Çok Dönemli Olasılıklı Envanter Sistemleri

13 questions

Question 1Question

Bir kamu hastanesinin merkezi ecza deposunda belirli bir ilaca olan günlük talep, ortalaması 4040 kutu ve standart sapması 1010 kutu olan normal dağılıma uymaktadır. İlacın tedarik süresi (temin süresi) sabit ve 99 gündür.

Hastane yönetimi, stoksuz kalma riskini minimize etmek amacıyla %9595 hizmet düzeyi (z=1,64z = 1,64) ile çalışmayı hedeflemektedir.

Buna göre, bu envanter sistemi için belirlenmesi gereken yeniden sipariş noktası yaklaşık kaç kutudur?

Show answer & explanation

Answer: 409

Answer

Hizmet düzeyi ve talep değişkenliği dikkate alındığında, sistemin yeniden sipariş noktası yaklaşık 409 kutu olarak belirlenmelidir.
Doğru hesaplama yöntemi, önce tedarik süresi boyunca beklenen talebi (40×9=36040 \times 9 = 360) bulmayı, ardından talep değişkenliğini tedarik süresine uyarlayarak (10×9=3010 \times \sqrt{9} = 30) güvenlik stoğunu (1,64×30=49,21,64 \times 30 = 49,2) hesaplamayı gerektirir. Bu iki değerin toplamı olan 409,2409,2, yaklaşık olarak en yakın tam sayı olan 409 kutu sonucuna ulaştırır.

Step-by-Step Solution

1
Tedarik süresi boyunca beklenen talebin hesaplanması
DL=dˉ×L=40×9=360D_L = \bar{d} \times L = 40 \times 9 = 360 kutu
Yeniden sipariş noktasının temel bileşeni, sipariş verildiği andan ürün gelene kadar geçecek süredeki ortalama tüketimdir.
2
Tedarik süresi talebinin standart sapmasının hesaplanması
σL=σd×L=10×9=10×3=30\sigma_L = \sigma_d \times \sqrt{L} = 10 \times \sqrt{9} = 10 \times 3 = 30 kutu
Olasılıklı modellerde zamanla biriken varyansın standart sapmaya dönüştürülmesi için karekök kuralı uygulanır.
3
Güvenlik stoğunun (Safety Stock) hesaplanması
SS=z×σL=1,64×30=49,2SS = z \times \sigma_L = 1,64 \times 30 = 49,2 kutu
Belirlenen hizmet düzeyine karşılık gelen güven katsayısı ile tedarik süresi riskinin çarpımı güvenlik stoğunu verir.
4
Yeniden sipariş noktasının (ROP) belirlenmesi
R=DL+SS=360+49,2=409,2409R = D_L + SS = 360 + 49,2 = 409,2 \approx 409 kutu
Yeniden sipariş noktası, beklenen talep ile olası dalgalanmalara karşı koruma sağlayan güvenlik stoğunun toplamıdır.

Key Concept

Sürekli Gözden Geçirme Sistemlerinde Yeniden Sipariş Noktası ve Güvenlik Stoğu Hesabı

Practice More

Tedarik süresinin de olasılıklı olduğu (hem talep hem temin süresi değişkenliği) durumlar için yeniden sipariş noktası formülünü inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 2Question

Bir kamu kurumunun bölge müdürlüğünde kullanılan resmi mühürlü kağıtlara olan günlük talep, ortalaması 100100 adet ve standart sapması 2020 adet olan normal dağılım göstermektedir. Bu kağıtların yeni siparişlerinin teslim süresi (tedarik süresi) sabit olup 44 gündür. Kurum, hizmet düzeyini (talebi karşılama oranı) %95\%95 olarak hedeflemektedir.

(%95\%95 hizmet düzeyi için ZZ tablo değeri yaklaşık 1,651,65 olarak alınacaktır.)

Buna göre, sürekli gözden geçirme envanter kontrol sistemi uygulanan bu müdürlükte yeniden sipariş noktası (ROP) kaç adet olarak belirlenmelidir?

Show answer & explanation

Answer: 466

Answer

Müdürlüğün belirlemesi gereken yeniden sipariş noktası 466466 adettir.
Yeniden sipariş noktası, teslim süresi boyunca beklenen talep ile emniyet stokunun toplamına eşittir. Beklenen talep 100×4=400100 \times 4 = 400 birimdir. Emniyet stoku ise ZZ değeri ile teslim süresi standart sapmasının çarpımıdır (σL=20×4=40\sigma_L = 20 \times \sqrt{4} = 40). Bu durumda SS=1,65×40=66SS = 1,65 \times 40 = 66 birim olur. Toplamda 400+66=466400 + 66 = 466 sonucuna ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1
Teslim süresi boyunca beklenen talebin hesaplanması
DL=100 adet/gu¨n×4 gu¨n=400 adetD_L = 100 \text{ adet/gün} \times 4 \text{ gün} = 400 \text{ adet}
Yeniden sipariş noktası, sipariş verildiği andan ürün gelene kadar geçecek süredeki talebi kapsamalıdır.
2
Teslim süresi talebinin standart sapmasının hesaplanması
σL=20×4=40 adet\sigma_L = 20 \times \sqrt{4} = 40 \text{ adet}
Bağımsız günlük taleplerin toplamının varyansı, varyansların toplamına eşittir; bu nedenle standart sapma, zamanın karekökü ile ölçeklenir.
3
Emniyet stokunun (SS) hesaplanması
SS=Z×σL=1,65×40=66 adetSS = Z \times \sigma_L = 1,65 \times 40 = 66 \text{ adet}
Belirlenen hizmet düzeyini sağlamak için beklenen talebin üzerine eklenecek olan koruma miktarıdır.
4
Yeniden sipariş noktasının (ROP) bulunması
ROP=DL+SS=400+66=466 adetROP = D_L + SS = 400 + 66 = 466 \text{ adet}
Envanter düzeyi bu seviyeye düştüğünde yeni sipariş tetiklenmelidir.

Key Concept

Çok Dönemli Olasılıklı Envanter Sistemlerinde Yeniden Sipariş Noktası (ROP) Hesabı
Question 3Question

Bir kamu kurumunun ana ikmal merkezinde tıbbi malzemelerin takibi için sürekli gözden geçirme (QQ) envanter sistemi kullanılmaktadır. Bu merkezdeki bir tıbbi sarf malzemesine olan günlük talep, ortalaması 6060 birim ve standart sapması 1212 birim olan normal dağılıma uymaktadır. Malzemenin tedarik süresi sabit ve 44 gün olarak belirlenmiştir. Kurum yönetimi, malzeme eksikliği yaşanma olasılığını %5\%5 ile sınırlamayı hedeflemektedir.

Buna göre, %95\%95 hizmet düzeyi (z=1,65z = 1,65) hedeflendiğinde bu malzeme için belirlenmesi gereken yeniden sipariş noktası (ROPROP) yaklaşık kaç birimdir?

Show answer & explanation

Answer: 280

Answer

Yeniden sipariş noktası (ROP), beklenen talep ve emniyet stoğunun toplamı olan 280 birimdir.
Yeniden sipariş noktası (ROPROP), tedarik süresi boyunca beklenen talep (60×4=24060 \times 4 = 240) ile emniyet stoğunun (1,65×12×4=39,61,65 \times 12 \times \sqrt{4} = 39,6) toplamıdır. Bu toplam yaklaşık 280280 birim yapmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Tedarik süresi boyunca beklenen talebi (μL\mu_L) hesaplayınız.
μL=Gu¨nlu¨k Ortalama Talep×Tedarik Su¨resi=60×4=240\mu_L = \text{Günlük Ortalama Talep} \times \text{Tedarik Süresi} = 60 \times 4 = 240 birim.
Yeniden sipariş noktası, sipariş verildiği an ile malın ulaştığı an arasındaki talebi karşılayabilmelidir.
2
Tedarik süresi talebinin standart sapmasını (σL\sigma_L) hesaplayınız.
σL=σ×L=12×4=12×2=24\sigma_L = \sigma \times \sqrt{L} = 12 \times \sqrt{4} = 12 \times 2 = 24 birim.
Bağımsız günlerin talep varyansları toplandığı için standart sapma zamanın karekökü ile ölçeklendirilir.
3
Emniyet stoğunu (SSSS) hesaplayınız.
SS=z×σL=1,65×24=39,640SS = z \times \sigma_L = 1,65 \times 24 = 39,6 \approx 40 birim.
Hizmet düzeyini korumak için belirsizliğe karşı tutulan ek stok miktarıdır.
4
Yeniden sipariş noktasını (ROPROP) bulunuz.
ROP=μL+SS=240+39,6=279,6280ROP = \mu_L + SS = 240 + 39,6 = 279,6 \approx 280 birim.
Envanter seviyesi bu noktaya düştüğünde yeni sipariş verilir.

Key Concept

Stokastik envanter modellerinde Yeniden Sipariş Noktası (ROPROP), tedarik süresi boyunca beklenen talep ile emniyet stoğunun toplamına eşittir. Emniyet stoğu, talebin değişkenliğini ve hedeflenen hizmet düzeyini (zz değeri) dikkate alır.

Hints

1
ROPROP formülü: ROP=(Gu¨nlu¨k Talep×Tedarik Su¨resi)+Emniyet Stog˘uROP = (\text{Günlük Talep} \times \text{Tedarik Süresi}) + \text{Emniyet Stoğu} şeklindedir.
2
Emniyet stoğunu hesaplarken standart sapmanın tedarik süresinin kareköküyle (12×412 \times \sqrt{4}) çarpılması gerektiğini unutmayın.

Practice More

Farklı hizmet düzeyleri (zz değerleri) için ROPROP değerinin nasıl değiştiğini inceleyerek stok maliyeti ile hizmet düzeyi arasındaki ilişkiyi analiz edebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 4Question

Bir kamu kurumu lojistik merkezinde envanter denetimi amacıyla sürekli gözden geçirme (Q,R)(Q, R) politikası uygulanmaktadır. Söz konusu merkezde stoklanan bir yedek parçaya ilişkin aylık talep ortalaması 160160 birim, aylık talebin standart sapması ise 2020 birimdir. Parçanın tedarik süresi sabit ve 44 ay olarak bilinmektedir. Kurumun belirlediği hizmet düzeyi için gerekli zz emniyet katsayısı 1,651,65 olduğuna göre, bu envanter sistemi için hesaplanması gereken sipariş verme noktası (ROPROP) kaç birimdir?

Show answer & explanation

Answer: 706

Answer

Sipariş verme noktası (ROPROP), tedarik süresi talebi ve güvenlik stoğunun toplamı olan 706 birimdir.
Sipariş verme noktası hesaplanırken önce 44 aylık tedarik süresindeki toplam beklenen talep (160×4=640160 \times 4 = 640) bulunur. Ardından, talebin belirsizliğini temsil eden tedarik süresi standart sapması σL=20×4=40\sigma_L = 20 \times \sqrt{4} = 40 olarak hesaplanır. Güvenlik stoğu 1,65×40=661,65 \times 40 = 66 birimdir. Bu iki değerin toplamı olan 706706 birim, kurumun sipariş vermesi gereken envanter seviyesidir.

Step-by-Step Solution

1
Tedarik süresi boyunca beklenen toplam talebin (μL\mu_L) hesaplanması.
μL=Aylık Ortalama Talep×Tedarik Su¨resi=160×4=640\mu_L = \text{Aylık Ortalama Talep} \times \text{Tedarik Süresi} = 160 \times 4 = 640 birim.
Sipariş verildiği anda depoda bulunması gereken miktar, sipariş gelene kadar geçecek süredeki toplam talebi karşılamalıdır.
2
Tedarik süresi talep standart sapmasının (σL\sigma_L) hesaplanması.
σL=σ×L=20×4=20×2=40\sigma_L = \sigma \times \sqrt{L} = 20 \times \sqrt{4} = 20 \times 2 = 40 birim.
Zaman içindeki bağımsız taleplerin toplam varyansı, süreyle doğru orantılıdır; dolayısıyla standart sapma sürenin kareköküyle çarpılır.
3
Güvenlik stoğunun (SSSS) hesaplanması.
SS=z×σL=1,65×40=66SS = z \times \sigma_L = 1,65 \times 40 = 66 birim.
Talebin belirsizliğinden kaynaklanan yokluk riskini azaltmak için hedef hizmet düzeyine uygun ek stok miktarı belirlenir.
4
Sipariş verme noktasının (ROPROP) hesaplanması.
ROP=μL+SS=640+66=706ROP = \mu_L + SS = 640 + 66 = 706 birim.
Toplam sipariş verme noktası, beklenen talep ile güvenlik tamponunun toplamıdır.

Key Concept

Çok dönemli olasılıklı envanter sistemlerinde sipariş verme noktası (ROPROP), tedarik süresindeki beklenen talep ile talep belirsizliğini dengeleyen güvenlik stoğunun toplamından oluşur.
Estimated Time:1m 30s
Question 5Question

Bir kamu kurumunun stratejik yedek parça deposunda, kritik bir malzemenin tedarik süresi boyunca gerçekleşen talebi, ortalaması 200200 birim ve standart sapması 5050 birim olan normal dağılıma uymaktadır. Kurum yönetimi, malzemenin tedarik süresi içinde stokta bulunmama (yokluğa düşme) olasılığını en fazla %10\%10 ile sınırlandırmayı hedeflemektedir. Standart normal dağılım tablosuna göre %90\%90 hizmet düzeyi için kritik zz değeri 1,281,28 olarak verildiğine göre; bu hedefe ulaşmak için belirlenmesi gereken sipariş verme noktası (RR) kaç birimdir?

Show answer & explanation

Answer: 264

Answer

Sipariş verme noktası 264 birim olarak hesaplanmalıdır.
Doğru cevap olan 264 birim, tedarik süresindeki ortalama talep (200200) ile %90 hizmet düzeyini sağlayan emniyet stoğunun (1,28×50=641,28 \times 50 = 64) toplamıdır. Bu seviyede stok varken sipariş verildiğinde, yeni sipariş gelene kadar talebin 264'ü aşma olasılığı sadece %10 olacaktır.

Step-by-Step Solution

1
Verilen parametrelerin tanımlanması
Tedarik süresi ortalama talebi (μL\mu_L) = 200200, standart sapma (σL\sigma_L) = 5050 ve hizmet düzeyi faktörü (zz) = 1,281,28.
Olasılıklı envanter modellerinde sipariş noktası hesabı için bu bileşenler gereklidir.
2
Emniyet stoğunun (Safety Stock) hesaplanması
SS=z×σL=1,28×50=64SS = z \times \sigma_L = 1,28 \times 50 = 64 birim.
Belirlenen hizmet düzeyine ulaşmak için beklenen talebin üzerine eklenmesi gereken güvenlik payını bulmak için.
3
Sipariş verme noktasının (RR) hesaplanması
R=μL+SS=200+64=264R = \mu_L + SS = 200 + 64 = 264 birim.
Toplam sipariş noktası, beklenen talep ile emniyet stoğunun toplamına eşittir.

Key Concept

Sürekli gözden geçirme sistemlerinde olasılıklı talep altında sipariş verme noktası ve emniyet stoğu ilişkisi.

Hints

1
Sipariş verme noktası (RR), beklenen talep ile emniyet stoğunun toplamına eşittir.
2
Emniyet stoğu, zz değeri ile talebin standart sapmasının çarpılmasıyla bulunur.

Practice More

Farklı hizmet düzeyleri (örneğin %95 ve %99) için sipariş verme noktasının nasıl değiştiğini inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 6Question

Bir kamu kurumu, yol bakım çalışmalarında kullanılan özel bir kimyasal madde için sürekli gözden geçirme (Q,RQ, R) envanter politikasını benimsemiştir. Bu maddeye olan günlük talep, ortalaması 5050 litre ve standart sapması 1010 litre olan normal dağılıma uygundur. Siparişlerin teslimat süresi (tedarik süresi) sabit olup 99 gündür. Kurum, hizmet düzeyini %98\%98 olarak belirlemiş ve bu düzey için güven katsayısını z=2,05z = 2,05 olarak almaktadır. Buna göre, kurumun sipariş verme noktası (ROPROP) kaç litredir?

Show answer & explanation

Answer: 512

Answer

Sipariş verme noktası (ROP) 512 litredir.
Sipariş verme noktası, tedarik süresi boyunca beklenen talep ile servis düzeyini koruyan emniyet stoğunun toplamıdır. Yapılan hesaplamada beklenen talep 450 litre, emniyet stoğu ise 2,05×10×3=61,52,05 \times 10 \times 3 = 61,5 litre olarak bulunmuş; toplamda yaklaşık 512 litre sonucuna ulaşılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Tedarik süresi boyunca beklenen talebin (DˉL\bar{D}_L) hesaplanması
DˉL=50×9=450\bar{D}_L = 50 \times 9 = 450 litre
Sipariş verme noktası, tedarik süresi boyunca beklenen talebi kapsamalıdır.
2
Tedarik süresi talebinin standart sapmasının (σL\sigma_L) hesaplanması
σL=σd×L=10×9=10×3=30\sigma_L = \sigma_d \times \sqrt{L} = 10 \times \sqrt{9} = 10 \times 3 = 30 litre
Bağımsız günlük taleplerin toplamının varyansı, gün sayısı ile çarpılır; standart sapma ise gün sayısının karekökü ile çarpılır.
3
Emniyet stoğunun (SSSS) hesaplanması
SS=z×σL=2,05×30=61,5SS = z \times \sigma_L = 2,05 \times 30 = 61,5 litre
Belirlenen servis düzeyini sağlamak için gerekli olan ek stok miktarıdır.
4
Sipariş verme noktasının (ROPROP) hesaplanması
ROP=DˉL+SS=450+61,5=511,5512ROP = \bar{D}_L + SS = 450 + 61,5 = 511,5 \approx 512 litre
Stok seviyesi bu noktaya düştüğünde yeni sipariş verilir.

Key Concept

Sürekli Gözden Geçirme Sisteminde Sipariş Verme Noktası ve Emniyet Stoğu İlişkisi

Hints

1
Sipariş verme noktası, 'Beklenen Talep + Emniyet Stoğu' formülü ile bulunur.
2
Tedarik süresi 9 gün olduğu için, standart sapmayı hesaplarken günlük sapmayı 3 (9'un karekökü) ile çarpmalısınız.
3
SS=z×σd×LSS = z \times \sigma_d \times \sqrt{L} formülünü kullanarak emniyet stoğunu bulun ve beklenen talebe ekleyin.

Practice More

Tedarik süresinin kendisinin de olasılıklı (değişken) olduğu durumlar için formülün nasıl güncelleneceğini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 7Question

Bir kamu kurumunun bölge lojistik merkezinde, envanter kontrolü amacıyla sürekli gözden geçirme (Q,R)(Q, R) sistemi uygulanmaktadır. Söz konusu merkezde stoklanan bir ürünün tedarik süresi boyunca gerçekleşen talebi; ortalaması 600600 birim ve standart sapması 5050 birim olan normal dağılıma uymaktadır. Kurumun hedeflediği hizmet düzeyi için gerekli olan güvenlik faktörü (zz tablo değeri) 1,61,6 olarak belirlendiğine göre, bu ürün için uygulanması gereken yeniden sipariş noktası (RR) kaç birimdir?

Show answer & explanation

Answer: 680

Answer

Kurumun belirlemesi gereken yeniden sipariş noktası 680680 birimdir.
Yeniden sipariş noktası (RR), tedarik süresi boyunca beklenen ortalama talep ile belirsizliğe karşı tutulan emniyet stokunun toplamıdır. Emniyet stoku, güvenlik faktörü (zz) ile tedarik süresi talebinin standart sapmasının (σL\sigma_L) çarpımıyla bulunur (1,6×50=801,6 \times 50 = 80). Bu değer ortalama talebe (600600) eklendiğinde 680680 sonucuna ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1
Verilen parametrelerin tespit edilmesi
dˉL=600\bar{d}_L = 600, σL=50\sigma_L = 50, z=1,6z = 1,6
Yeniden sipariş noktası formülü için gerekli bileşenlerin belirlenmesi gerekir.
2
Emniyet stokunun (SSSS) hesaplanması
SS=z×σL=1,6×50=80SS = z \times \sigma_L = 1,6 \times 50 = 80 birim
Talep belirsizliğini karşılamak için gereken ek stok miktarının bulunması gerekir.
3
Yeniden sipariş noktasının (RR) hesaplanması
R=dˉL+SS=600+80=680R = \bar{d}_L + SS = 600 + 80 = 680 birim
Yeniden sipariş noktası, tedarik süresi talebi ile emniyet stokunun toplamıdır.

Key Concept

Sürekli Gözden Geçirme Sisteminde Yeniden Sipariş Noktası

Hints

1
Yeniden sipariş noktası formülünü hatırlayın: R=Ortalama Talep+Emniyet StokuR = \text{Ortalama Talep} + \text{Emniyet Stoku}.
2
Emniyet stoku, güvenlik faktörü (zz) ile talebin standart sapmasının çarpımına eşittir.

Practice More

Farklı hizmet düzeyleri (z değerleri) için yeniden sipariş noktasının nasıl değiştiğini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 8Question

Bir kamu kurumu ambarında, sürekli gözden geçirme (Q,R)(Q, R) envanter sistemi uygulanmaktadır. Bu ambar için ortalama günlük talep 2525 birim, tedarik süresi 66 gün ve belirlenen emniyet stoku düzeyi 4040 birimdir. Buna göre, bu kurumun sipariş verme noktası (ROPROP) kaç birimdir?

Show answer & explanation

Answer: 190

Answer

Sipariş verme noktası 190 birimdir.
Sipariş verme noktası (ROPROP), sürekli gözden geçirme sistemlerinde tedarik süresi boyunca gerçekleşmesi beklenen toplam talep ile olası belirsizliklere karşı tutulan emniyet stokunun toplamına eşittir. Bu soruda günlük talep 2525 ve süre 66 gün olduğundan, tedarik süresi talebi 150150 birimdir. 4040 birimlik emniyet stoku eklendiğinde sonuç 190190 olur.

Step-by-Step Solution

1
Tedarik süresi boyunca beklenen ortalama talebi (LTD) hesaplayınız.
25×6=15025 \times 6 = 150 birim
Sipariş verildiği andan ürünlerin depoya ulaştığı ana kadar geçecek sürede karşılanması gereken temel miktar budur.
2
Tedarik süresi talebine emniyet stokunu (SS) ekleyerek sipariş verme noktasını (ROP) bulunuz.
150+40=190150 + 40 = 190 birim
Olasılıklı envanter sistemlerinde talebin belirsizliğine karşı korunmak amacıyla sipariş verme noktası, beklenen talebe emniyet stoku eklenerek belirlenir.

Key Concept

Sipariş verme noktası (ROPROP), tedarik süresi talebi ile emniyet stokunun toplamıdır (ROP=d×L+SSROP = d \times L + SS).
Estimated Time:45s
Question 9Question

Bir kamu sağlık kurumunun merkez deposunda, kritik bir tıbbi sarf malzemesi için "periyodik gözden geçirme (T,S)(T, S)" envanter sistemi uygulanmaktadır. Bu sistemde gözden geçirme periyodu (TT), klasik ekonomik sipariş miktarı (EOQ) modeli kullanılarak elde edilen optimum zaman aralığına göre belirlenmektedir. Söz konusu malzemeye ilişkin veriler aşağıdaki gibidir:

- Yıllık talep (DD): 10.00010.000 birim
- Sipariş verme maliyeti (CoC_o): 320320 TL/sipariş
- Yıllık birim elde bulundurma maliyeti (ChC_h): 1010 TL/birim-yıl
- Tedarik süresi (LL): 55 gün
- Kurum yılda 250250 gün çalışmaktadır.
- Günlük talep, ortalaması sabit ve standart sapması σd=4\sigma_d = 4 birim olan normal dağılıma uymaktadır.
- Hedeflenen çevrim hizmet düzeyi %97,72\%97,72'dir (Standart normal dağılım tablosunda Z=2Z = 2 olarak alınacaktır).

Buna göre, bu stok sistemi için hedeflenen çevrim hizmet düzeyini sağlamak amacıyla belirlenmesi gereken "hedef stok düzeyi (SS)" ve sistemde oluşacak "beklenen ortalama stok miktarı" sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 10401040 ve 440440

Answer

Hedef stok düzeyinin 10401040 ve beklenen ortalama stok miktarının 440440 olduğunu belirten seçenektir.
Çözümde öncelikle yıllık veriler kullanılarak EOQ (800800 birim) ve ardından gözden geçirme periyodu T=20T = 20 gün hesaplanır. Periyodik (T,S)(T, S) modelinde hedef stok düzeyi, riskli süre olan T+L=25T+L = 25 gün baz alınarak bulunur. Beklenen talep 10001000 birim, standart sapma ise karekök kuralıyla 2020 birimdir. Z=2Z=2 için güvenlik stoku 4040 olur ve S=1000+40=1040S = 1000 + 40 = 1040 birim bulunur. Ortalama stok ise döngü stokunun yarısının (800/2=400800/2=400) güvenlik stoku ile toplanmasıyla elde edilir (440440 birim). Bu sonuçlar sırasıyla 10401040 ve 440440'ı göstermektedir.

Step-by-Step Solution

1
Günlük talep miktarını ve ekonomik sipariş miktarını (EOQ) hesaplamak.
μd=10.000/250=40\mu_d = 10.000 / 250 = 40 birim/gün. EOQ=210.00032010=640.000=800EOQ = \sqrt{\frac{2 \cdot 10.000 \cdot 320}{10}} = \sqrt{640.000} = 800 birim.
Sistemin gözden geçirme periyodunu (TT) bulabilmek için temel sipariş büyüklüğüne (EOQ) ihtiyaç vardır.
2
Optimum gözden geçirme periyodunu (TT) gün cinsinden belirlemek.
T=EOQμd=80040=20T = \frac{EOQ}{\mu_d} = \frac{800}{40} = 20 gün.
Periyodik gözden geçirme sisteminde stok durumunun kontrol edileceği aralığın (T) tespit edilmesi gerekir.
3
Riskli süre (T+LT+L) için beklenen talebi ve standart sapmayı hesaplamak.
Riskli süre = 20+5=2520 + 5 = 25 gün. μT+L=40×25=1000\mu_{T+L} = 40 \times 25 = 1000 birim. σT+L=4×25=4×5=20\sigma_{T+L} = 4 \times \sqrt{25} = 4 \times 5 = 20 birim.
Sistemin stoksuz kalma riskine açık olduğu toplam süre tedarik süresi ile gözden geçirme periyodunun toplamıdır.
4
Güvenlik stokunu (SSSS) ve hedef stok düzeyini (SS) bulmak.
SS=Z×σT+L=2×20=40SS = Z \times \sigma_{T+L} = 2 \times 20 = 40 birim. S=μT+L+SS=1000+40=1040S = \mu_{T+L} + SS = 1000 + 40 = 1040 birim.
Sistem, T+LT+L süresindeki değişkenliklere karşı korunmalıdır; maksimum seviye bu ihtiyaca göre belirlenir.
5
Sistemdeki beklenen ortalama stok miktarını hesaplamak.
Ortalama Stok =SS+EOQ2=40+8002=440= SS + \frac{EOQ}{2} = 40 + \frac{800}{2} = 440 birim.
Siparişler ulaştıktan sonra stok SS'ye çıkar, dönem sonunda ortalama SSSS'ye iner. Ortalama döngü stoku sipariş miktarının yarısıdır.

Key Concept

Çok Dönemli Olasılıklı Envanter Sistemlerinde Periyodik Gözden Geçirme (T,S)(T, S) Modeli
Estimated Time:4m 0s
Question 10Question

Bir Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü (TİGEM) tesisinde, özel bir tohum türünün stok kontrolü 'sürekli gözden geçirme (s,Q)(s, Q)' modeline göre yürütülmektedir. Bu tohuma olan günlük talep, ortalaması 120 kg120\text{ kg} ve standart sapması 15 kg15\text{ kg} olan normal dağılım göstermektedir. Tohumun tedarik süresi sabit olup 99 gün sürmektedir.

Tesis yönetimi, stoksuz kalma riskini %2,28\%2,28 seviyesinde tutmayı hedeflemektedir (Standart normal dağılım tablosunda Z=2Z = 2 değeri %97,72\%97,72'lik hizmet düzeyine karşılık gelmektedir).

Buna göre, bu tohum türü için belirlenmesi gereken yeniden sipariş noktası (s)(s) kaç kg olmalıdır?

Show answer & explanation

Answer: 11701170

Answer

Doğru değer 11701170 kg olmalıdır.
Yeniden sipariş noktası, siparişin teslimine kadar geçecek olan sürede beklenen talep ile olası dalgalanmaları karşılamak üzere ayrılan emniyet stokunun toplamıdır. Beklenen talep μL=120×9=1080 kg\mu_L = 120 \times 9 = 1080\text{ kg}'dır. Varyansların toplanabilirliği kuralına göre tedarik süresi boyunca standart sapma σL=15×9=45 kg\sigma_L = 15 \times \sqrt{9} = 45\text{ kg} olarak bulunur. %97,72\%97,72 hizmet düzeyi için Z=2Z=2 olduğundan emniyet stoku 2×45=90 kg2 \times 45 = 90\text{ kg} olur. Bu iki değerin toplamı 1080+90=1170 kg1080 + 90 = 1170\text{ kg} doğru yeniden sipariş noktasını verir.

Step-by-Step Solution

1
Beklenen tedarik süresi talebini (μL\mu_L) hesapla.
μL=Gu¨nlu¨k Talep Ortalaması×Tedarik Su¨resi=120×9=1080 kg\mu_L = \text{Günlük Talep Ortalaması} \times \text{Tedarik Süresi} = 120 \times 9 = 1080\text{ kg}
Yeniden sipariş noktasının temelini oluşturan, siparişin teslimine kadar geçecek süredeki ortalama ihtiyacı bulmak için.
2
Tedarik süresi talebinin standart sapmasını (σL\sigma_L) hesapla.
σL=σd×L=15×9=15×3=45 kg\sigma_L = \sigma_d \times \sqrt{L} = 15 \times \sqrt{9} = 15 \times 3 = 45\text{ kg}
Talepteki dalgalanmayı tedarik süresi boyutuna taşımak için varyansların toplanabilirliği ilkesi gereği zamanın karekökü alınır.
3
İstenen hizmet düzeyi için Emniyet Stokunu (SSSS) hesapla.
SS=Z×σL=2×45=90 kgSS = Z \times \sigma_L = 2 \times 45 = 90\text{ kg}
%2,28\%2,28 stoksuz kalma riskine (%97,72\%97,72 hizmet düzeyi) karşılık gelen Z=2Z=2 değeri kullanılarak belirsizliğe karşı tutulacak tampon stoku belirlemek için.
4
Yeniden Sipariş Noktasını (ROPROP veya ss) hesapla.
ROP=μL+SS=1080+90=1170 kgROP = \mu_L + SS = 1080 + 90 = 1170\text{ kg}
Sipariş tetikleme noktasını bulmak amacıyla beklenen tüketim ile emniyet payını toplamak için.

Key Concept

Sürekli Gözden Geçirme Modellerinde Emniyet Stoku ve Yeniden Sipariş Noktası Hesaplaması
Question 11Question

Bir büyükşehir belediyesine bağlı Su ve Kanalizasyon İdaresi (ASKİ) lojistik merkezi, pompa istasyonlarında kullanılan spesifik bir valf parçası için Çok Dönemli Olasılıklı Envanter Sistemlerinden biri olan "Periyodik Gözden Geçirme (T,ST, S)" modelini uygulamaktadır.

Bu parçaya yönelik günlük talebin normal dağılıma uyduğu, ortalamasının μd=12\mu_d = 12 birim ve standart sapmasının σd=3\sigma_d = 3 birim olduğu tespit edilmiştir.

Sistemin çalışma parametreleri şu şekildedir:
- Gözden geçirme periyodu (TT): 1616 gün
- Tedarik süresi (LL): 99 gün
- İstenen hizmet seviyesi için standart normal sapma değeri (ZZ): 22

Yapılan son gözden geçirme anında, ambar kayıtlarına göre elde 4545 birim stok bulunmaktadır ve tedarikçiye önceden verilmiş, henüz teslim alınmamış 8080 birimlik bir sipariş yoldadır. İdarenin daha önceki dönemlerden karşılayamayıp beklettiği bir talep (yokluk) bulunmamaktadır.

