Yönetim Fonksiyonları

Bağımsız bir idari otoritede Başkan Yardımcısı, iş akışını hızlandırmak ve karar alma süreçlerini yalınlaştırmak amacıyla sektörel faaliyet izinlerine dair onay yetkisini İzinler Dairesi Başkanına devretmiştir. Bir başvuru dosyasının incelenmesi sırasında Daire Başkanı, karmaşık bir mevzuat hükmünün yorumlanmasında tereddüde düşmüş ve Kurum Hukuk Müşavirliğinden resmi görüş talep etmiştir. Hukuk Müşavirliği, belirli bir hukuki yorumun benimsenmesi gerektiği yönünde yazılı bir mütalaa sunmuş ve Daire Başkanı bu mütalaa doğrultusunda işlem tesis etmiştir. Ancak tesis edilen işlemin bir süre sonra yargı kararıyla iptal edilip kuruma ağır bir tazminat yükümlülüğü doğurması üzerine idari soruşturma başlatılmıştır. Bu soruşturma kapsamında;

- Başkan Yardımcısı, ilgili konudaki imza ve onay yetkisini devrettiği için ortaya çıkan sonuçtan sorumlu tutulamayacağını,
- Daire Başkanı ise kendi iradesiyle değil, Hukuk Müşavirliğinin talimat niteliğindeki görüşünü uyguladığı için sorumluluğun kendisinde olmadığını

savunmuştur.

Yönetim ve organizasyon ilkeleri dikkate alındığında, yöneticilerin bu savunmalarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Türkiye Tarımsal Araştırmalar Kurumuna (TAGEM) bağlı bir enstitüde yürütülen 'Kuraklığa Dayanıklı Tohum Islahı' projesinde enstitü müdürü, araştırmacı personeli yönlendirirken tüm kararları tek başına almakta; deney takviminden laboratuvar kullanım saatlerine kadar her detayı katı bir şekilde astlarına dikte etmektedir. Yüksek eğitim düzeyine sahip ve inisiyatif alarak çalışmaya yatkın olan uzman araştırmacılar bu durumdan rahatsız olmuş, çalışma motivasyonları düşmüş ve projenin ilerleyişi yavaşlamıştır.

Yöneltme (yürütme) fonksiyonunun etkinliği açısından değerlendirildiğinde, enstitü müdürünün sergilediği bu yönetim yaklaşımının hedeflere ulaşmada yetersiz kalmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?

Bir büyükşehir belediyesine bağlı İtfaiye Daire Başkanlığı, orman yangınları sezonu başlamadan aylar önce tüm müdahale araçlarının su pompalarını ve hortumlarını test etmekte; personelin koruyucu ekipman eksikliklerini yangınlar başlamadan önce tespit ederek gidermektedir.

Bu senaryoda, faaliyet fiilen başlamadan önce olası aksaklıkların tespit edilip önlenmesini sağlayan yönetim uygulaması aşağıdakilerden hangisidir?

Bir Kamu İktisadi Teşebbüsü'nde (KİT) teftiş kurulu tarafından hazırlanan denetim raporunda, satın alma daire başkanının kritik bir hammadde tedariki sürecinde 'piyasadaki tüm potansiyel tedarikçileri ve sundukları bütün koşulları eşzamanlı olarak analiz etmediği, bunun yerine asgari kalite standartlarını ve bütçe sınırını sağlayan ilk tedarikçiyle sözleşme imzalayarak kurumu olası en yüksek faydadan mahrum bıraktığı' belirtilmiş ve bu durum eleştirilmiştir.

Daire başkanı ise savunmasında; piyasadaki tüm veriyi eksiksiz toplamanın ve işlemenin maliyetinin (zaman ve kaynak açısından) elde edilecek marjinal faydayı fazlasıyla aşacağını, yöneticilerin zihinsel kapasitelerinin sonsuz olmadığını, bu nedenle kurumun hedefleri doğrultusunda 'yeterince iyi' olan seçeneği kabul etmenin en mantıklı yol olduğunu ifade etmiştir.

Karar verme kuramları bağlamında, teftiş kurulunun beklentisi ile daire başkanının sergilediği davranışın dayandığı temel yaklaşımlar aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Bir kamu kurumunda şube müdürü olarak görev yapan bir yönetici, personeline verilen hedeflere zamanında ulaşılmaması durumunda disiplin soruşturması başlatılacağını, performans değerlendirme notlarının düşük verileceğini ve tayin döneminde dezavantajlı bölgelere gönderileceklerini toplantılarda sık sık dile getirmektedir. Personel ise bu olumsuz sonuçlarla karşılaşmamak amacıyla verilen görevleri eksiksiz bir şekilde yerine getirmeye özen göstermektedir.

