Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru

19 questions

Bir kişi hakkında yürütülen ceza yargılamasında, savunma hakkının kısıtlandığı ve adil yargılanma hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle yerel mahkeme kararına karşı istinaf ve temyiz kanun yollarına başvurulmuştur. Yargıtay'ın onama kararı 10 Şubat 2026 tarihinde ilgiliye tebliğ edilmiştir. Bu durumda Anayasa Mahkemesine yapılacak bireysel başvuru ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Başvuru, nihai kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren 30 gün içinde, tüm olağan kanun yolları tüketildikten sonra yapılmalıdır.

Başvuru, Yargıtay kararının verildiği tarihten itibaren 60 gün içinde doğrudan yapılabilir.

Bireysel başvuru kapsamında sadece Anayasa'da yer alan haklar ileri sürülebilir, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamı dışındadır.

Yerel mahkeme kararı kesinleşmeden, hak ihlalinin telafisi imkansız olduğu gerekçesiyle doğrudan başvuru yapılabilir.

İhlale neden olan durumun doğrudan bir kanun hükmünden kaynaklanması halinde, ilgili kanun hükmünün iptali istemiyle bireysel başvuru yoluna gidilebilir.

Show answer & explanation

Answer: Başvuru, nihai kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren 30 gün içinde, tüm olağan kanun yolları tüketildikten sonra yapılmalıdır.

Answer

Başvuru, nihai kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren 30 gün içinde, tüm olağan kanun yolları tüketildikten sonra yapılmalıdır.

Anayasa'nın 148. maddesi ve 6216 sayılı Kanun uyarınca, bireysel başvuru yapılabilmesi için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması ve nihai kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde başvurulması gerekir. Senaryoda Yargıtay onama kararı ile yollar tüketilmiştir ve tebliğ tarihi esas alınarak 30 gün içinde başvuru hakkı doğmuştur.

Step-by-Step Solution

Kanun yollarının tüketilip tüketilmediğinin kontrolü

Yargıtay onama kararı ile tüm olağan kanun yolları tüketilmiştir.

Bireysel başvuru ikincil bir yoldur ve ancak diğer kanun yolları tüketilince açılabilir.

Başvuru süresinin hesaplanması

Tebliğ tarihi olan 10 Şubat 2026'dan itibaren 30 günlük hak düşürücü süre başlar.

6216 sayılı Kanun uyarınca başvuru süresi nihai kararın tebliğinden itibaren 30 gündür.

Konu bakımından yetkinin değerlendirilmesi

Adil yargılanma hakkı hem Anayasa hem de AİHS ortak alanında yer aldığı için başvuruya uygundur.

Bireysel başvuru ancak her iki metinde de ortaklaşa korunan haklar için yapılabilir.

Key Concept

Bireysel Başvuru Şartları ve Süresi

Estimated Time:1m 30s

Question 2Question →

1982 Anayasası ve 6216 sayılı Kanun çerçevesinde düzenlenen 'Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru' mekanizması ile ilgili olarak; mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasıyla Danıştay nezdindeki tüm olağan kanun yollarını tüketmiş olan bir gerçek kişinin yapacağı başvuruyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bireysel başvuru, nihai kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde yapılmalı ve ihlal edildiği iddia edilen hak hem Anayasa hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile buna ek Türkiye'nin taraf olduğu protokoller kapsamında ortak korunan alan içinde yer almalıdır.

Mülkiyet hakkını ihlal eden idari işlemin dayanağı olan kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu iddiası, bireysel başvuru yoluyla doğrudan Anayasa Mahkemesi önüne taşınarak ilgili kanunun iptali istenebilir.

İhlalin telafisi imkansız zararlar doğuracağı açıkça anlaşılan hallerde, kamu düzeninin korunması amacıyla Danıştay'daki karar düzeltme veya temyiz süreçleri tamamlanmaksızın doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurulması mümkündür.

Başvuru süresi nihai kararın öğrenildiği tarihten itibaren 60 gün olup; başvuru dilekçesi doğrudan Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu tarafından incelenerek esastan karara bağlanır.

Bireysel başvuru kapsamında yalnızca 1982 Anayasası'nda açıkça düzenlenen temel haklar korunmakta olup, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde yer alıp da Anayasa'da açıkça belirtilmeyen haklar başvuru konusu yapılamaz.

Show answer & explanation

Answer: Bireysel başvuru, nihai kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde yapılmalı ve ihlal edildiği iddia edilen hak hem Anayasa hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile buna ek Türkiye'nin taraf olduğu protokoller kapsamında ortak korunan alan içinde yer almalıdır.

Answer

Başvuru, nihai kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde yapılmalı ve ihlal edildiği iddia edilen hak hem Anayasa hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında ortak korunan alan içinde yer almalıdır.

Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yapılabilmesi için; başvurucunun güncel ve kişisel bir hakkının ihlal edilmesi, bu hakkın Anayasa ve AİHS'nin ortak koruma alanında bulunması, tüm olağan kanun yollarının tüketilmiş olması ve nihai kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde başvurunun yapılması zorunludur.

Step-by-Step Solution

Hakkın niteliğini kontrol etme

Mülkiyet hakkı hem 1982 Anayasası'nda hem de AİHS 1 nolu Ek Protokol'de düzenlenmiştir.

Bireysel başvuruya konu edilebilmesi için hakkın her iki metinde de (ortak alan) yer alması şarttır.

Kanun yollarının tüketilmesi durumunu analiz etme

Danıştay nezdindeki yolların tüketilmiş olması, başvurunun ikincillik ilkesine uygun olduğunu gösterir.

Anayasa Mahkemesi'ne gitmeden önce idari ve adli yargıdaki tüm olağan yolların bitirilmesi zorunludur.

Süre şartını belirleme

Başvuru süresi, nihai kararın öğrenilmesinden veya tebliğinden itibaren 30 gündür.

30 günlük süre hak düşürücü olup, bu süreden sonra yapılan başvurular reddedilir.

Key Concept

Bireysel Başvuruda Kabul Edilebilirlik Şartları (Süre, Konu ve İkincillik)

Practice More

Bireysel başvuruda 'açıkça dayanaktan yoksun olma' nedeniyle verilen kabul edilemezlik kararlarını inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 3Question →

$1982$ Anayasası ve $6216$ sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun çerçevesinde düzenlenen Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru mekanizması ile ilgili olarak; başvurunun konu, kişi ve kabul edilebilirlik şartları bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bireysel başvuru ancak ihlale yol açtığı ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal nedeniyle güncel ve kişisel bir hakkı doğrudan etkilenenler tarafından yapılabilir; kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapamazken, özel hukuk tüzel kişileri sadece tüzel kişiliğe ait haklarının ihlali gerekçesiyle başvuruda bulunabilir.

Anayasa’da güvence altına alınmış temel hak ve hürriyetlerden herhangi birinin ihlal edildiği iddiasıyla bireysel başvuru yapılabilir; söz konusu hakkın Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) kapsamında yer alma zorunluluğu sadece yabancı uyruklu başvurucular için geçerlidir.

Doğrudan temel hakları ihlal eden kanunlar, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve genelleyici idari düzenleyici işlemlere karşı, bu işlemlerin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren

30

gün içinde doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yoluna gidilebilir.

Bireysel başvuru süresi, başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren

60

gün olup; mücbir sebep hali belgelense dahi bu süreden sonra yapılan başvurular kabul edilebilirlik incelemesine alınmaz.

