İdarenin Sorumluluğu

Bir devlet üniversitesinin kampüsünde yer alan ve merkezi ısıtma sistemini sağlayan yüksek basınçlı buhar kazanının, tüm teknik bakımlarının zamanında ve eksiksiz yapılmış olmasına rağmen meydana gelen teknik bir arıza nedeniyle patlaması sonucunda, kampüs bitişiğindeki özel bir konutta ağır maddi hasar meydana gelmiştir. Yapılan incelemeler neticesinde idareye yüklenebilecek herhangi bir ihmal, tedbirsizlik veya hizmet kusuru tespit edilememiştir.

Buna göre, idarenin meydana gelen bu zarardan sorumlu tutulabilmesi için dayanılan kusursuz sorumluluk ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

İdare hukukunda idarenin bir eylemi sonucunda ortaya çıkan zararın tazmin edilebilmesi için bu zararın belli başlı niteliklere sahip olması gerekir. Kamu düzenini korumak amacıyla balık avlanmasının kesin olarak yasaklandığı bir bölgede izinsiz avlanan bir kişinin, bölgede devriye görevi yapan sahil güvenlik botunun kusurlu manevrası sonucu ağları parçalanmış ve kişi o gün elde etmeyi umduğu yaklaşık $25.000$ TL tutarındaki kazançtan mahrum kalmıştır.

Bu olayda idarenin, söz konusu kişinin "umulan kazanç kaybını" tazmin etmekle yükümlü tutulmaması, zararın aşağıdaki özelliklerinden hangisinin yokluğu ile doğrudan gerekçelendirilebilir?

TEİAŞ (Türkiye Elektrik İletim A.Ş.) tarafından işletilen bir yüksek gerilim hattında, şiddetli fırtına nedeniyle tellerin kopması sonucu yakındaki bir buğday tarlasında yangın çıkmış ve büyük çaplı maddi zarar meydana gelmiştir. Yapılan teknik incelemede, hattın tüm periyodik bakım ve kontrollerinin zamanında yapıldığı, personelin herhangi bir ihmalinin bulunmadığı ve tesisatın mevzuattaki standartlara tam uygun olduğu tespit edilmiştir.

İdarenin herhangi bir kusuru saptanmamasına rağmen, yürütülen faaliyetin niteliği gereği bu zararı tazmin etmekle yükümlü tutulması, aşağıdaki kusursuz sorumluluk ilkelerinden hangisi ile doğrudan ilişkilidir?

Bir trafik polisi, rutin bir denetim esnasında durdurduğu sürücünün, daha önce kendisini bir asayiş olayında amirlerine şikayet eden kişi olduğunu fark etmiştir. Polis memuru, sürücünün herhangi bir kural ihlali bulunmamasına rağmen, geçmişteki bu şahsi kırgınlığı nedeniyle yetkisini kötüye kullanarak gerçeğe aykırı bir tutanakla sürücüye en üst sınırdan para cezası kesmiş ve aracın haksız yere trafikten men edilmesine yol açmıştır. Sürücü, bu işlem nedeniyle maddi ve manevi zarara uğramıştır.

Buna göre, söz konusu olaydaki hukuki durum ve idarenin sorumluluk rejimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir kamu üniversitesinin laboratuvarı için yurt dışından ithal edilen hassas bir optik cihaz, gümrükteki geçici depolama alanında gümrük görevlilerinin hatalı istifleme yapması ve gerekli hassasiyeti göstermemesi sonucu devrilerek ağır hasar görmüştür. Cihazı ithal eden firma, bu hasarın yanı sıra cihazın zamanında kurulamaması nedeniyle bir sonraki ay almayı planladığı 'muhtemel ek projelerden mahrum kalacağını' da belirterek idareden tüm bu kayıplarının karşılanmasını talep etmektedir.

Bu olayda idarenin tazminat sorumluluğu ile zararın nitelikleri arasındaki ilişki bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Terör eylemleri veya anarşi gibi toplumsal olaylar neticesinde, failleri belirlenemeyen kolektif hareketler sonucu oluşan zararların idarece tazmin edilmesinde; idarenin eylemi ile zarar arasındaki bağın (illiyet bağı) durumu bakımından diğer kusursuz sorumluluk türlerinden ayrılan temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

İdare hukukunda "sosyal risk ilkesi" uyarınca idarenin sorumlu tutulabilmesi için zararın terör, anarşi veya toplumsal olaylar gibi kolektif ve anonim hareketlerden kaynaklanması gerekmektedir. Danıştay içtihatları ve 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun çerçevesinde uygulanan bu ilkeyi, "tehlike (risk) ilkesi" gibi diğer kusursuz sorumluluk hallerinden ayıran en temel yapısal özellik aşağıdakilerden hangisidir?

İdare, şehir merkezinde bulunan tarihi bir sütunlu yolu dış etkenlerden ve hava kirliliğinden korumak amacıyla, bütünüyle hukuka uygun bir kararla yapının çevresini şeffaf koruma panelleriyle kapatmıştır. Bu uygulama kamu yararı taşımasına ve mevzuata uygun gerçekleştirilmesine rağmen, panellerin konumu nedeniyle yol üzerindeki tescilli olmayan bir dükkanın girişi tamamen kapanmış ve işletme sahibi ticari faaliyetine devam edemez hale gelmiştir. İdarenin herhangi bir kusuru bulunmamasına rağmen, dükkan sahibinin uğradığı bu özel ve olağandışı zararın tazmin edilmesi gerektiğini savunan kusursuz sorumluluk ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

$1982$ Anayasası'nın $125$ ve $129$. maddelerinde düzenlenen idarenin mali sorumluluk rejiminin anayasal temelleri ve genel özellikleri göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

1982 Anayasası'nın 125. maddesinde yer alan "İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür." hükmü ile 129. maddesinde düzenlenen kamu görevlilerinin mali sorumluluğuna ilişkin esaslar birlikte değerlendirildiğinde, Türk hukukunda idarenin sorumluluk rejimi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen bir asayiş denetimi faaliyeti esnasında, kullanılan yüksek teknolojili insansız hava aracının (İHA), her türlü teknik bakımı yapılmış olmasına ve operatörün hiçbir ihmali bulunmamasına rağmen, havada aniden gelişen türbülans (beklenmeyen hal) neticesinde bir vatandaşın aracının üzerine düşerek maddi hasara yol açtığı tespit edilmiştir. İdare hukukundaki sorumluluk ilkeleri göz önüne alındığında, bu olayda idarenin tazminat sorumluluğu ve bu sorumluluğu etkileyen unsurlar hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Bir belediye sınırları içerisinde, imar planında 'dere yatağı ve taşkın alanı' olarak belirlenmiş bir bölgede kaçak olarak inşa edilen bir yapı hakkında belediye encümenince yıkım kararı alınmıştır. Ancak idare, aradan geçen altı yıl boyunca bu kararı uygulamamış, herhangi bir denetim yapmamış ve yapının kullanımına fiilen göz yummuştur. Bölgede meydana gelen yoğun yağışlar sonucu oluşan selde binanın yıkılması ve can kaybı yaşanması üzerine açılan tam yargı davasında, idarenin sorumluluğuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı bir il müdürlüğünde görev yapan veteriner hekim, köylerde yürütülen zorunlu şap aşısı programı kapsamında aşılama yaparken, bir büyükbaş hayvanın ani ve sert müdahalesi sonucu kolundan ciddi şekilde yaralanmıştır. Yapılan inceleme neticesinde; idarenin personele gerekli tüm koruyucu ekipmanı sağladığı, veteriner hekimin de tüm tıbbi ve teknik usullere uygun davrandığı, olayda kimsenin kusurunun bulunmadığı tespit edilmiştir. İdarenin herhangi bir kusurunun bulunmadığı bu olayda, personelin uğradığı zararın tazmin edilmesi idare hukukundaki hangi sorumluluk ilkesine dayanmaktadır?

Bir devlet üniversitesi hastanesinin nükleer tıp anabilim dalında, radyoaktif izotopların hazırlanması ve hastalara uygulanması sürecinde görevli olan bir sağlık teknikeri; tüm radyasyon güvenliği protokollerine harfiyen uyulmasına, gerekli koruyucu ekipmanların eksiksiz kullanılmasına ve cihazların periyodik bakımlarının zamanında yapılmış olmasına rağmen, yürüttüğü faaliyetin doğasından kaynaklanan kümülatif radyasyon etkisiyle bir meslek hastalığına yakalanmıştır. Yapılan incelemede idarenin organizasyonunda veya personelin kişisel tutumunda herhangi bir kusur bulunmadığı tespit edilmiştir.

İdarenin bu olaydan kaynaklanan zararı kusursuz sorumluluk esaslarına göre tazmin etme yükümlülüğünün temelinde yatan hukuki ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Vergi dairesi kayıtlarında yapılan bir veri girişi hatası sonucunda, hiçbir vergi borcu bulunmayan bir mükellefin banka hesaplarına e-haciz uygulanmış ve bu durum mükellefin ticari itibarının zedelenmesine yol açmıştır. Danıştay kararlarına göre, idarenin tutmakla yükümlü olduğu sicillerin ve kayıtların gerçeği yansıtmaması neticesinde bireylerin zarara uğraması, idarenin mali sorumluluğunu doğuran bir kusur olarak kabul edilmektedir.

Buna göre, söz konusu olayda ortaya çıkan hizmet kusuru, aşağıdaki görünüm biçimlerinden hangisinin kapsamında değerlendirilmelidir?

1982 Anayasası'nın 125. maddesinde yer alan genel sorumluluk ilkesi ile 129. maddesinin 5. fıkrasında düzenlenen kamu görevlilerinin sorumluluğuna ilişkin hüküm birlikte değerlendirildiğinde; Türk idare hukuku rejiminde idarenin mali sorumluluğunun niteliğine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken isabetli bir tespittir?

Bir belediyenin yürüttüğü yol yapım çalışması sahasında, çevre güvenliği amacıyla çekilen şeritlerin bir kısmının koptuğu ve uyarı levhalarının gece karanlığında fark edilmediği görülmüştür. Bu durumu fark etmesine rağmen kestirme bir geçiş arayan bir yayanın, belediye ekiplerince açılan ve üzeri açık bırakılarak etrafı yeterince aydınlatılmayan bir çukura düşerek ağır yaralanması üzerine idare aleyhine tam yargı davası açılmıştır. Bu olayda idarenin sorumluluğunun kurucu unsurları ve illiyet bağına ilişkin aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

İdare hukukunda, terör eylemleri ve toplumsal olaylar neticesinde ortaya çıkan anonim zararların tazmininde uygulanan "sosyal risk ilkesi"nin, klasik sorumluluk hukukundaki "illiyet bağı" (nedensellik bağı) kuralı ile ilişkisi bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Sahil Güvenlik Komutanlığı bünyesinde görev yapan bir arama-kurtarma dalgıcı, fırtınalı bir havada icra edilen bir operasyon sırasında, idarenin herhangi bir hizmet kusuru (ihmal, teçhizat eksikliği veya sevk-idare hatası) bulunmamasına rağmen, deniz şartlarının zorluğu nedeniyle kayalıklara çarparak yaralanmıştır. Yapılan incelemede, meydana gelen zarar ile yürütülen kamu hizmeti arasında doğrudan bir illiyet bağı olduğu saptanmıştır.

Buna göre, söz konusu zararın tazmininde idarenin kusursuz sorumluluğunun hangi ilkesine dayanılması gerekir?

Bir Sosyal Güvenlik Merkezi'nde görevli veri hazırlama ve kontrol işletmeni, emeklilik başvurusu yapan bir vatandaşın evraklarını incelediği sırada, bu kişinin geçmişte aralarında adli takibe konu olmuş şiddetli bir husumet bulunan eski bir komşusu olduğunu anlamıştır. Memur, intikam almak amacıyla vatandaşa ait güncel sigorta prim dökümlerini ve hizmet birleştirme belgelerini sistemden kasten silmiş ve fiziksel dosyayı imha ederek emeklilik sürecinin durmasına neden olmuştur. Bu olay sonucunda maddi zarara uğrayan vatandaşın hak arama yolu ve idarenin sorumluluğu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?