Yargı Yetkisi, Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Hakimlik Teminatı

24 questions

1982 Anayasası’nda düzenlenen “mahkemelerin bağımsızlığı” ve “hâkimlik ve savcılık teminatı” ilkeleri, yargı organlarının herhangi bir dış etki altında kalmadan adalet dağıtmasını amaçlar. Bu çerçevede, hâkim ve savcıların özlük hakları ve mesleki statüleri anayasal güvence altına alınmıştır. Buna göre, hâkim ve savcıların anayasal statüsüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hâkimler ve savcılar, kural olarak

65

yaşını dolduruncaya kadar görev yaparlar; ancak kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda, Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından kendileri istemedikçe de emekliye sevk edilebilirler.

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması, o mahkemede görev yapan hâkim ve savcıların aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun bırakılmasına hiçbir şekilde gerekçe teşkil edemez.

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.

Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar; ancak bu durum onların yargısal faaliyetlerine müdahale edilebileceği anlamına gelmez.

Mahkemelerin kuruluşu, görev ve yetkileri, işleyişi ve yargılama usulleri, kuvvetler ayrılığı ve mahkemelerin bağımsızlığı ilkelerine uygun olarak ancak kanunla düzenlenir.

Show answer & explanation

Answer: Hâkimler ve savcılar, kural olarak $65$ yaşını dolduruncaya kadar görev yaparlar; ancak kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda, Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından kendileri istemedikçe de emekliye sevk edilebilirler.

Answer

Hâkimlerin ve savcıların hizmet gerekleri doğrultusunda rızaları dışında emekliye sevk edilebileceği ifadesi yanlıştır.

Doğru cevap, hâkim ve savcıların rızaları dışında emekliye sevk edilebileceğini iddia eden ifadedir. 1982 Anayasası'nın 139. maddesine göre hâkimler ve savcılar azledilemez ve kendileri istemedikçe Anayasa'da gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamazlar. 'Hizmet gerekleri' veya 'kamu yararı' gibi idari esneklik sağlayan kavramlar, yargı mensuplarının mesleki teminatını ortadan kaldırmak için kullanılamaz. Emekliliğin tek istisnası sağlık kurulu raporuyla görev yapamayacağının kesinleşmesidir; diğer ayrılma biçimleri ise ancak ağır disiplin veya ceza hukuku yaptırımlarıyla mümkündür.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 139. maddesindeki 'Hâkimlik ve savcılık teminatı' hükmünü analiz etme

Hâkim ve savcıların azledilemeyeceği ve kendileri istemedikçe

65

yaşından önce emekliye ayrılamayacağı kuralı tespit edilir.

Anayasal güvencenin sınırlarını ve kapsamını belirlemek için temel kuralın bilinmesi gerekir.

Emeklilik ve görevden uzaklaştırma kurallarının istisnalarını inceleme

İstisnaların sadece; sağlık durumu, meslekten çıkarmayı gerektiren mahkumiyet veya disiplin cezası (meslekten çıkarma) olduğu görülür.

Kuralın hangi durumlarda esnetilebileceğini belirleyerek hatalı gerekçeleri ayıklamak gerekir.

İdari mülahazaların (hizmet gerekleri, kamu yararı vb.) yargı teminatı üzerindeki etkisini değerlendirme

Hizmet gerekleri veya idari tasarrufların, hâkimlerin rızası dışında emekli edilmesine yasal veya anayasal dayanak oluşturmadığı saptanır.

Yürütme organına ait 'hizmet gereği' kavramının yargı bağımsızlığına sızmasını engellemek için bu ayrım kritiktir.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı (Anayasa Madde 139)

Estimated Time:2m 0s

Question 2Question →

Demokratik hukuk devletinin en temel gereklerinden biri, yargı yetkisinin bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılmasıdır. Yargı organlarının dış müdahalelerden korunması ve yargı mensuplarının statüsünün güvence altına alınması amacıyla anayasal düzeyde çeşitli kurallar öngörülmüştür.

Bu güvencelerin uygulanması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken geçerlidir?

Türkiye Büyük Millet Meclisi, kamuoyunda infial yaratan ve görülmekte olan önemli ceza davalarının esası hakkında meclis araştırması komisyonu kurarak yargı sürecine müdahil olmadan bilgi toplayabilir.

Hâkim ve savcıların meslekte kalmalarının uygun olmadığına dair ihraç kararları, Adalet Bakanının teklifi üzerine doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından idari bir tasarrufla verilir.

Bir mahkemenin veya kadronun hukuki bir düzenleme ile tamamen kaldırılması durumunda dahi, o mahkemede görev yapan hâkim ve savcılar aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun bırakılamazlar.

Yargıtay ve Danıştay başkanlıkları, içtihat tutarlılığını sağlamak ve hukuki öngörülebilirliği artırmak amacıyla ilk derece mahkemesi hâkimlerine davaların esasıyla ilgili bağlayıcı genelge gönderebilir.

Hâkimler ve savcılar, kendi rızaları bulunmasa dahi, Adalet Bakanlığının idari bir kararıyla altmış yaşını doldurduklarında resen emekliye sevk edilebilirler.

Show answer & explanation

Answer: Bir mahkemenin veya kadronun hukuki bir düzenleme ile tamamen kaldırılması durumunda dahi, o mahkemede görev yapan hâkim ve savcılar aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun bırakılamazlar.

Answer

Anayasa'nın hâkimlik ve savcılık teminatını düzenleyen kuralına göre; hâkimler ve savcılar azlolunamaz, kendileri istemedikçe Anayasa'da gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamaz ve bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar. Kadronun kaldırılması durumunda bile özlük haklarının korunması, yargı bağımsızlığını idarenin olası gizli yaptırımlarına karşı koruyan en önemli anayasal zırhtır.

Step-by-Step Solution

Hâkimlik ve savcılık teminatının Anayasa'daki istisnasız koruma alanlarını incelemek.

Hâkimler ve savcıların azlolunamayacağı, 65 yaşından önce zorla emekli edilemeyeceği ve kadroları kaldırılsa dahi özlük haklarından mahrum bırakılamayacakları tespit edilir.

Soruda anayasal güvencelerin doğrudan bir uygulamasının sorulması.

Kuvvetler ayrılığı bağlamında yasama ve yürütmenin yargı üzerindeki sınırlarını değerlendirmek.

Görülmekte olan davalara ilişkin TBMM'nin görüşme yapamayacağı ve yürütme organının (veya yüksek yargının) alt derece mahkemelerine davaların esasıyla ilgili genelge/emir gönderemeyeceği doğrulanır.

Çeldirici seçeneklerde yer alan meclis araştırması ve genelge gönderme iddialarının elenmesi.

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) görev ve yetkilerini hatırlamak.

