Question

Difficulty: HardII. Meşrutiyet (1908) ve Çok Partili Siyasal Hayata Geçiş

Osmanlı Devleti’nde 19091909 yılında Kanun-i Esasi üzerinde yapılan kapsamlı değişiklikler, yürütme ve yasama organları arasındaki güç dengesini kökten değiştirmiştir. Bu değişiklikler öncesinde yürütmenin başı olan padişahın meclis üzerindeki vesayeti hakimken, sonrasında meclis denetimi esas alınmıştır. 19091909 anayasa değişiklikleri ile "hükümetin meclise karşı siyasi sorumluluğu" bağlamında getirilen aşağıdaki düzenlemelerden hangisi, parlamenter demokrasinin güçlenmesine doğrudan hizmet etmiştir?

  1. Sadrazam ve nazırlardan oluşan Heyet-i Vükela'nın, izledikleri genel siyasetten dolayı Meclis-i Mebusan'a karşı topluca sorumlu kılınmasıAnswer
  2. B
    Padişahın, devlet güvenliğini bozduğu gerekçesiyle şüpheli gördüğü kişileri idari bir kararla sürgüne gönderme yetkisinin korunması
  3. C
    Kanun teklifi sunabilmek için padişahtan önceden izin (istizan) alma zorunluluğunun devam ettirilmesi
  4. D
    Meclis-i Mebusan tarafından kabul edilen kanunların yürürlüğe girmesi için padişahın mutlak veto yetkisinin bulunması
  5. E
    Hükümet üyelerinin (vükela) sadece padişah tarafından atanması ve sadece ona karşı sorumlu olması kuralının anayasal güvence altına alınması

Answer

Sadrazam ve nazırlardan oluşan Heyet-i Vükela'nın, izledikleri genel siyasetten dolayı Meclis-i Mebusan'a karşı topluca (müteselsilen) sorumlu kılınması.
Doğru yanıt olan seçenek, 19091909 yılında Kanun-i Esasi’nin 3030. maddesinde yapılan değişikliği ifade eder. Bu değişiklikle hükümetin (Heyet-i Vükela) siyasi sorumluluğu padişahtan alınarak Meclis-i Mebusan'a verilmiştir. Bu, yürütmenin yasama tarafından denetlenmesini sağlayan ve parlamenter sistemin en temel gereği olan düzenlemedir.

Step-by-Step Solution

1
I. ve II. Meşrutiyet (1909) arasındaki yürütme sorumluluğunu karşılaştırın.
18761876 Anayasası'na göre hükümet padişaha sorumluyken, 19091909 değişikliğiyle meclise sorumlu hale getirilmiştir.
Hükümetin sorumluluk yönü, bir sistemin monarşik mi yoksa parlamenter mi olduğunu belirleyen en temel hukuki ölçüttür.
2
Seçeneklerdeki 1909 değişikliklerini analiz edin.
Sürgün yetkisi (madde 113113) kaldırıldı, istizan usulü kaldırıldı, mutlak veto kaldırıldı.
Bu unsurlar 18761876 metnindeki padişah vesayetini temsil eden unsurlardır ve 19091909'da meclis lehine düzenlenmiştir.
3
Parlamenter sistemin temel ilkesini belirleyin.
Hükümetin yasama organı tarafından denetlenebilir ve görevden alınabilir olması (güvensizlik oyu) parlamenter sistemin sonucudur.
Hükümetin topluca sorumlu kılınması, kolektif sorumluluk ilkesini ve meclis üstünlüğünü yansıtır.

Key Concept

1909 Kanun-i Esasi Değişiklikleri ve Parlamenter Sistem

Practice More

1909 değişiklikleri ile padişahın meclisi feshetme yetkisinin hangi şartlara bağlandığını ve Ayan Meclisi'nin bu süreçteki rolünü inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question