Dönem Sonu İşlemleri ve Mali Tablolar Practice Questions — KPSS Muhasebe

ABC Bankası'nın 2025 yılı dönem sonu işlemleriyle ilgili veriler aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

İşlem Türü	Başlangıç Tarihi	Tutar	Yıllık Faiz/Komisyon	Başlangıç Kuru
Vadeli Mevduat (YP)	01.12.2025	$500.000$ USD	$\%6$	$1$ USD = $32$ TL
Ticari Kredi (YP)	16.12.2025	$400.000$ USD	$\%8$	$1$ USD = $33$ TL
Teminat Mektubu (YP)	01.11.2025	$1.000.000$ USD	$\%2$	$1$ USD = $30$ TL

31.12.2025 tarihinde efektif döviz satış kuru $1$ USD = $35$ TL olarak belirlenmiştir. Banka, gün hesabında ayı $30$ , yılı $360$ gün kabul etmekte olup; faiz ve komisyon gelirlerinde BSMV ihmal edilecektir.

Bu verilere göre, bankanın dönem sonu değerleme ve kıstelyevm tahakkuk işlemleri sonucunda 2025 yılı dönem net kârı üzerindeki toplam etkisi kaç TL'dir?

-624.166,67

TL

4.375.833,33

TL

-1.324.166,67

TL

-536.666,67

TL

75.833,33

TL

Show answer & explanation

Answer: $-624.166,67$ TL

Answer

Bankanın dönem kârı üzerindeki net etkisi

-624.166,67

TL'dir (zarar yönünde).

Doğru yanıt olan seçenek, bankanın hem faiz/komisyon gelir ve giderlerini hem de anapara kur değerleme farklarını teknik kurallara uygun şekilde birleştirmektedir. Mevduat için hesaplanan faiz gideri (

87.500

TL) ve anapara kur zararı (

1.500.000

TL) negatif etki yaparken; kredi faizi (

46.666,67

TL), kredi anapara kur kârı (

800.000

TL) ve teminat mektubu komisyonu (

116.666,67

TL) pozitif etki yapmaktadır. Teminat mektubunun anapara değerlemesi ise nazım hesap kuralı gereği kâr/zarara dahil edilmemiştir.

Step-by-Step Solution

1

Vadeli mevduat faiz gider tahakkukunun hesaplanması

87.500

TL (Gider)

500.000 \times 0,06 \times (30/360) = 2.500

USD faiz tahakkuku oluşur. Dönem sonu kuruyla değerlendiğinde:

2.500 \times 35 = 87.500

TL.

2

Ticari kredi faiz gelir tahakkukunun hesaplanması

46.666,67

TL (Gelir)

400.000 \times 0,08 \times (15/360) = 1.333,33

USD faiz tahakkuku oluşur. Dönem sonu kuruyla değerlendiğinde:

1.333,33 \times 35 = 46.666,67

TL.

3

Teminat mektubu komisyon gelir tahakkukunun hesaplanması

116.666,67

TL (Gelir)

1.000.000 \times 0,02 \times (60/360) = 3.333,33

USD komisyon tahakkuku oluşur. Dönem sonu kuruyla değerlendiğinde:

3.333,33 \times 35 = 116.666,67

TL.

4

Bilanço içi hesapların anapara kur değerlemesinin yapılması

-700.000

TL (Net Kambiyo Zararı)

Mevduat değerleme zararı:

500.000 \times (35-32) = 1.500.000

TL. Kredi değerleme kârı:

400.000 \times (35-33) = 800.000

TL. Net:

800.000 - 1.500.000 = -700.000

TL.

5

Nazım hesap değerlemesinin analizi

0

TL (Kâr Etkisi Yok)

Teminat mektubu nazım hesaplarda izlenir. Kur artışı (

1.000.000 \times (35-30) = 5.000.000

TL) nazım hesaplarda karşılıklı artış yaratır ancak gelir tablosunu etkilemez.

6

Net kâr etkisinin toplanması

-624.166,67

TL

Net Etki = (Kredi Faizi + Komisyon) - (Mevduat Faizi + Net Kambiyo Zararı) =

(46.666,67 + 116.666,67) - (87.500 + 700.000) = -624.166,66

TL.

Key Concept

Banka muhasebesinde dönem sonu değerleme işlemlerinde, bilanço içi (aktif/pasif) kalemlerin kur farkları kambiyo kâr/zararı oluştururken, nazım hesapların değerlemesi kâr/zararı etkilemez. Ayrıca YP faiz tahakkukları da dönem sonu kuruyla TL'ye çevrilmelidir.

Hints

1

Bankanın kârını etkileyen kalemleri 'Faiz Gelir/Giderleri', 'Komisyon Gelirleri' ve 'Kambiyo Kâr/Zararları' olarak gruplandırın.

2

Nazım hesaplar (Bilanço dışı yükümlülükler) değerlemeye tabi tutulur ancak bu farklar gelir tablosuna aktarılmaz.

3

Yabancı para cinsinden tahakkuk eden faizleri hesapladıktan sonra, bu tutarları mutlaka 31 Aralık tarihindeki güncel kurla TL'ye çevirin.

Practice More

Banka Tek Düzen Hesap Planı'nda faiz tahakkuklarının izlendiği '180/280' veya '380/480' nolu hesapların işleyişini tekrar edin.

Alternative Method

Önce tüm kalemleri USD bazında netleştirip (

1.333,33 + 3.333,33 - 2.500 = 2.166,67

USD net gelir), bunu dönem sonu kuruyla çarpıp (

75.833,33

TL), üzerine anapara değerleme farklarını (

800.000 - 1.500.000

) ekleyerek de aynı sonuca ulaşabilirsiniz.

Estimated Time:4m 0s

Question 2Question →

Anadolu Bank, 11 Aralık 2025 tarihinde bir müşterisi lehine $100.000$ USD tutarında, $6$ ay vadeli ve yıllık $\%6$ faiz oranlı bir döviz tevdiat hesabı (DTH) açmıştır. İşlem tarihindeki döviz alış kuru $1$ USD = $32$ TL iken, 31.12.2025 tarihindeki dönem sonu değerleme kuru $1$ USD = $36$ TL olarak gerçekleşmiştir. Banka, faiz hesaplamalarında kıstelyevm (gün) esasına göre işlem yapmakta ve $1$ yılı $360$ gün kabul etmektedir. Buna göre, bankanın 31.12.2025 tarihinde yapacağı faiz tahakkuk kaydında 'Mevduat Faiz Giderleri' hesabına borç kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

12.000

10.667

18.000

6.000

12.600

Show answer & explanation

Answer: 12.000

Answer

12.000 TL tutarındaki faiz tahakkuku

Doğru cevap olan 12.000 TL, hesabın açıldığı tarihten yıl sonuna kadar geçen 20 günlük sürede biriken 333,33 USD tutarındaki faizin, yıl sonu değerleme kuru olan 36 TL ile çarpılması sonucu elde edilir. Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre bu tutar '740 Mevduat Faiz Giderleri' hesabına borç, '411 Birikmiş Faizler' hesabına alacak kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1

Dönem sonuna kadar geçen gün sayısını hesapla

31 - 11 = 20

gün

11 Aralık'ta açılan hesabın 31 Aralık dönem sonuna kadar olan kıstelyevm süresi belirlenmelidir.

2

USD cinsinden tahakkuk eden faiz tutarını hesapla

100.000 \times 0,06 \times \frac{20}{360} = 333,33

USD

Yıllık faiz oranı ve anapara üzerinden 20 günlük faiz yükü yabancı para cinsinden bulunur.

3

Dönem sonu kuru ile TL değerini hesapla

333,33 \times 36 = 12.000

TL

Dönem sonu işlemlerinde parasal kalemler (tahakkuk eden giderler dahil) dönem sonu cari kuru üzerinden değerlenmelidir.

Key Concept

Banka muhasebesinde yabancı para mevduatların dönem sonu faiz tahakkuku ve değerlemesi

Hints

1

Önce hesabın açılış tarihi ile dönem sonu arasındaki gerçek gün sayısını belirleyin.

2

USD cinsinden yıllık faizi bulup bunu 360'a bölerek günlük faize, ardından 20 günlük faize ulaşın.

3

Bulduğunuz yabancı para tutarını 31.12.2025 tarihindeki kur (36 TL) ile TL'ye çevirin.

Practice More

Vadeli mevduatın vade sonu geldiğinde (2026 yılında), 2025 yılından devreden tahakkukların nasıl kapatılacağını ve stopaj kesintisinin hangi tutar üzerinden yapılacağını inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Önce günlük faiz oranını TL bazında dönem sonu kuruyla hesaplayıp sonra gün sayısıyla çarpabilirsiniz:

(100.000 \times 36) \times (0,06 / 360) \times 20 = 12.000

TL.

Estimated Time:2m 30s

Question 3Question →

Bir ticari banka nezdinde $15$ Aralık $2025$ tarihinde bir müşteri tarafından $250.000$ EUR tutarında, $3$ ay vadeli ve yıllık $\%6$ basit faiz oranlı bir döviz tevdiat hesabı açılmıştır. Hesabın açıldığı tarihte EUR alış kuru $1$ EUR = $33,00$ TL iken; $31$ Aralık $2025$ tarihindeki değerleme kuru $1$ EUR = $34,50$ TL olarak belirlenmiştir.

Banka, faiz hesaplamalarında $360$ gün esasını ve kıstelyevm (gün esası) yöntemini uyguladığına göre, $31.12.2025$ tarihinde yapılacak dönem sonu işlemleri sonucunda bankanın gelir tablosuna yansıyacak net tutar ve bu tutarın niteliği aşağıdakilerden hangisidir?

352.000

TL Net Gelir

375.000

TL Net Gelir

398.000

TL Net Gelir

353.437,50

TL Net Gelir

23.000

TL Net Gider

Show answer & explanation

Answer: $352.000$ TL Net Gelir

Answer

352.000

TL Net Gelir tutarı, anapara değerlemesinden doğan

375.000

TL kambiyo karı ile işlemiş

23.000

TL faiz giderinin netleşmesiyle elde edilir.

Dönem sonunda banka, pasifindeki döviz borcunu (mevduat) cari kurla değerleyerek

375.000

TL kur farkı karı kaydeder. Aynı zamanda müşteriye olan

16

günlük faiz borcunu kıstelyevm esasına göre hesaplayarak

23.000

TL faiz gideri tahakkuk ettirir. Bu iki işlem netleştiğinde gelir tablosunda

352.000

TL net gelir etkisi oluşur.

Step-by-Step Solution

1

Anapara üzerindeki kur farkı karının hesaplanması

375.000

TL

250.000

EUR

\times

(

34,50

TL -

33,00

TL) =

375.000

TL Kambiyo Karı oluşur.

2

Dönem sonuna kadar (

15

Aralık -

31

Aralık) işlemiş faiz tutarının EUR cinsinden hesaplanması

666,67

EUR (yaklaşık)

16

günlük faiz işlemiştir. Formül: (

250.000 \times 0,06 \times 16) / 360 = 666,666...

EUR.

3

İşlemiş faizin dönem sonu kuruyla TL değerinin hesaplanması

23.000

TL

(

250.000 \times 0,06 \times 16 \times 34,50) / 360 = 23.000

TL Mevduat Faiz Gideri.

4

Gelir tablosuna yansıyacak net tutarın belirlenmesi

352.000

TL Gelir

375.000

TL (Gelir) -

23.000

TL (Gider) =

352.000

TL Net Gelir.

Key Concept

Banka muhasebesinde yabancı para mevduatların dönem sonunda hem kur değerlemesine (anapara) hem de kıstelyevm esasına göre faiz tahakkukuna tabi tutulması.

Hints

1

Dövizli işlemlerde dönem sonunda hem anaparanın kur değerlemesini yapmayı hem de vadesi gelmemiş faiz için tahakkuk kaydı açmayı unutmayın.

2

Kur farkını (

34,50 - 33,00

) doğrudan anapara ile çarpın. Faiz için ise

15

Aralık ile

31

Aralık arasındaki gün sayısını (

16

gün) doğru belirleyin.

3

Net gelir etkisi = (Anapara

\times

Kur Artışı) - (Anapara

\times

Faiz Oranı

\times

Gün /

360

\times

Dönem Sonu Kuru).

Practice More

Benzer bir işlemi yabancı para cinsinden verilen bir kredi (aktive yansıyan faiz geliri) için çözerek aktif ve pasif karakterli hesapların farkını inceleyin.

Estimated Time:2m 30s

Question 4Question →

Bir mevduat bankası, $21$ Aralık $2026$ tarihinde bir müşterisinden $60.000$ TL tutarında, $1$ ay vadeli ve yıllık $\%12$ basit faiz oranlı bir Türk lirası vadeli mevduat kabul etmiştir. Bankanın $31$ Aralık $2026$ tarihindeki dönem sonu işlemlerinde, dönemsellik ilkesi gereği bu hesap için hesaplaması gereken faiz tahakkuk tutarı kaç TL'dir? (Gün hesabı $360$ gün üzerinden, kıstelyevm esasına göre yapılacaktır.)

200

600

0

7.200

20

Show answer & explanation

Answer: 200

Answer

Dönem sonuna isabet eden 10 günlük faiz tutarı olan 200 TL hesaplanmalıdır.

Banka muhasebesinde dönemsellik ilkesi gereği, mevduatın vade sonu beklenmeksizin yıl sonu itibarıyla (31 Aralık) o yıla ait olan faiz yükü hesaplanıp giderleştirilmelidir. 21 Aralık'ta açılan hesap için 31 Aralık'a kadar geçen 10 günlük süreye isabet eden faiz tutarı

60.000 \times 0,12 \times (10/360) = 200

TL olarak bulunur.

Step-by-Step Solution

1

Dönem sonuna kadar geçen gün sayısını belirleyin.

21 Aralık - 31 Aralık = 10 gün

Dönemsellik ilkesi gereği cari döneme ait faiz giderinin tespit edilmesi gerekir.

2

Basit faiz formülünü kullanarak 10 günlük faiz tutarını hesaplayın.

60.000 \times 0,12 \times \frac{10}{360} = 200

TL

Anapara, yıllık faiz oranı ve gün sayısının çarpılıp 360'a bölünmesiyle döneme isabet eden tutar bulunur.

Key Concept

Dönemsellik ilkesi ve kıstelyevm esasına göre faiz tahakkuku

Hints

1

Bankanın Aralık ayı sonunda ne kadar süreyle bu parayı kullandığını hesaplayın.

2

Basit faiz formülünde gün sayısını 10 alarak işlem yapın.

Practice More

Bu işlemden sonra yapılacak muhasebe kaydında hangi hesapların borçlandırılıp alacaklandırılacağını düşünün (400 Faiz Giderleri ve 401 Faiz Tahakkukları).

Alternative Method

Önce 1 günlük faizi (

60.000 \times 0,12 / 360 = 20

TL) bulup, sonra bunu geçen gün sayısı (10) ile çarparak 200 TL sonucuna ulaşabilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 5Question →

Bir mevduat bankası, $28$ Aralık $2025$ tarihinde bir müşterisinden $120.000$ TL tutarında, $1$ ay vadeli ve yıllık $\%10$ basit faiz oranlı bir Türk lirası mevduat kabul etmiştir. Bankanın dönem sonu değerleme çalışmaları kapsamında, bu mevduat hesabı için $31.12.2025$ tarihinde ayırması gereken faiz reeskont (tahakkuk) tutarı kaç TL'dir?

100

300

1.000

3.600

0

Show answer & explanation

Answer: $100$

Answer

Bankanın yıl sonunda ayırması gereken mevduat faiz reeskont tutarı

100

TL'dir.

Dönemsellik ilkesi gereği,

28

Aralık'ta açılan mevduatın

31

Aralık tarihine kadar geçen

3

günlük faiz yükü

2025

yılına aittir.

120.000

TL üzerinden

\%10

faiz oranıyla

3

günlük hesaplama yapıldığında (

120.000 \times 0,10 \times 3 / 360

),

100

TL tutarında faiz reeskontu ayrılması gerektiği sonucuna ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1

Dönem içine isabet eden gün sayısını hesaplayın.

3

gün

Mevduat

28

Aralık'ta açılmış olup yıl sonuna kadar (

31 - 28

) toplam

3

günlük faiz işlemiştir.

2

Günlük basit faiz formülünü uygulayın:

(Anapara \times Faiz \, Oranı \times Gün) / 36.000

.

100

TL

\frac{120.000 \times 10 \times 3}{36.000} = \frac{3.600.000}{36.000} = 100

TL.

3

Bulunan tutarı reeskont tutarı olarak belirleyin.

100

TL

Dönemsellik ilkesi gereği cari yıla ait olan bu faiz giderinin yıl sonunda tahakkuk ettirilmesi gerekir.

Key Concept

Banka muhasebesinde mevduat faizlerinin dönemsellik ilkesi gereği yıl sonunda kıstelyevm esasına göre tahakkuk (reeskont) işlemine tabi tutulması.

Estimated Time:45s

Question 6Question →

Bir mevduat bankası, $13$ Aralık $2025$ tarihinde bir müşterisinden $200.000$ USD tutarında, $3$ ay vadeli ve yıllık $\%5$ basit faiz oranlı bir Döviz Tevdiat Hesabı (DTH) kabul etmiştir. İşlem tarihindeki kur $1$ USD = $34,00$ TL iken, $31$ Aralık $2025$ tarihindeki dönem sonu işlemlerinde kur $1$ USD = $35,20$ TL olarak belirlenmiştir.

Banka, faiz hesaplamalarında faizin başladığı günü hariç, bittiği günü dahil ederek kıstelyevm esasına göre tahakkuk yapmaktadır. Buna göre, $31$ Aralık $2025$ tarihinde bankanın yapacağı dönem sonu işlemleri sonucunda "Kambiyo Zararları" ve "Faiz Giderleri" hesaplarına aktarılacak tutarlar aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir? (Faiz hesaplamalarında $1$ yıl $360$ gün olarak dikkate alınacaktır.)

Kambiyo Zararları:

240.000

TL; Faiz Giderleri:

17.600

TL

Kambiyo Karları:

240.000

TL; Faiz Giderleri:

17.600

TL

Kambiyo Zararları:

240.000

TL; Faiz Giderleri:

17.000

TL

Kambiyo Zararları:

240.000

TL; Faiz Giderleri:

18.577,78

TL

Kambiyo Karları:

240.000

TL; Faiz Giderleri:

17.000

TL

Show answer & explanation

Answer: Kambiyo Zararları: $240.000$ TL; Faiz Giderleri: $17.600$ TL

Answer

Bankanın yapması gereken işlemler sonucunda Kambiyo Zararları hesabına

240.000

TL, Faiz Giderleri hesabına ise

17.600

TL kaydedilmelidir.

Kambiyo Zararları:

240.000

TL ve Faiz Giderleri:

17.600

TL tutarlarının yer aldığı seçenek doğrudur. Çünkü banka açısından bir borç olan DTH hesabında kur artışı yükümlülüğü artırarak kambiyo zararı oluşturur (

200.000 \times 1,20 = 240.000

TL). Ayrıca

18

günlük faiz tutarı (

500

USD), dönem sonu kuru olan

35,20

TL ile çarpılarak faiz gideri olarak tahakkuk ettirilmelidir (

500 \times 35,20 = 17.600

TL).

Step-by-Step Solution

1

Kıstelyevm (tahakkuk) gün sayısının belirlenmesi

Gün Sayısı =

18

gün

13

Aralık'tan

31

Aralık'a kadar, ilk gün hariç tutulduğunda (

31 - 13

) toplam

18

gün faiz işlemiştir.

2

Döviz cinsinden işleyen faiz tutarının hesaplanması

Faiz (USD) =

500

USD

F = \frac{A \times n \times t}{36000} \Rightarrow \frac{200.000 \times 5 \times 18}{36.000} = \frac{18.000.000}{36.000} = 500

USD.

3

Faiz giderinin TL karşılığının dönem sonu kuruyla hesaplanması

Faiz Gideri (TL) =

17.600

TL

Dönem sonu tahakkukları cari kur üzerinden kaydedilir:

500

USD

\times 35,20

TL =

17.600

TL.

4

Anapara üzerindeki kur farkı zararının hesaplanması

Kambiyo Zararı =

240.000

TL

DTH bir pasif hesaptır. Kur artışı (

35,20 - 34,00 = 1,20

TL) bankanın borcunu artırır:

200.000

USD

\times 1,20

TL =

240.000

TL zarar.

Key Concept

Banka muhasebesinde yabancı para cinsinden yükümlülüklerin (mevduat) dönem sonu değerlemesi ve faiz tahakkuku

Practice More

Benzer bir işlemi 'Krediler' (aktif hesap) üzerinden çözerek kur farkının kar/zarar yönünü karşılaştırınız.

Estimated Time:2m 30s

Question 7Question →

A Bankası, $16$ Kasım $2025$ tarihinde bir ticari firmaya $600.000$ TL tutarında, $6$ ay vadeli, yıllık $\%24$ basit faiz oranlı bir ticari kredi kullandırmıştır. Kredinin faiz tahsilatı vade sonunda anapara ile birlikte yapılacaktır. Banka, faiz hesaplamalarında $1$ yılı $360$ gün olarak kabul etmektedir.

Buna göre, bankanın $31$ Aralık $2025$ tarihinde yapması gereken dönem sonu faiz tahakkuk kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Borç: 121 Ticari Krediler Faiz Tahakkukları

18.000

TL / Alacak: 401 Kredilerden Alınan Faizler

18.000

TL

Borç: 121 Ticari Krediler Faiz Tahakkukları

12.400

TL / Alacak: 401 Kredilerden Alınan Faizler

12.400

TL

Borç: 401 Kredilerden Alınan Faizler

18.000

TL / Alacak: 121 Ticari Krediler Faiz Tahakkukları

18.000

TL

Borç: 121 Ticari Krediler Faiz Tahakkukları

72.000

TL / Alacak: 401 Kredilerden Alınan Faizler

72.000

TL

Borç: 501 Mevduat Faiz Giderleri

18.000

TL / Alacak: 301 Mevduat Faiz Tahakkukları

18.000

TL

Show answer & explanation

Answer: Borç: 121 Ticari Krediler Faiz Tahakkukları $18.000$ TL / Alacak: 401 Kredilerden Alınan Faizler $18.000$ TL

Answer

Doğru kayıt, 45 günlük işlemiş faiz tutarı olan

18.000

TL'nin '121 Ticari Krediler Faiz Tahakkukları' hesabına borç, '401 Kredilerden Alınan Faizler' hesabına alacak kaydedilmesidir.

Dönem sonu işlemleri kapsamında, bankanın kullandırdığı krediden doğan ve henüz vadesi gelmediği için tahsil edilmeyen ancak 2025 yılına ait olan 45 günlük faiz, 'Tahakkuk Eden Faizler' mantığıyla gelir kaydedilmelidir. Banka TDHP'ye göre kredilerin işlemiş faizleri ilgili kredi grubunun tahakkuk hesabında (121) izlenirken, gelir ise 401 nolu hesapta takip edilir.

Step-by-Step Solution

1

Dönem sonu itibarıyla işlemiş faiz gün sayısını hesaplayınız.

Kasım ayı için

14

gün (

30 - 16

), Aralık ayı için

31

gün olmak üzere toplam

45

gün.

Dönemsellik ilkesi uyarınca sadece raporlama dönemine (2025) ait sürenin faizi hesaplanmalıdır.

2

Kıstelyevm (gün) esasına göre faiz tutarını hesaplayınız.

Faiz = 600.000 \times 0,24 \times \frac{45}{360} = 18.000

TL.

Bankalar basit faiz hesaplamalarında genellikle yıllık bazda 360 günü esas alır.

3

Banka Tek Düzen Hesap Planı'na (TDHP) uygun yevmiye kaydını oluşturunuz.

Aktif bir hesap olan '121 Ticari Krediler Faiz Tahakkukları' borçlandırılır, '401 Kredilerden Alınan Faizler' gelir hesabı alacaklandırılır.

Henüz tahsil edilmemiş ancak hak kazanılmış faiz gelirleri tahakkuk hesaplarında izlenir.

Key Concept

Banka Muhasebesinde Gelir Tahakkukları ve Kıstelyevm Esası

Practice More

Benzer bir işlemi yabancı para (DTH) cinsinden mevduat faiz tahakkuku ve kur değerlemesi ile birlikte çözerek pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 8Question →

Z Bankası, $22$ Aralık $2025$ tarihinde kasasına $40.000$ USD tutarında efektif satın almıştır. Satın alma tarihindeki kur $1$ USD = $32,50$ TL'dir. $31$ Aralık $2025$ tarihinde dönem sonu envanter ve değerleme işlemleri yapıldığında TCMB döviz alış kuru $1$ USD = $33,20$ TL olarak belirlenmiştir. Buna göre, bankanın dönem sonunda yapması gereken değerleme kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Borç: 011 Efektif Deposu

28.000

TL; Alacak: 640 Kambiyo Karları

28.000

TL

Borç: 021 Bankalar (Yurtiçi Bankalar - Döviz)

28.000

TL; Alacak: 640 Kambiyo Karları

28.000

TL

Borç: 940 Döviz Satış Taahhütleri

28.000

TL; Alacak: 941 Döviz Satış Taahhütleri Karşılığı

28.000

TL

Borç: 030 T.C. Merkez Bankası Zorunlu Karşılıklar

28.000

TL; Alacak: 640 Kambiyo Karları

28.000

TL

Borç: 011 Efektif Deposu

1.328.000

TL; Alacak: 640 Kambiyo Karları

1.328.000

TL

Show answer & explanation

Answer: Borç: 011 Efektif Deposu $28.000$ TL; Alacak: 640 Kambiyo Karları $28.000$ TL

Answer

Banka kasasındaki efektiflerin değerlemesi sonucunda oluşan

28.000

TL tutarındaki kur farkı, 011 Efektif Deposu hesabına borç, 640 Kambiyo Karları hesabına alacak kaydedilmelidir.

Banka muhasebesinde kasadaki nakit yabancı paralar (efektif), 011 Efektif Deposu hesabında takip edilir. Dönem sonunda döviz kurlarında meydana gelen artış, banka için bir kambiyo karı niteliğindedir. Bu nedenle varlık hesabı olan 011 Efektif Deposu hesabı kur farkı kadar (

28.000

TL) borçlandırılarak güncellenirken, 640 Kambiyo Karları hesabı alacaklandırılarak gelir kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1

Efektifin satın alma tarihindeki TL karşılığını hesaplayınız.

40.000 \text{ USD} \times 32,50 \text{ TL/USD} = 1.300.000 \text{ TL}

Varlığın defter değerini belirlemek için gereklidir.

2

Efektifin dönem sonu (31 Aralık) piyasa değerini hesaplayınız.

40.000 \text{ USD} \times 33,20 \text{ TL/USD} = 1.328.000 \text{ TL}

Varlığın güncel değerini tespit etmek için değerleme kuru kullanılır.

3

Kur farkı tutarını ve niteliğini belirleyiniz.

1.328.000 - 1.300.000 = 28.000 \text{ TL (Kar)}

Dönem sonu kurunun alış kurundan yüksek olması kur geliri yaratır.

4

Banka Tek Düzen Hesap Planı'na uygun yevmiye kaydını oluşturunuz.

Borç: 011 Efektif Deposu / Alacak: 640 Kambiyo Karları

Artış gösteren varlık hesabı borçlandırılırken, gelir hesabı alacaklandırılır.

Key Concept

Banka Muhasebesinde Efektif Değerlemesi

Hints

1

Bankalarda 'efektif' nakit yabancı parayı, 'döviz' ise banka mevduatlarını temsil eder.

2

Dönem sonu kur (

33,20

) ile alış kuru (

32,50

) arasındaki farkı bulup toplam tutarla çarpmayı deneyin.

Practice More

Kurun düştüğü bir senaryoda yapılacak kambiyo zararı kaydını ve hesap kodlarını inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 9Question →

Y Bankası, $1$ Aralık $2025$ tarihinde nominal değeri $3.600.000$ TL olan, $90$ gün vadeli bir ticari senedi yıllık $\%40$ basit iskonto oranı üzerinden iskonto ederek kredi olarak kullandırmıştır. Banka, faiz ve iskonto gelirlerini kıstelyevm (gün esası) yöntemine göre dönem sonunda muhasebeleştirmektedir. Buna göre, $31$ Aralık $2025$ tarihinde bankanın yapması gereken dönem sonu yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

121 Kredilerden Alınan Faiz Tahakkuk ve Reeskontları Hesabı

120.000

(Borçlu), 401 Kredilerden Alınan Faizler Hesabı

120.000

(Alacaklı)

121 Kredilerden Alınan Faiz Tahakkuk ve Reeskontları Hesabı

124.000

(Borçlu), 401 Kredilerden Alınan Faizler Hesabı

124.000

(Alacaklı)

401 Kredilerden Alınan Faizler Hesabı

120.000

(Borçlu), 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı

120.000

(Alacaklı)

121 Kredilerden Alınan Faiz Tahakkuk ve Reeskontları Hesabı

360.000

(Borçlu), 401 Kredilerden Alınan Faizler Hesabı

360.000

(Alacaklı)

121 Kredilerden Alınan Faiz Tahakkuk ve Reeskontları Hesabı

240.000

(Borçlu), 401 Kredilerden Alınan Faizler Hesabı

240.000

(Alacaklı)

Show answer & explanation

Answer: 121 Kredilerden Alınan Faiz Tahakkuk ve Reeskontları Hesabı $120.000$ (Borçlu), 401 Kredilerden Alınan Faizler Hesabı $120.000$ (Alacaklı)

Answer

Dönem sonunda, 1 Aralık - 31 Aralık tarihleri arasındaki 30 günlük süreye isabet eden

120.000

TL tutarındaki iskonto geliri, 121 nolu aktif düzenleyici hesaptan çıkarılarak 401 nolu gelir hesabına aktarılmalıdır.

İskonto senetli kredilerde banka, faiz tutarını senedin nominal değeri üzerinden peşin olarak keser. Bu tutar başlangıçta '121 Kredilerden Alınan Faiz Tahakkuk ve Reeskontları' hesabının alacağına kaydedilerek senedin net değerini bilançoda gösterir. Yıl sonunda ise Aralık ayı boyunca (30 gün) hak edilen iskonto tutarı (

120.000

TL), bu düzenleyici hesaptan borç kaydıyla çıkarılarak '401 Kredilerden Alınan Faizler' hesabına gelir olarak aktarılır.

Step-by-Step Solution

1

Toplam iskonto tutarını hesapla.

3.600.000 \times 0,40 \times (90 / 360) = 360.000

TL

Senedin nominal değeri üzerinden vadesine kadar olan toplam peşin faiz (iskonto) yükü bulunur.

2

Cari döneme (2025) ait gün sayısını belirle.

31 Aralık - 1 Aralık = 30 gün

Banka işlemlerinde paranın bankada kaldığı veya kredinin kullanıldığı gün sayısı kıstelyevm esasına göre belirlenir.

3

Dönem sonu gelir tahakkuk tutarını hesapla.

3.600.000 \times 0,40 \times (30 / 360) = 120.000

TL

Dönemsellik kavramı gereği sadece Aralık ayına ait olan kısmın gelir yazılması gerekir.

4

Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre yevmiye kaydını oluştur.

121 Kredilerden Alınan Faiz Tahakkuk ve Reeskontları (Borç) / 401 Kredilerden Alınan Faizler (Alacak)

İskonto senetli kredilerde, başlangıçta alacaklı çalışan düzenleyici hesap (121), gelir hak edildikçe borçlandırılarak kapatılır.

Key Concept

İskonto Senetli Kredilerde Dönem Sonu Gelir Tahakkuku

Alternative Method

Toplam tutarı (360.000) bulduktan sonra, toplam sürenin 1/3'ünün (30/90) geçtiğini görerek doğrudan 360.000 / 3 = 120.000 TL sonucuna ulaşılabilir.

Estimated Time:2m 0s

Question 10Question →

A Bankası, $16$ Aralık $2025$ tarihinde ihraçtan satın aldığı $2.400.000$ TL nominal değerli, yıllık $\%40$ basit faiz getirili Devlet Tahvilini portföyüne dahil etmiştir. Banka, $31$ Aralık $2025$ tarihi itibarıyla mali tablolarını hazırlarken dönemsellik ilkesi gereği gerekli değerleme ve faiz tahakkuk işlemlerini gerçekleştirmektedir.

Buna göre, bankanın dönem sonunda yapması gereken faiz tahakkuk kaydına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur? ( $1$ yıl $360$ gün olarak dikkate alınacaktır.)

40.000

TL tutarında "Devlet İç Borçlanma Senetleri Faiz Tahakkuk ve Reeskontları" hesabı borçlandırılır.

40.000

TL tutarında "Menkul Değerlerden Alınan Faizler" hesabı borçlandırılır.

80.000

TL tutarında faiz geliri tahakkuk ettirilerek gelir kaydedilir.

Söz konusu faiz tutarı bankanın bilançosunda değil, nazım hesaplarda "Borçlu Nazım Hesaplar" grubunda izlenir.

Kupon ödemesi henüz tahsil edilmediği için dönem sonunda herhangi bir muhasebe kaydı yapılmaz.

Show answer & explanation

Answer: $40.000$ TL tutarında "Devlet İç Borçlanma Senetleri Faiz Tahakkuk ve Reeskontları" hesabı borçlandırılır.

Answer

Bankanın yapması gereken kayıtta 40.000 TL tutarında Devlet İç Borçlanma Senetleri Faiz Tahakkuk ve Reeskontları hesabı borçlandırılır.

Dönemsellik ilkesi gereği, bankanın portföyünde bulunan Devlet Tahvili için yıl sonuna kadar geçen süreye (

15

gün) tekabül eden faiz tutarı hesaplanmalı ve dönem geliri olarak kaydedilmelidir. Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre bu işlemde faiz geliri '400 Menkul Değerlerden Alınan Faizler' hesabının alacağına, tahakkuk eden alacak tutarı ise '041 Devlet İç Borçlanma Senetleri Faiz Tahakkuk ve Reeskontları' hesabının borcuna kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1

Dönem sonu için geçerli gün sayısını belirlemek

31 - 16 = 15

gün

16 Aralık'ta alınan tahvil için 31 Aralık'a kadar bankanın mülkiyetinde geçen süre faiz geliri doğurur.

2

Kıstelyevm esasına göre faiz tutarını hesaplamak

F = \frac{2.400.000 \times 40 \times 15}{36.000} = 40.000 \text{ TL}

Yıllık basit faiz oranı üzerinden 15 günlük tahakkuk eden faiz miktarı tespit edilir.

3

Banka Tek Düzen Hesap Planı'na (BTDHP) göre muhasebe kaydını oluşturmak

041 nolu hesap Borçlu (

40.000

), 400 nolu hesap Alacaklı (

40.000

)

Doğan faiz alacağı bir varlık artışı olarak ilgili aktif hesaba borç, dönem geliri olarak ise gelir hesabına alacak kaydedilir.

Key Concept

Banka Muhasebesinde Dönemsellik ve Faiz Tahakkuku

Hints

1

16 Aralık ile 31 Aralık arasındaki gün farkını bularak hesaplamaya başlayın.

2

Banka muhasebesinde menkul değerlerden doğan faizlerin izlendiği hesap kodlarını (041 ve 400) hatırlayın.

3

Faiz formülünü

2.400.000 \times 0,40 \times (15/360)

şeklinde kurarak sonuca ulaşın ve artış olan varlık hesabını borçlandırın.

Practice More

Benzer bir işlemi bir kredi kullandırımı için yaparak faiz reeskontu ile tahakkuku arasındaki farkı inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Günlük faiz tutarını (

2.400.000 \times 0,40 / 360 = 2.666,67

TL) bulup bunu 15 gün ile çarparak da aynı sonuca ulaşabilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 11Question →

Bir mevduat bankası, $21$ Aralık $2025$ tarihinde bir müşterisi adına $300.000$ TL tutarında, $30$ gün vadeli ve yıllık $\%36$ basit faiz oranlı bir Türk Lirası vadeli mevduat hesabı açmıştır. Banka kayıtlarını her ayın ve yılın sonunda kapatmaktadır. Buna göre, bankanın $31$ Aralık $2025$ tarihinde yapması gereken dönem sonu faiz tahakkuk kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

400 Mevduat Faizleri 3.000 TL (Borçlu), 381 Ödenecek Faiz ve Gider Reeskontları 3.000 TL (Alacaklı)

400 Mevduat Faizleri 9.000 TL (Borçlu), 381 Ödenecek Faiz ve Gider Reeskontları 9.000 TL (Alacaklı)

181 Tahakkuk Eden Faiz ve Gelir Reeskontları 3.000 TL (Borçlu), 401 Kredilerden Alınan Faizler 3.000 TL (Alacaklı)

381 Ödenecek Faiz ve Gider Reeskontları 3.000 TL (Borçlu), 400 Mevduat Faizleri 3.000 TL (Alacaklı)

400 Mevduat Faizleri 2.700 TL (Borçlu), 381 Ödenecek Faiz ve Gider Reeskontları 2.700 TL (Alacaklı)

Show answer & explanation

Answer: 400 Mevduat Faizleri 3.000 TL (Borçlu), 381 Ödenecek Faiz ve Gider Reeskontları 3.000 TL (Alacaklı)

Answer

400 Mevduat Faizleri hesabının 3.000 TL borçlandırılması ve 381 Ödenecek Faiz ve Gider Reeskontları hesabının 3.000 TL alacaklandırılması gerekir.

Banka muhasebesi uygulamalarında, dönemsellik ilkesi gereği, yıl sonunda henüz vadesi dolmamış mevduat hesaplarına işlemiş olan faizlerin hesaplanarak gider kaydedilmesi zorunludur. 21 Aralık'ta açılan hesap için 31 Aralık akşamına kadar 10 gün geçmiştir. 3.000 TL olarak hesaplanan bu tutar, 400 Mevduat Faizleri hesabına borç (gider artışı) ve 381 Ödenecek Faiz ve Gider Reeskontları hesabına alacak (yükümlülük artışı) kaydedilerek tahakkuk işlemi tamamlanır.

Step-by-Step Solution

1

Dönem sonu itibarıyla işlemiş olan gün sayısını hesaplayınız.

31 Aralık - 21 Aralık = 10 gün.

Dönemsellik kavramı gereği, sadece cari yıla ait olan (işlemiş) kısmın giderleştirilmesi gerekir.

2

Basit faiz formülü kullanarak 10 günlük faiz tutarını hesaplayınız.

Faiz = \frac{300.000 \times 36 \times 10}{36.000} = 3.000

TL.

Banka muhasebesinde faiz hesaplamalarında payda 36.000 (360 gün esası) olarak alınır.

3

Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre uygun hesapları belirleyiniz.

Borç: 400 Mevduat Faizleri, Alacak: 381 Ödenecek Faiz ve Gider Reeskontları.

Mevduat faizi banka için bir giderdir. Vadesi gelmediği için ödeme yapılmamış, sadece yükümlülük tahakkuk etmiştir.

Key Concept

Banka muhasebesinde mevduat faizlerinin kıstelyevm esasına göre dönem sonunda tahakkuk ettirilmesi.

Estimated Time:50s

Question 12Question →

Z Bankası, $16$ Kasım $2025$ tarihinde bir ticari müşterisine $200.000$ EUR tutarında, $6$ ay vadeli ve yıllık $\%9$ basit faiz oranlı bir ihracat kredisi kullandırmıştır. Kredinin anapara ve faiz tahsilatının vade sonunda bir kerede yapılması kararlaştırılmıştır. Kredinin verildiği tarihte $1$ EUR = $36,00$ TL iken, $31$ Aralık $2025$ tarihinde kur $1$ EUR = $38,50$ TL olarak belirlenmiştir.

Bankanın Tek Düzen Hesap Planı ve dönemsellik ilkesi uyarınca $31$ Aralık $2025$ tarihinde yapması gereken değerleme ve faiz tahakkuk işlemleri sonucunda gelir tablosunda oluşacak etkilerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur? (Banka faiz hesaplamalarında $1$ yılı $360$ gün olarak esas almaktadır.)

500.000

TL Kambiyo Karı ve

86.625

TL Faiz Geliri kaydedilir.

500.000

TL Kambiyo Karı ve

81.000

TL Faiz Geliri kaydedilir.

400.000

TL Kambiyo Karı ve

86.625

TL Faiz Geliri kaydedilir.

500.000

TL Faiz Geliri ve

86.625

TL Kambiyo Karı kaydedilir.

586.625

TL tutarının tamamı Faiz Geliri olarak kaydedilir.

Show answer & explanation

Answer: $500.000$ TL Kambiyo Karı ve $86.625$ TL Faiz Geliri kaydedilir.

Answer

Dönem sonunda banka

500.000

TL Kambiyo Karı ve

86.625

TL Faiz Geliri kaydetmelidir.

Doğru yanıt olan seçenek, hem anapara için oluşan kur artışının (

500.000

TL) doğru bir şekilde 'Kambiyo Karı' olarak sınıflandırıldığını hem de işlemiş olan

2.250

EUR tutarındaki faizin dönem sonu kuru (

38,50

) üzerinden TL'ye çevrilerek 'Faiz Geliri' (

86.625

TL) olarak kaydedildiğini ifade etmektedir.

Step-by-Step Solution

1

Kredinin yıl sonuna kadar geçen gün sayısını belirlemek

45

gün

16

Kasım -

31

Aralık arası süre: Kasım ayından

14

gün (

30-16

) ve Aralık ayından

31

gün olmak üzere toplam

45

gündür.

2

Dönem sonu itibarıyla işlemiş faiz tutarını yabancı para cinsinden hesaplamak

2.250

EUR

Faiz Formülü:

Anapara \times Faiz Oranı \times (Gün / 360)

=>

200.000 \times 0,09 \times (45 / 360) = 2.250

EUR.

3

İşlemiş faizin dönem sonu kuru üzerinden TL karşılığını (tahakkuk) hesaplamak

86.625

TL

Dönemsellik ilkesi gereği faiz, dönem sonu kuru olan

38,50

TL ile çarpılır:

2.250 \times 38,50 = 86.625

TL.

4

Anapara tutarının dönem sonu değerlemesinden doğan kur farkını hesaplamak

500.000

TL

Kur farkı:

200.000 \times (38,50 - 36,00) = 200.000 \times 2,50 = 500.000

TL (Kambiyo Karı).

Key Concept

Banka Muhasebesinde Yabancı Para Kredilerin Dönem Sonu Değerlemesi ve Faiz Tahakkuku

Hints

1

Yabancı para cinsinden kalemler dönem sonunda güncel kurlar ile değerlenir.

2

Kredinin anaparası için oluşan fark kambiyo hesabı ile, işlemiş faiz ise faiz geliri hesabı ile ilişkilendirilir.

Practice More

Bankanın aynı krediyi döviz mevduatı olarak kabul etmesi durumunda yapılacak 'Faiz Gideri' kaydını inceleyiniz.

Estimated Time:3m 0s

Question 13Question →

Bir mevduat bankasının izlemekte olduğu sorunlu bir ticari krediye ilişkin veriler aşağıda sunulmuştur:

Veri Başlığı	Tutar / Oran
Kredinin Ana Para Borcu	$4.000.000$ TL
$30.09.2025$ Tarihli Faiz Tahakkuk Kaydı	$120.000$ TL
Kredi Sınıfı	III. Grup (Tahsili Gecikmiş Alacak)
Özel Karşılık Oranı	$\%20$

Müşterinin borcunu ödeyememesi üzerine söz konusu kredi $15$ Ekim $2025$ tarihinde "Tahsili Gecikmiş Alacaklar" hesabına aktarılmıştır. Banka, $31$ Aralık $2025$ tarihinde bu kredi için belirlenen oranda özel karşılık ayırmıştır.

Buna göre, bankanın dönem sonunda yapacağı faiz iptal ve karşılık ayırma işlemleri sonucunda dönem karı üzerinde oluşacak toplam azaltıcı etki kaç TL'dir?

120.000

800.000

824.000

920.000

1.120.000

Show answer & explanation

Answer: $920.000$

Answer

Dönem karı üzerindeki toplam azaltıcı etki

920.000

TL'dir.

Doğru cevap, kredinin ana parası üzerinden hesaplanan

\%20

oranındaki özel karşılık gideri (

800.000

TL) ile tahsil edilemediği için iptal edilmesi gereken faiz tahakkuk tutarının (

120.000

TL) toplamı olan

920.000

TL'dir. Bu iki unsurun her ikisi de bankanın dönem net karını azaltıcı yönde etki yapar.

Step-by-Step Solution

1

Tahsil edilemeyen faiz gelirinin iptal tutarını belirlemek

120.000

TL

Bankacılık düzenlemelerine göre, bir kredi donuk alacak (III. Grup ve sonrası) olarak sınıflandırıldığında, o ana kadar yapılmış ancak tahsil edilmemiş faiz tahakkuklarının iptal edilmesi zorunludur.

2

III. Grup (Tahsili Gecikmiş Alacaklar) için özel karşılık tutarını hesaplamak

4.000.000 \times \%20 = 800.000

TL

Yönetmelik uyarınca, III. Grup'ta yer alan alacaklar için ana para tutarı üzerinden

\%20

oranında özel karşılık ayrılır.

3

Dönem karı üzerindeki toplam net azaltıcı etkiyi bulmak

800.000 + 120.000 = 920.000

TL

Özel karşılık gideri bir zarar kalemi, faiz tahakkuk iptali ise bir gelir azalışı olarak bankanın dönem karını toplamda bu iki tutarın toplamı kadar azaltır.

Key Concept

Donuk Alacaklarda Faiz İptal Kaydı ve Özel Karşılık Uygulaması

Estimated Time:2m 30s

Question 14Question →

Bir mevduat bankası, $31$ Aralık tarihinde, vadesi izleyen hesap döneminde dolacak olan bir Türk Lirası mevduat hesabı için dönem sonu faiz tahakkuku (kıstelyevm) işlemi yapmaktadır.

Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre, bankanın bu faiz giderini dönemsellik ilkesi gereği kaydetmek için yapacağı muhasebe kaydında alacaklandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

281

Tahakkuk Eden Faiz ve Gider Reeskontları

181

Tahakkuk Eden Faiz ve Gelir Reeskontları

400

Mevduata Verilen Faizler

300

Mevduatlar

290

Diğer Aktifler

Show answer & explanation

Answer: $281$ Tahakkuk Eden Faiz ve Gider Reeskontları

Answer

Dönem sonu mevduat faiz tahakkuku kaydında alacaklandırılacak hesap 281 Tahakkuk Eden Faiz ve Gider Reeskontları hesabıdır.

Banka Tek Düzen Hesap Planı'nda (THP), mevduat gibi bankanın yükümlülüğü olan kalemlere ilişkin dönem sonunda hesaplanan ancak henüz vadesi gelmediği için ödenmemiş faiz giderleri, '281 Tahakkuk Eden Faiz ve Gider Reeskontları' hesabının alacağına kaydedilir. Bu işlem dönemsellik kavramının bir gereğidir.

Step-by-Step Solution

1

İşlemin niteliğini belirlemek

Mevduat bankası için mevduat bir borçtur ve faizi bir giderdir.

Dönemsellik ilkesi gereği vadesi gelmemiş ancak döneme ait olan giderin kaydedilmesi gerekir.

2

Borçlanacak hesabı belirlemek

400 Mevduata Verilen Faizler (Gider Hesabı) borçlandırılır.

Gerçekleşen faiz yükü banka için bir maliyet/gider unsurudur.

3

Alacaklanacak hesabı belirlemek

281 Tahakkuk Eden Faiz ve Gider Reeskontları (Pasif Karakterli Hesap) alacaklandırılır.

Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre borç kalemlerine ilişkin faiz tahakkukları bu hesapta izlenir.

Key Concept

Banka Muhasebesinde Dönemsellik ve Tahakkuk Kayıtları

Hints

1

Bankanın mevduat faizi ödemesi bir 'gider'dir. Gider tahakkukları pasif karakterli hesaplarda izlenir.

2

Banka Tek Düzen Hesap Planı'nda 181 ve 281 hesapları birbirinin zıttıdır. Biri gelir, diğeri gider tahakkuku içindir.

Practice More

Kredi faiz tahakkukları ile mevduat faiz tahakkukları arasındaki hesap kodu farklarını inceleyin.

Estimated Time:45s

Question 15Question →

$16$ Aralık $2025$ tarihinde bir mevduat bankası, ticari bir müşterisinden $60$ gün vadeli, $200.000$ USD nominal değerli bir senedi yıllık $\%12$ iskonto oranı ile iskonto etmiş (satın almış) ve bedelini müşterinin yabancı para (YP) vadesiz mevduat hesabına aktarmıştır. İşlem tarihindeki kur $1$ USD = $30,00$ TL iken $31$ Aralık $2025$ tarihinde kur $1$ USD = $34,00$ TL olarak gerçekleşmiştir.

Buna göre, bankanın $31$ Aralık $2025$ tarihinde yapacağı dönem sonu değerleme ve faiz tahakkuk işlemleri sonucunda; söz konusu kredinin bilançodaki net defter değeri ile gelir tablosunda bu işleme ilişkin yer alacak toplam kambiyo karı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir? (Banka islemlerinde $1$ yıl $360$ gün olarak baz alınmaktadır.)

6.698.000

TL;

784.000

TL

6.698.000

TL;

800.000

TL

6.800.000

TL;

800.000

TL

6.732.000

TL;

776.000

TL

6.102.000

TL;

784.000

TL

Show answer & explanation

Answer: $6.698.000$ TL; $784.000$ TL

Answer

Bankanın dönem sonundaki bilançosunda iskonto kredisinin net defter değeri

6.698.000

TL, gelir tablosundaki net kambiyo karı ise

784.000

TL'dir.

Doğru yanıt olan seçenekte, hem

15

günlük kıstelyevm faiz geliri USD bazında doğru hesaplanmış hem de bilanço tarihindeki

34,00

TL'lik kur üzerinden hem anapara hem de reeskont kalemleri değerlenmiştir.

197.000

USD'lik net bakiye güncel kurla

6.698.000

TL yapmakta; net kambiyo karı ise

196.000

USD net açık pozisyon benzeri çalışan fark üzerinden (

196.000 \times 4 = 784.000

TL) hesaplanmaktadır.

Step-by-Step Solution

1

Toplam iskonto tutarını ve dönem sonu faiz gelirini USD bazında hesaplayın.

Toplam İskonto:

200.000 \times 0,12 \times 60/360 = 4.000

USD. Hak edilen faiz (15 gün):

200.000 \times 0,12 \times 15/360 = 1.000

USD.

Banka muhasebesinde iskonto kredileri nominal değerle izlenir, aradaki fark reeskont hesabında takip edilir.

2

Dönem sonu itibarıyla kalan faiz reeskontu tutarını belirleyin.

Kalan Reeskont:

4.000 - 1.000 = 3.000

USD.

Kazanılan faiz geliri reeskont hesabından düşülerek gelir hesaplarına aktarılır.

3

Kur değerlemesi kaynaklı kambiyo sonucunu hesaplayın.

Anapara Karı:

200.000 \times (34 - 30) = 800.000

TL. Reeskont Zararı:

4.000 \times (34 - 30) = 16.000

TL. Net:

784.000

TL Kar.

Yabancı para varlıklar ve zıt yönlü çalışan reeskont hesapları dönem sonunda güncel kurla değerlenmelidir.

4

Bilançodaki net defter değerini hesaplayın.

Net Değer: (

200.000

USD -

3.000

USD)

\times 34,00

TL/USD =

6.698.000

TL.

Bilanço sunumunda iskonto kredileri, nominal değerden kalan faiz reeskontu düşülerek netleştirilmiş şekilde raporlanır.

Key Concept

Banka muhasebesinde yabancı para iskonto kredilerinin dönem sonu değerlemesi ve reeskont işlemleri.

Practice More

İskonto kredilerinde BSMV'nin muhasebeleştirilmesi ve dönem sonunda gider/gelir tahakkukları ile ilişkisini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:3m 0s

Question 16Question →

Bir mevduat bankası, $16$ Aralık $2025$ tarihinde ticari bir müşterisine $1.200.000$ TL tutarında, yıllık $\%24$ basit faiz oranlı ve faiz tahsilatı vade sonunda (izleyen yılın Mart ayında) yapılacak olan bir işletme kredisi kullandırmıştır. Banka, $31$ Aralık $2025$ tarihinde dönemsellik ilkesi gereği yapması gereken faiz tahakkuk kaydında aşağıdaki hesaplardan hangisini, ne kadar tutarla borçlandırmalıdır? (Faiz hesaplamalarında $1$ yıl $360$ gün olarak dikkate alınacaktır.)

281 Tahakkuk Eden Faiz ve Gelir Reeskontları hesabı 12.000 TL

181 Gelir Tahakkukları hesabı 12.000 TL

281 Tahakkuk Eden Faiz ve Gelir Reeskontları hesabı 24.000 TL

400 Nakdi Kredilerden Alınan Faizler hesabı 12.000 TL

281 Tahakkuk Eden Faiz ve Gelir Reeskontları hesabı 11.200 TL

Show answer & explanation

Answer: 281 Tahakkuk Eden Faiz ve Gelir Reeskontları hesabı 12.000 TL

Answer

Dönemsellik ilkesi gereği, bankanın 281 Tahakkuk Eden Faiz ve Gelir Reeskontları hesabını 12.000 TL tutarında borçlandırması gerekir.

Dönemsellik ilkesi gereği, 16-31 Aralık tarihleri arasına isabet eden 15 günlük faiz geliri (

1.200.000 \times 0,24 \times 15 / 360 = 12.000

TL), bankanın bilançosunda aktif bir değer olan '281 Tahakkuk Eden Faiz ve Gelir Reeskontları' hesabına borç kaydedilerek aktifleştirilmelidir.

Step-by-Step Solution

1

Tahakkuk dönemine ait gün sayısının belirlenmesi

15 gün

16 Aralık - 31 Aralık arasındaki süre (31 - 16 = 15) dönemsellik gereği cari yılın geliri olarak kaydedilmelidir.

2

Basit faiz formülü ile tahakkuk tutarının hesaplanması

12.000 TL

Faiz = Anapara \times Faiz Oranı \times (Gün / 360)

formülü uygulanır:

1.200.000 \times 0,24 \times (15 / 360) = 12.000

TL.

3

Banka Tek Düzen Hesap Planı'na (BTDHP) göre yevmiye kaydının yapılması

Borç: 281 Tahakkuk Eden Faiz ve Gelir Reeskontları, Alacak: 400 Nakdi Kredilerden Alınan Faizler

Bankalarda tahakkuk eden faiz gelirleri aktif karakterli 281 nolu hesapta, gelir ise 400 nolu grupta izlenir.

Key Concept

Banka Tek Düzen Hesap Planı'nda (BTDHP) faiz gelirlerinin dönemsellik esasına göre tahakkuk ettirilmesi ve ilgili hesap kodlarının kullanımı.

Practice More

Benzer bir işlemi mevduat faiz gideri (500 nolu hesap grubu) için yaparak gider tahakkuku (381 nolu hesap) mantığını pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 17Question →

Bir mevduat bankası, $1$ Aralık $2025$ tarihinde ticari bir müşterisine $400.000$ EUR tutarında, yıllık $\%18$ basit faiz oranlı ve $90$ gün vadeli bir döviz kredisi (YP) kullandırmıştır. Faiz ve anapara tahsilatının vade sonunda yapılacağı kararlaştırılmıştır. Bankanın işlem tarihindeki ve dönem sonundaki kur bilgileri ile diğer veriler aşağıda sunulmuştur:

Tarih	Açıklama	Döviz Kuru (1 EUR)
$01.12.2025$	Kredi Kullanım Tarihi	$34,00$ TL
$31.12.2025$	Dönem Sonu Değerleme	$36,50$ TL

Banka yönetimi, $31$ Aralık tarihinde yaptığı risk değerlendirmesi sonucunda, söz konusu kredinin anaparası (dönem sonu değerlenmiş tutar üzerinden) için $\%2$ oranında karşılık ayrılmasına karar vermiştir.

Buna göre, bu bilgilere dayanarak bankanın $31.12.2025$ tarihli gelir tablosunda bu krediyle ilgili işlemlerden kaynaklanan net kar/zarar etkisi kaç TL'dir? (Faiz hesaplamalarında $1$ yıl $360$ gün olarak dikkate alınacak; BSMV ve diğer yasal yükümlülükler ihmal edilecektir.)

927.000

TL kar

708.000

TL kar

947.000

TL kar

912.000

TL kar

1.219.000

TL kar

Show answer & explanation

Answer: $927.000$ TL kar

Answer

Bankanın gelir tablosundaki net etkisi

927.000

TL kardır.

Doğru yanıt olan seçenek, bankanın hem faiz gelirini (

219.000

TL) hem anapara kur farkı gelirini (

1.000.000

TL) hem de risk nedeniyle ayırdığı ihtiyati karşılık giderini (

292.000

TL) doğru matrah ve kurlar üzerinden hesaplayıp netleştirmektedir. Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre faiz ve kambiyo gelirleri artı, karşılık giderleri eksi yönlü etki yaratarak toplamda

927.000

TL'lik bir dönem karı artışı oluşturur.

Step-by-Step Solution

1

Dönem sonu faiz tahakkukunun EUR cinsinden hesaplanması

400.000 \times 0,18 \times (30 / 360) = 6.000

EUR

1 Aralık - 31 Aralık arası geçen 30 günlük sürenin kıstelyevm esasına göre faiz tutarı belirlenmelidir.

2

Faiz gelirinin TL karşılığının dönem sonu kuruyla hesaplanması

6.000

EUR

\times 36,50

TL =

219.000

TL

Bankacılık düzenlemeleri gereği gelir tahakkukları dönem sonu kurlarıyla değerlenerek raporlanır.

3

Kredi anaparasındaki kur artışından kaynaklanan kambiyo karının hesaplanması

400.000 \times (36,50 - 34,00) = 1.000.000

TL

Yabancı para cinsinden krediler dönem sonlarında değerlenir ve oluşan olumlu kur farkı gelir yazılır.

4

Dönem sonu değerlenmiş anapara üzerinden karşılık giderinin hesaplanması

(

400.000 \times 36,50

)

\times 0,02 = 292.000

TL

Risk artışı nedeniyle ayrılan karşılıklar, kredinin o tarihteki güncel TL değeri üzerinden hesaplanmalıdır.

5

Net kar/zarar etkisinin sentezlenmesi

219.000

(Faiz) +

1.000.000

(Kambiyo) -

292.000

(Karşılık) =

927.000

TL

Gelir tablosundaki net etki, elde edilen tüm gelirlerden ilgili dönem giderlerinin düşülmesiyle bulunur.

Key Concept

Banka YP kredilerinde dönem sonu faiz tahakkuku, kur değerlemesi ve karşılık ayırma işlemlerinin bütünleşik analizi.

Question 18Question →

Bir mevduat bankası, $31$ Aralık tarihinde vadesi henüz gelmemiş Türk Lirası mevduat hesapları için $5.000$ TL tutarında faiz tahakkuku hesaplamıştır. Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre bu tutarın muhasebeleştirilmesi amacıyla yapılacak yevmiye kaydında aşağıdaki hesaplardan hangisi alacaklandırılmalıdır?

481 Mevduat Faiz Tahakkukları

181 Gelir Tahakkukları

281 Tahakkuk Eden Faiz ve Gelir Reeskontları

740 Mevduat Faiz Giderleri

400 Mevduat Hesapları

Show answer & explanation

Answer: 481 Mevduat Faiz Tahakkukları

Answer

Dönem sonunda mevduat hesaplarına ilişkin hesaplanan faiz giderlerinin tahakkuk kaydında 481 Mevduat Faiz Tahakkukları hesabı alacaklandırılır.

Dönemsellik kavramı uyarınca, bankalar yıl sonunda henüz vadesi dolmamış mevduat hesaplarına ait faiz giderlerini hesaplayarak ilgili dönemin giderlerine yansıtırlar. Banka Tek Düzen Hesap Planı'nda bu amaçla kullanılan pasif karakterli hesap '481 Mevduat Faiz Tahakkukları' hesabıdır. Kayıt yapılırken gider hesabı (740) borçlandırılırken, bu tahakkuk hesabı alacaklandırılır.

Step-by-Step Solution

1

İşlemin niteliğini belirleyin.

Dönem sonunda vadesi gelmemiş mevduatlar için faiz gideri hesaplanması bir 'gider tahakkuku' işlemidir.

Dönemsellik kavramı gereği, ilgili yıla ait giderlerin henüz ödenmemiş olsa bile kayda alınması gerekir.

2

Banka Tek Düzen Hesap Planı'na (BTDHP) göre uygun hesapları seçin.

Gider tarafında '740 Mevduat Faiz Giderleri', yükümlülük (tahakkuk) tarafında ise '481 Mevduat Faiz Tahakkukları' hesabı kullanılır.

Banka muhasebesinde mevduat faizleri için özel bir tahakkuk hesabı olan 481 nolu hesap tanımlanmıştır.

3

Yevmiye kaydını oluşturun.

Borç: 740 Mevduat Faiz Giderleri

5.000

TL / Alacak: 481 Mevduat Faiz Tahakkukları

5.000

TL.

Giderler borçta artış gösterirken, pasif karakterli tahakkuk hesapları alacakta artış gösterir.

Key Concept

Mevduat Faiz Tahakkuku ve Banka Tek Düzen Hesap Planı

Practice More

İzleyen yılın başında bu tahakkuk kaydının nasıl kapatıldığını ve faiz ödemesi yapıldığında 481 nolu hesabın nasıl borçlandırıldığını inceleyiniz.

Estimated Time:45s

Question 19Question →

Bir mevduat bankası, $11$ Aralık $2025$ tarihinde ticari bir müşterisine $1.000.000$ TL tutarında, yıllık $\%36$ faiz oranlı ve $90$ gün vadeli bir kredi açmıştır. Faiz tahsilatının vade sonunda yapılacağı bu işlemde, bankanın $31$ Aralık $2025$ tarihinde yapması gereken dönem sonu faiz tahakkuk kaydında alacaklandırılacak hesap ve tutar aşağıdakilerden hangisidir? (Banka faiz hesaplamalarında $1$ yılı $360$ gün olarak kabul etmektedir.)

281

Tahakkuk Eden Faiz Gelirleri hesabı,

20.000

TL

700

Faiz Gelirleri hesabı,

20.000

TL

700

Faiz Gelirleri hesabı,

10.000

TL

481

Tahakkuk Eden Faiz Giderleri hesabı,

20.000

TL

700

Faiz Gelirleri hesabı,

90.000

TL

Show answer & explanation

Answer: $700$ Faiz Gelirleri hesabı, $20.000$ TL

Answer

700

Faiz Gelirleri hesabı,

20.000

TL

Banka muhasebesinde krediler üzerinden kazanılan ancak henüz tahsil edilmeyen faizler, yıl sonu envanter işlemlerinde tahakkuk esasına göre kaydedilir.

11

Aralık'ta açılan kredinin

31

Aralık'a kadar olan

20

günlük süresi cari döneme aittir.

1.000.000

TL üzerinden yıllık

\%36

oranla

20

günlük faiz

20.000

TL olarak hesaplanır. Bu tutar, bankanın geliri olduğu için

700

Faiz Gelirleri hesabının alacağına kaydedilirken, henüz tahsil edilmediği için

281

Tahakkuk Eden Faiz Gelirleri hesabının borcuna kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1

Dönem sonuna kadar geçen süreyi hesapla

20

gün

Kredinin açıldığı

11

Aralık tarihinden dönem sonu olan

31

Aralık tarihine kadar geçen süre (

31 - 11 = 20

) hesaplanır.

2

Kıstelyevm esasına göre dönem sonu faiz tutarını hesapla

20.000

TL

Faiz Formülü:

F = \frac{Anapara \times Faiz Oranı \times Gün}{36000}

üzerinden

1.000.000 \times 36 \times 20 / 36000 = 20.000

TL sonucuna ulaşılır.

3

Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre yevmiye kaydını belirle

281

(B) /

700

(A)

Dönemsellik kavramı uyarınca henüz tahsil edilmemiş ancak kazanılmış gelirler

281

Tahakkuk Eden Faiz Gelirleri hesabına borç,

700

Faiz Gelirleri hesabına alacak kaydedilir.

Key Concept

Banka Muhasebesinde Kıstelyevm Faiz Tahakkuku

Estimated Time:1m 30s

Question 20Question →

Banka Tek Düzen Hesap Planı ve dönem sonu değerleme esaslarına göre, bir mevduat bankasının kasasında bulunan yabancı paraların (efektiflerin) dönem sonunda değerlenmesinde aşağıdaki kurlardan hangisi esas alınır?

T.C. Merkez Bankası Efektif Alış Kuru

T.C. Merkez Bankası Döviz Alış Kuru

T.C. Merkez Bankası Efektif Satış Kuru

Serbest Piyasa Döviz Alış Kuru

T.C. Merkez Bankası Döviz Satış Kuru

Show answer & explanation

Answer: T.C. Merkez Bankası Efektif Alış Kuru

Answer

Bankaların dönem sonunda kasalarındaki fiziki yabancı paraları (efektifleri) değerlemek için T.C. Merkez Bankası Efektif Alış Kuru'nu kullanmaları gerekir.

Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre bankalar, bilançolarındaki aktif kalemleri değerlerken alış kurlarını kullanırlar. Kasa mevcudu fiziki bir varlık olduğu için bu varlıklar 'efektif' olarak tanımlanır ve T.C. Merkez Bankası Efektif Alış Kuru ile değerlenir.

Step-by-Step Solution

1

Varlık türünün belirlenmesi

Kasadaki yabancı paralar 'efektif' olarak sınıflandırılır.

Banka muhasebesinde fiziki nakit yabancı paralar efektif, banka hesaplarındaki kaydi paralar ise döviz olarak adlandırılır.

2

Değerleme kurunun seçilmesi

Efektifler için T.C. Merkez Bankası Efektif Alış Kuru seçilir.

Mevzuat gereği bankalar dönem sonu değerlemelerinde Merkez Bankası kurlarını kullanmak ve fiziki paralar için 'efektif' ibaresini taşıyan kurları esas almak zorundadır.

Key Concept

Banka Muhasebesinde Efektif ve Döviz Değerleme Esasları

Hints

1

Bankaların kasasındaki fiziki yabancı paralara 'efektif' denildiğini hatırlayın.

2

Varlıklar değerlenirken ihtiyatlılık gereği alış kuru mu yoksa satış kuru mu daha düşük (muhafazakar) sonuç verir?

3

Yabancı para varlıkları (efektifler) her zaman T.C. Merkez Bankası'nın ilan ettiği ilgili 'alış' kuru üzerinden değerlenir.

Practice More

Değerleme sonucunda ortaya çıkan kur farkının hangi hesaba (Kambiyo Karları veya Zararları) kaydedildiğini inceleyin.

Estimated Time:45s

Dönem Sonu İşlemleri ve Mali Tablolar

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More