İdari ve adli yargı mercilerince verilen kararların 'hukuka aykırılığı' iddiası, Anayasa Mahkemesi tarafından bir dördüncü derece yargılaması yapılarak esas bakımından incelenir ve bu inceleme için olağan kanun yollarının tüketilmesi zorunlu değildir.

Show answer & explanation

Answer: Bireysel başvuru ancak ihlale yol açtığı ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal nedeniyle güncel ve kişisel bir hakkı doğrudan etkilenenler tarafından yapılabilir; kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapamazken, özel hukuk tüzel kişileri sadece tüzel kişiliğe ait haklarının ihlali gerekçesiyle başvuruda bulunabilir.

Answer

Bireysel başvuru hakkı sadece güncel ve kişisel bir hakkı doğrudan etkilenenler tarafından kullanılabilir; kamu tüzel kişileri bu haktan yararlanamazken özel hukuk tüzel kişileri sınırlı şekilde (sadece kendi tüzel kişiliklerine özgü haklar için) başvuruda bulunabilir.

Doğru değerlendirme, bireysel başvurunun ancak güncel ve kişisel bir hakkı doğrudan etkilenenler tarafından yapılabileceği, kamu tüzel kişilerinin başvuru hakkının bulunmadığı ve özel hukuk tüzel kişilerinin ise sadece kendi tüzel kişiliklerine özgü haklarla sınırlı olarak başvurabileceği bilgisini içeren ifadedir. Bu durum

6216

sayılı Kanun'un

46

. maddesinde açıkça hükme bağlanmıştır.

Step-by-Step Solution

Başvurucu sıfatının ve ehliyetinin değerlendirilmesi

Kamu tüzel kişilerinin (belediyeler, kamu üniversiteleri vb.) başvuru hakkı olmadığı, özel hukuk tüzel kişilerinin (şirketler, vakıflar vb.) ise sadece tüzel kişiliğe özgü haklar için başvurabileceği belirlenir.

6216

sayılı Kanun'un

46

. maddesi uyarınca kişi bakımından yetki sınırları belirlenmiştir.

Konu bakımından yetkinin incelenmesi

İhlale konu hakkın hem Anayasa'da hem de AİHS'de ortaklaşa korunan haklardan biri olması gerektiği teyit edilir.

Anayasa Mahkemesi sadece 'ortak koruma alanında' kalan hakların ihlali iddialarını inceleyebilir.

Başvuru usulünün ve ikincillik ilkesinin kontrol edilmesi

Doğrudan yasama işlemlerine (kanunlara) karşı başvuru yapılamayacağı ve tüm olağan yargı yollarının tüketilmiş olması gerektiği saptanır.

Bireysel başvuru, yargı sistemindeki diğer telafi mekanizmaları tükendikten sonra gidilebilen ikincil bir yoldur.

Süre ve kabul edilebilirlik kriterlerinin karşılaştırılması

30

günlük hak düşürücü sürenin ve dördüncü derece inceleme yasağının varlığı kontrol edilir.

Mevzuat uyarınca süre

30

gündür ve AYM yerindelik denetimi yapamaz.

Key Concept

Bireysel Başvuru Ehliyeti ve Kapsamı

Estimated Time:2m 30s

Question 4Question →

$1982$ Anayasası ve $6216$ sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru (anayasa şikâyeti) yolunun kapsamı, kabul edilebilirlik kriterleri ve yargılama usulü ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Bireysel başvuru kapsamındaki haklar, Anayasa’da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye’nin taraf olduğu protokoller kapsamına girenlerle sınırlıdır.

Kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapamaz; özel hukuk tüzel kişileri ise sadece tüzel kişiliğe ait haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle başvuruda bulunabilir.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemeyeceği gibi, Anayasa Mahkemesi kararları ile yargı yoluna kapalı işlemler de bireysel başvurunun konusu olamaz.

Başvurunun, kanun yollarının tüketildiği tarihten; kanun yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren

30

gün içinde yapılması zorunludur.

Anayasa’da yer alan her türlü temel hak ve özgürlüğün kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla, telafisi imkânsız zararların doğmasını engellemek amacıyla, olağan kanun yollarının tüketilmesi şartı aranmaksızın doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa’da yer alan her türlü temel hak ve özgürlüğün kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla, telafisi imkânsız zararların doğmasını engellemek amacıyla, olağan kanun yollarının tüketilmesi şartı aranmaksızın doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Answer

Anayasa'da yer alan her türlü hakkın kapsama girdiği ve telafisi imkânsız zarar durumunda kanun yolları tüketilmeden doğrudan başvuru yapılabileceğini iddia eden seçenek yanlıştır.

Yanlış olan önerme, bireysel başvurunun hem konu kapsamını hatalı genişletmekte hem de en temel kabul edilebilirlik kriteri olan 'kanun yollarının tüketilmesi' zorunluluğunu yok saymaktadır. Türk hukukunda bireysel başvuru bir 'ikincil' yoldur; yani kişi ancak hakkını diğer mahkemelerde arayıp sonuç alamadıktan sonra bu yola gidebilir. Ayrıca telafisi imkânsız zarar ihtimali, süreci hızlandırmak veya doğrudan başvuru hakkı tanımak için bir gerekçe değildir; sadece başvuru yapıldıktan sonra Mahkeme'den 'tedbir' talep edilmesine imkan verir.

Step-by-Step Solution

Konu bakımından yetkiyi (ratione materiae) kontrol et.

Bireysel başvuru sadece Anayasa ve AİHS'nin ortak koruma alanındaki haklar için yapılabilir.

Anayasa Mahkemesi'nin görev alanı yasa ile bu şekilde sınırlandırılmıştır.

Kişi bakımından yetkiyi (ratione personae) analiz et.

Gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri başvurabilir, kamu tüzel kişileri başvuramaz.

Kamu gücünü kullanan yapıların aynı zamanda kamu gücünden şikayetçi olması sistemin mantığına aykırıdır.

İkincillik (subsidiarite) ilkesini uygula.

Başvuru yapılabilmesi için tüm idari ve yargısal başvuru yollarının tüketilmiş olması şarttır.

Anayasa Mahkemesi bir ilk derece mahkemesi değil, hak ihlallerini gidermede son çaredir.

Süre ve usul şartlarını doğrula.

Otuz günlük kesin süre ve yasama/düzenleyici işlem yasağı kuralı geçerlidir.

Usul ekonomisi ve hukuki güvenlik gereği başvurular belirli kalıplara bağlanmıştır.

Key Concept

Bireysel Başvuruda İkincillik İlkesi ve Hak Kapsamı

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin 'açıkça dayanaktan yoksunluk' nedeniyle verdiği kabul edilemezlik kararlarının hukuki niteliğini inceleyiniz.

Estimated Time:3m 0s

Question 5Question →

Bir kamu görevlisi, hakkında tesis edilen bir disiplin cezasına karşı idari yargıda açtığı iptal davasının reddedilmesi ve bu kararın bölge idare mahkemesi nezdinde kesinleşmesi üzerine, nihai kararı $15$ Mayıs $2026$ tarihinde tebliğ almıştır. İlgili kişi, söz konusu disiplin cezasının dayanağı olan yönetmelik hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğunu ve mülkiyet hakkının bu vesileyle ihlal edildiğini ileri sürerek Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmayı planlamaktadır.

$1982$ Anayasası ve $6216$ sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde, bu başvurunun kabul edilebilirliği ve kapsamı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Başvuru, nihai kararın tebliğinden itibaren

30

gün içinde yapılmalı; doğrudan yönetmelik hükmüne karşı değil, bu hükmün uygulanması sonucu oluşan ve hem Anayasa hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde ortak korunan mülkiyet hakkını ihlal eden bireysel işleme karşı gerçekleştirilmelidir.

Başvurucu, temel hak ihlaline yol açan yönetmelik hükmünün doğrudan iptal edilmesini talep edebileceği gibi, ihlali öğrendiği tarihten itibaren

60

günlük süre içinde herhangi bir yargı yoluna başvurmadan Anayasa Mahkemesine gidebilir.

Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru incelemesi neticesinde mülkiyet hakkının ihlal edildiğini tespit ederse, ihlale dayanak teşkil eden yönetmelik hükmünü norm denetimi yetkisi kapsamında kendiliğinden iptal eder.

Bireysel başvuru kapsamında mülkiyet hakkı gibi ekonomik haklar sadece Anayasa'da düzenlenmiş olması sebebiyle konu edilebilir; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ek protokollerinde yer alan haklar bu yolun kapsamı dışındadır.

Başvurucu, mülkiyet hakkını ihlal eden bireysel işlemle birlikte bu işleme dayanak olan kanun hükmünün de bireysel başvuru yoluyla doğrudan denetlenmesini ve Anayasa Mahkemesince iptal edilmesini talep edebilir.

Show answer & explanation

Answer: Başvuru, nihai kararın tebliğinden itibaren $30$ gün içinde yapılmalı; doğrudan yönetmelik hükmüne karşı değil, bu hükmün uygulanması sonucu oluşan ve hem Anayasa hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde ortak korunan mülkiyet hakkını ihlal eden bireysel işleme karşı gerçekleştirilmelidir.

Answer

Başvurunun nihai kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde yapılması, doğrudan düzenleyici işleme değil uygulama işlemine karşı olması ve ortak korunan hakları kapsaması gerekir.

Doğru seçenek, bireysel başvurunun dört temel kuralını bir arada sunmaktadır: 1) Kanun yollarının tüketilmiş olması (ikincillik), 2) Tebliğden itibaren

30

günlük süre kuralı, 3) Düzenleyici işlemlerin doğrudan konu edilememesi yasağı ve 4) İhlal iddiasının Anayasa ile AİHS'nin ortak koruma alanındaki bir hakka (mülkiyet hakkı) ilişkin olması gerekliliği.

Step-by-Step Solution

Başvuru süresinin belirlenmesi

Başvuru, nihai kararın tebliğ edildiği

15

Mayıs

2026

tarihinden itibaren

30

gün içinde yapılmalıdır.

6216 sayılı Kanun uyarınca bireysel başvuru süresi, kanun yollarının tüketildiği tarihten itibaren 30 gündür.

Başvuru konusunun (nesnesinin) analizi

Doğrudan yönetmelik hükmü aleyhine başvuru yapılamaz; yönetmeliğin uygulandığı disiplin cezası işlemi konu edilmelidir.

Anayasa'ya göre yasama işlemleri ve düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuru konusu olamaz.

Hak kapsamının değerlendirilmesi

Mülkiyet hakkı, hem Anayasa (

35

. madde) hem de AİHS (

1

No'lu Ek Protokol

1

. madde) kapsamında ortak korunan bir haktır.

Bireysel başvuru ancak her iki belgede de ortaklaşa düzenlenen haklar için mümkündür.

Olağan kanun yollarının kontrolü

İdari yargı sürecinin tamamlanmış olması (ikincillik ilkesi) başvuruyu kabul edilebilir kılar.

Tüm idari ve yargısal çözüm yolları tüketilmeden Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılamaz.

Key Concept

Bireysel Başvuru Kabul Edilebilirlik Şartları ve Kapsamı

Practice More

Bireysel başvuru kapsamında 'kabul edilemezlik' kararlarının hangi durumlarda verildiğini ve 'açıkça dayanaktan yoksunluk' kriterini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 6Question →

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yoluna ilişkin hukuksal çerçeve ve kabul edilebilirlik kriterleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu kurumun anayasal ve yasal sınırlarını doğru bir şekilde yansıtmaktadır?

Bireysel başvuru, ancak Anayasa’da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye’nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki ortak alanda yer alan hakların ihlali iddiasıyla yapılabilir.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemlerin doğrudan doğruya anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yoluna gidilebilir.

Bireysel başvurunun, kanun yollarının tüketildiği tarihten veya bir kanun yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren 60 gün içinde yapılması zorunludur.

Hakkı ihlal edilen kişi, idari veya yargısal başvuru yollarının tüketilmesinin telafisi güç zararlar doğuracağı durumlarda doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurabilir.

Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru sonucunda verdiği ihlal kararı, kesinleşmiş yargı kararını kendiliğinden ortadan kaldırır ve tazminata hükmedilmesini zorunlu kılar.

Show answer & explanation

Answer: Bireysel başvuru, ancak Anayasa’da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye’nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki ortak alanda yer alan hakların ihlali iddiasıyla yapılabilir.

Answer

Bireysel başvurunun 'konu' bakımından sınırları 1982 Anayasası'nın 148. maddesinde ve 6216 sayılı Kanun'un 45. maddesinde açıkça belirtilmiştir. Buna göre; bir hakkın bireysel başvuruya konu olabilmesi için o hakkın hem Anayasa’da güvence altına alınmış olması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve Türkiye’nin taraf olduğu ek protokoller kapsamında yer alması gerekir. Bu 'ortak alan' kuralı, sosyal ve ekonomik hakların büyük bir kısmının bireysel başvuru dışı kalmasına neden olur.

Step-by-Step Solution

Konu bakımından yetkiyi belirle

Bireysel başvurunun sadece Anayasa ve AİHS ortak alanındaki haklar için yapılabileceğini tespit et

Başvurunun kabul edilebilirlik kriterlerinin başında konu bakımından yetki gelmektedir.

Dışlanan işlemleri analiz et

Yasama işlemleri ve düzenleyici idari işlemlerin (tüzük, yönetmelik vb.) doğrudan başvuruya konu olamayacağını doğrula

Anayasa ve ilgili kanun, bu tür işlemleri bireysel başvurunun kapsamı dışında tutmuştur.

Süre ve usul şartlarını kontrol et

Başvuru süresinin 30 gün olduğu ve tüm olağan yolların tüketilmesinin zorunlu olduğu bilgisini hatırla

Hak düşürücü süreler ve ikincillik ilkesi başvurunun incelenmesi için esastır.

Key Concept

Bireysel Başvuruda Konu Bakımından Yetki ve Ortak Alan Kuralı

Question 7Question →

1982 Anayasası'na göre, bir kişinin temel hak ve özgürlüklerinin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmesi için, ihlale yol açtığı iddia edilen işleme karşı hukuk sisteminde öngörülmüş olan aşağıdaki yollardan hangisini öncelikle tamamlamış olması zorunludur?

İdari ve yargısal tüm olağan kanun yollarını tüketmek

Doğrudan Anayasa Mahkemesine dilekçe vermek

Olağanüstü kanun yollarının tamamlanmasını beklemek

Öncelikle Kamu Denetçiliği Kurumuna başvuruda bulunmak

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne başvurmuş olmak

Show answer & explanation

Answer: İdari ve yargısal tüm olağan kanun yollarını tüketmek

Answer

İdari ve yargısal tüm olağan kanun yollarını tüketmek

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmek için temel şart, ihlale yol açtığı iddia edilen işlem, eylem ya da karar için idari ve yargısal tüm olağan kanun yollarının tüketilmesidir. Bu durum, bireysel başvurunun ikincil nitelikte bir hak arama yolu olmasından kaynaklanır.

Step-by-Step Solution

Bireysel başvurunun temel niteliğini belirlemek.

Bireysel başvuru, hukuk sistemindeki diğer çözüm yolları yetersiz kaldığında başvurulan 'ikincil' (subsidiyer) bir yoldur.

Anayasa Mahkemesi'nin bir hak ihlalini inceleyebilmesi için, alt derece mahkemelerinin veya idari makamların konuyu nihai olarak karara bağlamış olması gerekir.

Başvuru için gereken ön şartı tespit etmek.

İhlale neden olan işleme karşı kanunda öngörülen istinaf ve temyiz gibi 'olağan kanun yolları' tamamlanmalıdır.

Bu yollar tüketilmeden yapılan başvurular, başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez bulunur.

Key Concept

Bireysel Başvurunun İkincilliği (Subsidiyerlik) İlkesi

Practice More

Bireysel başvuru için öngörülen 30 günlük başvuru süresinin hangi andan itibaren başladığını tekrar gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 8Question →

1982 Anayasası ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun uyarınca düzenlenen 'bireysel başvuru' (anayasa şikâyeti) mekanizmasının kabul edilebilirliği ve kapsamı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bireysel başvuruya konu edilebilecek haklar, 1982 Anayasası'nda düzenlenen tüm temel hak ve hürriyetleri kapsamakta olup, bu hakların Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) kapsamında olması şartı aranmaz.

Anayasa'da güvence altına alınmış olan 'kamu hizmetine girme hakkı' veya 'çalışma ve sözleşme hürriyeti' gibi hakların ihlali iddiasıyla yapılan başvurular, bu haklar Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde (AİHS) yer almadığı için konu bakımından yetkisizlik nedeniyle reddedilir.

Bireysel başvuru süresi, ihlale neden olan mahkeme kararının verildiği tarihten itibaren 30 gündür ve bu süre hak düşürücü olup mazeret dilekçesi ile dahi uzatılamaz.

Kamu tüzel kişileri, mülkiyet hakkı veya adil yargılanma hakkı gibi sadece kurumsal işleyişlerini ilgilendiren hakların ihlali iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirler.

Temel hakların ihlaline doğrudan bir yasama işleminin veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin neden olduğu hallerde, ilgili normun Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren 30 gün içinde doğrudan Anayasa Mahkemesine gidilebilir.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa'da güvence altına alınmış olan 'kamu hizmetine girme hakkı' veya 'çalışma ve sözleşme hürriyeti' gibi hakların ihlali iddiasıyla yapılan başvurular, bu haklar Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde (AİHS) yer almadığı için konu bakımından yetkisizlik nedeniyle reddedilir.

Answer

Anayasa'da yer almasına rağmen AİHS kapsamında bulunmayan kamu hizmetine girme veya çalışma hürriyeti gibi haklar bireysel başvuruya konu edilemez.

Bireysel başvuru mekanizması, 1982 Anayasası ve 6216 sayılı Kanun uyarınca, sadece Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokoller kapsamında olanların ihlali iddiasıyla yapılabilir. Kamu hizmetine girme hakkı (Anayasa m. 70) ve çalışma hürriyeti (Anayasa m. 48) gibi haklar AİHS kapsamında yer almadığı için, bu haklara yönelik ihlal iddiaları Anayasa Mahkemesi tarafından konu bakımından yetkisizlik nedeniyle reddedilir.

Step-by-Step Solution

Bireysel başvurunun konu bakımından kapsamını (ortak alan kuralı) hatırla.

Başvuru için hakkın hem 1982 Anayasası'nda hem de AİHS ve Türkiye'nin taraf olduğu ek protokollerde yer alması gerekir.

Anayasa'nın 148. maddesi ve 6216 sayılı Kanun'un 45. maddesi uyarınca kapsam bu şekilde sınırlandırılmıştır.

Başvuru yapabilecek özneleri değerlendir.

Kamu tüzel kişileri başvuru yapamaz; özel hukuk tüzel kişileri ise sadece tüzel kişiliğe ait haklar için başvurabilir.

Bireysel başvuru kamu gücüne karşı koruma sağlayan bir yol olduğundan, kamu gücünü kullanan yapıların bu yolu kullanması hukuken mümkün değildir.

Başvuru süresi ve usulünü kontrol et.

Süre nihai kararın tebliğinden/öğrenilmesinden itibaren 30 gündür ve tüm olağan kanun yolları tüketilmelidir.

Bireysel başvuru ikincil nitelikte bir hak arama yoludur.

Key Concept

Bireysel Başvuruda Ortak Koruma Alanı ve İkincillik İlkesi

Question 9Question →

Hakkındaki bir idari işlemin iptali istemiyle açtığı dava Danıştay tarafından kesin olarak reddedilen ve bu kararı 15 Şubat 2026 tarihinde tebliğ alan bir kişi, hak ihlali iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmak istemektedir. 1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca, bu başvurunun kabul edilebilirliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Başvuru, nihai kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde yapılmalı ve ihlal edildiği iddia edilen hak hem Anayasa'da hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde yer almalıdır.

Bireysel başvuru, nihai kararın öğrenilmesinden itibaren 60 gün içinde doğrudan Anayasa Mahkemesine veya bölge idare mahkemeleri aracılığıyla yapılmalıdır.

Temel hakları doğrudan ihlal eden kanun hükümlerinin veya düzenleyici idari işlemlerin iptali istemiyle bireysel başvuruda bulunulabilir.

İdari ve hukuki yollar henüz tüketilmemiş olsa dahi, işlemin icrasının telafisi güç bir zarara yol açacağı durumlarda doğrudan Anayasa Mahkemesine gidilebilir.

Anayasa'da güvence altına alınmış olan ancak Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde düzenlenmemiş olan tüm sosyal ve ekonomik haklar için başvuru yapılması mümkündür.

Show answer & explanation

Answer: Başvuru, nihai kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde yapılmalı ve ihlal edildiği iddia edilen hak hem Anayasa'da hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde yer almalıdır.

Answer

Bireysel başvurunun kabul edilebilir olması için başvurunun nihai kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde yapılması ve ihlal iddiasının Anayasa ile AİHS'nin ortak koruma alanındaki bir hakka ilişkin olması gerekir.

Bireysel başvuru yapılabilmesi için temel şart, tüm olağan kanun yollarının tüketilmesidir (soruda Danıştay kararı ile bu sağlanmıştır). Başvuru, bu nihai kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde yapılmalıdır. Ayrıca, başvurunun konusu olan hak, hem 1982 Anayasası'nda hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Türkiye'nin taraf olduğu ek protokollerde yer alan ortak haklardan biri olmalıdır.

Step-by-Step Solution

Olağan kanun yollarının tüketilip tüketilmediğini kontrol etme

Dava Danıştay tarafından kesin olarak reddedildiği için olağan kanun yolları tüketilmiştir.

Bireysel başvuru ikincil nitelikte bir yoldur.

Başvuru süresini belirleme

15 Şubat 2026 tebliğ tarihinden itibaren 30 günlük süre içinde (Mart ortasına kadar) başvuru yapılmalıdır.

6216 sayılı Kanun uyarınca hak düşürücü süre 30 gündür.

