Question

Difficulty: MediumII. Meşrutiyet (1908) ve Çok Partili Siyasal Hayata Geçiş

Osmanlı Devleti'nde 19081908 yılında ilan edilen II. Meşrutiyet'in ardından, özellikle 3131 Mart Vakası'nın bastırılmasıyla birlikte 19091909 yılında Kanun-i Esasi'de çok kapsamlı değişiklikler yapılmıştır. Bu düzenlemeler, devletin yönetim şemasında padişahın yetkilerini daraltırken yasama organının ve hükümetin konumunu güçlendirmiştir.

Buna göre, 19091909 anayasa değişiklikleri sonrasında hükümetin (Heyet-i Vükela) kuruluşu ve siyasi sorumluluğu ile ilgili ortaya çıkan yeni durum aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Sadrazamın padişah tarafından seçilmesi, diğer bakanların ise sadrazam tarafından belirlenerek padişahın onayına sunulmasıAnswer
  2. B
    Hükümetin, I. Meşrutiyet dönemindeki gibi sadece padişahın şahsına karşı sorumlu olmaya devam etmesi
  3. C
    Padişahın, hükümet üyelerinin tamamını herhangi bir teklif olmaksızın doğrudan atama ve azletme yetkisinin korunması
  4. D
    Meclis-i Mebusan'ın hükümet üzerinde denetim yetkisinin kaldırılarak sadece danışma organı statüsüne getirilmesi
  5. E
    İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin etkisiyle hükümetin tüm sorumluluğunun meclisten alınarak ordu komutanlığına bağlanması

Answer

1909 anayasa değişiklikleri ile sadrazamın kabineyi kurma yetkisi artırılmış; sadrazam ve Şeyhülislam padişah tarafından, diğer bakanlar ise sadrazam tarafından seçilerek padişahın onayına sunulur hale gelmiştir.
1909 anayasa değişiklikleri ile Osmanlı siyasal sistemi 'Mutlak Monarşi'den 'Parlamenter Monarşi'ye evrilmiştir. Bu doğrultuda Madde 27 değiştirilerek, sadrazamın kendi bakanlarını seçme yetkisi tanınmış, böylece hükümetin meclis karşısında uyumlu bir ekip olarak hareket etmesi ve meclise karşı sorumlu olması sağlanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
1876 Kanun-i Esasi'nin orijinal hali ile 1909 değişiklikleri arasındaki 'Hükümet Kurma' (Madde 27) farkını karşılaştırın.
1876'da tüm bakanları padişah seçerken, 1909'da sadece sadrazam ve Şeyhülislam'ı padişah seçer, diğerlerini sadrazam belirler.
Yürütme organının başı olan sadrazamın kendi çalışma ekibini kurabilmesi, parlamenter sistemin bir gereğidir.
2
Hükümetin kime karşı sorumlu olduğuna dair (Madde 30) değişikliği analiz edin.
Hükümetin padişaha karşı olan sorumluluğu, meclise karşı kolektif sorumluluğa dönüşmüştür.
Milli hakimiyet ilkesi gereği, yürütmenin yasama organı tarafından denetlenmesi amaçlanmıştır.

Key Concept

1909 Anayasa Değişiklikleri ve Parlamenter Sisteme Geçiş

Alternative Method

1876 Anayasası'nın hükümdar merkezli, 1909 değişikliklerinin ise meclis merkezli olduğu temel 'güç kayması' mantığı üzerinden seçenekler elenebilir.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question