Buna göre yöneticinin, astları üzerinde etki kurmak ve onları yönlendirmek amacıyla kullandığı temel güç kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu bankasının müşteri iletişim merkezinde, temsilciler vatandaşlarla telefon görüşmesi gerçekleştirdiği esnada kalite uzmanları bu görüşmeleri canlı olarak dinlemektedir. Görüşme devam ederken temsilcinin eksik veya hatalı bir bilgi verdiği fark edildiğinde, uzmanlar anında temsilcinin ekranına sistemsel bir mesaj göndererek hatanın o anda giderilmesini sağlamaktadır.

Bu parçada ifade edilen uygulama, zamanlama kriterine göre aşağıdaki kavramlardan hangisiyle açıklanır?

Orman Genel Müdürlüğü (OGM), ülke genelinde yürüttüğü ağaçlandırma kampanyasının etkinliğini ölçmek ve yönetmek amacıyla bir izleme sistemi kurmuştur. Bu sistemdeki işleyiş sırasıyla şu adımlardan oluşmaktadır:

I. Her bölge müdürlüğü için sahanın toprak yapısı ve iklim özellikleri dikkate alınarak %85 oranında "fidan tutunma (hayatta kalma) standardı" belirlenmiştir.
II. Yıl sonunda uydu görüntüleri ve saha personeli aracılığıyla fiziki sayımlar yapılarak mevcut tutunan fidan sayısı tespit edilmiştir.
III. Elde edilen güncel veriler, başlangıçta belirlenen %85'lik hedef oran ile kıyaslanmış ve bölgeler bazındaki sapma miktarları raporlanmıştır.
IV. Sapmanın tolere edilebilir sınırları aştığı kurak bölgelerde, bir sonraki yıl için kök çürüklüğüne dayanıklı farklı fidan türlerinin seçilmesi ve yeni sulama sistemlerinin kurulması kararlaştırılmıştır.

Bu sürecin denetim (kontrol) aşamaları ve yönetim fonksiyonları bağlamında analiziyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Bir kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşunda genel sekreter olarak göreve başlayan yönetici, kurumun uluslararası faaliyetlerini geliştirmek amacıyla yeni bir "Entegre Veri Yönetim Sistemi" projesi başlatmıştır. Ancak uzman personelin, artan iş yükünü gerekçe göstererek bu sisteme veri girişi yapma konusunda direnç gösterdiğini tespit etmiştir.

Bunun üzerine genel sekreter, tüm birimlere yayımladığı bir iç genelgede; "Yeni sisteme eksiksiz veri girişinin mevzuat gereği zorunlu olduğunu, sürece uymayan personelin performans değerlendirme notlarının düşürüleceğini ve haklarında idari tahkikat başlatılacağını" ifade etmiştir. Bu müdahale sonucunda sisteme veri akışı geçici olarak sağlanmış olsa da personelin motivasyonu ciddi şekilde düşmüş, kuruma duyulan güven zedelenmiş ve nitelikli personelin işten ayrılma oranlarında belirgin bir artış yaşanmıştır.

Yönetim süreci ve temel ilkeleri dikkate alındığında, genel sekreterin yöneltme (yürütme) fonksiyonunu icra ederken yaptığı temel hata aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?

Geniş çaplı kampanyalar yürüten ulusal bir reklam ajansı, önemli bir markanın lansmanı için sanat yönetimi, metin yazarlığı, dijital pazarlama ve halkla ilişkiler departmanlarından personelleri seçerek özel bir kampanya ekibi oluşturmuştur. Görevlendirilen personeller, lansman çalışmaları boyunca hem kampanya yöneticisinden talimat alacak hem de kendi asli departman yöneticilerine karşı sorumluluklarını sürdürecektir.