İhraç veya meslekte kalmanın uygun olmaması gibi kararların Cumhurbaşkanı veya Adalet Bakanı tarafından değil, doğrudan HSK tarafından verildiği sonucuna varılır.

Yürütme organına yargısal özlük hakları konusunda atfedilen yanlış yetkilerin tespit edilmesi.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı ile Mahkemelerin Bağımsızlığı İlkesi

Question 3Question →

Anayasal düzlemde yargı erkinin, yasama ve yürütme organlarının müdahalelerine karşı korunması 'mahkemelerin bağımsızlığı', yargı mensuplarının kişisel statülerinin güvence altına alınması ise 'hâkimlik ve savcılık teminatı' ile sağlanmıştır. Bu güvencelerin kapsamı ve istisnaları, demokratik hukuk devletinde kuvvetler ayrılığı ilkesinin katı yansımalarındandır.

Mevcut anayasal normlar ve yargısal işleyiş dikkate alındığında, devlet organlarının veya idarenin aşağıdaki işlemlerinden hangisi söz konusu anayasal güvenceleri (mahkemelerin bağımsızlığı veya hâkimlik teminatı) ihlal eden bir eylem niteliği taşımaz?

Bir mahkemenin veya kadronun kanunla kaldırılması üzerine, o mahkemede görev yapan bir hâkimin aylık ve ödeneklerinden yoksun bırakılmamak kaydıyla, kendi talebi olmaksızın başka bir adli yargı çevresine atanması

Görülmekte olan bir davada kamu vicdanını rahatlatmak amacıyla, idari makamların ilgili mahkemeye sadece tavsiye niteliğinde ve hukuken bağlayıcı olmayan telkinlerde bulunması

Yasama organının, yargı sürecinin yavaş işlediği gerekçesiyle derdest bir davanın esasına yönelik TBMM Genel Kurulunda görüşme açması ve mahkemeyi hızlandırmaya yönelik karar alması

Yürütme organının, kamu maliyesine ciddi külfet getireceği tespit edilen kesinleşmiş bir yargı kararının infazını, bütçe kanununa koyacağı özel bir hükümle belirli bir süre geciktirmesi

Hakkında yürütülen disiplin soruşturması henüz kesinleşmemiş bir savcının, salt görev yaptığı bölgedeki 'savcılık kadrosunun kaldırılması' gerekçe gösterilerek meslekten çıkarılması

Show answer & explanation

Answer: Bir mahkemenin veya kadronun kanunla kaldırılması üzerine, o mahkemede görev yapan bir hâkimin aylık ve ödeneklerinden yoksun bırakılmamak kaydıyla, kendi talebi olmaksızın başka bir adli yargı çevresine atanması

Answer

Mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumunda hâkimin mali hakları korunduğu sürece rızası dışında başka bir yere atanması anayasal güvenceleri ihlal etmez; çünkü Türk anayasal sisteminde hâkimler için 'coğrafi teminat' bulunmamaktadır.

1982 Anayasası'nın 139. maddesi hâkim ve savcıların azlolunamayacağını, kendileri istemedikçe 65 yaşından önce emekliye ayrılamayacağını ve bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa aylık ve ödeneklerinden yoksun kılınamayacağını emreder. Ancak anayasal düzenimizde yargı mensuplarının her koşulda aynı yerde görev yapmasını garanti eden 'coğrafi teminat' müessesesi yer almaz. Dolayısıyla, kadrosu kaldırılan bir hâkimin özlük haklarına dokunulmadan başka bir bölgeye zorunlu atamasının yapılması, anayasal güvencelerin ihlali değil, adli teşkilatlanmanın doğal bir sonucudur.

Step-by-Step Solution

Seçeneklerdeki idari ve yasama eylemlerinin Anayasa'nın 138. (Mahkemelerin Bağımsızlığı) ve 139. (Hâkimlik ve Savcılık Teminatı) maddeleriyle uygunluğunu analiz et.

Tavsiye verme, derdest dava hakkında Meclis'te görüşme yapma, yargı kararını bütçe gerekçesiyle erteleme ve kadro kalktı diye meslekten çıkarma eylemlerinin tamamı Anayasa'nın açık hükümlerine aykırıdır.

Anayasa mahkemelere her türlü müdahaleyi (tavsiye dahi olsa) ve kararların geciktirilmesini mutlak olarak yasaklamıştır.

Hâkimlik teminatının istisnalarını ve 'coğrafi teminat' kavramını değerlendir.

1982 Anayasası'nda yargı mensupları için azlolunmama, 65 yaşından önce emekliye sevk edilmeme ve maaştan yoksun bırakılmama garantisi (maddi teminat) vardır, ancak görev yerinin değişmemesini sağlayan 'coğrafi teminat' yoktur.

Bu nedenle Hâkimler ve Savcılar Kurulu, bir mahkeme kaldırıldığında o mahkemedeki hâkimi, aylık ve ödeneklerini korumak şartıyla rızası olmadan başka bir yargı çevresine (ile/ilçeye) atayabilir.

Key Concept

Hâkimlik Teminatı Kapsamı ve Coğrafi Teminatın Bulunmaması

Question 4Question →

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nda yer alan 'Mahkemelerin bağımsızlığı' ve 'Hâkimlik ve savcılık teminatı' ilkeleri dikkate alındığında, yargı organının işleyişi ve mensuplarının anayasal statüsüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez, genelge gönderemez.

Yasama Meclisinde, görülmekte olan bir davanın içeriği veya yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili herhangi bir görüşme yapılamaz ve beyanda bulunulamaz.

Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar mahkeme kararlarını hiçbir surette değiştiremezler.

Hâkimler ve savcılar, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, kendileri istemedikçe aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumunda, o mahkemede görev yapan hâkim ve savcıların rızası olmaksızın başka bir yer veya göreve atanmaları hâkimlik teminatının bir gereği olarak yasaktır.

Show answer & explanation

Answer: Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumunda, o mahkemede görev yapan hâkim ve savcıların rızası olmaksızın başka bir yer veya göreve atanmaları hâkimlik teminatının bir gereği olarak yasaktır.

Answer

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumunda hâkim ve savcıların rızası olmaksızın atanmalarının yasak olduğu ifadesi yanlıştır; zira anayasal teminat özlük haklarını korur, yer değişikliğini tamamen yasaklamaz.

Hâkimlik ve savcılık teminatı, 1982 Anayasası'nın 139. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre hâkimler ve savcılar azlolunamaz, kendileri istemedikçe Anayasa'da gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamaz ve bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar. Ancak Anayasa, mahkemesi kaldırılan bir hâkimin rızası dışında başka bir yere atanmasını yasaklamamıştır. Türkiye'de 'coğrafi teminat' tartışılan bir konu olsa da mevcut anayasal metinde bu yönde mutlak bir koruma bulunmamaktadır; HSK kadro gerekliliklerine göre atama yapabilir.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 138. maddesindeki 'Mahkemelerin Bağımsızlığı' hükümlerini analiz et.