Hak kapsamını doğrulama

İhlal edilen hak hem Anayasa'da hem de Türkiye'nin taraf olduğu AİHS/Protokollerde yer almalıdır.

Anayasa Mahkemesi'nin konu bakımından yetkisi bu ortak alanla sınırlıdır.

Key Concept

Bireysel Başvuru Kabul Edilebilirlik Kriterleri

Estimated Time:1m 30s

Question 10Question →

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmak isteyen bir kişinin, başvurusunun kabul edilebilir bulunabilmesi için 'ikincillik ilkesi' uyarınca yerine getirmesi gereken temel ön şart aşağıdakilerden hangisidir?

İdari ve yargısal tüm olağan kanun yollarının tüketilmiş olması

Başvurunun doğrudan doğruya yerel mahkeme aracılığıyla yapılması

İhlal iddiasının üzerinden en az bir yıllık sürenin geçmiş olması

Başvuru yapılmadan önce bir siyasi partiden yazılı onay alınması

Sadece mülkiyet hakkına ilişkin bir ihlalin söz konusu olması

Show answer & explanation

Answer: İdari ve yargısal tüm olağan kanun yollarının tüketilmiş olması

Answer

İdari ve yargısal tüm olağan kanun yollarının tüketilmiş olması

Bireysel başvurunun en temel şartı, başvurucunun idari ve yargısal tüm olağan kanun yollarını tüketmiş olmasıdır. Bu durum, hukuk sisteminde asıl çözüm yerinin derece mahkemeleri olduğunu, Anayasa Mahkemesinin ise ancak bu yollarla sonuç alınamadığında devreye giren ikincil bir merci olduğunu gösterir.

Step-by-Step Solution

Bireysel başvurunun hukuki niteliğini belirle.

Bireysel başvuru, 'ikincil' nitelikte bir anayasal denetim yoludur.

Anayasa Mahkemesine gidilmeden önce, sorunun olağan mahkemelerce çözülmesi asıldır.

Kabul edilebilirlik şartlarını gözden geçir.

İdari ve yargısal tüm olağan kanun yollarının (istinaf, temyiz vb.) tüketilmiş olması gerektiği saptandı.

Anayasa ve 6216 sayılı Kanun, kesinleşmiş kararlar üzerinden başvuru yapılabileceğini emreder.

Key Concept

İkincillik İlkesi ve Olağan Kanun Yollarının Tüketilmesi

Practice More

Bireysel başvurunun konu bakımından kapsamını (Anayasa + AİHS ortak alanı) inceleyen soruları çözebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 11Question →

1982 Anayasası ve 6216 sayılı Kanun hükümleri uyarınca, Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru (anayasa şikâyeti) yolunun kapsamı, kabul edilebilirlik kriterleri ve yargılama usulü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Başvurunun kabul edilebilmesi için, olağan kanun yollarının tüketilmesine gerek olmaksızın, temel hakkın ihlal edildiği iddiasının somutlaştırılması yeterlidir.

Anayasa’da yer alan tüm temel hak ve özgürlüklerin ihlali iddiasıyla bireysel başvuru yapılabilir; bu hakların Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında olması şartı aranmaz.

Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru incelemesinde yerindelik denetimi yaparak kamu gücünü kullanan organların takdir yetkisini yeniden değerlendirebilir.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez; ancak bu işlemlerin uygulanması niteliğindeki yargısal kararlara karşı başvuru yapılabilir.

Bireysel başvuru, nihai kararın başvurucuya tebliğinden veya öğrenilmesinden itibaren altmış gün içinde doğrudan ilgili mahkemeler aracılığıyla yapılmalıdır.

Show answer & explanation

Answer: Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez; ancak bu işlemlerin uygulanması niteliğindeki yargısal kararlara karşı başvuru yapılabilir.

Answer

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez; ancak bu işlemlerin uygulanması niteliğindeki yargısal kararlara karşı başvuru yapılabilir.

Anayasa'nın 148. maddesi uyarınca; yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez. Ayrıca Anayasa Mahkemesi kararları ile Anayasanın yargı denetimi dışında bıraktığı işlemler de kapsam dışındadır. Ancak, genel nitelikteki bu düzenlemelerin bireye uygulanması neticesinde oluşan somut yargı kararları hak ihlali iddiasıyla başvurunun konusu olabilir.

Step-by-Step Solution

Bireysel başvurunun konu bakımından sınırlarını belirle.

Yasama işlemleri (kanunlar) ve düzenleyici idari işlemlerin (yönetmelik vb.) doğrudan başvuruya konu edilemeyeceği tespit edildi.

Anayasa'nın 148. maddesi açıkça bu işlemleri doğrudan başvuru kapsamı dışında tutmuştur.

Dolaylı denetim mekanizmasını analiz et.

Bu işlemlerin uygulanması sonucunda ortaya çıkan bireysel işlemler veya yargı kararlarının başvuruya konu edilebileceği anlaşıldı.

Vatandaşın hak ihlali doğrudan kanundan değil, o kanunun kendisine uygulanmasından kaynaklanır.

Kabul edilebilirlik şartlarını (ikincillik ve süre) kontrol et.

Kanun yollarının tüketilmesi gerektiği ve sürenin 30 gün olduğu doğrulandı.

6216 sayılı Kanun, ikincillik ilkesi ve hak düşürücü süreleri kesin kurallara bağlamıştır.

Key Concept

Bireysel Başvurunun Konu Bakımından Sınırları ve İkincillik İlkesi

Estimated Time:2m 0s

Question 12Question →

Bir vatandaş, mülkiyet hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle idari yargıda açtığı tam yargı davasının Danıştay tarafından kesin olarak reddedilmesi üzerine Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvurucu, dilekçesinde mülkiyet hakkının yanı sıra 'sosyal güvenlik hakkı' ve 'eğitim hakkı'nın da ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

Buna göre, Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda 'ortak koruma alanı' kriteri ve kabul edilebilirlik şartları dikkate alındığında, bu başvuruyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasa'da düzenlenen her türlü temel hak ve hürriyet, AİHS kapsamında olup olmadığına bakılmaksızın bireysel başvuruya konu edilebilir.

Sadece mülkiyet hakkı ve eğitim hakkı, hem Anayasa hem de AİHS ve ek protokollerde ortaklaşa güvence altına alındığı için esastan incelenebilir.

Başvurunun, nihai kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde yapılmış olması kabul edilebilirlik için yeterli bir süredir.

Sosyal güvenlik hakkı bir sosyal hak olduğu için, idari yargı yolları tüketilmemiş olsa dahi doğrudan Anayasa Mahkemesine taşınabilir.

Kamu tüzel kişileri de benzer hak ihlalleri iddialarıyla bu vatandaşla birlikte ortaklaşa bireysel başvuru yapma hakkına sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: Sadece mülkiyet hakkı ve eğitim hakkı, hem Anayasa hem de AİHS ve ek protokollerde ortaklaşa güvence altına alındığı için esastan incelenebilir.

Answer

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilmesi için ihlal edildiği iddia edilen hakkın hem 1982 Anayasası'nda hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve Türkiye'nin taraf olduğu ek protokollerde ortaklaşa yer alması gerekir. Mülkiyet hakkı ve eğitim hakkı bu ortak alanda bulunurken, sosyal güvenlik hakkı sadece Anayasa'da yer alan bir sosyal hak olduğu için başvuru kapsamı dışındadır.

Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yapılabilmesi için ihlal edildiği iddia edilen hakkın 'ortak koruma alanı'nda bulunması gerekir. Mülkiyet hakkı (AİHS 1 No'lu Protokol Madde 1) ve Eğitim hakkı (AİHS 1 No'lu Protokol Madde 2) bu kapsamdadır. Sosyal güvenlik hakkı ise Anayasa'da yer almasına rağmen AİHS kapsamında bulunmadığı için bireysel başvuruya konu edilemez. Ayrıca soruda belirtilen Danıştay kararı ile olağan kanun yollarının tüketildiği de doğrulanmıştır.

Step-by-Step Solution

Ortak koruma alanını belirle.

Mülkiyet ve Eğitim haklarının AİHS ek protokollerinde yer aldığı, Sosyal Güvenlik hakkının yer almadığı tespit edilir.

Bireysel başvuru kapsamını Anayasa Madde 148 belirler.

Kabul edilebilirlik şartlarını kontrol et.

Sürenin 30 gün olduğu ve kamu tüzel kişilerinin başvuru yapamayacağı kuralı hatırlanır.

Başvurunun usulden reddedilmemesi için bu şartların sağlanması gerekir.

Key Concept

Ortak Koruma Alanı (Anayasa + AİHS)

Estimated Time:1m 15s

Question 13Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru (anayasa şikâyeti) yoluna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bireysel başvuru yoluna gidilebilmesi için, ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya karar aleyhine öngörülmüş olan idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmiş olması gerekir.

Anayasa’da güvence altına alınmış olan temel hak ve hürriyetlerin tamamı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında olup olmadığına bakılmaksızın bireysel başvuruya konu edilebilir.

Bireysel başvuru, nihai kararın tebliğinden veya öğrenilmesinden itibaren başlamak üzere 60 gün içerisinde yapılmalıdır.

Temel hak ve özgürlükleri doğrudan ihlal eden kanunlar ile düzenleyici idari işlemler aleyhine doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir.

Kamu gücünü kullanan kamu tüzel kişileri, mülkiyet haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunma hakkına sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: Bireysel başvuru yoluna gidilebilmesi için, ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya karar aleyhine öngörülmüş olan idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmiş olması gerekir.

Answer

Bireysel başvuru mekanizması, bir hak arama yolu olarak ikincil niteliktedir. Bu durum, başvurucunun öncelikle idari makamlar ve derece mahkemeleri nezdinde hakkını aramış olmasını ve tüm olağan yargı yollarını tüketmiş olmasını gerektirir. Bu şart yerine getirilmeden yapılan başvurular 'kabul edilemezlik' kararı ile sonuçlanır.

Step-by-Step Solution

Bireysel başvurunun hukuki niteliğini belirle.

Bireysel başvuru 'ikincil' (subsidiarite) nitelikte bir hak arama yoludur.

Bu yolun açılabilmesi için temel hak ihlaline yol açan işleme karşı tüm olağan başvuru yollarının (itiraz, istinaf, temyiz vb.) denenmiş olması şarttır.

Konu bakımından yetkiyi analiz et.

Hak ihlali iddiası, Anayasa ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) ortak koruma alanındaki hakları kapsamalıdır.

Anayasa'da olup AİHS'de olmayan ya da tam tersi durumda olan haklar için bireysel başvuru yapılamaz.

Başvuru süresini kontrol et.

Süre 30 gündür.

6216 sayılı Kanun ve Anayasa uyarınca hak düşürücü süre nihai kararın tebliği veya öğrenilmesinden itibaren başlar.

Key Concept

İkincillik İlkesi ve Olağan Kanun Yollarının Tüketilmesi

Estimated Time:1m 30s

Question 14Question →

Bir vatandaş, mülkiyet hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle idareye karşı açtığı tam yargı (tazminat) davasının reddedilmesi ve bu kararın temyiz aşamasında Yargıtay tarafından onanarak kesinleşmesi üzerine Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmaya karar vermiştir. Buna göre, 1982 Anayasası ve 6216 sayılı Kanun hükümleri uyarınca, bu başvurunun Anayasa Mahkemesi tarafından kabul edilebilir bulunabilmesi için aşağıdakilerden hangisi şarttır?

Başvurunun, nihai kararın tebliğinden itibaren en geç 60 günlük süre içerisinde doğrudan Anayasa Mahkemesine sunulması

İhlal edildiği iddia edilen hakkın, Anayasa'da güvence altına alınmış temel haklardan biri olması yanında Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokolleri kapsamındaki haklardan da olması

İhlale neden olduğu ileri sürülen işlemin doğrudan bir yasama işlemi olması ve başvurunun bu işlemin iptali talebiyle yapılması

Yargı yoluna başvurulmadan önce, ihlalin giderilmesi için ilgili idari makamlara hiyerarşik üst başvurunun yapılmış olmasının yeterli kabul edilmesi

Başvurucunun bir özel hukuk tüzel kişisi olması durumunda, sadece toplumu ilgilendiren genel kamu haklarının ihlali gerekçesiyle başvuruda bulunması

Show answer & explanation

Answer: İhlal edildiği iddia edilen hakkın, Anayasa'da güvence altına alınmış temel haklardan biri olması yanında Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokolleri kapsamındaki haklardan da olması

Answer

İhlal edildiği iddia edilen hakkın, hem 1982 Anayasası'nda yer alan temel haklardan olması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokolleri kapsamındaki haklardan biri olması şarttır.

Bireysel başvurunun kabul edilebilir bulunması için temel kriterlerden biri ihlal edildiği ileri sürülen hakkın hem 1982 Anayasası'nda hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokollerinde ortaklaşa koruma altına alınmış olmasıdır. Mülkiyet hakkı bu ortak koruma alanında yer aldığı için esastan incelenebilir.

Step-by-Step Solution

Konu Bakımından Kapsamın Belirlenmesi

Bireysel başvuruya konu edilebilecek haklar, Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve buna ek Türkiye'nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki herhangi biridir.

Anayasa Mahkemesi'nin görev alanı anayasal haklar ile uluslararası sözleşme (AİHS) haklarının kesişim kümesiyle sınırlandırılmıştır.

İkincillik İlkesinin Denetlenmesi

Başvurucunun yerel mahkeme ve temyiz aşamalarını tamamlamış olması, tüm olağan kanun yollarının tüketildiğini gösterir.

Bireysel başvuru ancak diğer hukuk yolları sonuçsuz kaldığında gidilebilecek ikincil bir yoldur.

Başvuru Süresinin Kontrol Edilmesi

Kesinleşen kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde başvuru yapılmalıdır.

6216 sayılı Kanun uyarınca hak düşürücü süre 30 gün olarak belirlenmiştir.

Key Concept

Bireysel Başvuruda Konu Bakımından Kapsam (Ortak Koruma Alanı)

Estimated Time:1m 30s

Question 15Question →

Bay (T), sahibi olduğu arazinin de içinde bulunduğu bölgeyi "kesin korunacak hassas alan" ilan ederek bu alandaki her türlü yapılaşmayı ve tarımsal faaliyeti tamamen yasaklayan yeni bir Kanun'un 15 Şubat 2026 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanması üzerine, bu kanuni düzenlemenin doğrudan mülkiyet hakkını ihlal ettiğini ileri sürmüştür. Bay (T), Kanun'un emredici nitelikte olduğunu ve idareye hiçbir takdir yetkisi bırakmadığını belirterek, kanunun uygulanmasına yönelik herhangi bir idari işlem tesis edilmesini beklemeden 5 Mart 2026 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur.