Bu durumda ajansın uygulamış olduğu örgüt yapısı aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası vizyona sahip bir finansal teknoloji (FinTech) işletmesi, faaliyetlerinin ilk yıllarında organizasyonunu 'Bireysel Müşteriler', 'Ticari İşletmeler' ve 'Kurumsal Yatırımcılar' olmak üzere üç ana direktörlük altında yapılandırmıştır. Ancak şirketin küresel büyüme stratejisi doğrultusunda operasyonlarını genişletmesiyle birlikte; Asya-Pasifik, Kuzey Amerika ve Avrupa pazarlarındaki yasal regülasyonların, tüketici davranışlarının ve yerel rekabet koşullarının birbirinden tamamen farklı olduğu açıkça görülmüştür. Mevcut direktörlüklerin merkezden yönetilmesi, bu farklılıklara hızlı tepki verilmesini engellemiş ve yerel pazarlara özgü stratejik kararların alınmasında gecikmelere yol açmıştır. Yönetim kurulu, bu hantallığı gidermek ve yerel pazar ihtiyaçlarına daha esnek yanıt verebilmek amacıyla organizasyon şemasını revize etme kararı almıştır.

Buna göre, finansal teknoloji işletmesinin kuruluş aşamasında benimsediği bölümlere ayırma ölçütü ile yaşadığı yönetsel sorunları çözmek amacıyla geçiş yapması gereken en uygun bölümlere ayırma ölçütü aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Ülke çapında faaliyet gösteren bir kamu kalkınma ajansı, yatırım projelerinin verimliliğini artırmak amacıyla genel merkez bünyesinde 'Proje İzleme ve Değerlendirme Kurulu' adıyla yeni bir birim oluşturmuştur. Bu kurulun temel kuruluş amacı; bölgesel müdürlüklere projelerin fizibilite süreçlerinde danışmanlık yapmak, teknik raporlar hazırlamak ve karar alma süreçlerinde üst yönetime uzmanlık desteği sağlamaktır. Ancak uygulamaya geçildikten bir süre sonra, kurul üyelerinin bölgesel müdürlüklerdeki saha uzmanlarına doğrudan talimatlar vermeye başladığı ve projelerin bütçe revizyonlarını bizzat onaylayarak sürece müdahil oldukları tespit edilmiştir. Bu durum, bölge müdürleri ile kurul arasında yetki çatışmalarına ve uzmanların kime karşı sorumlu oldukları konusunda kafa karışıklığına yol açmıştır.

Buna göre, Proje İzleme ve Değerlendirme Kurulunun eylemlerinde örgütleme ilkeleri bağlamında ortaya çıkan temel sorun aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu üniversitesinde doğrudan Rektöre bağlı olarak faaliyet gösteren Stratejik Planlama Komisyonu, üniversitenin gelişim hedefleri doğrultusunda karar alıcılara yalnızca tavsiye ve öneri niteliğinde raporlar sunmakla görevlendirilmiştir. Komisyon başkanı, planlama konusundaki üstün teknik bilgisi ve tecrübesi sayesinde üniversite genelinde fikirlerine değer verilen ve yöneticileri etkileyebilen biridir. Ancak komisyon başkanı, bir uygulamada sınırlarını aşarak fakülte dekanlıklarına resmi bir yazı göndermiş ve akademik personel planlamalarının komisyonun belirlediği şablona göre yapılmasını hiyerarşik bir amir gibi kesin olarak emretmiştir. Dekanlar ise, komisyonun yalnızca bir danışma organı olduğunu belirterek kendilerine bağlayıcı talimat veremeyeceğini savunmuşlardır.

Bu vakada; Komisyon Başkanının yöneticiler üzerinde etkili olmasını sağlayan temel güç kaynağı, Komisyonun üniversite yapısındaki resmi yetki türü ve komisyonun dekanlara hiyerarşik bir amir gibi kesin talimat vererek fiilen kullanmaya çalıştığı yetki türü aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Bir İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü, bölgesel risk faktörlerine karşı kurumsal müdahale kapasitesini optimize etmek amacıyla kapsamlı bir yönetim süreci yürütmüştür. Süreç boyunca sırasıyla şu adımlar izlenmiştir:

I. Müdahale edilecek nüfus yoğunluğu ve ilk 12 saatte ulaşılması beklenen kurtarma hedefleri nicel olarak tanımlanmıştır.
II. Afet anındaki iklim koşulları, ulaştırma altyapısının alabileceği olası hasarlar ve dış yardımların varış sürelerine dair gelecekteki çevresel koşullar projeksiyon haline getirilmiştir.
III. Bu öngörüler çerçevesinde; kara koridorlarının genişletilmesi, hava köprüsü kurulması veya deniz yoluyla tahliye gibi farklı stratejik eylem yolları formüle edilmiştir.
IV. Belirlenen bu yolların maliyet-etkinlik ve zaman-fayda analizleri yapılmış; risk düzeyi en düşük ve faydası en yüksek olan 'hava ve deniz entegrasyonu' modelinde karar kılınmıştır.
V. Verilen kararın sahada hemen uygulanabilmesi için, hiyerarşik iletişim kanalları netleştirilmiş, personelin yetki sınırları çizilmiş ve ilgili bölümler arası iş bölümü yapılarak görev dağılımı tamamlanmıştır.