Emir ve talimat yasağı, meclis kısıtlamaları ve kararların bağlayıcılığı ilkelerinin anayasaya uygun olduğu görülür.

Yargı yetkisinin hiçbir organın etkisi altında kalmadan kullanılması gerektiğini teyit etmek için.

Anayasa'nın 139. maddesindeki 'Hâkimlik ve Savcılık Teminatı' hükümlerini analiz et.

Hâkimlerin azlolunamayacağı, yaş sınırından önce emekliye sevk edilemeyeceği ve kadro kaldırılsa bile mali haklarının korunduğu görülür.

Teminatın kapsamının (mali ve özlük haklar) ve istisnalarının belirlenmesi için.

Teminatın 'coğrafi' mi yoksa 'mali/statüsel' mi olduğunu değerlendir.

Anayasa'da 'kadro kaldırılması' durumunda özlük haklarından yoksun bırakılma yasağı varken, başka bir yere atanma konusunda mutlak bir 'rıza' şartı (coğrafi teminat) bulunmadığı anlaşılır.

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) atama ve nakil yetkileri ile anayasal güvenceler arasındaki sınırı belirlemek için.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatının Kapsamı

Practice More

Hâkimlik teminatının istisnaları (suçtan hüküm giyme, sağlık sorunları, unsuitability) ile HSK'nın bu konudaki yetkilerini inceleyiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 5Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen "Mahkemelerin Bağımsızlığı" ve "Hakimlik ve Savcılık Teminatı" ilkeleri uyarınca, aşağıdaki ifadelerden hangisi anayasal düzenlemelere aykırıdır?

Hakimler ve savcılar azlolunamaz, kendileri istemedikçe Anayasada gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamazlar.

Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.

Hakimler ve savcılar, yargı bağımsızlığını korumak amacıyla hem özlük işlemleri hem de idari görevleri yönünden münhasıran Hakimler ve Savcılar Kuruluna bağlıdırlar.

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, hakim ve savcılar aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Show answer & explanation

Answer: Hakimler ve savcılar, yargı bağımsızlığını korumak amacıyla hem özlük işlemleri hem de idari görevleri yönünden münhasıran Hakimler ve Savcılar Kuruluna bağlıdırlar.

Answer

Hakim ve savcıların idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlı olduğunu belirten seçenek anayasaya aykırıdır.

1982 Anayasası'nın

140

. maddesinin son fıkrası açıkça "Hakimler ve savcılar idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar." hükmünü içermektedir. Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK), hakim ve savcıların atanma, nakil, disiplin ve meslekten çıkarma gibi özlük işlerine baksa da, "idari bağlılık" kavramı anayasal olarak Bakanlık makamına bırakılmıştır. Bu nedenle kurumların görev alanlarının karıştırıldığı ifade yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın

138

. ve

139

. maddelerindeki bağımsızlık ve teminat esaslarını değerlendiriniz.

Mahkemelerin emir alamazlığı, yasama kısıtlamaları ve hakimlerin azledilemezliği gibi temel güvenceler teyit edildi.

Genel güvencelerin kapsamını belirlemek.

Hakim ve savcıların hiyerarşik bağlılığını düzenleyen

140

. maddeyi inceleyiniz.

Hakim ve savcıların "idari görevleri" bakımından Adalet Bakanlığına bağlı oldukları tespit edildi.

Bağımsızlık ilkesinin istisnası niteliğindeki idari yapılanmayı kontrol etmek.

Seçeneklerdeki kurum eşleşmesini karşılaştırınız.

İdari bağlılığın Hakimler ve Savcılar Kuruluna (HSK) atfedilmesinin anayasal metinle çeliştiği saptandı.

Yanlış olan hukuki bilgiyi ayırt etmek.

Key Concept

Hakimlerin İdari Bağlılığı ve Hakimlik Teminatı

Practice More

Hakimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) yapısı ve üyelerinin seçilme usullerini tekrar ederek yargı yönetimi konusundaki bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 6Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esasları dikkate alındığında, yargı organlarının işleyişi ve mensuplarının statüsüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır.

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz.

Hâkimler ve savcılar azledilemez ve kendileri istemedikçe Anayasa'da gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamazlar.

Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden Hâkimler ve Savcılar Kuruluna bağlıdırlar.

Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır ve bu kararları hiçbir suretle değiştiremezler.

Show answer & explanation

Answer: Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden Hâkimler ve Savcılar Kuruluna bağlıdırlar.

Answer

Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden Hâkimler ve Savcılar Kuruluna değil, Adalet Bakanlığına bağlıdırlar.

Seçeneklerde yer alan ifadenin aksine,

1982

Anayasası'nın

140

. maddesinin son fıkrası gereğince hâkimler ve savcılar idari görevleri yönünden Hâkimler ve Savcılar Kuruluna değil, Adalet Bakanlığına bağlıdırlar. Dolayısıyla, idari yönden kurula bağlı olduklarını belirten ifade yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 'Yargı' bölümündeki temel maddeleri (

9

138

139

140

) analiz edin.

Bu maddeler yargı yetkisinin kullanımını, mahkemelerin bağımsızlığını ve hâkimlerin özlük haklarını düzenlemektedir.

Anayasal çerçevedeki hükümlerin doğruluğunu teyit etmek için kapsamlı bir inceleme gereklidir.

Hâkim ve savcıların idari hiyerarşideki yerini ve hangi makama bağlı olduklarını belirleyin.

Anayasa'nın

140

. maddesinin

6

. fıkrası hâkimlerin idari yönden Adalet Bakanlığına bağlı olduğunu açıkça belirtir.

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) mesleki yetkileri ile idari bağlılık arasındaki anayasal farkı ayırt etmek sorunun çözüm noktasıdır.

Key Concept

Hâkim ve Savcıların İdari Görevleri Bakımından Adalet Bakanlığına Bağlılığı

Estimated Time:1m 0s

Question 7Question →

1982 Anayasası’nın "Mahkemelerin Bağımsızlığı" ve "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, yargı organlarının işleyişi ve mensuplarının anayasal güvencelerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez; tavsiye ve telkinde bulunamaz.

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.

Hâkimler ve savcılar, kendileri istemedikçe Anayasa'da gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamazlar; ancak bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınabilirler.

Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar; bu durum, meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyenlerin teminat dışı kalmasını engellemez.

Show answer & explanation

Answer: Hâkimler ve savcılar, kendileri istemedikçe Anayasa'da gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamazlar; ancak bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınabilirler.

