Examkin

Question

Difficulty: Hard2017 Referandumu ve Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine Geçiş

Türkiye'de siyasal kurumların mimarisi, 2017 yılında yapılan halkoylaması ile kabul edilen ve 2018'de tam anlamıyla yürürlüğe giren yeni anayasal düzenlemelerle köklü bir değişime uğramıştır. Bu dönüşümle birlikte, klasik parlamenter sistemin doğasına ait olan pek çok kurum ve denetim mekanizması kaldırılarak yürütme erkinin yapısı yeniden şekillendirilmiştir.

Buna göre, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde yasama ile yürütme organları arasındaki denetim ve etkileşim ilişkisi dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında, görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun vereceği önergeyle Meclis soruşturması açılması istenebilir.Answer
  2. B
    Milletvekilleri, yürütme yetkisini tek başına kullanan Cumhurbaşkanına devletin genel siyaseti ve yürütmenin icraatları hakkında doğrudan yazılı soru önergesi yöneltebilir.
  3. C
    Meclis, idarenin eylem ve işlemleri hakkında bilgi almak amacıyla Cumhurbaşkanlığı kabinesi aleyhine gensoru önergesi vererek bakanları siyasi sorumluluğa tabi tutabilir.
  4. D
    Cumhurbaşkanının olağan dönemlerde çıkaracağı kararnameler için, yasama organının önceden bir yetki kanunu ile çerçeve ve sınırları belirlemesi anayasal bir zorunluluktur.
  5. E
    Yeni kurulan hükümetin göreve başlayabilmesi için, Cumhurbaşkanının kabine listesini TBMM'ye sunması ve yasama organından güvenoyu alması şartı getirilmiştir.

Answer

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında, görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun vereceği önergeyle Meclis soruşturması açılması istenebilir.
2017 referandumu ile geçilen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde, yürütme organı üyelerinin (Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar) cezai sorumluluğuna gidilebilmesi için Meclis soruşturması mekanizması yeniden düzenlenmiştir. Anayasa'nın 106. maddesine göre bu kişilerin görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla soruşturma açılabilmesi için TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun (en az 301 milletvekili) yazılı önergesi gereklidir. Bu kural, yeni sistemin geçerli ve en temel anayasal denetim mekanizmalarından biridir.

Step-by-Step Solution

1
2017 referandumu ile Türk siyasal hayatına giren Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin (CHS) kuvvetler ayrılığı prensiplerini analiz et.
CHS'de yürütme erki doğrudan halk tarafından seçildiği için yasama organına (Meclis'e) karşı siyasi sorumluluk taşımaz.
Sistemin temel mantığını kavramak, eski parlamenter sistemin araçlarını elemeyi sağlar.
2
Kaldırılan parlamenter sistem mekanizmalarını tespit et.
Güvenoyu, gensoru ve Kanun Hükmünde Kararname (KHK) çıkarmak için gereken 'yetki kanunu' uygulamaları 2017 değişikliğiyle Anayasa'dan çıkarılmıştır.
Seçeneklerdeki eski sistem kalıntılarını doğru bir şekilde teşhis etmek için gereklidir.
3
Meclisin bilgi edinme ve denetim yollarındaki spesifik değişiklikleri incele.
Yazılı soru önergelerinin artık Cumhurbaşkanına verilemeyeceği, sadece Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara verilebileceği görülür.
Yürütmenin başının doğrudan soru önergelerinden muaf tutulması yeni sistemin önemli bir özelliğidir.
4
Yürütme organı üyelerinin cezai sorumluluğu için getirilen yeni Meclis soruşturması şartlarını doğrula.
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görev suçları için üye tamsayısının salt çoğunluğunun (en az 301 milletvekili) önergesiyle soruşturma açılabileceği kuralı tespit edilir.
Doğru seçenekte yer alan sayısal koşulun anayasal geçerliliğini kanıtlar.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Yasama-Yürütme İlişkileri ve Denetim Yolları
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

2017 Referandumu ve Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine Geçiş

More questions from this topic