Yasama

Anayasa hukukumuzda yasama organının bilgi edinme ve denetim araçları, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçişle birlikte köklü değişikliklere uğramış; bazı mekanizmalar kaldırılırken bazıları yeniden yapılandırılmıştır.

Mevcut anayasal düzenlemeler çerçevesinde, TBMM'nin denetim yetkisini kullanma usulleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasal düzenimizde meclis çalışmalarının tıkanmaması amacıyla, başkaca bir hüküm bulunmayan hâllerde kararların olağan çoğunlukla alınması benimsenmiştir. Bu kapsamda Meclis, yapacağı seçimler de dâhil bütün işlerinde üye tamsayısının en az üçte biri ile toplanır ve toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir. Ancak hukuki ve siyasi sonuçları bakımından önem taşıyan bazı kritik işlemlerde, iradenin daha geniş bir mutabakata dayanması zorunlu görülerek özel (nitelikli) karar yeter sayıları şart koşulmuştur.

Buna göre, aşağıdaki meclis kararlarından hangisinin alınabilmesi için Anayasa'da genel kuralın dışına çıkılarak "üye tamsayısının salt çoğunluğu" veya daha yüksek bir oranda özel karar yeter sayısı aranmamıştır?

1982 Anayasası'na göre milletvekilliğinin düşmesi süreçleri, usulleri ve bu süreçlere karşı öngörülen yargısal denetim yolları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlığına $210$ milletvekilinin yazılı teklifiyle sunulan bir Anayasa değişikliği kanunu, Genel Kurulda aralarında $48$ saatlik "serinleme süresi" bulunacak şekilde iki defa görüşülmüş ve gizli oyla yapılan nihai oylamada $380$ milletvekilinin kabul oyuyla Meclisten geçmiştir.
Bunun üzerine Cumhurbaşkanı, bu kanunu bir daha görüşülmek üzere TBMM'ye iade etmiştir. TBMM, iade edilen kanunu hiçbir metin değişikliği yapmadan yeniden görüşmüş ve bu kez $405$ milletvekilinin kabul oyuyla aynen kabul etmiştir.

$1982$ Anayasası'na göre, bu Anayasa değişikliği süreci ve Cumhurbaşkanının yetkileri dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasa hukuku uygulamasında milletvekilliği sıfatının sona ermesi, söz konusu eylem veya durumun niteliğine göre farklı usullere tabi tutulmuştur. Kimi hâllerde yasama organının eylemli bir oylama yapması gerekirken, kimi hâllerde mahkeme kararının bildirilmesi veya statü değişikliği üyeliği doğrudan sona erdirmektedir. Ayrıca bu süreçlerin anayasaya uygunluk denetimi de özel sürelere bağlanmıştır.

Bu bağlamda, milletvekilliği statüsünün sona erme süreçleri ve yargısal denetimine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuksal olarak doğrudur?

Bir siyasi parti grubunun verdiği önerge üzerine toplanan Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda, seçimlerin yenilenmesi hususu görüşülmüş ve anayasanın aradığı gerekli çoğunluk sağlanarak kabul edilmiştir.

Yürürlükteki anayasal hükümlere göre, alınan bu karar ve sonrasında işleyecek süreçle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir grup muhalefet milletvekili, yürütme erkinin bazı tasarruflarını meclis gündemine taşımak ve özellikle bir bakanın kendi bakanlığındaki ihalelere fesat karıştırdığı iddiasıyla ilgili süreci başlatmak istemektedir.

Milletvekillerinin kullanmayı planladığı anayasal bilgi edinme ve denetim araçlarıyla ilgili aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi yürürlükteki mevzuata uygundur?

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) üyesi (M) hakkında aşağıdaki hukuki süreçler gündeme gelmiştir:

I. TBMM Genel Kurulunda yaptığı bir konuşmadaki ifadelerini, partisinin il kongresinde aynen tekrarlaması.
II. Milletvekili seçilmeden önce soruşturmasına başlanılmış olan ve Anayasa'nın 14. maddesinde yer alan temel hak ve hürriyetlerin kötüye kullanılması yasağı kapsamına giren bir suç iddiası.
III. Milletvekilliği görevi devam ederken işlediği iddia edilen bir rüşvet suçu nedeniyle TBMM Genel Kurulu kararıyla yasama dokunulmazlığının kaldırılması.

1982 Anayasası hükümlerine göre, (M)'nin hukuki durumuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Mevcut anayasal düzene göre, parlamento üyeliğinin sona ermesi usulleri ile bu süreçlere ilişkin yargısal denetim yolları birbirinden farklılık göstermektedir. Bir parlamenter hakkında karşılaşılabilecek hukuki durumlar aşağıda örneklendirilmiştir:

I. Hakkında yürütülen adli süreç sonucunda kısıtlanmasına karar verilmesi ve mahkeme kararının kesinleşmesi
II. Yasama çalışmaları sırasında meclis oturumlarına izinsiz ve mazeretsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmaması
III. Yürütme erki içerisinde görev almak üzere Cumhurbaşkanınca bakan olarak atanması

Bu durumlarda üyeliğin düşmesi prosedürleri, karar yeter sayıları ve Anayasa Mahkemesi denetimi dikkate alındığında aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi hukuken isabetlidir?

Anayasal düzenlemeler ve seçim hukuku ilkeleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde, milletvekili seçilme yeterliliği veya seçim sürecinin işleyişine dair aşağıdaki senaryolardan hangisinin hukuken gerçekleşmesi mümkün değildir?

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yasama organının ürettiği hukuki metinlerin yürürlük kazanabilmesi, devletin başı sıfatıyla Cumhurbaşkanının tasarruflarına ve bu tasarruflara karşı meclisin işletebileceği anayasal mekanizmalara bağlanmıştır.

Kanunların yapım ve yayımlanma süreçlerindeki anayasal kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki durumlardan hangisi hukuken geçerli bir uygulamadır?

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlık Divanı'nın oluşumu ve siyasi parti gruplarının yetkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) üyesi bir milletvekili hakkında hukuki süreçlere konu olabilecek aşağıdaki iddia ve eylemler gündeme gelmiştir:

I. Seçilmeden önce işlediği iddia edilen "görevi kötüye kullanma" suçu
II. Soruşturmasına seçimden önce başlanmış olmak kaydıyla, Anayasa'nın 14. maddesinde belirtilen durumlardan olan "devletin güvenliğine karşı" bir suç
III. Meclis çalışmalarında ileri sürdüğü düşünceleri, Meclisçe aksine karar alınmadığı hâlde bir konferansta aynen tekrarlaması
IV. Yasama dönemi içinde işlediği iddia edilen "kasten yaralama" suçu

1982 Anayasası'nın yasama bağışıklıklarına (sorumsuzluk ve dokunulmazlık) ilişkin hükümleri dikkate alındığında, bu milletvekilinin durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yasama organı üyelerinin görev süreleri dolmadan statülerini kaybetmeleri, hukuki gerekçeye bağlı olarak farklı usul ve yargısal güvencelere tabi kılınmıştır. Bir yasama döneminde Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri hakkında aşağıdaki durumlar ortaya çıkmıştır:

I. Kocaeli Milletvekili A, Cumhurbaşkanı tarafından kabineye bakan olarak atanmıştır.
II. İzmir Milletvekili B'nin, kasten işlediği bir suçtan dolayı aldığı kesinleşmiş mahkumiyet kararı Genel Kurulun bilgisine sunulmuştur.
III. Ankara Milletvekili C'nin, bir ay içinde izinsiz ve özürsüz olarak beş birleşim günü Meclis çalışmalarına katılmadığı Başkanlık Divanınca tespit edilerek Genel Kurulda oylamaya sunulmuştur.
IV. Bursa Milletvekili D'nin, hakkında yürütülen bir ceza soruşturması kapsamında yasama dokunulmazlığı Genel Kurul kararıyla kaldırılmıştır.

Bu milletvekillerinin hukuki durumuyla ilgili yürürlükteki anayasal hükümler çerçevesinde aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

1982 Anayasası'na göre yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisine (TBMM) aittir ve bu yetki devredilemez. Anayasa'nın 87. maddesi, Meclisin yasama ve denetim fonksiyonlarını icra ederken kullanacağı temel görev ve yetkileri düzenlemektedir. Bu madde, 2017 anayasa değişiklikleri ile Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin doğasına uygun olarak güncellenmiştir.

Buna göre, 1982 Anayasası'nın güncel hükümleri dikkate alındığında, TBMM'nin 87. maddede belirtilen genel görev ve yetkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken hatalıdır?

Yasama faaliyetleri sonucunda genel kurulda kabul edilen kanunların yürürlük kazanabilmesi, anayasal bir süreç olan inceleme ve yayımlanma aşamalarından geçmesine bağlıdır. Bu süreçte kural olarak işletilen mekanizmalar ile anayasal istisnalara ilişkin aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Bir anayasa hukukçusu, parlamenterlerin anayasal güvencelerini açıklarken şu ifadeleri kullanmıştır:

"Parlamento üyeleri, yasama işlevini yerine getirirken düşüncelerini açıklamaktan dolayı mutlak bir korumaya sahiptir. Öte yandan, adi suç isnatlarına karşı sağlanan koruma ise geçici nitelikte olup meclis iradesiyle kaldırılabilir. Ancak meclisin bu korumayı kaldırma yetkisi sınırsız olmayıp anayasal yargı denetimine tabidir. Ayrıca, seçimden önce işlenen bazı ağır suçlar, bu geçici korumanın tamamen dışında bırakılmıştır."

Bu açıklamalar ve anayasal kurallar birlikte değerlendirildiğinde, yasama bağışıklıklarına ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

1982 Anayasası hükümlerine göre, hakkında özel bir karar yeter sayısı öngörülmeyen bir kanun teklifinin oylanması için TBMM Genel Kurulunda yapılan birleşime toplam $315$ milletvekili katılarak oy kullanmıştır. Yapılan açık oylama sonucunda; $155$ kabul, $140$ ret ve $20$ çekimser oy çıkmıştır.

Buna göre, söz konusu kanun teklifinin akıbeti ve hukuki gerekçesi aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

Demokratik rejimlerde yasama organının temel işlevlerinden biri de yürütmeyi denetlemektir. Ülkemizde bu denetim yolları, anayasal sistemin işleyişine uygun olarak zaman içinde çeşitli usul ve esas kurallarına bağlanmıştır.

Mevcut anayasal hükümlere göre, TBMM'de yürütülecek bir denetim faaliyeti için meclis başkanlığına sunulan aşağıdaki taleplerden hangisi hukuka uygundur?

1982 Anayasası’na göre, seçimden önce veya sonra bir suç işlediği ileri sürülen bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?