Buna göre, idarenin bu gözden geçirme döneminde ilgili valf parçası için vermesi gereken sipariş miktarı (qq) kaç birimdir?

Show answer & explanation

Answer: 205

Answer

İdarenin bu gözden geçirme döneminde vermesi gereken doğru sipariş miktarı 205 birimdir.
Doğru yanıt olan 205 sonucuna ulaşmak için öncelikle koruma süresi olan T+L=25T+L = 25 gün dikkate alınmıştır. Bu süre zarfındaki beklenen talep 300300 birim, standart sapma ise 25×3=15\sqrt{25} \times 3 = 15 birimdir. Z=2Z=2 için 3030 birim emniyet stoğu eklenerek hedef stok seviyesi (SS) 330330 birim bulunmuştur. Sistemdeki mevcut envanter pozisyonu, eldeki stok (4545) ve yoldaki siparişin (8080) toplamı olan 125125 birimdir. Hedef seviyeye ulaşmak için 330125=205330 - 125 = 205 birim sipariş verilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Koruma süresi (Protection Interval) boyunca beklenen talebi hesaplayın.
μT+L=(T+L)×μd=(16+9)×12=25×12=300\mu_{T+L} = (T + L) \times \mu_d = (16 + 9) \times 12 = 25 \times 12 = 300 birim.
Periyodik gözden geçirme sistemlerinde, verilen bir siparişin bir sonraki sipariş gelene kadar (T+LT+L süresi) sistemi idare etmesi gerekir.
2
Koruma süresi boyunca talebin standart sapmasını ve emniyet stoğunu (SSSS) hesaplayın.
σT+L=T+L×σd=25×3=5×3=15\sigma_{T+L} = \sqrt{T+L} \times \sigma_d = \sqrt{25} \times 3 = 5 \times 3 = 15 birim. Emniyet stoğu SS=Z×σT+L=2×15=30SS = Z \times \sigma_{T+L} = 2 \times 15 = 30 birim.
Varyanslar toplanabildiği için standart sapma karekök üzerinden artar. Emniyet stoğu, bu değişkenliği istenen hizmet seviyesinde karşılamak için eklenir.
3
Hedef stok seviyesini (SS) belirleyin.
S=μT+L+SS=300+30=330S = \mu_{T+L} + SS = 300 + 30 = 330 birim.
Hedef stok seviyesi, beklenen talep ile emniyet stoğunun toplamına eşittir.
4
Mevcut envanter pozisyonunu (IPIP) ve verilmesi gereken sipariş miktarını (qq) hesaplayın.
IP=Eldeki Stok+Yoldaki Siparis¸Bekleyen Talep=45+800=125IP = \text{Eldeki Stok} + \text{Yoldaki Sipariş} - \text{Bekleyen Talep} = 45 + 80 - 0 = 125 birim. Sipariş miktarı q=SIP=330125=205q = S - IP = 330 - 125 = 205 birim.
Sipariş miktarı, envanter pozisyonunu hedef stok seviyesine tamamlayacak kadar olmalıdır.

Key Concept

Periyodik Gözden Geçirme (T, S) Sistemlerinde Sipariş Miktarı Hesaplama
Question 12Question

Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) bakım tesislerinde, belirli bir tren dingil parçası için "periyodik gözden geçirme (R,S)(R, S)" envanter sistemi uygulanmaktadır.

Bu dingil parçasına olan talep normal dağılım göstermekte olup, haftalık ortalama talep 4040 birim ve standart sapması 1010 birimdir.

Sistemde gözden geçirme periyodu 33 hafta, tedarik süresi ise 11 haftadır. Kurum yönetimi, olası stoksuz kalma durumlarını minimuma indirmek amacıyla %95\%95 hizmet seviyesi (Z=1,65Z = 1,65) belirlemiştir.

Gözden geçirme anında yapılan sayımda, depoda 6060 adet dingil parçası bulunduğu ve önceden verilmiş ancak henüz teslim alınmamış (beklemede olan) bir sipariş olmadığı tespit edilmiştir.

Buna göre, bu gözden geçirme anında verilmesi gereken sipariş miktarı kaç adet olmalıdır?

Show answer & explanation

Answer: 133133

Answer

Verilmesi gereken sipariş miktarı 133 adettir.
Verilmesi gereken doğru sipariş miktarı, korunmasız dönem olan 44 hafta (33 hafta periyot + 11 hafta tedarik) üzerinden hesaplanan ortalama talebe ve emniyet stoğuna göre belirlenen hedef stok seviyesinden (193193), depoda bulunan mevcut stoğun (6060) çıkarılmasıyla 133133 adet olarak bulunur.

