Yürütme

217 questions

1982 Anayasası’na göre; bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri ile merkez ve taşra teşkilat yapılarının düzenlenmesi aşağıdakilerden hangisiyle gerçekleştirilir?

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından çıkarılan bir kanunla

Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanan bir yönetmelikle

Danıştayın incelemesinden geçen bir tüzükle

Cumhurbaşkanı kararıyla

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile

Answer

Bakanlıkların kurulması, kaldırılması ve teşkilat yapısı Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir.

1982 Anayasası'nın 106. maddesinin son fıkrasına göre; bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri ile teşkilat yapısı Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir. Bu durum yürütmenin monist yapısının ve idari teşkilatlanma üzerindeki yetkisinin bir yansımasıdır.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 106. maddesini analiz etme.

Bakanlıkların kuruluşu ve işleyişine dair anayasal dayanak belirlendi.

Yürütme organının yapısal düzenlemelerinin hukuki çerçevesini anlamak gerekir.

2017 değişikliği sonrası yürütmenin düzenleme yetkisini değerlendirme.

Bakanlıkların teşkilatlanmasının yasama (kanun) yerine yürütme (kararname) alanına kaydığı tespit edildi.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yürütmenin kendi iç yapısını belirleme yetkisi genişletilmiştir.

Doğru düzenleyici işlem türünü seçme.

Yetkinin 'Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi' (CBK) aracılığıyla kullanıldığı kesinleştirildi.

Anayasa metni bu konuda açıkça Cumhurbaşkanlığı kararnamesine atıf yapmaktadır.

Key Concept

İdarenin kanuniliği ilkesine istisna olarak bakanlık teşkilatının CBK ile düzenlenmesi.

Practice More

Cumhurbaşkanının üst kademe kamu yöneticilerini atama yetkisinin dayanağını (CBK) inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 162Question →

$1982$ Anayasası uyarınca, yürütme organının düzenleme yetkisi kapsamında çıkarılan "olağan dönem" Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilirken; kişi hakları ve siyasi haklar düzenlenemez.

Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde farklı hükümler bulunması halinde, yürütme hiyerarşisi gereği kararname hükümleri öncelikle uygulanır.

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin anayasaya uygunluk denetimi, hem şekil hem de esas bakımından Anayasa Mahkemesi tarafından gerçekleştirilir.

Show answer & explanation

Answer: Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde farklı hükümler bulunması halinde, yürütme hiyerarşisi gereği kararname hükümleri öncelikle uygulanır.

Answer

Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde farklı hükümler bulunması halinde kararname hükümlerinin öncelikle uygulanacağı ifadesi yanlıştır; çünkü kanunlar hiyerarşik olarak kararnamelerin üzerindedir.

1982

Anayasası'nın

104

. maddesine göre, kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Eğer çıkarılmışsa ve kanun ile kararname hükümleri arasında bir farklılık/çatışma varsa, kanun hükümleri uygulanır. Bu durum 'kanunların önceliği' ilkesinin bir sonucudur. Dolayısıyla kararnamenin öncelikle uygulanacağını belirten ifade hukuken hatalıdır.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'nın

104

. maddesindeki Cumhurbaşkanlığı kararnamesi (CBK) düzenlemesini inceleyin.

Olağan dönem CBK'larının konu ve hiyerarşi sınırları belirlenir.

Yürütme organının asli düzenleme yetkisinin anayasal çerçevesini anlamak için gereklidir.

Kanunlar ile CBK'lar arasındaki çatışma kuralını (normlar hiyerarşisini) değerlendirin.

Kanun ile CBK farklı hükümler içerdiğinde kanun hükümlerinin uygulanacağı saptanır.

Anayasa, yasama organının düzenleme önceliğini ve üstünlüğünü koruma altına almıştır.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Kanunlar Karşısındaki Durumu (Kanun Üstünlüğü)

Estimated Time:1m 15s

Question 163Question →

$1982$ Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen olağanüstü hal ( $OHAL$ ) süreci ve bu kararın hukuki sonuçlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Olağanüstü hal ilan kararı Milli Güvenlik Kurulu tarafından alınır ve yürürlüğe girmesi için Cumhurbaşkanının onayına sunulur.

Olağanüstü hal ilan kararı Resmi Gazete’de yayımlandığı gün yürürlüğe girer ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.

Olağanüstü hal süresini uzatma yetkisi Cumhurbaşkanına ait olup, her defasında en fazla altı ay için uzatma kararı verebilir.

Olağanüstü hal süresince çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı, yayımlandıkları tarihten itibaren

60

gün içinde Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması veya şiddet olaylarının yaygınlaşması durumunda Cumhurbaşkanı, belirli bölgelerde sıkıyönetim ilan edilmesine karar verebilir.

Show answer & explanation

Answer: Olağanüstü hal ilan kararı Resmi Gazete’de yayımlandığı gün yürürlüğe girer ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.

Answer

Olağanüstü hal ilan kararı Resmi Gazete’de yayımlandığı gün yürürlüğe girer ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.

Olağanüstü hal ilan kararı, hukuki geçerliliğini Resmi Gazete'de yayımlandığı an kazanır. Demokratik denetim ilkesi gereği, Cumhurbaşkanı bu kararı aldığı gün TBMM'nin onayına sunmak zorundadır; böylece Meclis kararı onaylayabilir, süreyi değiştirebilir veya OHAL'i tamamen kaldırabilir.

Step-by-Step Solution

OHAL ilan yetkisini ve usulünü belirleyin.

İlan yetkisi Cumhurbaşkanına aittir ve süre en fazla

6

aydır.

2017

değişikliği ile yürütmenin başı olan Cumhurbaşkanı bu kararı tek başına alabilir.

Kararın yürürlük ve meclis onayı sürecini inceleyin.

Karar Resmi Gazete'de yayımlanır ve aynı gün TBMM onayına sunulur.

Meclis'in yürütme üzerindeki denetim yetkisinin derhal başlaması anayasal bir zorunluluktur.

Yargısal denetim ve kaldırılan kurumları kontrol edin.

OHAL CBK'lar için yargı yolu kapalıdır ve sıkıyönetim kaldırılmıştır.

OHAL rejiminin hızlı karar alma ihtiyacı nedeniyle yargısal denetim kısıtlanmıştır.

Key Concept

Olağanüstü Hal İlan ve Denetim Usulü

Practice More

Savaş hali durumunda OHAL uzatma süresindeki istisnayı (4 aylık sınırın uygulanmaması) inceleyen soruları çözebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 164Question →

$1982$ Anayasası'nda yapılan $2017$ yılı değişiklikleri sonrası yürürlüğe giren güncel hükümler çerçevesinde, Cumhurbaşkanının yüksek yargı organlarına üye seçme ve atama yetkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Danıştay üyelerinin dörtte birini (

1/4

) seçme yetkisine sahiptir.

Anayasa Mahkemesinin on beş (

15

) üyesinin tamamını doğrudan kendisi seçer.

Yargıtay üyelerinin tamamını, Yargıtay Genel Kurulunca gösterilen adaylar arasından atar.

Hakimler ve Savcılar Kuruluna toplamda yedi (

7

) üye seçme yetkisi bulunmaktadır.

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını ve üyelerini yüksek yargı organı mensupları arasından doğrudan atar.

Show answer & explanation

Answer: Danıştay üyelerinin dörtte birini ( $1/4$ ) seçme yetkisine sahiptir.

Answer

Danıştay üyelerinin dörtte birini (

1/4

) seçme yetkisine sahip olması doğru bir ifadedir.

Doğru olan seçenek, Danıştay üyelerinin dörtte birinin (

1/4

) Cumhurbaşkanı tarafından seçildiğini belirten ifadedir.

1982

Anayasası'nın

155

. maddesi uyarınca Danıştay üyelerinin dörtte üçü (

3/4

) Hakimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri (

1/4

) ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Step-by-Step Solution

Danıştay üye seçim yapısını analiz etme

Danıştay üyelerinin bir kısmının idari kökenli olması nedeniyle Cumhurbaşkanınca, bir kısmının ise adli/idari yargı mensubu olması nedeniyle HSK tarafından seçildiği belirlenir.

1982

Anayasası'nın

155

. maddesine göre bu oran

1/4

Cumhurbaşkanı,

3/4

HSK şeklindedir.

Diğer yargı organlarındaki yetki sınırlarını kontrol etme

Cumhurbaşkanının Anayasa Mahkemesine

12

, HSK'ya

4

üye seçtiği; Yargıtay üyelerini ise hiç seçmediği (sadece Başsavcı ve Başsavcıvekilini seçtiği) teyit edilir.

2017

anayasa değişiklikleri ile TBMM'nin yargı üzerindeki seçim yetkileri artırılmış, Cumhurbaşkanının yetkileri ise bu sayılarla sınırlandırılmıştır.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Yargısal Atama Yetkileri

Question 165Question →

Yürütme organının başı olan Cumhurbaşkanı, anayasal sistemin dengeli bir biçimde işlemesi ve yargı bağımsızlığının temsiliyetle buluşması amacıyla yüksek mahkemelerin oluşumunda çeşitli atama yetkilerine sahiptir. Bu çerçevede, Cumhurbaşkanının yargı organlarına yönelik seçim ve atama yetkileri ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Anayasa Mahkemesinin toplam

15

üyesinden

12

’sini; yüksek mahkemeler, Yükseköğretim Kurulu ve üst düzey yöneticiler/serbest avukatlar gibi kontenjanlar üzerinden seçer.

Hakimler ve Savcılar Kurulunun

13

üyesinden

7

’sini, birinci sınıf adli ve idari yargı hakim ve savcıları arasından doğrudan atar.

Danıştay üyelerinin tamamını, idari yargı mesleğinde temayüz etmiş isimler arasından beş yıllık bir görev süresi için belirler.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını ve Başsavcıvekilini, TBMM Başkanlık Divanı tarafından belirlenen adaylar arasından seçer.

Uyuşmazlık Mahkemesinin üyelerini, Yargıtay ve Danıştay Genel Kurullarının kendi üyeleri arasından gösterdiği adaylar arasından atar.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesinin toplam $15$ üyesinden $12$ ’sini; yüksek mahkemeler, Yükseköğretim Kurulu ve üst düzey yöneticiler/serbest avukatlar gibi kontenjanlar üzerinden seçer.

Answer

Anayasa Mahkemesinin

15

üyesinden

12

'si Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Güncel anayasal düzenlemelere göre Anayasa Mahkemesi

15

üyeden oluşur. Bu üyelerin

12

'si doğrudan veya belirli kurumlarca gösterilen adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilirken, kalan

3

üye TBMM tarafından seçilmektedir. Bu durum yürütmenin yüksek yargı üzerindeki temel seçim yetkisini yansıtır.

Step-by-Step Solution

Yüksek mahkemelerin toplam üye sayılarını ve seçim mercilerini belirle.

Anayasa Mahkemesi

15

, Danıştay üye sayısı değişken, HSK

13

üyeden oluşur.

Anayasal dağılımı anlamak için temel sayısal veriler gereklidir.

Cumhurbaşkanının Anayasa Mahkemesi üzerindeki seçim yetkisini kontrol et.

Cumhurbaşkanı;

3

üyeyi Yargıtay,

2

üyeyi Danıştay,

3

üyeyi YÖK ve

4

üyeyi diğer kontenjanlardan (üst düzey yönetici, avukat vb.) seçer. Toplam

12

üyedir.

Doğru seçeneğin anayasal temelini doğrulamak.

Yanlış seçeneklerdeki kurumlar arası yetki paylaşımlarını analiz et.

HSK'da Cumhurbaşkanı

4

, TBMM

7

üye seçer. Danıştay'da oran

1/4

'tür. Yargıtay Başsavcılığı için adaylar Yargıtay'dan gelir.

Çeldiricilerin neden yanlış olduğunu hukuksal gerekçelerle kanıtlamak.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Yargısal Atama Yetkileri

Estimated Time:1m 15s

Question 166Question →

Cumhurbaşkanlığı makamının yapısı, yetkileri ve seçim usulü, 1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan kapsamlı değişikliklerle yeniden düzenlenerek Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin temelleri atılmıştır.

Bu güncel anayasal çerçevede, Cumhurbaşkanı adaylığı ve seçim süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci oylamasına katılmaya hak kazanan adaylardan birinin vefat etmesi veya seçilme yeterliğini kaybetmesi halinde, oylama derhal kalan tek aday üzerinden referandum şeklinde yapılır.

En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini almış olan siyasi partiler, ortak bir Cumhurbaşkanı adayı gösterebilirler.

Cumhurbaşkanı adayı olabilmek için milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak yeterli kabul edildiğinden, 30 yaşını doldurmuş en az lise mezunu bir Türk vatandaşı aday gösterilebilir.

Cumhurbaşkanı seçilen adayın, anayasal tarafsızlık ilkesi gereğince göreve başlamadan önce varsa üyesi olduğu siyasi parti ile ilişiğini kesmesi ve parti üyeliğini sonlandırması zorunludur.

Bir kimsenin en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilmesi kuralının anayasal istisnası, Cumhurbaşkanının ikinci görev döneminde kendi kararıyla seçimlerin yenilenmesine karar vermesidir.

Show answer & explanation

Answer: En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini almış olan siyasi partiler, ortak bir Cumhurbaşkanı adayı gösterebilirler.

Answer

En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini almış olan siyasi partiler, ortak bir Cumhurbaşkanı adayı gösterebilirler.

1982 Anayasası'nın 101. maddesinde 2017 yılında yapılan değişikliğe göre Cumhurbaşkanlığına; siyasi parti grupları, en son yapılan genel seçimlerde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini almış olan siyasi partiler ile en az yüz bin seçmen aday gösterebilir. Bu nedenle oyları toplamı %5'i bulan partilerin ortak aday göstermesi anayasal olarak doğru bir ifadedir.

Step-by-Step Solution

Seçeneklerdeki her bir ifadenin 1982 Anayasası'nın 2017 değişikliklerini içeren güncel metnine uygunluğunu analiz et.

Geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini alan siyasi partilerin Cumhurbaşkanı adayı gösterebileceği kuralı tespit edildi.

Soruda Cumhurbaşkanı seçim süreci ve niteliklerine dair doğru ifadenin bulunması istenmektedir.

Diğer seçeneklerdeki çeldirici ifadelerin (ikame kuralı, yaş/eğitim şartı, partiden istifa, 3. kez adaylık istisnası) anayasal doğruluklarını kontrol et.

Diğer ifadelerin eski hükümler veya eksik bilgiler içerdiği doğrulandı.

Doğru cevabın kesinliğini sağlamak ve olası kavram yanılgılarını elemektir.

Key Concept

Cumhurbaşkanı Aday Gösterme Şartları ve Seçim Usulü

Question 167Question →

$1982$ Anayasası’nın $2017$ yılı anayasa değişiklikleri sonrası yürürlükte olan güncel hükümleri uyarınca, olağanüstü hal ( $OHAL$ ) yönetimi ve bu süreçteki hukuki rejimle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Olağanüstü hal, Cumhurbaşkanı tarafından ülkenin tamamında veya bir bölgesinde, süresi altı ayı geçmemek üzere ilan edilebilir.

Cumhurbaşkanı, kamu düzeninin ağır şekilde bozulması halinde yurdun bir bölümünde veya tamamında 'sıkıyönetim' ilan etme yetkisine sahiptir.

Olağanüstü hal ilanı kararı Resmi Gazete’de yayımlandıktan sonra en geç kırk sekiz saat içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin onayına sunulur.

Olağanüstü hal süresince çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (OHAL CBK) anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesi'nde iptal davası açılabilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, olağanüstü hal süresini her defasında en fazla altı ay uzatabilir ve bu süre savaş halinde dahi aşılamaz.

Show answer & explanation

Answer: Olağanüstü hal, Cumhurbaşkanı tarafından ülkenin tamamında veya bir bölgesinde, süresi altı ayı geçmemek üzere ilan edilebilir.

Answer

Olağanüstü halin Cumhurbaşkanı tarafından tek seferde en fazla altı ay için ilan edilebileceğine ilişkin ifade doğrudur.

1982 Anayasası'nın 119. maddesine göre, Cumhurbaşkanı savaş, savaşı gerektirecek bir durumun baş göstermesi, ayaklanma, tabii afet veya ağır ekonomik bunalım gibi sebeplerle süresi altı ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan edebilir. Bu nedenle altı aylık ilan süresini belirten seçenek doğrudur.

Step-by-Step Solution

İlan yetkisi ve süresini kontrol et.

Cumhurbaşkanı, OHAL'i en fazla 6 ay için ilan eder.

Anayasa'nın 119. maddesindeki temel süre kuralıdır.

Meclis onay sürecini değerlendir.

Karar, yayımlandığı gün TBMM'ye sunulur.

Yasama organının yürütme üzerindeki denetim mekanizmasıdır.

Uzatma sürelerini ve istisnaları analiz et.

Meclis süreyi her defasında 4 ayı geçmemek üzere uzatabilir (savaş hariç).

OHAL'in kalıcı hale gelmesini önlemek için konulmuş bir kısıtlamadır.

Key Concept

Olağanüstü Hal (OHAL) İlan ve Uzatma Usulü

Practice More

Olağanüstü hal süresince temel hak ve hürriyetlerin durdurulması rejimini ve çekirdek hakları inceleyiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 168Question →

Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen bir olağanüstü halin ( $OHAL$ ) süreci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin ( $TBMM$ ) bu süreçteki yetkileri ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

TBMM

, Cumhurbaşkanının istemi üzerine her defasında

4

ayı geçmemek üzere süreyi uzatabilir; ancak savaş hallerinde bu süre sınırı aranmaz.

Olağanüstü hal ilan kararının

Resmî

Gazete

’de yayımlanmasıyla birlikte

TBMM

’nin süreyi kısaltma veya hali sona erdirme yetkisi hukuken ortadan kalkar.

Sürenin uzatılmasına dair talep Cumhurbaşkanı tarafından yapılır ve Meclis Genel Kurulu tarafından her defasında

6

aylık periyotlar halinde onaylanır.

Olağanüstü hal kapsamında çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (

OHAL

CBK

) şekil ve esas bakımından anayasaya uygunluk denetimi Anayasa Mahkemesi tarafından yapılır.

Ülkede sıkıyönetim ilan edilmesi durumunda, sürenin uzatılmasına ilişkin tüm yetkiler Cumhurbaşkanı başkanlığındaki Milli Güvenlik Kurulu’na devredilir.

Show answer & explanation

Answer: $TBMM$ , Cumhurbaşkanının istemi üzerine her defasında $4$ ayı geçmemek üzere süreyi uzatabilir; ancak savaş hallerinde bu süre sınırı aranmaz.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin, Cumhurbaşkanının istemiyle süreyi her defasında en fazla

4

ay uzatabileceğini, ancak savaş halinde bu sınırın uygulanmayacağını belirten ifade doğrudur.

Olağanüstü hal süreci içerisinde yasama organı olan

TBMM

, en güçlü denetim makamıdır. Anayasa uyarınca, ilan edilen

OHAL

kararı Meclis'e sunulur ve Meclis bu süreci sonlandırma veya değiştirme yetkisine sahiptir. Süre uzatımı söz konusu olduğunda ise her bir uzatma kararı en fazla

4

ay için verilebilir. Ancak devletin bekasının tehlikede olduğu savaş hallerinde, bu sürenin kısıtlanması mantıklı olmayacağından anayasa koyucu savaş durumunu bu sınırın dışında tutmuştur.

Step-by-Step Solution

Olağanüstü hal ilanı ve Meclis onay sürecinin incelenmesi

Cumhurbaşkanı, süresi

6

ayı geçmemek üzere OHAL ilan eder ve bu kararı derhal

TBMM

onayına sunar.

Yürütme organının ilan yetkisi yasama organının denetimine tabidir.

TBMM'nin süre üzerindeki tasarruf yetkilerinin değerlendirilmesi

TBMM

; süreyi değiştirebilir, kısaltabilir, uzatabilir veya olağanüstü hali kaldırabilir.

Parlamenter denetim ve demokratik denge mekanizması gereğidir.

Süre uzatımı kurallarının ve istisnalarının tespiti

Cumhurbaşkanının talebiyle Meclis süreyi her defasında en fazla

4

ay uzatabilir; savaş durumunda ise

4

aylık sınır aranmaz.

Anayasa'nın

119

. maddesindeki açık hüküm uyarınca savaş, normal sürelere yönelik bir istisnadır.

Key Concept

Olağanüstü Halde Yasama Denetimi ve Süre Sınırları

Question 169Question →

$1982$ Anayasası’nın $2017$ yılı değişiklikleri sonrası yürürlükte olan güncel hükümleri uyarınca, Olağanüstü Hal ( $OHAL$ ) yönetimi ve bu süreçte çıkarılan Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı, ülke genelinde veya bir bölgesinde

OHAL

ilan kararını en fazla

4

ay süreliğine alabilir.

Olağanüstü hal süresince çıkarılan Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri, Resmi Gazete'de yayımlandıkları gün Meclis onayına sunulur ve

3

ay içinde karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

TBMM

, Cumhurbaşkanının istemi üzerine her defasında en fazla

6

ay süreyle

OHAL

süresini uzatabilir.

Olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin şekil ve esas bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Sıkıyönetim ilanı, kamu düzeninin ciddi şekilde bozulduğu hallerde başvurulan en ağır

OHAL

türü olarak anayasada düzenlenmiştir.

Show answer & explanation

Answer: Olağanüstü hal süresince çıkarılan Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri, Resmi Gazete'de yayımlandıkları gün Meclis onayına sunulur ve $3$ ay içinde karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Answer

Olağanüstü hal süresince çıkarılan Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri, Resmi Gazete'de yayımlandıkları gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur ve üç ay içinde karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Doğru olan seçenek, Olağanüstü Hal süresince çıkarılan Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin (OHAL CBK) meclis onay sürecini açıklayan ifadedir. Anayasa'nın 119. maddesine göre bu kararnameler yayımlandıkları gün TBMM onayına sunulur ve savaş/mücbir sebep hariç, 3 ay içinde görüşülüp karara bağlanmazsa kendiliğinden geçersiz hale gelir.

Step-by-Step Solution

OHAL ilan ve uzatma sürelerini kontrol et.

İlan süresi en fazla

6

ay, uzatma süresi ise her defasında en fazla

4

aydır.

Anayasa'nın

119

. maddesindeki süre sınırlarını belirlemek için.

OHAL Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin (

OHAL

CBK

) denetim ve onay sürecini analiz et.

OHAL

CBK

'lar derhal Meclis'e sunulur ve

3

ay içinde onaylanmazsa yürürlükten kalkar.

Yürütmenin olağanüstü yetkilerinin yasama organı tarafından denetlenme usulünü tespit etmek için.

Yargısal denetim ve kaldırılan kurumları gözden geçir.

OHAL

CBK

'lar için

AYM

denetimi yoktur ve 'Sıkıyönetim' artık anayasada yer almamaktadır.

2017

reformu ile getirilen sınırlamaları ve mülga hükümleri doğrulamak için.

Key Concept

2017 Değişiklikleri Sonrası OHAL Rejimi ve Kararname Usulü

Practice More

OHAL süresince temel hak ve hürriyetlerin durdurulması rejimini ve 'çekirdek haklar' kavramını çalışarak bu konuyu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 170Question →

$1982$ Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) üyeleri arasından Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanan kişilerin hukuki statüleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Milletvekilliği sıfatı, atama kararıyla birlikte kendiliğinden sona erer.

Yasama dokunulmazlıkları sona erer ve görevleriyle ilgili olmayan suçlardan dolayı doğrudan genel mahkemelerde yargılanırlar.

Bakanlık görevleri sona erdiğinde, herhangi bir işleme gerek kalmaksızın milletvekilliği görevine geri dönerler.

Göreve başlayabilmeleri için öncelikle milletvekilliği görevinden istifa ettiklerine dair dilekçeyi TBMM Başkanlığına sunmaları gerekir.

Görevleri süresince milletvekili sıfatını korurlar ancak sadece yasama çalışmalarına ve oylamalara katılma hakları kısıtlanır.

Show answer & explanation

Answer: Milletvekilliği sıfatı, atama kararıyla birlikte kendiliğinden sona erer.

Answer

Milletvekilliği sıfatı, atama kararıyla birlikte kendiliğinden sona erer.

Milletvekilliği sıfatının atama kararıyla birlikte kendiliğinden sona ereceğini belirten ifade doğrudur.

1982

Anayasası'nın 106. maddesinin dördüncü fıkrası, TBMM üyelerinin Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanmaları halinde üyeliklerinin sona ereceğini açıkça hükme bağlamıştır. Bu durum, yeni hükümet sistemindeki 'yasama ve yürütme organlarının ayrılığı' prensibinin bir sonucudur.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ndeki yasama ve yürütme ilişkisinin temel ilkesini belirleme.

Sert kuvvetler ayrılığı gereği, bir kişi aynı anda hem TBMM üyesi hem de yürütme mensubu (Bakan/CB Yardımcısı) olamaz.

Anayasal sistemde organlar arası uyumsuzluk (incompatibility) kuralı geçerlidir.

1982

Anayasası'nın 106. maddesinin ilgili fıkrasını uygulama.

Milletvekili olanların atanması halinde meclis üyeliklerinin düşeceği tespit edilir.

Anayasa metni bu durumu 'üyelikleri sona erer' ifadesiyle kesin bir hükme bağlamıştır.

Atamanın hukuki sonucunu doğrulama.

Milletvekilliği sıfatının atama anında kendiliğinden sona erdiği sonucuna ulaşılır.

Herhangi bir istifa veya meclis kararı aranmaksızın hukuki statü değişimi gerçekleşir.

Key Concept

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların atanması ile milletvekilliği sıfatı arasındaki hukuki ilişki

Estimated Time:1m 15s

Question 171Question →

$1982$ Anayasası’na göre, Cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turuna katılmaya hak kazanan adaylardan birinin ölümü veya seçilme yeterliğini kaybetmesi durumunda uygulanacak hukuki prosedür aşağıdakilerden hangisidir?

İkinci oylama, boşalan adaylığın birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilmesi suretiyle yapılır.

İkinci tur iptal edilerek, birinci turda en yüksek oyu alan aday doğrudan Cumhurbaşkanı seçilmiş sayılır.

Seçim süreci tamamen sona erer ve

45

gün içinde tüm adaylık süreci en baştan tekrarlanır.

İkinci tura katılma hakkı olan diğer aday, herhangi bir oylama yapılmaksızın doğrudan göreve başlar.

Boşalan adaylık için TBMM tarafından

24

saat içinde yeni bir aday belirlenerek ikinci tura dahil edilir.

Show answer & explanation

Answer: İkinci oylama, boşalan adaylığın birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilmesi suretiyle yapılır.

Answer

İkinci oylama, boşalan adaylığın birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilmesi suretiyle yapılır.

Doğru seçenek,

2017

Anayasa değişiklikleri ile düzenlenen

101

. madde hükmünü yansıtmaktadır. Buna göre; ikinci tura kalan iki adaydan biri herhangi bir sebeple eksilirse, süreç iptal edilmez; bunun yerine birinci turda en çok oyu alan üçüncü aday (veya sıralamadaki bir sonraki aday) ikinci tura dahil edilir.

Step-by-Step Solution

Seçim turu ve aday durumunu analiz etme.

İkinci tur oylamasına hak kazanan adaylardan birinin eksildiği (ölüm veya yeterlik kaybı) tespit edilir.

Soruda verilen senaryonun hukuki çerçevesini belirlemek için gereklidir.

1982

Anayasası'nın

101

. maddesindeki ilgili hükmü uygulama.

Birinci turdaki oy sıralamasına bakılarak, boşalan adaylığın yerine sıradaki adayın getirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılır.

Anayasal ikame (yerine koyma) kuralını işletmek için.

Eğer ikame yapılamazsa ve tek aday kalırsa ne olacağını teyit etme.

İkinci oylamaya tek adayın kalması durumunda oylamanın referandum şeklinde yapılacağı kuralı hatırlanır.

Prosedürün eksiksiz anlaşılması için ek bilgi mahiyetindedir.

Key Concept

Cumhurbaşkanı Seçimi İkinci Tur İkame Usulü

Practice More

Cumhurbaşkanlığı seçiminin referanduma dönüşmesi durumunda gerekli olan oy oranını (geçerli oyların salt çoğunluğu) inceleyiniz.

Estimated Time:50s

Question 172Question →

Türkiye Cumhuriyeti'nin mevcut anayasal düzeninde, Cumhurbaşkanı tarafından atanan bakanların ve Cumhurbaşkanı yardımcılarının, görevleriyle ilgili olmayan (kişisel) suç iddiaları karşısındaki hukuki statüsü ve dokunulmazlık rejimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bakanların ve Cumhurbaşkanı yardımcılarının yasama dokunulmazlığından yararlanabilmesi için atama anında milletvekili sıfatına sahip olmaları şarttır.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığından yararlanırlar.

Meclis dışından atanan bakanlar, doğrudan yürütme organına bağlı oldukları için anayasal bir güvence olan yasama dokunulmazlığı kapsamı dışında tutulmuşlardır.

Bakanlar ve Cumhurbaşkanı yardımcıları, görevleriyle ilgili olmayan suçlar nedeniyle de doğrudan Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesinde yargılanırlar.

Cumhurbaşkanı tarafından görevden alınan bir bakanın, görev süresi içinde işlediği kişisel bir suçtan dolayı yargılanabilmesi için Cumhurbaşkanının ön izni gerekir.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığından yararlanırlar.

Answer

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığından yararlanırlar.

1982 Anayasası'nın 106. maddesinin onuncu fıkrasına göre, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığından yararlanırlar. Bu hüküm, meclis dışından atanan kişilerin de görevlerini baskı altında kalmadan yürütebilmeleri için milletvekilleriyle aynı hukuki koruma düzeyine sahip olmalarını sağlar.

Step-by-Step Solution

Atama Usulü ve Statünün Belirlenmesi

Bakanlar ve Cumhurbaşkanı yardımcıları, Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve TBMM önünde ant içerek göreve başlar.

Bu kişilerin hukuki statüsü ant içtikleri andan itibaren anayasal güvence altına girer.

Anayasa Madde 106'nın İncelenmesi

Anayasa'nın 106. maddesi, bu makamdaki kişilerin görev dışı suçları için 'yasama dokunulmazlığı' hükümlerine tabi olduğunu belirtir.

Yürütme organının bu üst düzey üyelerinin, yasama organı üyeleriyle aynı koruma kalkanına sahip olduğu teyit edilir.

Görev Suçu ve Kişisel Suç Ayrımının Yapılması

Görev suçlarında Meclis Soruşturması ve Yüce Divan süreci işlerken, kişisel suçlarda dokunulmazlığın kaldırılması usulü geçerlidir.

Soruda sorulan kişisel suçlar için doğru hukuki rejim belirlenmiş olur.

Key Concept

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların yasama dokunulmazlığı kapsamı.

Practice More

Bakanların görev suçlarından dolayı Yüce Divan'a sevk edilebilmesi için TBMM'de gereken üye tamsayısı oranlarını tekrar ediniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 173Question →

Kamu idaresinin işleyişinde asli düzenleyici yetki yasama organına ait olmakla birlikte, yürütme ve idare makamları da üst normlara dayanarak kural koyabilmektedir. Güncel anayasal düzenlemeler ışığında, idarenin temel düzenleyici işlemlerinden biri olan yönetmeliklere ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken hatalıdır?

Kamu idaresi hiyerarşisinde önemli görevler ifa eden Emniyet Genel Müdürlüğü ve Diyanet İşleri Başkanlığı gibi kurumlar, hizmet gerekleri doğrultusunda doğrudan kendi adlarına yönetmelik çıkarma yetkisine sahiptir.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçişle birlikte, kanunların uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla Cumhurbaşkanına da yönetmelik çıkarma yetkisi tanınmıştır.

İdare tarafından yürürlüğe konulan yönetmeliklerin tümünün Resmî Gazete’de yayımlanarak ilan edilmesi anayasal bir zorunluluk değildir; hangi yönetmeliklerin yayımlanacağı kanunla düzenlenir.

Bir idari kurumun anayasal olarak yönetmelik ihdas edebilmesi için Cumhurbaşkanlığı veya bakanlık statüsünde olmaması durumunda, muhakkak kamu tüzel kişiliğine sahip olması şarttır.

Yürütme organının yapısında yapılan sistem değişikliği neticesinde, Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu lağvedildiği için bu kurullara ait olan yönetmelik çıkarma yetkisi de anayasal düzlemden kalkmıştır.

Show answer & explanation

Answer: Kamu idaresi hiyerarşisinde önemli görevler ifa eden Emniyet Genel Müdürlüğü ve Diyanet İşleri Başkanlığı gibi kurumlar, hizmet gerekleri doğrultusunda doğrudan kendi adlarına yönetmelik çıkarma yetkisine sahiptir.

Answer

Emniyet Genel Müdürlüğü ve Diyanet İşleri Başkanlığı gibi birimlerin kendi adlarına yönetmelik çıkarabileceğini belirten ifade yanlıştır.

Doğru cevap olan hatalı ifade, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Diyanet İşleri Başkanlığının yönetmelik çıkarabileceğini öne süren seçenektir. Anayasa açıkça yönetmelik çıkarma yetkisini Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve 'kamu tüzel kişileri' ile sınırlandırmıştır. Kamu tüzel kişiliğine sahip olmayan hiçbir kurum, hizmetin niteliği ne olursa olsun kendi adına yönetmelik ihdas edemez.

Step-by-Step Solution

Yönetmelik çıkarma yetkisine sahip anayasal makamları tespit et.

Anayasa'ya göre yönetmelikleri yalnızca Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri çıkarabilir.

Yetki kuralları dar yorumlanır ve Anayasa'da açıkça sayılmayan makamlar asli düzenleyici işlem yapamaz.

Seçeneklerde sayılan Emniyet Genel Müdürlüğü ve Diyanet İşleri Başkanlığının hukuki statülerini değerlendir.

Bu kurumlar, genel idare (Devlet tüzel kişiliği) içinde yer alan, kendilerine ait ayrı bir 'kamu tüzel kişiliği' bulunmayan kurumlardır.

Kamu tüzel kişiliği bulunmayan idari birimler Anayasal yetki tanımına uymadıkları için doğrudan yönetmelik çıkaramazlar; ilgili oldukları bakanlık üzerinden (İçişleri Bakanlığı vb.) düzenleme yapılması gerekir.

Yönetmeliklerin yayım kurallarını ve 2017 değişikliklerinin etkilerini doğrula.

Cumhurbaşkanına yetki verilmesi, Başbakanlığın yetkisinin kalkması ve tüm yönetmeliklerin Resmî Gazete'de yayımlanma zorunluluğunun olmaması ifadeleri anayasal olarak doğrudur.

Soru bizden hatalı olan bilgiyi istemektedir, bu nedenle idari birimlerin statülerini yanlış değerlendiren seçenek işaretlenmelidir.

Key Concept

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi ve Kamu Tüzel Kişiliği Şartı

Question 174Question →

1982 Anayasası'nda yer alan Cumhurbaşkanının nitelikleri, aday gösterilmesi ve seçimine ilişkin hükümler çerçevesinde, aşağıdaki durumlardan hangisi hukuken mümkündür?

Son milletvekili genel seçimlerinde geçerli oyların yüzde 6'sını almış ancak TBMM'de siyasi parti grubu bulunmayan bir siyasi partinin, 42 yaşındaki yükseköğrenim mezunu bir Türk vatandaşını aday göstermesi

TBMM'de 15 milletvekili bulunan bir siyasi partinin, kendi meclis grubu kararıyla 50 yaşındaki yükseköğrenim mezunu bir kişiyi Cumhurbaşkanı adayı olarak belirlemesi

Yüz bin seçmenin imza toplayarak oluşturduğu yazılı teklifle, 45 yaşındaki lise mezunu bir Türk vatandaşının Cumhurbaşkanı adayı olarak Yüksek Seçim Kuruluna bildirilmesi

Son milletvekili genel seçimlerinde aldıkları geçerli oyların toplamı yüzde 3 olan üç siyasi partinin ortak kararıyla, 48 yaşındaki yükseköğrenim mezunu bir adayın gösterilmesi

İlk oylamada hiçbir adayın salt çoğunluğu sağlayamaması üzerine yapılacak ikinci oylamaya, siyasi parti gruplarının ortak uzlaşısıyla ilk turda yer almayan yeni bir adayın dahil edilmesi

Show answer & explanation

Answer: Son milletvekili genel seçimlerinde geçerli oyların yüzde 6'sını almış ancak TBMM'de siyasi parti grubu bulunmayan bir siyasi partinin, 42 yaşındaki yükseköğrenim mezunu bir Türk vatandaşını aday göstermesi

Answer

Son milletvekili genel seçimlerinde geçerli oyların yüzde 6'sını almış ancak mecliste grubu olmayan bir siyasi partinin, 42 yaşında yükseköğrenim mezunu bir kişiyi aday göstermesini ifade eden durumdur.

1982 Anayasası'nın 101. maddesine göre Cumhurbaşkanlığına aday gösterebilmek için siyasi partilerin son milletvekili genel seçimlerinde tek başına veya birlikte geçerli oyların en az yüzde 5'ini almış olması yeterlidir; TBMM'de grup kurma zorunlulukları yoktur. Ayrıca aday gösterilen kişinin 40 yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış ve Türk vatandaşı olması gerekmektedir. Yüzde 6 oy almış bir partinin 42 yaşındaki yükseköğrenim mezunu birini aday göstermesi tüm anayasal şartları eksiksiz karşılar.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanı seçilebilme yeterliliklerini (niteliklerini) analiz et.

Adayın 40 yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış ve milletvekili seçilme yeterliliğine sahip bir Türk vatandaşı olması gerektiği tespit edilir.

Seçeneklerdeki aday profillerinin anayasaya uygunluğunu denetlemek için.

Cumhurbaşkanlığına aday gösterme usullerini belirle.

Siyasi parti grupları (en az 20 milletvekili), tek başına veya birlikte son seçimde geçerli oyların en az yüzde 5'ini alan partiler ve en az 100 bin seçmen aday gösterebilir.

Seçeneklerdeki aday gösteren mercilerin yetkili olup olmadığını anlamak için.

Seçim süreci kurallarını kontrol et.

İlk turda salt çoğunluk sağlanamazsa ikinci tura sadece ilk turda en çok oyu alan iki adayın katılabileceği, yeni aday eklenemeyeceği kuralı hatırlanır.

İkinci oylamaya ilişkin senaryoların geçerliliğini teyit etmek için.

Kuralları seçeneklere uygula ve hukuken geçerli tek durumu bul.

Yüzde 5 barajını geçen (%6 alan) partinin 40 yaşını doldurmuş yükseköğrenim mezunu birini aday göstermesi tüm kurallara uygundur.

Soruda istenen hukuken mümkün olan tek durumu kesinleştirmek için.

Key Concept

Cumhurbaşkanı Aday Gösterme Usulleri ve Nitelikleri

Question 175Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen bir kanun, yayımlanması için Cumhurbaşkanına gönderilmiştir. Cumhurbaşkanı yaptığı incelemede, kanunun bazı hükümlerinin kamu yararına ve Anayasa'ya aykırı olduğu sonucuna varmıştır.

1982 Anayasası'na göre, bu aşamada Cumhurbaşkanının kanunlar üzerindeki yetkileri ve izleyeceği usulle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

İlgili kanun bir bütçe kanunu ise, Cumhurbaşkanı aykırılık tespit etse dahi bu kanunu bir daha görüşülmek üzere TBMM'ye geri gönderemez.

Cumhurbaşkanı, kanunun yayımlanmasını uygun bulmadığı kısımlarını, gerekçesiyle birlikte on beş gün içinde bir daha görüşülmek üzere TBMM'ye iade eder.

Cumhurbaşkanının iade ettiği kanun, TBMM tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğuyla aynen kabul edilirse, Cumhurbaşkanı kanunu yayımlamakla yükümlüdür.

TBMM, iade edilen kanunda yeni bir değişiklik yaparak kanunu kabul ederse, Cumhurbaşkanı bu değiştirilmiş kanunu tekrar Meclise geri gönderebilir.

Cumhurbaşkanı, TBMM'nin üye tamsayısının salt çoğunluğuyla aynen kabul ettiği olağan kanunu yayımlamaktan imtina ederek doğrudan halkoylamasına (referanduma) sunabilir.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı, TBMM'nin üye tamsayısının salt çoğunluğuyla aynen kabul ettiği olağan kanunu yayımlamaktan imtina ederek doğrudan halkoylamasına (referanduma) sunabilir.

Answer

Cumhurbaşkanının, TBMM tarafından aynen kabul edilen olağan kanunları yayımlamak yerine halkoylamasına (referanduma) sunma yetkisi bulunduğunu belirten ifade yanlıştır.

Seçenekte ifade edilen 'doğrudan halkoylamasına (referanduma) sunma' yetkisi, olağan kanunlar için geçerli değildir. 1982 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanının referanduma götürme yetkisi yalnızca Anayasa değişikliği kanunları için söz konusudur. Türkiye Büyük Millet Meclisi, geri gönderilen olağan bir kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (en az 301 milletvekili) aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlamak zorundadır.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanının kanunları onaylama ve iade (veto) sürecini düzenleyen 1982 Anayasası kurallarını analiz etmek.

Cumhurbaşkanı 15 gün içinde kanunu yayımlar veya iade eder. Bütçe kanunları iade edilemez.

Sürecin genel işleyişini ve istisnalarını tespit etmek için.

Meclisin iade edilen kanunu tekrar görüşmesi ve Cumhurbaşkanının bu aşamadaki zorunluluklarını belirlemek.

Meclis, iade edilen metni üye tamsayısının salt çoğunluğu (en az 301) ile aynen kabul ederse Cumhurbaşkanı kanunu yayımlamak zorundadır. Değişiklik yaparsa süreç baştan işler.

Aynen kabul durumunda Cumhurbaşkanının takdir yetkisinin (veto hakkının) sona erdiğini göstermek için.

Referandum (halkoylaması) yetkisinin anayasal sınırlarını değerlendirmek.

Cumhurbaşkanı sadece Anayasa değişikliği hakkındaki kanunları referanduma sunabilir, olağan kanunlar için böyle bir mekanizma yoktur.

Seçeneklerdeki çeldirici ifadenin anayasal olarak imkansız olduğunu kesinleştirmek için.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Kanunları Geri Gönderme (Veto) Yetkisi ve Sınırları

Question 176Question →

Görevdeki bir devlet başkanının cezai sorumluluğuna ilişkin anayasal süreçler, sistemin kilitlenme riskleri ile hesap verebilirlik ilkeleri arasında bir denge kurmayı amaçlar. Yürürlükteki anayasal hükümler çerçevesinde, bir Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu kapsamında işletilecek meclis soruşturması usulü ve bu sürecin anayasal statüsüne etkileri dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken isabetlidir?

Cumhurbaşkanının yasama organı seçimlerini yenileme yetkisine getirilen kısıtlama, meclis soruşturması açılması yönünde önerge verildiği gün değil; Genel Kurulca soruşturma açılmasına karar verildiği an itibarıyla hüküm ifade eder.

Cumhurbaşkanının Yüce Divana sevk edilebilmesi için üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun açık oyu aranır ve sevk kararıyla birlikte Cumhurbaşkanlık makamı yargılama sonuna kadar vekâleten yönetilir.

Sorumluluk rejimi yalnızca görevle ilgili suçları kapsamakta olup, Cumhurbaşkanının kişisel suçlarına ilişkin iddialarda meclis soruşturması açılamaz, genel adli yargı mercilerince doğrudan işlem yapılır.

Yüce Divan sıfatıyla yapılacak yargılama sonucunda Cumhurbaşkanı hakkında verilecek her türlü mahkûmiyet kararı görevin kendiliğinden sona ermesine ve yerine Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanının vekâlet etmesine yol açar.

Soruşturma açılmasına dair önergenin üye tamsayısının salt çoğunluğuyla kabul edilmesinin ardından kurulan Soruşturma Komisyonu raporu bağlayıcı nitelikte olup, Meclis bu raporun aksine bir kararla Yüce Divana sevk işlemini reddedemez.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanının yasama organı seçimlerini yenileme yetkisine getirilen kısıtlama, meclis soruşturması açılması yönünde önerge verildiği gün değil; Genel Kurulca soruşturma açılmasına karar verildiği an itibarıyla hüküm ifade eder.

Answer

Doğru seçenek, Cumhurbaşkanının seçimleri yenileme yetkisinin soruşturma açılmasına karar verildiği an ortadan kalktığını belirten ifadedir.

Anayasa'nın 105. maddesine göre Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesi kararı alma yetkisi, salt bir soruşturma önergesi verilmesiyle (301 imza) sınırlandırılamaz. Bu anayasal kısıtlama, TBMM Genel Kurulunda üye tamsayısının beşte üçü (360) ile bizzat 'soruşturma açılmasına karar verildiği' an itibarıyla başlar. Bu kural, keyfi önergelerle devletin başının seçim kararı almasının engellenmesini önlemek için getirilmiş hassas bir dengedir.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğuna ilişkin suç kapsamını belirleme.

2017 değişikliği ile Cumhurbaşkanı, sadece vatana ihanetten değil, görevle ilgili veya kişisel 'herhangi bir suçtan' dolayı meclis soruşturmasına tabi tutulabilir.

Eski parlamenter sistemden (1982 ilk hali) Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçişin yarattığı hukuki farkı tespit etmek.

Meclis soruşturması sürecindeki karar yeter sayılarını ve oylama usullerini analiz etme.

Önerge için salt çoğunluk (301), soruşturma açılması için beşte üç gizli oy (360), Yüce Divan'a sevk için üçte iki gizli oy (400) gereklidir.

Sürecin işletilmesindeki anayasal çoğunluk şartlarının ve gizlilik kuralının doğru uygulanıp uygulanmadığını kontrol etmek.

Sürecin Cumhurbaşkanının görev ve yetkilerine etkisini değerlendirme.

Önerge verilmesi yetkileri etkilemez ancak soruşturma açılmasına karar verilirse seçimleri yenileme yetkisi durur. Yüce Divan'a sevk görevi askıya almaz. Görev, ancak seçilmeye engel bir suçtan mahkûmiyet halinde sona erer ve yerine Cumhurbaşkanı Yardımcısı vekâlet eder.

Soruşturma sürecinin hangi aşamasında yürütme organının anayasal yetkilerinin kısıtlandığını kesin olarak tespit etmek.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Yüce Divan Sürecinin Hukuki Sonuçları

Question 177Question →

Türkiye Cumhuriyeti'nin milli güvenlik politikalarının belirlenmesi ve silahlı kuvvetlerin teşkilat yapısı, yürürlükteki anayasal metinde özel olarak düzenlenmiş ve son yıllarda Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne uyumlu hale getirilmiştir.

Buna göre, yürütme organının temel unsurlarından olan Milli Savunma teşkilatı ve Milli Güvenlik Kurulu (MGK) yapılanması hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Savaş halinde Cumhurbaşkanlığı namına Genelkurmay Başkanı tarafından yerine getirilen Başkomutanlık makamı, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığının ayrılmaz bir parçasıdır ve doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir.

Milli güvenliğin tesis edilmesinden ve silahlı kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından dolayı yürütme yetkisini elinde bulunduran Cumhurbaşkanı, doğrudan Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı sorumludur.

Silahlı Kuvvetlerin komutanı olan ve Cumhurbaşkanı tarafından atanan Genelkurmay Başkanı, anayasal düzenleme gereğince görev ve yetkilerinden dolayı Milli Savunma Bakanına karşı sorumludur.

Milli Güvenlik Kurulu toplantılarının gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları, ilgili bakanlar, Genelkurmay Başkanı ve iç güvenliğin asli unsuru olan Jandarma Genel Komutanının önerileri dikkate alınarak bizzat Cumhurbaşkanınca düzenlenir.

Cumhurbaşkanının başkanlığında olağan olarak iki ayda bir toplanan Milli Güvenlik Kurulunun oturumlarına, Cumhurbaşkanının katılamadığı zorunlu durumlarda Cumhurbaşkanı yardımcısı başkanlık eder.

Show answer & explanation

Answer: Milli Güvenlik Kurulu toplantılarının gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları, ilgili bakanlar, Genelkurmay Başkanı ve iç güvenliğin asli unsuru olan Jandarma Genel Komutanının önerileri dikkate alınarak bizzat Cumhurbaşkanınca düzenlenir.

Answer

Jandarma Genel Komutanının MGK gündeminin belirlenmesinde öneri yetkisine sahip olduğunu belirten seçenek yanlıştır.

Milli Güvenlik Kurulu (MGK) gündemi, 1982 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı ile ilgili bakanların önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca düzenlenir. Jandarma Genel Komutanının kurul gündeminin belirlenmesinde herhangi bir anayasal öneri yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla, Jandarma Genel Komutanının öneri yetkisine sahip olduğunu belirten ifade anayasaya açıkça aykırıdır.

Step-by-Step Solution

Seçeneklerde yer alan Başkomutanlık makamının temsil ve kullanım usullerini incelemek.

Başkomutanlığın TBMM'nin manevi varlığından ayrılamadığı ve Cumhurbaşkanınca temsil edildiği, savaşta ise Genelkurmay Başkanınca yerine getirildiği tespit edilir. Bu ifade doğrudur.

Anayasanın 117. maddesi açıkça bu kuralı düzenlemektedir.

Cumhurbaşkanının ve Genelkurmay Başkanının hukuki ve siyasi sorumluluklarını değerlendirmek.

Cumhurbaşkanının TBMM'ye karşı, Genelkurmay Başkanının ise Milli Savunma Bakanına karşı sorumlu olduğu görülür. Bu ifadeler güncel anayasa hükümleridir ve doğrudur.

Anayasa değişiklikleri ile Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminin yürütme yapısı bu şekilde kurgulanmıştır.

Milli Güvenlik Kurulu'nun toplanma usulü ve gündeminin belirlenme şartlarını analiz etmek.

MGK'ya Cumhurbaşkanının yokluğunda Cumhurbaşkanı yardımcısının başkanlık edeceği kuralı doğrudur. Ancak gündemin belirlenmesinde Jandarma Genel Komutanının önerisinin dikkate alınacağı ifadesi yanlıştır.

Jandarma Genel Komutanı anayasa değişikliği ile MGK üyeliğinden çıkarılmıştır ve gündem belirleme sürecinde anayasal bir rolü kalmamıştır.

Key Concept

Milli Güvenlik Kurulunun Yapısı ve Milli Savunma Teşkilatı

Question 178Question →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan değişikliklerle yürütme yetkisi ve görevi tek başına Cumhurbaşkanına verilmiş olup Cumhurbaşkanının anayasal görevleri 104. maddede tek başlık altında toplanmıştır. Ancak anayasa hukuku doktrininde bu görevler, ilgili oldukları devlet erki dikkate alınarak tasnif edilmeye devam etmektedir.

Buna göre Cumhurbaşkanına ait;
I. Kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün iptali için Anayasa Mahkemesinde iptal davası açmak,
II. Milletlerarası antlaşmaları onaylamak ve yayımlamak,
III. Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunları gerekli gördüğü takdirde halkoyuna sunmak,
IV. Kanunların uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarmak

yetkilerinden hangileri "yasama" fonksiyonu ile ilgili görevleri kapsamında değerlendirilir?

Yalnız III

I ve III

II ve IV

I, III ve IV

II, III ve IV

Show answer & explanation

Answer: I ve III

Answer

İptal davası açmak (I) ve anayasa değişikliklerini halkoyuna sunmak (III) Cumhurbaşkanının yasama ile ilgili görevlerindendir.

Cumhurbaşkanının Anayasa Mahkemesinde iptal davası açması norm denetimini başlattığı için, anayasa değişikliklerini halkoyuna sunması ise anayasal yasama sürecine doğrudan katılım sağladığı için doktrinde yasama fonksiyonuna ilişkin yetkiler olarak tasnif edilir.

Step-by-Step Solution

I. öncülün değerlendirilmesi

İptal davası açmak yasama fonksiyonu ile ilgilidir.

Cumhurbaşkanının kanunlar ve meclis içtüzüğü aleyhine iptal davası açması, yasama işlemlerinin anayasaya uygunluğunun denetimi sürecini başlattığı için doktrinde yasama görevi kabul edilir.

II. öncülün değerlendirilmesi

Milletlerarası antlaşmaları onaylamak yürütme fonksiyonu ile ilgilidir.

TBMM'nin antlaşmayı 'uygun bulma kanunu' ile onaylaması bir yasama işlemiyken, Cumhurbaşkanının uluslararası alanda devleti temsilen bu antlaşmayı bizzat onaylaması ve yayımlaması yürütme işlemidir.

III. öncülün değerlendirilmesi

Anayasa değişikliklerini halkoyuna sunmak yasama fonksiyonu ile ilgilidir.

Anayasa yapım ve değiştirme süreci asli ve tali kurucu iktidarın yasama faaliyetidir. Cumhurbaşkanının bu kanunları referanduma götürmesi doğrudan yasama sürecinin bir parçasıdır.

IV. öncülün değerlendirilmesi

Yönetmelik çıkarmak yürütme fonksiyonu ile ilgilidir.

Yönetmelikler, kanunların uygulanmasını sağlamak amacıyla idare makamlarınca çıkarılan idari (yürütmeye dair) düzenleyici işlemlerdir.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Görevlerinin Fonksiyonel Tasnifi

Estimated Time:1m 30s

Question 179Question →

1982 Anayasası’nın güncel hükümlerine göre, Cumhurbaşkanının nitelikleri, seçimi ve aday gösterilme usulleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanı seçilebilmek için kırk yaşını doldurmuş olmak, yükseköğrenim görmek ve milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak zorunludur.

Siyasi parti grupları ile en az yüz bin seçmen, gerekli şartları taşıyan kişileri doğrudan Cumhurbaşkanlığına aday olarak teklif edebilir.

Son milletvekili genel seçimlerinde tek başına veya diğer partilerle birlikte geçerli oyların en az yüzde beşini alan siyasi partiler aday gösterebilir.

Cumhurbaşkanı seçilen kişinin, daha önce Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi olması durumunda milletvekilliği sıfatı sona erer.

Seçilen Cumhurbaşkanının makamın tarafsızlık ilkesi gereğince, göreve başladığı andan itibaren varsa siyasi partisiyle olan ilişiği kesilir.

Show answer & explanation

Answer: Seçilen Cumhurbaşkanının makamın tarafsızlık ilkesi gereğince, göreve başladığı andan itibaren varsa siyasi partisiyle olan ilişiği kesilir.

Answer

Seçilen Cumhurbaşkanının siyasi partisiyle ilişiğinin kesileceğine dair ifadenin yer aldığı seçenek yanlıştır.

2017 yılında yapılan anayasa değişikliği ile Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçilmiş ve 1982 Anayasası'nın 101. maddesinde yer alan 'Cumhurbaşkanı seçilenin, varsa partisi ile ilişiği kesilir' hükmü metinden tamamen çıkarılmıştır. Güncel anayasal düzende Cumhurbaşkanının bir siyasi partiye üye olması veya partisinin genel başkanlığını yürütmesi önünde herhangi bir hukuki engel bulunmamaktadır. Dolayısıyla, tarafsızlık gerekçesiyle ilişiğin kesileceğini belirten ifade yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1982 Anayasası'nın 101. maddesinde yer alan Cumhurbaşkanının nitelikleri ve adaylık şartları incelenir.

40 yaşını doldurma, yükseköğrenim mezunu olma ve milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olma şartlarının anayasal bir zorunluluk olduğu doğrulanır.

Seçeneklerdeki adaylık ve nitelik şartlarının geçerliliğini teyit etmek için.

Aday gösterebilecek makam ve gruplar anayasal hükümler çerçevesinde değerlendirilir.

Siyasi parti gruplarının, tek başına veya birlikte %5 oy alan partilerin ve en az 100 bin seçmenin aday gösterebileceği kuralı doğrulanır.

Aday gösterme usullerine dair ifadelerin doğruluğunu kontrol etmek için.

Cumhurbaşkanı seçilmenin hukuki sonuçları, özellikle 2017 anayasa değişikliği ekseninde analiz edilir.

Seçilen kişinin milletvekilliğinin sona ereceği, ancak 'partisiyle ilişiğinin kesileceği' kuralının 2017'de kaldırıldığı tespit edilir.

Eski parlamenter sistem alışkanlıkları ile Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi kurallarını birbirinden ayırmak için.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Cumhurbaşkanının Siyasi Parti Üyeliği

Question 180Question →

Cumhurbaşkanı, olağan dönemde çıkardığı bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesi (CBK) ile yeni bir kamu kurumu kurmuş, bu kurum personelinin sendika kurma hakkına (sosyal hak) ilişkin detaylı düzenlemeler yapmış ve kurum yöneticilerinin siyasi partilere üye olmalarını yasaklayan hükümler sevk etmiştir. Kararnamenin yürürlüğe girmesinden bir süre sonra, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) söz konusu kurumun teşkilat yapısı ve personel rejimini bütünüyle düzenleyen yeni bir kanun kabul etmiştir.

1982 Anayasası'nın Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine ilişkin hükümleri dikkate alındığında, bu olayla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

CBK'nın siyasi partilere üye olma yasağı getiren hükmü, olağan CBK'larla siyasi hakların düzenlenemeyeceği kuralına aykırıdır; TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda ise CBK'nın söz konusu kurumu düzenleyen hükümleri Anayasa Mahkemesi kararına gerek kalmaksızın kendiliğinden hükümsüz hâle gelir.

Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile kanunlar normlar hiyerarşisinde eşdeğer kabul edildiğinden uyuşmazlık 'sonraki norm' ilkesiyle çözülür ve CBK'nın yürürlükten kalkması için Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmesi zorunludur.

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile temel hak ve hürriyetlerin hiçbir alt kategorisi düzenlenemeyeceğinden, kararnamedeki sendika kurma hakkına ilişkin bölüm baştan itibaren yok hükmündedir ve denetimi Danıştay tarafından yapılır.

Kamu tüzel kişiliği kurma yetkisi Anayasa'da münhasıran kanuna ayrılmış bir alan olduğundan CBK ile yapılamaz; ayrıca bu düzenlemeye karşı tıpkı olağanüstü hâl (OHAL) Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde olduğu gibi anayasaya uygunluk denetimi talep edilemez.

TBMM'nin sonradan çıkardığı kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesi arasında hüküm uyuşmazlığı bulunması hâlinde, yürütme alanına ilişkin konularda CBK öncelikli olarak uygulanır ve bu çatışmanın nihai çözüm mercii Uyuşmazlık Mahkemesidir.

Show answer & explanation

Answer: CBK'nın siyasi partilere üye olma yasağı getiren hükmü, olağan CBK'larla siyasi hakların düzenlenemeyeceği kuralına aykırıdır; TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda ise CBK'nın söz konusu kurumu düzenleyen hükümleri Anayasa Mahkemesi kararına gerek kalmaksızın kendiliğinden hükümsüz hâle gelir.

Answer

Olağan CBK'larla siyasi hakların düzenlenemeyeceğini ve TBMM aynı konuda kanun çıkardığında CBK'nın iptal kararına gerek olmaksızın kendiliğinden hükümsüz hâle geleceğini belirten ifadedir.

1982 Anayasası'nın 104. maddesine göre Cumhurbaşkanı, olağan dönemde çıkaracağı CBK'lar ile Anayasa'nın sosyal ve ekonomik haklarını düzenleyebilir ancak siyasi hakları (parti üyeliği gibi) düzenleyemez. Dolayısıyla siyasi parti yasağı getiren hüküm konu unsuru bakımından Anayasa'ya aykırıdır. Ayrıca yine aynı maddeye göre, TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, Anayasa Mahkemesinin bir iptal kararına gerek kalmaksızın otomatik olarak hükümsüz hâle gelir.

Step-by-Step Solution

CBK'nın içerdiği konuların Anayasa'ya uygunluğunu değerlendir.

Sendika kurma hakkı (sosyal hak) olağan CBK ile düzenlenebilirken, siyasi partiye üye olma (siyasi hak) olağan CBK ile düzenlenemez.

1982 Anayasası Madde 104 uyarınca olağan CBK'lar ile yalnızca sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilir; kişi hakları ve siyasi haklar düzenlenemez.

TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarmasının CBK üzerindeki etkisini tespit et.

CBK, Anayasa Mahkemesinin herhangi bir kararına ihtiyaç duyulmaksızın kendiliğinden hükümsüz hâle gelir.

Anayasa Madde 104'te 'Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir' hükmü amirdir.

Yeni bir kamu kurumu kurulmasının hukuki geçerliliğini kontrol et.

CBK ile kamu tüzel kişiliği kurulması hukuka uygundur.

2017 değişikliğiyle Anayasa Madde 123'te kamu tüzel kişiliğinin kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulabileceği açıkça belirtilmiştir.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Konu Sınırı ve Hukuki Statüsü

Estimated Time:2m 0s

PreviousPage 9 / 11Next

Yürütme

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer