Question

Difficulty: MediumYargı Yetkisi, Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Hakimlik Teminatı

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nda yer alan 'Mahkemelerin bağımsızlığı' ve 'Hâkimlik ve savcılık teminatı' ilkeleri dikkate alındığında, yargı organının işleyişi ve mensuplarının anayasal statüsüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez, genelge gönderemez.
  2. B
    Yasama Meclisinde, görülmekte olan bir davanın içeriği veya yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili herhangi bir görüşme yapılamaz ve beyanda bulunulamaz.
  3. C
    Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar mahkeme kararlarını hiçbir surette değiştiremezler.
  4. D
    Hâkimler ve savcılar, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, kendileri istemedikçe aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.
  5. Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumunda, o mahkemede görev yapan hâkim ve savcıların rızası olmaksızın başka bir yer veya göreve atanmaları hâkimlik teminatının bir gereği olarak yasaktır.Answer

Answer

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumunda hâkim ve savcıların rızası olmaksızın atanmalarının yasak olduğu ifadesi yanlıştır; zira anayasal teminat özlük haklarını korur, yer değişikliğini tamamen yasaklamaz.
Hâkimlik ve savcılık teminatı, 1982 Anayasası'nın 139. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre hâkimler ve savcılar azlolunamaz, kendileri istemedikçe Anayasa'da gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamaz ve bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar. Ancak Anayasa, mahkemesi kaldırılan bir hâkimin rızası dışında başka bir yere atanmasını yasaklamamıştır. Türkiye'de 'coğrafi teminat' tartışılan bir konu olsa da mevcut anayasal metinde bu yönde mutlak bir koruma bulunmamaktadır; HSK kadro gerekliliklerine göre atama yapabilir.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 138. maddesindeki 'Mahkemelerin Bağımsızlığı' hükümlerini analiz et.
Emir ve talimat yasağı, meclis kısıtlamaları ve kararların bağlayıcılığı ilkelerinin anayasaya uygun olduğu görülür.
Yargı yetkisinin hiçbir organın etkisi altında kalmadan kullanılması gerektiğini teyit etmek için.
2
Anayasa'nın 139. maddesindeki 'Hâkimlik ve Savcılık Teminatı' hükümlerini analiz et.
Hâkimlerin azlolunamayacağı, yaş sınırından önce emekliye sevk edilemeyeceği ve kadro kaldırılsa bile mali haklarının korunduğu görülür.
Teminatın kapsamının (mali ve özlük haklar) ve istisnalarının belirlenmesi için.
3
Teminatın 'coğrafi' mi yoksa 'mali/statüsel' mi olduğunu değerlendir.
Anayasa'da 'kadro kaldırılması' durumunda özlük haklarından yoksun bırakılma yasağı varken, başka bir yere atanma konusunda mutlak bir 'rıza' şartı (coğrafi teminat) bulunmadığı anlaşılır.
Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) atama ve nakil yetkileri ile anayasal güvenceler arasındaki sınırı belirlemek için.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatının Kapsamı

Practice More

Hâkimlik teminatının istisnaları (suçtan hüküm giyme, sağlık sorunları, unsuitability) ile HSK'nın bu konudaki yetkilerini inceleyiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question