariş Noktası (ROP) Hesaplaması
Estimated Time:1m 0s
Question 197Question →

Kent-Ray Ulaşım Sistemleri A.Ş., ürettiği metro vagonlarının montajında ihtiyaç duyulan özel 'hava süspansiyon körüklerini' dışarıdan satın almak yerine kendi entegre tesislerinde üretmeye karar vermiştir.

İşletmenin üretim ve stok süreçlerine ilişkin veriler şu şekildedir:

* Yıllık körük talebi (DD): 9.0009.000 adet
* İşletmenin yıllık çalışma süresi: 250250 gün
* Tesisin günlük körük üretim kapasitesi (pp): 100100 adet
* Üretime hazırlık (set-up) maliyeti (SS): 4.0004.000 TL/parti
* Körük başına yıllık elde bulundurma maliyeti (HH): 5050 TL/adet/yıl

Buna göre, işletmenin toplam stok maliyetlerini minimize edebilmesi için planlaması gereken Ekonomik Üretim Miktarı (EÜM) kaç adettir?

Show answer & explanation

Answer: 1500

Answer

İşletmenin toplam stok maliyetlerini minimize eden Ekonomik Üretim Miktarı 1500 adettir.
Ekonomik Üretim Miktarı (EÜM), işletmenin kendi ürettiği parçalar için optimal parti büyüklüğünü veren modeldir. Bu modelde günlük tüketim dikkate alınarak EÜM = 2DS/[H(1−d/p)]\sqrt{2DS / [H(1 - d/p)]} formülü kullanılır. Yıllık talep 9.000, çalışma günü 250 olduğundan günlük talep d=36d = 36 adettir. Formülde değerler yerine konduğunda: (2⋅9000⋅4000)/(50⋅(1−36/100))=72.000.000/32=2.250.000=1500\sqrt{(2 \cdot 9000 \cdot 4000) / (50 \cdot (1 - 36/100))} = \sqrt{72.000.000 / 32} = \sqrt{2.250.000} = 1500 adet bulunur.

Step-by-Step Solution

1
Günlük talep miktarını (dd) hesapla.
d=9.000/250=36d = 9.000 / 250 = 36 adet/gün
EÜM formülünde üretim (pp) ve talep (dd) hızlarının aynı zaman birimi (gün) cinsinden olması gerekir.
2
Üretim hızı faktörünü (1−d/p)(1 - d/p) hesapla.
1−(36/100)=1−0,36=0,641 - (36 / 100) = 1 - 0,36 = 0,64
Üretim devam ederken bir yandan da tüketim olduğu için stoklar tam üretim hızıyla değil, aradaki fark kadar birikir.
3
Ekonomik Üretim Miktarı (EÜM) formülünü uygula.
EU¨M=2⋅D⋅SH⋅(1−d/p)EÜM = \sqrt{\frac{2 \cdot D \cdot S}{H \cdot (1 - d/p)}}
Dışarıdan tedarik yerine iç üretim yapıldığında, modele üretim hızı faktörü dahil edilmelidir.
4
Değerleri formülde yerine koyarak sonucu bul.
EU¨M=2⋅9000⋅400050⋅0,64=72.000.00032=2.250.000=1500EÜM = \sqrt{\frac{2 \cdot 9000 \cdot 4000}{50 \cdot 0,64}} = \sqrt{\frac{72.000.000}{32}} = \sqrt{2.250.000} = 1500
Matematiksel işlemlerin sırasıyla ve eksiksiz tamamlanması nihai EÜM değerini verir.

Key Concept

Ekonomik Üretim Miktarı (EÜM) Modeli
Question 198Question →

Bir rüzgâr türbini üreticisi, montajında kullandığı kritik bir elektronik sensör için sürekli gözden geçirme (Q) stok kontrol modelini kullanmaktadır. Bu sensörün günlük talebi ve tedarikçiden geliş süresi (teslim süresi) birbirinden bağımsız normal dağılım göstermektedir.

İşletmenin ilgili parçaya ait geçmiş verileri şöyledir:
- Ortalama günlük talep: 1010 adet
- Günlük talebin standart sapması: 22 adet
- Ortalama teslim süresi: 1616 gün
- Teslim süresinin standart sapması: 1,51,5 gün

İşletme, ilgili sensör için stoksuz kalma olasılığını %2,3\%2,3 olarak belirlemiştir (Bu hizmet düzeyi için standart normal dağılım değeri Z=2Z=2 alınacaktır).

Buna göre, bu elektronik sensör için belirlenmesi gereken Yeniden Sipariş Noktası (ROP) ve bulundurulması gereken Güvenlik Stoğu (SS) miktarı sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: ROP = 194 adet, SS = 34 adet

Answer

Sensör için yeniden sipariş noktası 194 adet ve bulundurulması gereken güvenlik stoğu 34 adettir.
Hem günlük talebin hem de tedarik süresinin değişken olduğu stokastik modellerde, teslim süresi boyunca toplam talebin standart sapması Lˉσd2+dˉ2σL2\sqrt{\bar{L} \sigma_d^2 + \bar{d}^2 \sigma_L^2} formülü ile bulunur. Değerler yerine konulduğunda 16×4+100×2,25=289=17\sqrt{16 \times 4 + 100 \times 2,25} = \sqrt{289} = 17 elde edilir. İstenen hizmet düzeyi için Z=2Z=2 olduğundan güvenlik stoğu 2×17=342 \times 17 = 34 adet, ROP ise (16×10)+34=194(16 \times 10) + 34 = 194 adet olarak hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1
Teslim süresi boyunca beklenen talebin hesaplanması
Beklenen Talep = 10×16=16010 \times 16 = 160 adet
Yeniden sipariş noktası için öncelikle ortalama teslim süresince tüketilecek miktar bulunmalıdır.
2
Teslim süresince talebin standart sapmasının (σddlt\sigma_{ddlt}) bulunması
σddlt=16×22+102×1,52=64+225=289=17\sigma_{ddlt} = \sqrt{16 \times 2^2 + 10^2 \times 1,5^2} = \sqrt{64 + 225} = \sqrt{289} = 17 adet
Hem talep hem de teslim süresi olasılıklı (değişken) olduğu için ortak varyans formülü (σddlt=Lˉσd2+dˉ2σL2\sigma_{ddlt} = \sqrt{\bar{L} \sigma_d^2 + \bar{d}^2 \sigma_L^2}) kullanılmalıdır.
3
Güvenlik Stoğunun (SS) hesaplanması
SS = Z×σddlt=2×17=34Z \times \sigma_{ddlt} = 2 \times 17 = 34 adet
Belirlenen %97,7 hizmet düzeyi için sağlanan Z değeri ile standart sapma çarpılarak stoksuz kalma riskini önleyecek miktar hesaplanır.
4
Yeniden Sipariş Noktasının (ROP) hesaplanması
ROP = Beklenen Talep + Güvenlik Stoğu = 160+34=194160 + 34 = 194 adet
Sipariş verilecek anı belirlemek için tedarik süresindeki beklenen tüketim ile emniyet (güvenlik) stoğu toplanır.

Key Concept

Hem Talebin Hem de Teslim Süresinin Değişken Olduğu Durumlarda Güvenlik Stoğu ve ROP Hesaplaması
Estimated Time:2m 30s
Question 199Question →

Bir büyükşehir belediyesinin su ve kanalizasyon idaresi, içme suyu arıtma tesislerinde kullandığı klor bazlı özel bir kimyasalın tedarik sürecinde 'Sürekli Gözden Geçirme (Q, R)' stok kontrol modelini uygulamaktadır. İdarenin bu kimyasala ilişkin yıllık ortalama talebi 10.00010.000 litredir ve tesis yılda 250250 gün kesintisiz olarak faaliyet göstermektedir.

Günlük talebin, varyansı 25 litre225 \text{ litre}^2 olan normal bir dağılım sergilediği tespit edilmiştir. İlgili kimyasalın tedarikçi firmadan tesise ulaşma süresi (teslim süresi) kesin olarak 1616 gün sürmektedir.

Halk sağlığını riske atmamak adına idare, stoksuz kalma olasılığını %5\%5 ile sınırlandırmak istemektedir. (Standart normal dağılım tablosunda %95\%95 hizmet düzeyi için Z=1,65Z = 1,65 alınacaktır).

Buna göre, söz konusu kimyasal için hesaplanan güvenlik stoku ve yeniden sipariş noktası (ROP) değerleri sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 3333 litre / 673673 litre

Answer

Güvenlik stoku 3333 litre ve yeniden sipariş noktası 673673 litredir.
Doğru değerleri bulmak için öncelikle yıllık talep gün sayısına bölünerek günlük talep (4040) ve varyansın karekökü alınarak günlük standart sapma (55) bulunur. Değişken talep stok modellerinde güvenlik stoku SS=Z×σd×LSS = Z \times \sigma_d \times \sqrt{L} formülüyle hesaplanır. Bu formül kullanılarak SS=1,65×5×16=33SS = 1,65 \times 5 \times \sqrt{16} = 33 bulunur. Yeniden sipariş noktası ise beklenen teslim süresi talebi ile güvenlik stokunun toplamıdır: ROP = (40×16)+33=673(40 \times 16) + 33 = 673 litre olarak doğru sonuca ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1
Günlük ortalama talebi (dˉ\bar{d}) ve günlük standart sapmayı (σd\sigma_d) bulun.
dˉ=10.000250=40\bar{d} = \frac{10.000}{250} = 40 litre/gün. Standart sapma, varyansın kareköküdür: σd=25=5\sigma_d = \sqrt{25} = 5 litre.
ROP hesaplamalarında yıllık veriler üzerinden değil, teslim süresinin zaman birimi olan günlük veriler üzerinden işlem yapılmalıdır.
2
Teslim süresi boyunca beklenen ortalama talebi hesaplayın.
Beklenen Talep = dˉ×L=40×16=640\bar{d} \times L = 40 \times 16 = 640 litre.
Yeniden sipariş noktası, siparişin gelmesini beklerken tüketilecek ortalama miktarı içermelidir.
3
Teslim süresi boyunca talebin standart sapmasını (σL\sigma_L) bulun.
σL=σd×L=5×16=5×4=20\sigma_L = \sigma_d \times \sqrt{L} = 5 \times \sqrt{16} = 5 \times 4 = 20 litre.
Günlük talepler birbirinden bağımsız olduğu için standart sapmalar doğrudan toplanamaz, varyansların toplamı üzerinden karekök alınarak hesaplanır.
4
Güvenlik stokunu (SSSS) hesaplayın.
SS=Z×σL=1,65×20=33SS = Z \times \sigma_L = 1,65 \times 20 = 33 litre.
Belirlenen %95 hizmet düzeyi için sapma miktarının standart normal dağılımdaki Z katsayısı ile çarpılması gerekir.
5
Yeniden sipariş noktasını (ROPROP) tespit edin.
ROP=(dˉ×L)+SS=640+33=673ROP = (\bar{d} \times L) + SS = 640 + 33 = 673 litre.
ROP, teslim süresi boyunca tüketilecek miktar ile belirsizliklere karşı tutulan güvenlik stokunun toplamıdır.

Key Concept

Değişken Talep ve Sabit Teslim Süresi Altında Sürekli Gözden Geçirme Modeli (ROP ve Güvenlik Stoku Hesaplaması)
Question 200Question →

Bir kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu, yedek parça ve sarf malzemeleri envanterini daha etkin yönetmek amacıyla Pareto Prensibi'ne (80/2080/20 kuralı) dayalı ABC analizini uygulamıştır. Yapılan analiz sonucunda stok kalemleri K, L ve M olmak üzere üç farklı gruba ayrılmıştır. Bu grupların toplam kalem sayısı ve toplam yıllık kullanım değeri (hacmi) içindeki oransal payları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Stok Kalem GrubuToplam Kalem Sayısı İçindeki PayıToplam Yıllık Kullanım Değeri İçindeki Payı
K%15\%15%75\%75
L%30\%30%20\%20
M%55\%55%5\%5

Tablodaki verilere göre, ilgili stok gruplarının yönetimi ve uygulanması gereken stok politikaları hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: K grubu kalemler için sürekli gözden geçirme yapılarak düşük güvenlik stoku tutulmalı ve sık sipariş verilirken; M grubu kalemler için siparişler daha büyük partiler halinde verilmeli ve nispeten yüksek güvenlik stoku bulundurulmalıdır.

Answer

K grubu kalemler (A sınıfı) için düşük güvenlik stoku ve sık sipariş politikası benimsenirken, M grubu (C sınıfı) kalemler için seyrek sipariş ve yüksek güvenlik stoku politikası uygulanmalıdır.
Verilen tabloda K grubu kalemler toplam değerin %75\%75'ini, M grubu ise %5\%5'ini oluşturmaktadır. Bu durum K grubunun 'A Sınıfı', M grubunun ise 'C Sınıfı' olduğunu gösterir. A sınıfı (K) stoklar yüksek sermaye gerektirdiğinden sıkı kontrol edilir, sık sipariş verilir ve elde bulundurma maliyetini düşürmek için düşük güvenlik stokuyla çalışılır. C sınıfı (M) stoklar ise birim değeri düşük, sayıca fazla sarf malzemeleri olduğundan, sürekli sipariş vermenin yaratacağı işlem maliyetlerinden kaçınmak için seyrek ve büyük partiler halinde tedarik edilir; ucuz oldukları için de stoksuz kalmamak adına yüksek güvenlik stokuyla depoda tutulurlar. Doğru yönetim politikası bu seçenekte eksiksiz verilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Tablodaki oransal verileri değerlendirerek ABC sınıflarını tespit etme.
K grubu kalemlerin sayısı az (%15\%15) ancak değeri çok yüksek (%75\%75) olduğu için 'A sınıfı'dır. L grubu ortalama değerlerle 'B sınıfı'dır. M grubu ise sayısı çok (%55\%55) ancak değeri çok düşük (%5\%5) olduğu için 'C sınıfı'dır.
Pareto Prensibi'ne (80/2080/20 kuralı) göre stok kalemlerinin sınıflandırılması, kalemlerin toplam yıllık kullanım değeri içindeki paylarına göre yapılır.
2
K (A sınıfı) grubu için stok yönetim ve kontrol politikalarını belirleme.
Sermayenin büyük kısmı K grubuna bağlı olduğu için elde bulundurma maliyetini minimumda tutmak şarttır. Bu sebeple sıkı kontrol (sürekli gözden geçirme), sık ve küçük partiler halinde sipariş ve düşük güvenlik stoku uygulanır.
Değerli kalemlere fazla sermaye bağlamak işletmenin likiditesini olumsuz etkiler.
3
M (C sınıfı) grubu için stok yönetim ve kontrol politikalarını belirleme.
M grubunun birim değerleri ve toplam bütçe içindeki payı çok düşüktür. Yönetim çabasından ve sipariş verme maliyetlerinden tasarruf etmek için gevşek kontrol, büyük partiler halinde seyrek sipariş ve stoksuzluk yaşamamak adına yüksek güvenlik stoku uygulanır.
Ucuz sarf malzemeleri için sık sipariş vermek, malzemenin kendi değerinden daha fazla idari maliyet (kırtasiye, nakliye vb.) yaratır.

Key Concept

ABC Analizi ve Sınıflara Özgü Stok Yönetim Politikaları
Estimated Time:2m 0s
PreviousPage 10 / 12Next
Stok Yönetimi Practice Questions — KPSS İşletme — Page 10 | Examkin