Answer

Hâkimler ve savcılar, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumunda dahi özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Doğru yanıt olan ifadede geçen 'yoksun kılınabilirler' ibaresi Anayasa'nın 139. maddesine açıkça aykırıdır. Anayasa'ya göre hâkimler ve savcılar; azlolunamaz, kendileri istemedikçe 65 yaşından önce emekliye ayrılamaz ve bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından mahrum edilemezler.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 138. maddesindeki 'Mahkemelerin Bağımsızlığı' kuralları analiz edilir.

Emir, talimat, tavsiye ve telkin yasağı ile yasama organının devam eden davalara müdahale yasağının tam olduğu görülür.

Yargı bağımsızlığının kapsamını belirlemek için gereklidir.

Anayasa'nın 139. maddesindeki 'Hâkimlik ve Savcılık Teminatı' hükümleri incelenir.

Teminatın kapsamı: Azlolunmama, isteği dışında emekli edilmeme ve özlük haklarının her koşulda korunmasıdır.

Hâkimlerin güvencelerinin sınırlarını tespit etmek için gereklidir.

Özlük haklarının korunması ile ilgili 'mahkeme veya kadro kaldırılması' durumu özel olarak değerlendirilir.

Anayasa, bu gibi kurumsal değişikliklerde bile hâkim ve savcıların mali ve özlük haklarının korunacağını emreder (Madde 139/1).

Seçeneklerdeki hata payını (yoksun kılınabilir/kılınamaz ayrımı) netleştirmek için gereklidir.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatının Mutlaklığı ve İstisnaları

Practice More

Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısı ve bu kurulun anayasal güvencelerdeki rolü incelenebilir.

Estimated Time:1m 30s

Question 8Question →

$1982$ Anayasası’nda düzenlenen "hâkimlik ve savcılık teminatı" ve hâkimlerin mesleki statüleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hâkimler ve savcılar azlolunamazlar.

Hâkimler ve savcılar, kendileri istemedikçe Anayasa'da gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamazlar.

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, hâkim ve savcılar mali haklarından yoksun kılınamazlar.

Hâkim ve savcılar, idarî görevleri yönünden Hâkimler ve Savcılar Kuruluna bağlıdırlar.

Hâkim ve savcıların özlük hakları, mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenlenir.

Show answer & explanation

Answer: Hâkim ve savcılar, idarî görevleri yönünden Hâkimler ve Savcılar Kuruluna bağlıdırlar.

Answer

Hâkim ve savcıların idari görevleri yönünden Hâkimler ve Savcılar Kuruluna bağlı olduğu ifadesi yanlıştır; çünkü Anayasa uyarınca bu bağlılık Adalet Bakanlığına karşıdır.

1982

Anayasası'nın

140.

maddesi uyarınca, hâkim ve savcılar idarî görevleri yönünden Hâkimler ve Savcılar Kuruluna değil, Adalet Bakanlığına bağlıdırlar. Bu nedenle, idari bağlılığın Kurul'a olduğunu iddia eden seçenek yanlıştır ve doğru cevabı oluşturur.

Step-by-Step Solution

Hâkimlik ve savcılık teminatının unsurlarını belirlemek.

Anayasa'nın

139.

maddesine göre azlolunmama, yaş haddinden önce emekli edilememe ve mali hakların korunması temel teminatlardır.

Soruda istenen yanlış ifadeyi bulmak için önce doğru teminatları elemek gerekir.

Hâkim ve savcıların idari teşkilattaki konumunu incelemek.

Anayasa'nın

140.

maddesinin altıncı fıkrası, hâkim ve savcıların idari görevleri bakımından Adalet Bakanlığına bağlı olduğunu belirtir.

Yargısal bağımsızlık ile idari hiyerarşi arasındaki anayasal ayrımı teyit etmek için bu bilgi gereklidir.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı ve İdari Statü

Practice More

Yargı bağımsızlığının bir diğer unsuru olan Anayasa Madde

138

(Mahkemelerin Bağımsızlığı) hükümlerini gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 9Question →

$1982$ Anayasası’nda düzenlenen "Mahkemelerin Bağımsızlığı" ve "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" ilkeleri ile hâkim ve savcıların mesleki statüleri birlikte değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez.

Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden de yargı bağımsızlığını korumak amacıyla münhasıran Hâkimler ve Savcılar Kuruluna bağlıdırlar.

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, hâkimler ve savcılar aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Yasama Meclisinde, görülmekte olan bir davanın içeriği hakkında yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya beyanda bulunulamaz.

Görevini sağlık bakımından yerine getiremeyeceği kesin olarak anlaşılanlar veya meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilenler hakkında teminat hükümleri uygulanmaz.

Show answer & explanation

Answer: Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden de yargı bağımsızlığını korumak amacıyla münhasıran Hâkimler ve Savcılar Kuruluna bağlıdırlar.

Answer

Hâkimlerin ve savcıların idari görevleri yönünden Hâkimler ve Savcılar Kuruluna bağlı olduğunu belirten ifade yanlıştır; çünkü Anayasa uyarınca bu konuda Adalet Bakanlığına bağlıdırlar.

Anayasa'nın

140

. maddesinin ikinci fıkrasına göre; hâkimler ve savcılar idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar. Dolayısıyla hâkimlerin hem yargısal hem idari görevlerinde yalnızca Hâkimler ve Savcılar Kuruluna bağlı olduğunu savunan görüş Anayasa'nın açık hükmüyle bağdaşmaz.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'nın

138

. maddesini analiz et.

Mahkemelerin bağımsızlığı gereği hiçbir makamın yargı yetkisine müdahale edemeyeceği ve mecliste görülmekte olan davaların tartışılamayacağı kuralına ulaşılır.

Yargı bağımsızlığının sınırlarını ve yasama-yürütme karşısındaki korunmasını belirlemek için.

Anayasa'nın

139

. maddesindeki teminatları incele.

Hâkimlerin azlolunamayacağı, mali haklarının (kadro kaldırılsa dahi) korunduğu ve istisnai durumlar (sağlık, suç vb.) dışında emekliye sevk edilemeyeceği saptanır.

Hâkimlik teminatının kapsamını ve hangi durumlarda bu teminatın işlemeyeceğini ayırt etmek için.

Anayasa'nın

140

. maddesindeki idari yapılanma hükmünü değerlendir.

Hâkim ve savcıların idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlı oldukları yasal kuralına ulaşılır.