Buna göre, Anayasa Mahkemesinin yapacağı ön inceleme neticesinde vereceği karar ve temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

Yasama işlemleri aleyhine doğrudan bireysel başvuru yapılamayacağı kuralı gereğince, başvuru konu bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez bulunmalıdır.

Kanunların hak ihlali doğurduğu iddialarında öncelikle idari yargıda iptal davası açılarak olağan kanun yollarının tüketilmesi zorunlu olduğundan, başvuru kanun yollarının tüketilmemesi nedeniyle reddedilmelidir.

Mülkiyet hakkı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin asli metninde değil ek protokollerinde yer aldığından Anayasa Mahkemesinin inceleme alanı dışında kalır ve başvuru yetkisizlikten reddedilmelidir.

Başvuru kanunun yayımlandığı tarihten itibaren 30 günlük yasal süresi içinde yapıldığından ve idareye takdir yetkisi bırakılmadığından, talep kabul edilebilir bulunarak esastan incelenmelidir.

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru ancak idari makamların tesis ettiği işlemlere karşı yapılabileceğinden, ortada bir idari işlem bulunmaması gerekçesiyle başvuru kişi bakımından yetkisizlikten reddedilmelidir.

Show answer & explanation

Answer: Yasama işlemleri aleyhine doğrudan bireysel başvuru yapılamayacağı kuralı gereğince, başvuru konu bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez bulunmalıdır.

Answer

Başvurunun, yasama işlemleri aleyhine doğrudan bireysel başvuru yapılamayacağı kuralı gereğince konu bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez bulunması gerekir.

1982 Anayasası ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun uyarınca, yasama işlemleri (kanunlar) ile düzenleyici idari işlemler aleyhine doğrudan bireysel başvuru yapılamaz. Bireysel başvuru yoluna gidilebilmesi için, söz konusu kanunun veya düzenleyici idari işlemin idare tarafından somut bir uygulama işlemine (birel işleme) dönüşmesi ve bu uygulama işlemine karşı olağan hukuk yollarının tüketilmesi gerekir. Kanunlara karşı doğrudan yapılan başvurular, Anayasa Mahkemesince konu bakımından yetkisizlik kararı verilerek kabul edilemez bulunur.

Step-by-Step Solution

Başvuruya konu edilen işlemin hukuki niteliğini tespit etmek.

İhlale neden olduğu iddia edilen işlem, Resmî Gazete'de yayımlanan yeni bir 'Kanun' yani yasama işlemidir.

Bireysel başvurunun hangi tür işlemlere karşı yapılabileceğinin belirlenmesi, kabul edilebilirlik ön incelemesinin zorunlu ilk adımıdır.

Yasama işlemlerine karşı doğrudan bireysel başvuru yapılıp yapılamayacağını değerlendirmek.

6216 sayılı Kanun m. 45/3 uyarınca, yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler aleyhine doğrudan bireysel başvuru yapılamaz.

Bireysel başvuru, bir soyut norm denetimi yolu değil, kesinleşmiş idari veya yargısal somut uygulama işlemlerine karşı başvurulan ikincil ve tali bir kanun yoludur.

Bu yasağın ihlali durumunda Anayasa Mahkemesinin vereceği karar türünü belirlemek.

Doğrudan kanuna karşı yapılan bu başvuru, Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru inceleme alanının dışında kaldığından 'konu bakımından yetkisizlik' kararı ile reddedilir.

Kabul edilebilirlik kriterlerinden olan konu bakımından yetki, başvurunun yöneltildiği işlemin Anayasa Mahkemesinin inceleme görev alanına girmesini (işlem türü ve hak kategorisi olarak) gerektirir.

Key Concept

Bireysel Başvurunun Konu Bakımından Sınırları (Yasama ve Düzenleyici İşlemlere Karşı Başvuru Yasağı)

Question 16Question →

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru (anayasa şikâyeti) yoluna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bireysel başvuru yapılabilmesi için olağan kanun yollarının tamamen tüketilmiş olması zorunludur.

Kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapamaz; özel hukuk tüzel kişileri ise sadece tüzel kişiliğe ait haklarının ihlali gerekçesiyle başvuruda bulunabilirler.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez.

Bireysel başvurunun, kanun yollarının tüketildiği tarihten veya bir kanun yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren 60 gün içinde yapılması gerekir.

Bireysel başvuru ancak Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla yapılabilir.

Show answer & explanation

Answer: Bireysel başvurunun, kanun yollarının tüketildiği tarihten veya bir kanun yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren 60 gün içinde yapılması gerekir.

Answer

Bireysel başvurunun 60 gün içinde yapılması gerektiğini belirten ifade yanlıştır; doğru süre 30 gündür.

Bireysel başvuru süresi, Anayasa Mahkemesi mevzuatına göre nihai kararın tebliğinden veya bir kanun yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenilmesinden itibaren 30 gündür. Seçenekte belirtilen 60 günlük süre, idari yargıdaki genel dava açma süresi olup bireysel başvuru için geçerli değildir.

Step-by-Step Solution

Başvuru süresini kontrol et.

30 gün.

Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun uyarınca başvuru süresi 30 gün olarak belirlenmiştir.

Başvuru ehliyetini analiz et.

Kamu tüzel kişileri hariç, gerçek kişiler ve sınırlı olarak özel hukuk tüzel kişileri.

Bireysel başvuru, bireylerin kamu gücüne karşı haklarını koruma amacı taşır.

Başvuru konusunu doğrula.

Anayasa + AİHS ortak alanı.

Her hak için değil, sadece iki metnin ortaklaştığı temel haklar için başvuru yapılabilir.

Key Concept

Bireysel Başvuru Süresi ve Şartları

Practice More

Bireysel başvuru süresinin hesaplanmasında 'öğrenme' ve 'tebliğ' kavramları arasındaki farkları incelemek konuyu pekiştirecektir.

Estimated Time:1m 30s

Question 17Question →

Hakkında verilen hapis cezası kararına karşı Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunan bir sanık, temyiz incelemesi henüz sonuçlanmadan adil yargılanma hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur. 1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesinin bu başvuru hakkında vereceği karar aşağıdakilerden hangisidir?

İhlal iddiası ciddi bulunduğu için başvuruyu kabul ederek esastan incelemeye başlar

Olağan kanun yolları henüz tüketilmediği için başvurunun kabul edilemez olduğuna karar verir

Nihai kararın tebliğinden itibaren başlayan 30 günlük hak düşürücü süre geçtiği için başvuruyu reddeder

Hapis cezalarına ilişkin kararlar bireysel başvuru kapsamı dışında olduğu için başvuruyu reddeder

Başvuruyu haklı bularak Yargıtay'daki temyiz incelemesinin durdurulmasına ve sanığın tahliyesine karar verir

Show answer & explanation

Answer: Olağan kanun yolları henüz tüketilmediği için başvurunun kabul edilemez olduğuna karar verir

Answer

Olağan kanun yolları tüketilmeden yapılan başvuru kabul edilemezlik kararı ile sonuçlanır.

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmek için temel şart, ihlale neden olduğu ileri sürülmekte olan işlem veya karara karşı öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmiş olmasıdır. Senaryoda temyiz incelemesi (Yargıtay süreci) devam etmektedir, dolayısıyla olağan kanun yolları henüz tüketilmemiştir. Bu durum başvurunun 'kabul edilemez' bulunmasına neden olur.

Step-by-Step Solution

Başvuru şartlarını kontrol et

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilmesi için olağan kanun yollarının tüketilmesi gerektiğini tespit et.

Bireysel başvuru ikincil nitelikte bir hak arama yoludur.

Olaydaki süreci değerlendir

Sanığın temyiz sürecinin (Yargıtay incelemesi) henüz devam ettiğini, yani iç hukuk yollarının tüketilmediğini belirle.

Yargıtay kararı çıkmadan nihai bir karar oluşmamıştır.

Sonucu belirle

Başvurunun kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerektiğini doğrula.

6216 sayılı Kanun uyarınca başvuru yolları tüketilmeden yapılan başvurular kabul edilemezdir.

Key Concept

Bireysel Başvuruda İkincillik İlkesi ve Başvuru Yollarının Tüketilmesi

Estimated Time:1m 15s

Question 18Question →

Bir kamu görevlisi, sosyal medya paylaşımları nedeniyle kendisine verilen disiplin cezasına karşı açtığı iptal davasının Bölge İdare Mahkemesi tarafından kesin olarak reddedildiğini ve bu kararın kendisine 20 Şubat 2026 tarihinde tebliğ edildiğini varsayalım. İlgili kişi, ifade özgürlüğünün ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmak istemektedir.

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca, bu bireysel başvuru süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bireysel başvuru, nihai kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren en geç 30 gün içinde yapılmalıdır.

Başvuru yapılabilmesi için idari yargıdaki kanun yollarının tamamen tüketilmesi şart olmayıp, dava açılmış olması yeterlidir.

Kişi, bireysel başvuru dilekçesinde disiplin cezasına dayanak teşkil eden yönetmelik hükmünün iptalini doğrudan talep edebilir.

Bireysel başvuruya konu edilen hak, sadece Anayasada düzenlenmişse başvuru kabul edilebilir; AİHS kapsamında olması şart değildir.

İşlemin niteliği gereği, tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içinde doğrudan Danıştay Başkanlığına başvuru yapılmalıdır.

Show answer & explanation

Answer: Bireysel başvuru, nihai kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren en geç 30 gün içinde yapılmalıdır.

Answer

Bireysel başvuru, nihai kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren en geç 30 gün içinde yapılmalıdır.

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilmesi için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması ve nihai kararın öğrenildiği veya tebliğ edildiği tarihten itibaren 30 gün içinde başvurunun gerçekleştirilmesi gerekir. Senaryoda tebliğ tarihi belirtildiğinden, bu tarihten itibaren başlayan 30 günlük süre doğrudur.

Step-by-Step Solution

Başvuru şartlarını kontrol et

İdari yargıdaki davanın kesinleşmesiyle olağan kanun yolları tüketilmiştir.

Bireysel başvuru için ikincillik ilkesi gereği önce diğer yolların bitmesi gerekir.

Hak kapsamını değerlendir

İfade özgürlüğü hem Anayasa hem de AİHS kapsamında korunan bir haktır.

Sadece bu ortak alanda kalan haklar için bireysel başvuru yapılabilir.

Başvuru süresini belirle

Tebliğ tarihinden itibaren 30 günlük süre başlar.

6216 sayılı Kanun uyarınca hak düşürücü süre 30 gündür.

Key Concept

Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru Usulü ve Süresi

Practice More

Bireysel başvuruda 'ortak koruma alanı' kavramını ve başvuru yapamayacak olan 'kamu tüzel kişileri' istisnasını tekrar ediniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 19Question →

Hakkında yürütülen bir disiplin soruşturması sonucunda devlet memurluğundan çıkarma cezası alan Bay (D), bu işlemin dayanağı olan Disiplin Yönetmeliği hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğunu ve uygulama sürecinde savunma hakkının kısıtlandığını iddia etmektedir. Bay (D), idari yargıda açtığı iptal davasında 'yürütmenin durdurulması' isteminin reddine dair kararın kendisine tebliğinden itibaren 15 gün içinde, hem Yönetmelik hükmünün iptali hem de savunma hakkının ihlali gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur.

Bu bilgilere göre, Anayasa Mahkemesinin yapacağı kabul edilebilirlik incelemesi sonucunda başvuruyu reddetmesi durumunda mahkeme kararında yer alması beklenen temel hukuki gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

Başvurunun, nihai kararın tebliğinden itibaren 30 günlük hak düşürücü süre geçtikten sonra yapılmış olması

Başvurucunun, ihlale neden olduğunu ileri sürdüğü yönetmelik hükmüne karşı doğrudan başvuruda bulunması ve asıl dava süreci tamamlanmadan mahkemeye başvurmuş olması

Savunma hakkının, sadece Anayasa'da güvence altına alınan ancak Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin kapsamı dışında kalan bir hak olması

Kamu görevlilerinin, kamu gücü yetkisine sahip kurumlarına karşı kişisel hak ihlali iddiasıyla bireysel başvuru yapma yetkisinin bulunmaması

Disiplin cezalarının, Anayasa'nın yargı denetimi dışında bıraktığı işlemler kategorisinde yer alması nedeniyle yargısal denetime kapalı olması

Show answer & explanation

Answer: Başvurucunun, ihlale neden olduğunu ileri sürdüğü yönetmelik hükmüne karşı doğrudan başvuruda bulunması ve asıl dava süreci tamamlanmadan mahkemeye başvurmuş olması

Answer

Başvurucunun hem düzenleyici bir işleme (yönetmelik) karşı doğrudan başvuruda bulunması hem de yargısal sürecin nihai kararla sonuçlanmasını beklememiş olması nedeniyle başvuru kabul edilemezdir.

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilmesi için iki temel şartın birlikte sağlanması gerekir: Birincisi, ihlale yol açtığı ileri sürülen işlem veya eylem için idari ve yargısal yolların (istinaf, temyiz vb.) tamamının tüketilmiş ve nihai kararın verilmiş olmasıdır (İkincillik ilkesi). İkincisi ise, yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler (yönetmelik gibi) aleyhine doğrudan başvuru yapılamamasıdır. Senaryoda başvurucu, henüz davası sürerken bir ara karar üzerine başvurmuş ve doğrudan yönetmelik iptali istemiştir; bu durum her iki şartın da ihlali anlamına gelir.

Step-by-Step Solution

Başvuruya konu edilen işlemin niteliğini analiz etme

Başvurucu hem bir yönetmelik hükmünü (düzenleyici işlem) hem de derdest olan bir davadaki ara kararı (yürütmenin durdurulması reddi) konu etmiştir.

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru, doğrudan yasama işlemleri veya düzenleyici idari işlemler aleyhine yapılamaz.

Kanun yollarının tüketilip tüketilmediğini kontrol etme

İptal davası henüz sonuçlanmamış, sadece 'yürütmenin durdurulması' talebi reddedilmiştir; bu nihai bir karar değildir.

Bireysel başvuru yapılabilmesi için olağan kanun yollarının (istinaf, temyiz vb.) tamamının tüketilmiş olması şarttır.

Kabul edilebilirlik kriterlerini birleştirme

Başvuru hem 'konu' (doğrudan yönetmelik) hem de 'usul' (tüketilmesi gereken yollar) bakımından erkendir.

Başvurunun kabul edilebilmesi için kesinleşmiş bir uygulama işlemi veya nihai bir yargı kararı gereklidir.

Key Concept

Bireysel başvuruda ikincillik ilkesi ve konu bakımından yetki sınırları

Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More