Yönetim bilimindeki klasik planlama süreci dikkate alındığında, bu senaryoda yöneticiler hangi temel adımı atlayarak doğrudan örgütleme fonksiyonuna geçiş yapmışlardır?

Devlet Malzeme Ofisi (DMO) tedarik zinciri süreçlerinde yaşanan aksaklıkları gidermek amacıyla yeni bir iş akışı protokolü geliştirilmiştir. Bu protokole göre, 'Satınalma Dairesi'nde görev yapan bir uzman yardımcısı, karşılaştığı acil bir gümrükleme sorununu çözmek için kendi şube müdürüne ve daire başkanına rapor sunup hiyerarşik silsileyi izlemek yerine, doğrudan 'Lojistik ve Sevkiyat Dairesi'nin üst düzey Gümrük İşlemleri Koordinatörü ile yüz yüze iletişime geçerek süreci hızlandırmıştır. Bu sayede birimler arası olası kaynak ve zaman çatışmaları önlenerek sorunun kaynağında ve anında çözülmesi sağlanmıştır.

Bu vakada bürokratik hiyerarşinin dışına çıkılarak gerçekleştirilen eşgüdümleme türü ve Mary Parker Follett'in bu durumu açıklayan temel koordinasyon ilkesi aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Geniş ürün yelpazesine sahip ulusal bir gıda işletmesinde, yeni bir atıştırmalık ürünün Ar-Ge çalışmaları tamamlanmış ve seri üretime geçilmiştir. Ancak tutundurma faaliyetlerini yürütecek olan pazarlama birimi, ürünün detayları hakkında piyasaya sürülme tarihine çok kısa bir süre kalana kadar bilgilendirilmemiştir. İlgili departman yöneticilerinin sadece ürün depolara sevk edilirken iletişim kurması, pazar analizinin eksik yapılmasına ve hatalı bir reklam stratejisi izlenmesine yol açmıştır.

Mary Parker Follett'in yaklaşımına göre, bu işletmede yaşanan eşgüdümleme (koordinasyon) sorunu temel olarak aşağıdaki ilkelerden hangisinin ihlal edilmesinden kaynaklanmaktadır?

Bir kamu bankasının dijital dönüşüm merkezinde, 'Kredi Tahsis' ile 'Yazılım Geliştirme' bölümleri arasında yeni kurumsal uygulamanın arayüz tasarımı ve sunucu kaynaklarının kullanımı konularında iş akışını aksatan uyuşmazlıklar yaşanmaktadır. Eskiden yazılım ekibi tüm geliştirmeyi tamamladıktan sonra ürünü test ve onay için kredi birimine gönderirken, yeni süreçte her iki bölümün temsilcileri daha proje fikrinin ortaya atıldığı ilk toplantılarda bir araya gelerek süreci en başından itibaren birlikte planlamaya başlamıştır. Ayrıca yönetimin aldığı yeni kararla; yazılım mimarlarının (orta kademe uzman), formal hiyerarşik kademeleri izleyip kendi üstlerine veya kredi tahsis müdürüne gitmek yerine, anlık operasyonel geri bildirim alabilmek için doğrudan sahadaki alt kademe veri giriş personeliyle iletişim kurmasını sağlayan bir 'irtibat görevlisi' mekanizması oluşturulmuştur.

Buna göre, banka yönetiminin departmanlar arası uyuşmazlığı gidermek için uyguladığı süreçte, M. Parker Follett'in hangi eşgüdümleme ilkesine vurgu yapılmış ve iletişim akışı yönünden hiyerarşik yapıdaki hangi koordinasyon türü kullanılmıştır?

Bir kamu hastanesinde kalite standartlarını korumak amacıyla yürütülen denetim mekanizmasında sırasıyla; hedeflenen standartlar belirlenmiş, mevcut performans ölçülmüş, elde edilen sonuçlar standartlarla karşılaştırılmış ve tespit edilen sapmalar için düzeltici eyleme geçilmiştir. Hastane yönetimi bu genel çerçevenin yanı sıra alanda şu spesifik uygulamaları da hayata geçirmiştir:

I. İlaçların hastalara uygulanması esnasında akıllı infüzyon pompalarının dozaj aşımlarında anında uyarı vererek hemşirenin hatalı işlemi sürdürmesini engellemesi
II. Ameliyatlarda kullanılacak tüm cerrahi aletlerin operasyon gününden önce sterilizasyon doğrulama testlerine tabi tutularak onaylanması
III. Yeni açılacak yoğun bakım ünitesinde görev alacak personelin yetki, sorumluluk ve raporlama ilişkilerinin hiyerarşik olarak yapılandırılması

Buna göre, I, II ve III numaralı ifadelerde yer alan uygulamalar, yönetim fonksiyonları ve denetim türleri açısından aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla ve doğru olarak verilmiştir?

Yenilikçi bir tıbbi cihaz girişimi, yeni nesil bir taşınabilir MR cihazını piyasaya sürmek için kapsamlı bir faaliyet başlatmıştır. Yönetim kurulu, bu süreçte uzman personeli hem kendi fonksiyonel departman yöneticisine hem de söz konusu cihazın yöneticisine karşı sorumlu kılan ikili raporlama sisteminin yaratacağı rol karmaşasından ve yetki çatışmalarından kaçınmak istemektedir. Aynı zamanda, işletme bünyesindeki uzmanların doğrudan cihaz ekibine atanarak faaliyet bitiminde atıl durumda kalması (boşta beklemesi) riskini ve yüksek sabit maliyetleri de üstlenmek istemez.

Bu kısıtları aşmak için girişim; donanım tasarımını Avrupa'daki bağımsız bir araştırma enstitüsüne, seri üretimi Asya'daki bir elektronik fabrikasına, global pazarlamayı ise ABD merkezli dijital bir ajansa devreder. Birbiriyle yasal veya hiyerarşik hiçbir bağı bulunmayan bu dış organizasyonlar, bulut tabanlı bir platform üzerinden anlık veri paylaşımıyla entegre edilir ve nihai müşteriye tek ve dev bir küresel teknoloji markası gibi hizmet verir.

Bu işletmenin, ikili otorite çatışmasından ve kalıcı personel maliyetlerinden kaçınmak amacıyla tercih ettiği çağdaş örgüt yapısı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir İl Kültür ve Turizm Müdürü, göreve ilk başladığı dönemde ilçelerdeki birim amirlerinin verilen talimatları yalnızca mevzuatın emretmesi ve olası bir disiplin soruşturmasından çekinmeleri nedeniyle yerine getirdiklerini fark etmiştir. Bu dönemde amirlerin kurumun kültürel vizyonunu benimsemedikleri ve rutin görevleri dışında hiçbir fazladan çaba göstermedikleri görülmüştür. Yöneltme (yürütme) fonksiyonunu daha etkili kılmak isteyen Müdür, yönetim tarzını değiştirmiştir. Mevzuat maddelerini ve yaptırımları öne çıkarmak yerine; geçmişte yürüttüğü büyük çaplı uluslararası kazı projelerindeki akademik birikimini personeliyle paylaşmaya başlamış, onlara ilham veren ve saygı duyulan vizyoner bir rol model hâline gelmiştir. Bir süre sonra birim amirlerinin, Müdür'ün şahsına duydukları hayranlık ve onun mesleki yetkinliğine olan inançlarıyla kurum hedeflerini içselleştirdikleri ve gönüllü olarak ekstra çaba harcadıkları gözlemlenmiştir.

Buna göre, İl Müdürü'nün yöneltme sürecinde başvurduğu güç kaynaklarındaki değişim ve bu değişimin personelde yarattığı örgütsel bağlılık türü aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak ifade edilmiştir?

Bir elektrikli araç üreticisinin genel müdürü, yıl sonu değerlendirme toplantısında yönetim kuruluna şu açıklamayı yapmıştır:

"Geçen yıl pazar payımızı %20 artırma hedefini saptadık. Bu hedefe ulaşmak için vakit kaybetmeden üretim kapasitesini artırma, yeni pazarlama kampanyaları düzenleme ve ek satış ofisleri açma gibi eylem seçeneklerini masaya yatırdık ve aralarından en maliyet-etkin olanı seçtik. Ancak yıl içinde lityum pil maliyetlerindeki ani artışlar ve yeni ithalat kotaları, kâr marjlarımızı eriterek hedeflerimizden tamamen sapmamıza yol açtı."

Yönetim bilimi kapsamında planlama sürecinin klasik aşamaları dikkate alındığında, firmanın hedeflerinden sapmasının asıl nedeni sürecin hangi adımının atlanması veya eksik uygulanmasıdır?