Yargı mensuplarının idari denetim mekanizmasını doğru teşhis etmek için.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı ile İdari Bağlılık Ayrımı

Question 10Question →

$1982$ Anayasası'nın "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" başlıklı $139$ . maddesi uyarınca, hâkim ve savcıların rızaları dışında emekliye sevk edilmelerine veya aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun bırakılmalarına yol açabilecek anayasal istisnalar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan dolayı hüküm giyilmiş olması

Görev yapılan mahkemenin veya kadronun kanunla kaldırılmış olması

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun denetimi sonucu meslekte kalmanın uygun olmadığına karar verilmesi

Görevini sağlık bakımından yerine getiremeyeceğinin kesin olarak tespiti

Anayasa'da belirtilen yaş haddine ulaşılması sebebiyle emeklilik

Show answer & explanation

Answer: Görev yapılan mahkemenin veya kadronun kanunla kaldırılmış olması

Answer

Görev yapılan mahkemenin veya kadronun kanunla kaldırılmış olması hâkimlik teminatının bir istisnası değil, aksine teminatın kapsamındaki koruyucu bir hükümdür.

Görev yapılan mahkemenin veya kadronun kanunla kaldırılması seçeneği doğrudur; zira

1982

Anayasası'nın

139

. maddesi, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle dahi olsa hâkimlerin aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamayacağını açıkça hükme bağlamıştır. Bu durum bir istisna değil, hâkimlerin yürütmeye karşı mali güvencesidir.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın

139

. maddesindeki temel güvencelerin analizi

Hâkimlerin azlolunamayacağı, kendileri istemedikçe

65

yaşından önce emekli edilemeyeceği ve mali haklarından yoksun bırakılamayacağı belirlenir.

Hâkimlik teminatının sınırlarını ve koruma alanını tespit etmek için gereklidir.

İstisnaların değerlendirilmesi

Suçtan hüküm giyme, sağlık engeli ve meslekte kalmanın uygun olmaması durumlarının teminatın dışındaki istisnalar olduğu görülür.

Güvencenin hangi durumlarda sona erdiğini anlamak için gereklidir.

Kadro veya mahkeme kaldırılması durumunun incelenmesi

Anayasa metnindeki "bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa" ifadesiyle, bu durumun özlük haklarını etkilemeyeceği sonucuna varılır.

Soruda istenen 'istisna olmayan' durumu belirlemek için nihai adımdır.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı (Anayasa Madde

139

)

Estimated Time:1m 0s

Question 11Question →

1982 Anayasası’nın "Hâkimlik ve savcılık teminatı" başlıklı 139. maddesine göre, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa hâkim ve savcıların mahrum bırakılamayacağı haklar aşağıdakilerden hangisidir?

Her türlü disiplin soruşturmasından muaf tutulma hakkı

Aylık, ödenek ve diğer özlük hakları

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) tüm kararlarına karşı yargı yoluna başvurma hakkı

Yalnızca Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapma hakkı

İdari görevleri yönünden Adalet Bakanlığından tamamen bağımsız olma hakkı

Show answer & explanation

Answer: Aylık, ödenek ve diğer özlük hakları

Answer

1982 Anayasası'nın 139. maddesine göre hâkim ve savcılar, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

1982 Anayasası'nın 139. maddesinde hâkim ve savcıların azlolunamayacağı ve yaştan önce emekli edilemeyeceği belirtildikten sonra, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması hâlinde dahi aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamayacakları hüküm altına alınmıştır. Bu düzenleme hâkimlerin ekonomik olarak yürütmeye veya idari kararlara bağımlı hale gelmesini önlemeyi amaçlar.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 139. maddesini incelemek

Maddede hâkimlik ve savcılık teminatının üç temel unsuru (azlolunmama, yaştan önce emekli edilmeme ve mali hakların korunması) görülür.

Sorunun cevabı doğrudan anayasa metnindeki güvence ifadelerinde yer almaktadır.

Kadro kaldırılması durumundaki özel istisnayı belirlemek

Hizmet gerekleri nedeniyle mahkeme kapatılsa dahi kişisel mali hakların (aylık, ödenek vb.) dokunulmaz olduğu tespit edilir.

Hâkimin bağımsızlığını korumak için ekonomik geleceğinin kurumun varlığından bağımsız kılınması gerekir.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı

Practice More

Mahkemelerin bağımsızlığı (Madde 138) ile Hâkimlik teminatı (Madde 139) arasındaki farklara odaklanan soruları inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 12Question →

$1982$ Anayasası’nın "Yargı" bölümünde yer alan mahkemelerin bağımsızlığı, hâkimlik teminatı ve hâkimlerin mesleki statüleri ile ilgili hükümler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır.

Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır ve bu kararları hiçbir suretle değiştiremez.

Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden Hâkimler ve Savcılar Kuruluna bağlı olarak görev yaparlar.

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz ve beyanda bulunulamaz.

Hâkimler ve savcılar, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Show answer & explanation

Answer: Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden Hâkimler ve Savcılar Kuruluna bağlı olarak görev yaparlar.

Answer

Hâkimler ve savcıların idari görevleri yönünden Hâkimler ve Savcılar Kuruluna bağlı olduğunu belirten ifade yanlıştır; zira bu makamlar idari açıdan Adalet Bakanlığına bağlıdır.

1982 Anayasası'nın 140. maddesine göre hâkimler ve savcılar idari görevleri yönünden Hâkimler ve Savcılar Kuruluna değil, Adalet Bakanlığına bağlıdırlar. Bu, idari teşkilatlanma ve denetim mekanizması ile ilgili anayasal bir kuraldır.

Step-by-Step Solution

Yargı yetkisinin kullanımını incele

Anayasa'nın

9

. maddesi uyarınca yargı yetkisi Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelere aittir.

Yargı erkinin kaynağını tespit etmek için.

Mahkemelerin bağımsızlığına yönelik kısıtlamaları kontrol et

Anayasa'nın

138

. maddesi uyarınca yasama, yürütme ve idare mahkeme kararlarına uymak zorundadır; mecliste devam eden davalar hakkında beyanda bulunulamaz.

Yargı bağımsızlığının diğer erkler karşısındaki sınırlarını belirlemek için.

Hâkimlik teminatının kapsamını değerlendir

Anayasa'nın

139

. maddesi uyarınca hâkimler azlolunamaz ve kadro kaldırılması durumunda dahi özlük hakları korunur.

Mesleki güvencelerin sürekliliğini doğrulamak için.

Hâkimlerin idari statüsünü analiz et

Anayasa'nın

140

. maddesi uyarınca hâkim ve savcılar idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdır.

Hâkimlerin hiyerarşik bağlılık noktasındaki anayasal kuralı belirlemek için.

Key Concept

Hâkimlerin İdari Statüsü ve Adalet Bakanlığına Bağlılık

Estimated Time:1m 15s

Question 13Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" hükümleri uyarınca; hâkimler ve savcılar azledilemez, kendileri istemedikçe Anayasa'da gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamaz ve bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Buna göre, aşağıdaki durumlardan hangisi bu anayasal güvencenin bir istisnasını oluşturur ve ilgili kişinin rızası olmaksızın görevinden ayrılmasına yol açabilir?

Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyilmiş olması

Görev yapılan mahkemenin veya kadronun tasarruf tedbirleri kapsamında kaldırılması

Hâkim ve savcıların yürüttükleri idari görevler sebebiyle Adalet Bakanlığına bağlı olmaları

Yasama organı tarafından yargı yetkisinin işleyişine yönelik genel bir araştırma yapılması

Hâkimin görev yaptığı bölgenin hizmet süresinin (rotasyon) dolmuş olması

Show answer & explanation

Answer: Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyilmiş olması

Answer

Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyilmiş olması durumunda hâkimlik ve savcılık teminatı geçerliliğini yitirir.

Hâkimlik ve savcılık teminatı mutlak bir koruma sağlamakla birlikte, Anayasa'nın

139

. maddesinde belirtilen üç temel istisnadan biri "meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyilmiş olması" durumudur. Bu durumda kişi, kendi rızası olmasa dahi görevinden el çektirilebilir.

Step-by-Step Solution

Hâkimlik ve savcılık teminatının kapsamını değerlendirmek.

Teminat; azledilmeme, yaştan önce emekli edilmeme ve kadro kalksa bile hak kaybına uğramamayı kapsar.

1982

Anayasası'nın

139

. maddesindeki temel korumayı anlamak.

Anayasa metnindeki istisna hükümlerini incelemek.

Suçtan hüküm giyme, sağlık sorunları veya mesleğe uyumsuzluk gibi özel durumlar istisna olarak sayılmıştır.

Genel kuralın hangi durumlarda uygulanmayacağını belirlemek.

Seçenekler arasından anayasal istisnayı tespit etmek.

Suçtan hüküm giyilmesi ifadesi Anayasa'nın

139

. maddesindeki istisnayla birebir örtüşmektedir.

Doğru yasal gerekçeyi bulmak.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı ve İstisnaları

Estimated Time:45s

Question 14Question →

1982 Anayasası’nda yer alan "Mahkemelerin bağımsızlığı", "Hâkimlik ve savcılık teminatı" ile "Hâkimlik ve savcılık mesleği"ne ilişkin anayasal ilkeler birlikte değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde, yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.

Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar.

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, hâkimler ve savcılar aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Hâkimler ve savcılar, mesleki faaliyetlerini aksatmamak ve Hâkimler ve Savcılar Kurulundan izin almak kaydıyla, kanunda belirtilenler dışında resmi veya özel ek görevler alabilirler.

Show answer & explanation

Answer: Hâkimler ve savcılar, mesleki faaliyetlerini aksatmamak ve Hâkimler ve Savcılar Kurulundan izin almak kaydıyla, kanunda belirtilenler dışında resmi veya özel ek görevler alabilirler.

Answer

Hâkimler ve savcıların kanunda belirtilenler dışında ek görev alabileceğine ve bu konuda Hâkimler ve Savcılar Kurulunun izin yetkisi olduğuna dair ifade yanlıştır.

Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın 140. maddesinin 3. fıkrası uyarınca 'Hâkimler ve savcılar, kanunda belirtilenlerden başka, resmî ve özel hiçbir görev alamazlar.' Hükümde, Hâkimler ve Savcılar Kuruluna (HSK) bu konuda bir izin yetkisi tanınmadığı gibi, yasağın istisnası idari bir karara değil, ancak kanuna bırakılmıştır.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 138. maddesini inceleyin.

Yasama ve yürütmenin mahkeme kararlarını değiştiremeyeceği ve mecliste devam eden davalar hakkında beyanda bulunulamayacağı ilkeleri doğrulanır.

Mahkemelerin bağımsızlığı ilkesinin sınırlarını belirlemek.

Anayasa'nın 139. maddesini inceleyin.

Mahkeme veya kadro kaldırılsa dahi özlük haklarının korunduğu (teminat) görülür.

Hâkimlik teminatının kapsamını netleştirmek.

Anayasa'nın 140. maddesini inceleyin.

Hâkimlerin idari yönden Bakanlığa bağlı olduğu ve ek görev yasağının kesin (ancak kanunla istisna getirilebilir) olduğu görülür.

Hâkimlik mesleğinin statüsünü ve yasaklarını belirlemek.

Seçenekleri anayasal metinle karşılaştırın.

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun izin vermesiyle ek görev alınabileceğine dair bir yetkinin bulunmadığı, yasağın anayasal düzeyde mutlak olduğu saptanır.

Hatalı hukuki çıkarımı tespit etmek.

Key Concept

Hâkimlik ve savcılık mesleğinin anayasal statüsü ve ek görev yasağı (Madde 140)

Practice More

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun yapısı ve üyelerinin seçim usulü ile ilgili anayasa değişikliklerini tekrar gözden geçirin.

Estimated Time:1m 30s

Question 15Question →

1982 Anayasası’nda düzenlenen "Mahkemelerin bağımsızlığı" ve "Hâkimlik ve savcılık teminatı" ilkeleri birlikte değerlendirildiğinde, yargı yetkisinin kullanılması ve hâkimlerin statüsü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi *yanlıştır*?

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde, yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.

Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar; ancak bu durum onların yargısal faaliyetlerine müdahale yetkisi vermez.

Hâkimlik teminatı uyarınca bir hâkimin azledilememesi ve rızası dışında emekliye sevk edilememesi, meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyenler için de geçerli olan mutlak bir haktır.

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, hâkim ve savcılar aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Show answer & explanation

Answer: Hâkimlik teminatı uyarınca bir hâkimin azledilememesi ve rızası dışında emekliye sevk edilememesi, meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyenler için de geçerli olan mutlak bir haktır.

Answer

Hâkimlerin azledilememesi ve emekliye sevk edilememesi haklarının suçtan hüküm giyenler için de geçerli mutlak bir hak olduğu ifadesi yanlıştır.

Hâkimlik ve savcılık teminatı Anayasa'nın 139. maddesinde düzenlenmiş olup mutlak bir hak değildir. Maddenin ikinci fıkrası uyarınca; meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyenler, görevini sağlık yönünden yerine getiremeyeceği kesinleşenler ve meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilenler bu güvencelerden yararlanamazlar.

Step-by-Step Solution

Anayasa m. 138 ve 139 hükümlerini analiz et.

Mahkemelerin bağımsızlığı (m. 138) emir-talimat yasağını ve kararlara uyma zorunluluğunu; hâkimlik teminatı (m. 139) ise azledilmeme ve mali hakların korunmasını düzenler.

Anayasal çerçeveyi doğru belirlemek için temel maddeler incelenmelidir.

Hâkimlik teminatına getirilen istisnaları değerlendir.

Anayasa m. 139/2'ye göre; meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyenler, sağlık durumu elvermeyenler ve meslekte kalması uygun olmayanlar teminatın kapsamı dışındadır.

Teminatın mutlak mı yoksa sınırlı mı olduğunu belirlemek için istisnalara bakılmalıdır.

Hatalı seçeneği tespit et.

Hâkimlik teminatının suçtan hüküm giyenler için de geçerli olan 'mutlak' bir hak olduğu iddiası, Anayasa'daki istisna hükmüyle çelişmektedir.

Anayasa metniyle açıkça çelişen ifade yanlış olarak işaretlenmelidir.

Key Concept

Hâkimlik Teminatının Sınırları ve İstisnaları

Practice More

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) yapısı ve üyelerinin seçim usulüne göz atarak yargı yönetimindeki rolleri inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 16Question →

1982 Anayasası’nda düzenlenen "Mahkemelerin bağımsızlığı" ve "Hâkimlik ve savcılık teminatı" ilkeleri uyarınca aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılmasıyla ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.

Hâkimler ve savcılar, meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giymiş olsalar dahi, kendi rızaları olmaksızın Anayasa'da belirtilen yaştan önce emekliye sevk edilemezler.

Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez, genelge gönderemez, tavsiye ve telkinde bulunamaz.

Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.

Hâkimler ve savcılar, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Show answer & explanation

Answer: Hâkimler ve savcılar, meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giymiş olsalar dahi, kendi rızaları olmaksızın Anayasa'da belirtilen yaştan önce emekliye sevk edilemezler.

Answer

Hâkimler ve savcıların meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giymeleri durumunda, kendi rızaları olmasa dahi görevlerinden uzaklaştırılabilecekleri veya emekliye sevk edilebilecekleri ifadesi doğrudur; dolayısıyla bu durumun teminat kapsamında olduğunu savunan seçenek yanlıştır.

1982 Anayasası'nın 139. maddesine göre hâkimler ve savcılar kural olarak azledilemez ve 65 yaşından önce emekliye sevk edilemezler. Ancak aynı maddenin son fıkrası; meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyenler, sağlık durumu nedeniyle görevini yapamayacağı kesinleşenler ve meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilenler hakkında kanundaki istisnaları saklı tutmuştur. Dolayısıyla, ağır bir suçtan hüküm giyen bir hâkimin rızası dışında görevden uzaklaştırılamayacağı yönündeki ifade anayasal düzenlemeye aykırıdır.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 138. maddesinin (Mahkemelerin Bağımsızlığı) incelenmesi

Görülmekte olan davalar hakkında Mecliste görüşme yapılamayacağı ve mahkemelere emir/talimat verilemeyeceği kurallarının doğrulanması.

Yargı bağımsızlığının sınırlarını ve yasama organı ile olan ilişkisini tespit etmek.

Anayasa'nın 139. maddesinin (Hâkimlik ve Savcılık Teminatı) ve istisnalarının değerlendirilmesi

Hâkimlerin azledilemeyeceği kuralının mutlak olmadığı; suç hükmü, sağlık durumu ve 65 yaş sınırı gibi istisnaların bulunduğunun görülmesi.

Teminatın kapsamını ve hangi durumlarda bu korumanın sona erdiğini belirlemek.

Seçeneklerin bu anayasal hükümlerle karşılaştırılması

Meslekten çıkarılmayı gerektiren suçtan hüküm giyenlerin teminat dışı bırakıldığının saptanması.

Yanlış olan hukuki yorumu ayırt etmek.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatının İstisnaları

Estimated Time:1m 15s

Question 17Question →

1982 Anayasası'nın yargı bölümünde düzenlenen "Mahkemelerin bağımsızlığı" ve "Hâkimlik ve savcılık teminatı" esasları uyarınca, hâkim ve savcıların mesleki güvenceleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır.

Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez, genelge gönderemez.

Hâkimler ve savcılar, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması hâlinde, hizmet gerekleri doğrultusunda Hâkimler ve Savcılar Kurulu kararıyla idari bir göreve atanabilir veya resen emekliye sevk edilebilirler.

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.

Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar.

Show answer & explanation

Answer: Hâkimler ve savcılar, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması hâlinde, hizmet gerekleri doğrultusunda Hâkimler ve Savcılar Kurulu kararıyla idari bir göreve atanabilir veya resen emekliye sevk edilebilirler.

Answer

Hâkimler ve savcılar, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması hâlinde idari göreve atanabilir veya resen emekliye sevk edilebilirler ifadesi yanlıştır.

Hâkimler ve savcılar, 1982 Anayasası'nın 139. maddesi uyarınca 'hâkimlik teminatı' altındadır. Bu teminat gereğince, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumu hâkim ve savcıların aleyhine sonuç doğuramaz; bu kişiler aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar ve kendileri istemedikçe yaş haddinden önce emekliye sevk edilemezler. Dolayısıyla kadro kaldırılması gerekçesiyle idari göreve atama veya resen emeklilik yapılması anayasal hükme aykırıdır.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 139. maddesini analiz et.

Hâkimlik ve savcılık teminatı incelendiğinde; azlolunmama, 65 yaştan önce emekliye ayrılmama ve kadro kaldırılsa dahi özlük haklarından yoksun bırakılmama güvenceleri görülür.

Hâkimlerin coğrafi ve mesleki güvencelerini anlamak için gereklidir.

Mahkemenin kaldırılması durumundaki prosedürü değerlendir.

Anayasa'ya göre mahkeme kaldırılsa dahi hâkimin rızası olmadan başka (idari) bir göreve atanması veya emekli edilmesi mümkün değildir.

Teminatın mutlaklığı ile istisnalarını birbirinden ayırmak gerekir.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı (Anayasa m. 139)

Practice More

Hâkimlik teminatının istisnaları olan 'meslekten çıkarılmayı gerektiren suçtan hüküm giyme' ve 'sağlık nedenleri' gibi durumları tekrar ediniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 18Question →

$1982$ Anayasası'nda yargı organının işleyişine yönelik "Mahkemelerin Bağımsızlığı" (Madde $138$ ) ve "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" (Madde $139$ ) ilkeleri iki ayrı başlık altında düzenlenmiştir. Bu iki ilke birbirini tamamlasa da odaklandıkları güvence alanları farklıdır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudan "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" (Madde $139$ ) kapsamında yer alan bir güvencedir?

Yargı yetkisinin kullanılmasında hâkimlere hiçbir makam veya merci tarafından tavsiye ve telkinde bulunulamaması

Yasama Meclisinde, görülmekte olan bir dava hakkında yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili görüşme yapılamaması

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumunda dahi hâkim ve savcıların aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun bırakılamaması

Hâkim ve savcıların idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlı olarak çalışması

Hâkimlerin görevlerinde bağımsız olmaları ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm vermeleri

Show answer & explanation

Answer: Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumunda dahi hâkim ve savcıların aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun bırakılamaması

Answer

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumunda dahi hâkim ve savcıların aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun bırakılamaması hâkimlik teminatının bir gereğidir.

Hâkimlik ve savcılık teminatı (

1982

Anayasası Madde

139

), yargı mensuplarının mesleki statülerini korumayı amaçlar. Bu kapsamda; hâkimlerin azlolunamaması,

65

yaşından önce zorla emekli edilememesi ve bir mahkeme kapatılsa bile maaş ve ödenek gibi özlük haklarının kesilememesi doğrudan bu teminatın çekirdek unsurlarıdır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Madde

138

139

içeriklerini karşılaştır.

Madde

138

(Bağımsızlık); emir, talimat, tavsiye ve meclis denetimi yasağına odaklanır. Madde

139

(Teminat); azil, emeklilik ve özlük haklarına odaklanır.

Soruda istenen güvencenin hangi madde kapsamında olduğunu ayırt etmek gerekir.

Seçeneklerdeki ifadelerin niteliğini belirle.

Özlük haklarının ve maaşın korunması, şahsi bir güvence olduğu için teminat kapsamındadır.

Hâkimlik teminatı, yargıcın mesleki geleceğini ve mali durumunu dış müdahalelere karşı korur.

Key Concept

Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Hâkimlik Teminatı Ayrımı

Practice More

Hâkimlik teminatının istisnalarını (suç hükmü, sağlık sorunları vb.) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 19Question →

1982 Anayasası’nın “Yargı” bölümünde düzenlenen mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı ilkeleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlı olsalar da bu durum onların yargısal bağımsızlıklarına ve anayasal teminatlarına halel getirmez.

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması hâlinde dahi hâkimler ve savcılar aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Hâkimler ve Savcılar Kurulu, kamu yararı ve hizmet gereklerini gerekçe göstererek hâkimleri, kendileri istemedikçe Anayasa’da gösterilen yaştan önce emekliye ayırabilir.

Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez.

Show answer & explanation

Answer: Hâkimler ve Savcılar Kurulu, kamu yararı ve hizmet gereklerini gerekçe göstererek hâkimleri, kendileri istemedikçe Anayasa’da gösterilen yaştan önce emekliye ayırabilir.

Answer

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun kamu yararını gerekçe göstererek hâkimleri rızaları dışında emekli edebileceğini savunan ifade yanlıştır.

1982 Anayasası'nın 139. maddesine göre hâkimler ve savcılar, azlolunamaz, kendileri istemedikçe Anayasada gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamazlar. Hâkimler ve Savcılar Kurulu veya başka bir idari makam, 'kamu yararı' veya 'hizmet gereği' gibi genel gerekçelerle bu teminatı devre dışı bırakamaz. Emeklilik yaşı dolmadan rıza dışı emeklilik ancak disiplin cezası (meslekten çıkarma), ağır hastalık veya meslekte kalmanın uygun olmadığına dair kesin hükümler gibi Anayasa'da sınırlı sayılan hallerde mümkündür.

Step-by-Step Solution

Anayasa Madde 138'i analiz et.

Mahkemelerin bağımsızlığı ilkesi uyarınca hiçbir organın (Yasama dahil) emir veremeyeceği ve davası süren bir konu hakkında mecliste görüşme yapılamayacağı tespit edilir.

Yargı bağımsızlığının sınırlarını belirlemek için.

Anayasa Madde 139'u (Hâkimlik ve Savcılık Teminatı) incele.

Hâkim ve savcıların azlolunamayacağı, kendileri istemedikçe emekli edilemeyeceği ve haklarından yoksun bırakılamayacağı kuralı görülür.

Özlük hakları ve emeklilik statüsünü doğrulamak için.

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) yetki sınırlarını değerlendir.

HSK'nın idari bir tasarrufla, Anayasa'da yer alan mutlak teminatları (rızasız emeklilik yasağı gibi) kamu yararı gerekçesiyle dahi olsa aşamayacağı anlaşılır.

İdari yetki ile anayasal güvence arasındaki hiyerarşiyi saptamak için.

Key Concept

Hâkimlik Teminatı ve Rıza Dışı Emeklilik Yasağı

Estimated Time:1m 15s

Question 20Question →

1982 Anayasası’nın $139$ . maddesinde düzenlenen "hâkimlik ve savcılık teminatı" yargı mensuplarının görevlerini herhangi bir baskı altında kalmadan yerine getirmelerini amaçlar.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudan bu teminat kapsamında yer alan anayasal bir güvencedir?

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili görüşme yapılamaması

Hâkim ve savcıların, mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumunda dahi aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamaması

Hâkimlerin görevlerinde bağımsız olup, Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanî kanaatlerine göre hüküm vermeleri

Yasama ve yürütme organları ile idarenin, mahkeme kararlarına uymak zorunda olması ve bu kararları değiştirememesi

Hâkim ve savcıların idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlı olarak çalışmalarının düzenlenmesi

Show answer & explanation

Answer: Hâkim ve savcıların, mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumunda dahi aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamaması

Answer

Hâkim ve savcıların, mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumunda dahi aylık ve ödeneklerinden yoksun kılınamaması

Doğru seçenek olan 'hâkim ve savcıların, mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumunda dahi aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamaması' ifadesi, 1982 Anayasası'nın 139. maddesinde açıkça belirtilen üç temel teminattan biridir. Bu hüküm, devletin mahkemeleri kapatarak hâkimleri dolaylı yoldan cezalandırmasını veya gelirinden mahrum bırakmasını anayasal olarak engeller.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın Yargı bölümündeki ilgili maddelerin (138 ve 139) kapsamını analiz et.

Madde

138

mahkemelerin bağımsızlığını (karar verme sürecini), Madde

139

ise hâkimlik ve savcılık teminatını (kişisel mali ve statü haklarını) düzenler.

Soruda sorulan 'hâkimlik ve savcılık teminatı' kavramını bağımsızlık ilkesinden ayırmak gerekir.

Madde 139'da yer alan spesifik güvenceleri ve istisnaları hatırla.

Teminat üç ana unsuru içerir: Azlolunmama, rıza dışı emekliye sevk edilememe (yaş haddi hariç) ve mahkeme kaldırılsa dahi mali hakların korunması.

Hâkimlik teminatı, kurumların (mahkemelerin) değil, doğrudan kişilerin haklarını koruma altına alır.

Seçenekler arasında doğrudan kişisel statü ve mali hak koruması sağlayan ifadeyi tespit et.

Mahkemenin kaldırılması durumunda bile aylık ve ödeneklerin korunması ifadesi Madde 139'un lafzına tam olarak uymaktadır.

Diğer seçenekler ya yargı bağımsızlığına (karar verme yetkisine) ya da idari teşkilat yapısına ilişkindir.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı (Mali ve Özlük Hakların Korunması)

Estimated Time:1m 0s

Page 1 / 2Next

Yargı Yetkisi, Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Hakimlik Teminatı

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept