İdarenin Sorumluluğu

Bir büyükşehir belediyesi, ana arterlerden birinde yürüttüğü yol yenileme çalışması kapsamında çalışma alanını emniyet şeritleriyle kapatmış, yanıp sönen ışıklı uyarı levhaları yerleştirmiş ve gece boyunca güvenliği sağlaması için nöbetçi bir personel görevlendirmiştir. Ancak bir sürücü, trafik kurallarını ihlal ederek aşırı hız yapmış ve tüm uyarı levhalarına rağmen emniyet şeritlerini aşarak çalışma alanına girmiş, kazılan çukura düşerek aracında ağır hasar meydana gelmesine neden olmuştur.

İdare hukuku ilkeleri uyarınca, bu olayda idarenin tazminat sorumluluğundan kurtulması veya sorumluluğunun azalması aşağıdakilerden hangisi ile doğrudan ilişkilidir?

İşletme ruhsatı almadan faaliyet gösteren bir kafeteryanın, belediye tarafından yürütülen planlı bir yol genişletme çalışması sırasında girişinin bir ay süreyle kapanması sonucunda işletme sahibi kazanç kaybına uğramıştır. İşletme sahibinin bu kaybın tazmini talebiyle açtığı tam yargı davasında, idarenin tazminat sorumluluğuna gidilememesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

İdare tarafından işletilen bir yüksek basınçlı doğal gaz iletim hattında, periyodik bakımların eksiksiz yapılmasına ve tüm güvenlik sistemlerinin faal olmasına rağmen, metal yorgunluğuna bağlı ani bir sızıntı sonucu patlama meydana gelmiştir. Bu patlama nedeniyle çevredeki özel mülkiyete ait araçlarda ve binalarda maddi zarar oluşmuştur. İdarenin denetim ve gözetim görevinde herhangi bir ihmalinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

Buna göre, idarenin meydana gelen bu zararı tazmin etmekle yükümlü tutulmasını sağlayan kusursuz sorumluluk ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

Türk hukukunda idarenin mali sorumluluk rejimi incelendiğinde; Anayasa'nın $125$. maddesindeki genel tazmin yükümlülüğü ile $129$. maddesindeki kamu görevlilerine karşı doğrudan dava açılamayacağına dair kuralın birleşmesiyle ortaya çıkan 'asli ve doğrudan sorumluluk' esası ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde teknisyen olarak görev yapan bir polis memuru, toplumsal olaylara müdahale aracının (TOMA) tazyikli su püskürtme sistemindeki bir arızayı gidermek için yürüttüğü test çalışması sırasında, sistemin mekanik bir hata sonucu aniden devreye girmesiyle ağır yaralanmıştır. Olayla ilgili yapılan incelemede; personelin eğitimli olduğu, tüm iş güvenliği kurallarına riayet ettiği, idarenin ise aracın periyodik bakımlarını zamanında yaptırdığı ve hizmetin işleyişinde herhangi bir aksama veya ihmalin bulunmadığı tespit edilmiştir. Buna göre, idarenin meydana gelen zarardan dolayı sorumlu tutulabilmesi için dayanılması gereken temel kusursuz sorumluluk ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

Bir devlet hastanesinde yatarak tedavi görmekte olan bir hastanın, hastaneye ziyaretçi kılığında giren ve hastaneyle herhangi bir kurumsal bağı bulunmayan bir üçüncü şahıs tarafından, aralarındaki kişisel husumet nedeniyle darp edilmesi sonucunda ağır yaralandığı bir olayda; idarenin giriş-çıkış kontrolleri gibi genel güvenlik önlemlerini makul düzeyde aldığı tespit edilmiştir. Mağdurun açtığı tam yargı davasında mahkemenin, idarenin tazminat sorumluluğunun bulunmadığına karar vermesinin temel hukuki dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu kurumu tarafından işletilen ve yüksek düzeyde teknolojik donanıma sahip olan bir enerji üretim tesisinde, tüm teknik bakımlar ve denetimler eksiksiz yapılmış olmasına rağmen, tesisin ana kumanda sistemindeki bir devrede o güne kadar dünya genelinde hiçbir bilimsel literatürde tanımlanmamış ve öngörülmesi teknik olarak imkânsız olan ani bir moleküler bozulma meydana gelmiştir. Bu arıza sonucunda tesiste bir patlama yaşanmış ve çevredeki yerleşim alanlarında maddi zarar oluşmuştur.

İdare hukukundaki sorumluluk ilkeleri ve illiyet bağı dikkate alındığında, bu olay ve idarenin tazminat yükümlülüğü hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir büyükşehir belediyesi, kent merkezindeki tarihi dokuyu korumak ve turizmi canlandırmak amacıyla, bütünüyle hukuka uygun bir meclis kararıyla belirli bir bölgeyi araç trafiğine kapatarak yayalaştırmıştır. Bu uygulama sonucunda bölgedeki esnafın büyük çoğunluğunun iş hacmi ve ticari kazancı artarken; sadece o bölgedeki çıkmaz bir sokakta faaliyet gösteren ve ağır vasıta girişi işinin doğası gereği zorunlu olan bir lojistik aktarma deposu, tek giriş yolunun kapatılması nedeniyle faaliyetlerini sürdüremez hale gelmiş ve ağır bir zarara uğramıştır. İdarenin bu olayda herhangi bir kusuru bulunmadığı ve işlemin kamu yararına olduğu sabit olduğuna göre, söz konusu zararın tazmin edilmesinde dayanılan kusursuz sorumluluk ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA) bünyesinde jeoloji mühendisi olarak görev yapan bir personelin, yüksek riskli bir sondaj bölgesinde yürüttüğü saha çalışmaları sırasında, idarenin her türlü iş sağlığı ve güvenliği önlemini almasına ve herhangi bir ihmali bulunmamasına karşın; yer altındaki öngörülemeyen bir tabaka kayması ve buna bağlı gaz sıkışması neticesinde yaralanması durumunda, söz konusu zararın tazmininde idarenin sorumluluğunun hukuki dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu kurumunda görev yapan uzman, haksız bir disiplin cezası sonucunda görevden uzaklaştırılmış ancak açtığı dava sonucunda mahkeme kararıyla görevine iade edilmiştir. İlgili personel; görevden ayrı kaldığı 8 aylık süreye ilişkin maaşlarının yanı sıra, eğer görevine devam etseydi katılabileceği yurt dışı görevlendirmelerinden elde etmeyi beklediği muhtemel harcırah gelirlerinin ve projelerden alabileceği varsayımsal primlerin de kendisine ödenmesini talep etmiştir. Mahkeme, personelin maaş ve özlük haklarına ilişkin taleplerini kabul etmiş; ancak harcırah ve prim taleplerini reddetmiştir.

İdare hukuku ilkeleri uyarınca, mahkemenin harcırah ve prim taleplerini reddetmesinin temel gerekçesi, idarenin sorumluluğu için aranan 'zarar' unsurunun hangi özelliğinin bu kalemlerde eksik olmasıdır?

İdare hukukunda idarenin mali sorumluluğunu ortadan kaldıran veya azaltan illiyet bağını kesen nedenlerden 'mücbir sebep', birçok yönüyle 'beklenmeyen hal' (kaza) ile benzerlik gösterse de yargı kararlarında bu iki kavramın birbirinden ayrılmasında 'dışsallık' kriteri esas alınmaktadır. Buna göre, mücbir sebebi beklenmeyen halden ayıran temel ayırıcı özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Emniyet Genel Müdürlüğü personelinin, silah kullanma yetkisi sınırları içerisinde ve teknik kurallara tam uyum sağlayarak gerçekleştirdiği bir takip operasyonu sırasında; kaçan şüphelinin aracını durdurmak amacıyla yere doğru kontrollü şekilde ateş etmesi, ancak merminin zeminden beklenmedik şekilde sekerek o sırada balkonunda bulunan bir vatandaşın yaralanmasına sebebiyet vermesi durumunda; idarenin eyleminde herhangi bir hukuka aykırılık veya ihmal (kusur) tespit edilememesine rağmen zararı tazmin etmekle yükümlü tutulması, aşağıdaki ilkelerden hangisinin doğrudan bir sonucudur?