Step-by-Step Solution

1
Korunmasız dönem (Gözden geçirme periyodu + Tedarik süresi) boyunca beklenen ortalama talebin hesaplanması.
μR+L=40×(3+1)=160\mu_{R+L} = 40 \times (3 + 1) = 160 birim.
Periyodik gözden geçirme sisteminde bir sonraki siparişin gelmesine kadar geçecek toplam süre (R+L)(R + L) olarak dikkate alınır.
2
Korunmasız dönem boyunca talebin standart sapmasının hesaplanması.
σR+L=10×3+1=10×4=20\sigma_{R+L} = 10 \times \sqrt{3 + 1} = 10 \times \sqrt{4} = 20 birim.
Varyanslar zamanla toplanabildiği için standart sapma, zaman faktörünün karekökü ile çarpılarak zaman periyoduna uyarlanır.
3
Emniyet stoğunun (SSSS) hesaplanması.
SS=Z×σR+L=1,65×20=33SS = Z \times \sigma_{R+L} = 1,65 \times 20 = 33 birim.
Belirlenen %95\%95 hizmet seviyesini sağlamak için ortalama talebe eklenecek olan tampon stok miktarıdır.
4
Hedef stok seviyesinin (SS) bulunması.
S=μR+L+SS=160+33=193S = \mu_{R+L} + SS = 160 + 33 = 193 birim.
Sipariş verildiğinde, deponun teorik olarak tamamlanması istenen maksimum kapasitedir.
5
Verilecek sipariş miktarının (qq) hesaplanması.
q=SMevcut Stok=19360=133q = S - \text{Mevcut Stok} = 193 - 60 = 133 birim.
Periyodik gözden geçirme modelinde, hedef stok seviyesine ulaşmak için mevcut envanter pozisyonu hedef seviyeden çıkarılır.

Key Concept

Periyodik Gözden Geçirme Modellerinde Sipariş Miktarı ve Emniyet Stoğu
Question 13Question

Devlet Malzeme Ofisi (DMO) lojistik biriminde, kamu kurumlarına dağıtımı yapılan standart A4 kağıdı için halihazırda sürekli gözden geçirme (s,Q)(s, Q) envanter modeli uygulanmaktadır. Bu ürünün günlük talebi, ortalaması 800800 paket ve standart sapması 4040 paket olan normal dağılıma uymaktadır. Tedarik süresi kesin olarak 99 gün sürmektedir.

Kurum yönetimi, sipariş süreçlerini standartlaştırmak amacıyla 77 günde bir sipariş verilen periyodik gözden geçirme (R,S)(R, S) modeline geçmeyi planlamaktadır. Her iki modelde de kurumun belirlediği hizmet düzeyine karşılık gelen standart normal dağılım (ZZ) değeri 1,51,5 olarak kabul edilmektedir.

Buna göre, sürekli gözden geçirme sisteminden periyodik gözden geçirme sistemine geçildiğinde, aynı hizmet düzeyini korumak şartıyla emniyet stoğu miktarındaki değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 6060 paket artar

Answer

Sürekli sistemden periyodik sisteme geçildiğinde emniyet stoğu ihtiyacı 60 paket artar.
Doğru yanıt, periyodik gözden geçirme sistemine geçildiğinde ortaya çıkan 60 birimlik artışı ifade eden seçenektir. Sürekli sistemde emniyet stoğu sadece tedarik süresi (L=9L=9) riskini karşılarken (1,5403=1801,5 \cdot 40 \cdot 3 = 180), periyodik sistemde gözden geçirme süresi ile tedarik süresinin toplamı (T+L=16T+L=16) boyunca riski karşılamak zorundadır (1,5404=2401,5 \cdot 40 \cdot 4 = 240). Aradaki fark, periyodik sistemin 6060 paket daha fazla emniyet stoğu gerektirdiğini gösterir.

Step-by-Step Solution

1
Sürekli gözden geçirme (s,Q)(s, Q) sistemi için risk süresini ve emniyet stoğunu (SSsu¨rekliSS_{sürekli}) hesaplayın.
Risk süresi = L=9L = 9 gün. SSsu¨rekli=ZσL=1,5409=180SS_{sürekli} = Z \cdot \sigma \cdot \sqrt{L} = 1,5 \cdot 40 \cdot \sqrt{9} = 180 paket.
Sürekli gözden geçirme sisteminde envanter seviyesi her an izlendiğinden, yokluk riski sadece siparişin verildiği an ile teslim alındığı an arasındaki tedarik süresinde (L) mevcuttur.
2
Periyodik gözden geçirme (R,S)(R, S) sistemi için risk süresini ve emniyet stoğunu (SSperiyodikSS_{periyodik}) hesaplayın.
Risk süresi = T+L=7+9=16T + L = 7 + 9 = 16 gün. SSperiyodik=ZσT+L=1,54016=240SS_{periyodik} = Z \cdot \sigma \cdot \sqrt{T+L} = 1,5 \cdot 40 \cdot \sqrt{16} = 240 paket.
Periyodik sistemde siparişler sadece belirli T aralıklarında verilebildiği için, sistem hem gözden geçirme süresi (T) hem de tedarik süresi (L) boyunca oluşabilecek talep dalgalanmalarına karşı korunmalıdır.
3
İki sistem arasındaki emniyet stoğu değişimi farkını bulun.
Değişim = SSperiyodikSSsu¨rekli=240180=60SS_{periyodik} - SS_{sürekli} = 240 - 180 = 60 paket artış.
Soruda sistemler arası geçişte emniyet stoğu miktarındaki değişim sorulduğundan, yeni ihtiyaç duyulan emniyet stoğundan eski miktar çıkarılmalıdır.

Key Concept

Periyodik gözden geçirme sistemlerinde, risk süresi (T+LT+L) sürekli gözden geçirme sistemlerine (LL) göre daha uzundur. Bu durum, talep değişkenliğine karşı aynı hizmet düzeyini sağlayabilmek için periyodik sistemlerin yapısal olarak daha yüksek emniyet stoğuna ihtiyaç duymasına neden olur.
Çok Dönemli Olasılıklı Envanter Sistemleri Practice Questions — KPSS İstatistik | Examkin