Examkin

İnşaat ve Taahhüt İşletmeleri Muhasebesi

215 questions

Question 101Question →

Zümrüt Taahhüt A.Ş., 20242024 yılında başladığı ve yıllara yaygın inşaat işi kapsamındaki "Mavi Köprü Projesi" için 20242024 yılında 1.500.0001.500.000 TL maliyete katlanmıştır. İşletmenin 20252025 yılına ait verileri aşağıdaki gibidir:

KalemTutar
20252025 Yılı Projeye Ait Doğrudan Maliyetler2.000.0002.000.000 TL
20252025 Yılı Toplam Müşterek Genel Giderler600.000600.000 TL
Toplam Hakediş Bedelleri (KDV Hariç)4.500.0004.500.000 TL

İşletme, müşterek genel giderlerin %60\%60'ını bu projeye dağıtmaktadır. Söz konusu işin geçici kabul tutanağı 20.10.202520.10.2025 tarihinde düzenlenmiş ve yetkili makamca 10.11.202510.11.2025 tarihinde onaylanmıştır.

Buna göre, işletmenin bu projeden elde ettiği kâr veya zarar tutarı ve bu tutarın mali tablolara yansıtılacağı yıl aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: 640.000640.000 TL kâr — 20252025 yılı

Answer

640.000640.000 TL kâr elde edilmiştir ve bu tutar geçici kabulün onaylandığı 20252025 yılında beyan edilmelidir.
Yıllara yaygın inşaat projelerinde kâr veya zarar, işin bittiği yıl olan geçici kabul tutanağının onaylandığı yılda kesinleşir. Bu projede 2024 ve 2025 yıllarına ait tüm maliyetler (3.860.0003.860.000 TL), projenin toplam hakediş geliri olan 4.500.0004.500.000 TL ile karşılaştırıldığında 640.000640.000 TL kâr oluşmaktadır. Onay tarihi 10.11.202510.11.2025 olduğu için bu kâr 20252025 yılı mali tablolarında (Gelir Tablosu) gösterilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Müşterek genel giderlerden projeye düşen payı hesaplayınız.
600.000×0,60=360.000600.000 \times 0,60 = 360.000 TL
Müşterek giderlerin projelere dağıtılması yasal bir zorunluluktur.
2
Projenin tüm yıllardaki toplam maliyetini belirleyiniz.
1.500.000(2024)+2.000.000(2025)+360.000(Pay)=3.860.0001.500.000 (2024) + 2.000.000 (2025) + 360.000 (Pay) = 3.860.000 TL
170 nolu hesapta biriken tüm maliyet unsurları toplanmalıdır.
3
Toplam kâr veya zararı hesaplayınız.
4.500.000(Gelir)−3.860.000(Maliyet)=640.0004.500.000 (Gelir) - 3.860.000 (Maliyet) = 640.000 TL Kâr
350 nolu hakediş hesabı ile 170 nolu maliyet hesabı karşılaştırılır.
4
İşin bittiği tarihi ve beyan yılını tespit ediniz.
10.11.202510.11.2025 (Onay tarihi) → 20252025 Yılı
VUK uyarınca geçici kabul tutanağının onaylandığı tarih işin bitimi sayılır.

Key Concept

Yıllara yaygın inşaat işlerinde kâr veya zarar, geçici kabul tutanağının onaylandığı yılın geliri/gideri olarak tespit edilir.
Estimated Time:2m 30s
Question 102Question →

Özel inşaat (yap-sat) işletmeciliği faaliyetinde bulunan (M) İnşaat A.Ş., 20242024 yılında başladığı 5050 dairelik bir projeyi 20252025 yılı sonunda tamamlamıştır. Projeye ilişkin veriler şu şekildedir:

Maliyet UnsuruTutarı (TL)
Arsa maliyeti120.000.000120.000.000
Üretim giderleri toplamı (DİMMG + DİG + GÜG)150.000.000150.000.000
Proje için kullanılan kredinin inşaat sonuna kadarki faiz gideri30.000.00030.000.000
Pazarlama, satış ve dağıtım giderleri20.000.00020.000.000

İşletme, 20252025 yılı içerisinde tamamlanan bu dairelerden 4040 adedini satmış ve alıcılara teslim etmiştir. Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri ve maliyetleme prensipleri dikkate alındığında, işletmenin 20252025 yılı gelir tablosunda yer alacak 'Satılan Mamuller Maliyeti' tutarı kaç TL olmalıdır?

Show answer & explanation

Answer: 240.000.000240.000.000

Answer

İşletmenin gelir tablosunda raporlayacağı Satılan Mamuller Maliyeti 240.000.000240.000.000 TL'dir.
Doğru cevap, özel inşaat muhasebesinde arsa payı, inşaat harcamaları ve inşaat bitimine kadar olan kredi faizlerinin toplamının (300.000.000300.000.000 TL) satılan ünite sayısına (4040 adet) göre oranlanmasıyla hesaplanan tutarı göstermektedir. Bu yaklaşım hem maliyet muhasebesi prensiplerine hem de Vergi Usul Kanunu düzenlemelerine uygundur.

Step-by-Step Solution

1
Üretim maliyetine dahil edilecek unsurların belirlenmesi
120.000.000120.000.000 (Arsa) + 150.000.000150.000.000 (Üretim) + 30.000.00030.000.000 (İnşaat dönemi faizi) = 300.000.000300.000.000 TL
VUK'a göre arsa payı ve inşaat süresince kullanılan kredi faizleri stok maliyetine eklenmelidir; ancak pazarlama giderleri dönem gideridir.
2
Daire başına birim maliyetin hesaplanması
300.000.000/50=6.000.000300.000.000 / 50 = 6.000.000 TL/daire
Toplam üretim maliyeti, üretilen toplam daire sayısına bölünerek her bir mamulün maliyeti bulunur.
3
Satılan mamuller maliyetinin hesaplanması
6.000.000×40=240.000.0006.000.000 \times 40 = 240.000.000 TL
Sadece satışı ve teslimi gerçekleşen dairelerin maliyeti 620 Satılan Mamuller Maliyeti hesabına aktarılır.

Key Concept

Özel inşaat işletmelerinde arsa maliyeti ve inşaat tamamlanana kadar oluşan finansman giderleri mamul maliyetinin (stok) bir parçasıdır.

Hints

1
Özel inşaatlarda maliyet unsuru olarak nelerin kabul edildiğine ve hangilerinin dönem gideri olduğuna dikkat edin.
2
Vergi Usul Kanunu'na göre inşaat bitene kadar ödenen kredi faizleri stok maliyetine dahil edilmelidir.
3
Toplam maliyetten daire başına maliyeti bulduktan sonra, bunu sadece satılan 4040 daire ile çarparak sonuca ulaşabilirsiniz.

Practice More

İnşaat tamamlandıktan sonra satılan daireler için ödenen faizlerin nasıl muhasebeleştirileceği konusunu araştırınız.

Alternative Method

Öncelikle satılmayan 10 dairenin toplam maliyet içindeki payını (1/5) bulup, toplam maliyet olan 300 milyon TL'den bu payı (60 milyon TL) çıkararak doğrudan satılan mamuller maliyetine ulaşabilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 103Question →

Gelir Vergisi Kanunu'na (GVKGVK) göre, bir inşaat ve onarım işinin "yıllara yaygın" nitelik kazanması, hem muhasebe uygulamaları hem de vergilendirme rejimi açısından kritik sonuçlar doğurur.

Buna göre, inşaat işlerinin kapsamı ve özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yıllara yaygın inşaat ve onarım işleri için geçerli bir özellik değildir?

Show answer & explanation

Answer: İşletmenin kendi aktifine kayıtlı arsası üzerinde, üçüncü kişilere satmak amacıyla konut inşa etmesi

Answer

İşletmenin kendi aktifine kayıtlı arsası üzerinde, üçüncü kişilere satmak amacıyla konut inşa etmesi yıllara yaygın inşaat işi kapsamında değildir.
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinin kapsamı GVKGVK Madde 4242 ile belirlenmiştir. Bu kapsama girmek için işin mutlaka başkasının nam ve hesabına (taahhüt şeklinde) yapılması gerekir. İşletmenin kendi arsası üzerine satmak amacıyla yaptığı 'yap-sat' inşaatlar, inşaatın süresi ne kadar olursa olsun 'özel inşaat' sayılır ve yıllara yaygın inşaatlara özgü vergilendirme ve stopaj kurallarına tabi olmaz.

Step-by-Step Solution

1
Yıllara yaygın inşaatın şartlarını kontrol etme
İşin inşaat/onarım olması, taahhüde dayanması ve takvim yılı aşması gerekir.
GVKGVK Madde 4242 kapsamındaki yasal gereklilikleri doğrulamak için.
2
Özel inşaat ayrımını yapma
Kendi nam ve hesabına yapılan (yap-sat) işler ticari kazançtır, taahhüt işi değildir.
Soruda verilen seçeneğin neden yanlış olduğunu bilimsel olarak temellendirmek için.
3
Vergilendirme rejimini belirleme
Yıllara yaygın işlerde kâr/zarar iş bitiminde, özel inşaatta ise teslimde oluşur.
Dönemsellik ve vergi kanunları arasındaki farkı netleştirmek için.

Key Concept

Yıllara Yaygın İnşaat ve Özel İnşaat Ayrımı

Hints

1
Yıllara yaygın inşaatın olması için işin mutlaka 'başkasının işi' olması gerektiğini hatırlayın.
2
'Yap-sat' işleri ile bir kamu kurumuna yapılan 'köprü inşaatı' işlerini vergilendirme açısından karşılaştırın.

Practice More

İnşaat işlerinde 'geçici kabul' kavramını ve işin bitiş tarihinin belirlenmesini inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Şıklarda 'taahhüt' ve 'özel inşaat' kavramlarını arayarak, hangisinin vergi kanununda özel bir maddeye (4242. madde) tabi olduğunu belirleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 104Question →

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işleri ile uğraşan bir işletmede, üstlenilen bir taahhüt işinin hukuken bittiği tarih ve kâr/zararın tespiti ile ilgili vergi mevzuatı hükümleri dikkate alındığında; aşağıdakilerden hangisi "işin bitim tarihi" olarak kabul edilir?

Show answer & explanation

Answer: Geçici kabul tutanağının yetkili makamca onaylandığı tarih

Answer

Geçici kabul tutanağının yetkili makamca onaylandığı tarih
Gelir Vergisi Kanunu'nun 4444. maddesi uyarınca, inşaat ve onarma işlerinde geçici kabul tutanağının idarece onaylandığı tarih, işin bittiği tarih olarak kabul edilir. Eğer geçici kabul usulüne tabi olmayan bir iş söz konusu ise işin fiilen tamamlandığı veya bırakıldığı tarih esas alınır. Bu tarih itibarıyla o işe ait tüm maliyetler (170170 grubu) ve hakedişler (350350 grubu) ilgili gelir tablosu hesaplarına aktarılarak kâr veya zarar hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1
İşin niteliğinin belirlenmesi
İşin yıllara yaygın inşaat ve onarım işi olduğu tespit edilir.
Bu tür işlerde kâr/zarar tespiti özel bir rejime (Gelir Vergisi Kanunu Madde 42−4442-44) tabidir.
2
Yasal bitim kriterinin uygulanması
Gelir Vergisi Kanunu'nun 4444. maddesine göre geçici kabul tutanağının onaylanması esas alınır.
Geçici kabul, işin idare tarafından teknik olarak eksiksiz kabul edildiği ve maliyet/hakediş hesaplarının kapatılacağı andır.
3
Muhasebe kayıtlarının kapatılması
170170 ve 350350 nolu hesaplar sonuç hesaplarına devredilir.
İş bittiği için geçici hesaplar kapatılarak o yılın kâr veya zararı netleştirilir.

Key Concept

Yıllara Yaygın İnşaat İşlerinde İşin Bitim Tarihi

Hints

1
Yıllara yaygın inşaat işlerinde kâr veya zarar, iş bittiğinde bir kerede hesaplanır.
2
Vergi hukukunda işin bitimi için 'kabul' süreçleri kritik öneme sahiptir.
3
Gelir Vergisi Kanunu madde 4444, işin bitimini 'geçici kabul' onayına bağlamıştır.

Practice More

Geçici kabulün onaylandığı yıl içinde yapılması gereken muhasebe kayıtlarını (170 ve 350 hesapların devri) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 105Question →

Yıllara yaygın bir inşaat taahhüt işini sürdüren (T) İnşaat A.Ş., 20252025 yılının Aralık ayında tamamlanan bir hakedişe ilişkin olarak düzenlenen ve onaylanan hakediş raporunda aşağıdaki verileri tespit etmiştir:

AçıklamaTutar
Brüt Hakediş Bedeli20.000.00020.000.000 TL
Hesaplanan KDV (%20)(\%20)4.000.0004.000.000 TL
Gelir Vergisi Tevkifatı (%5)(\%5)1.000.0001.000.000 TL
Verilen Avans Mahsubu (%15)(\%15)3.000.0003.000.000 TL
Nakit Teminat Kesintisi (%10)(\%10)2.000.0002.000.000 TL

Söz konusu hakediş raporu onaylanmış ancak ödeme henüz gerçekleşmemiştir. Bu bilgilere göre, hakedişin tahakkuk kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: "350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri" hesabının alacağına 20.000.00020.000.000 TL kaydedilir.

Answer

"350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri" hesabının alacağına 20.000.00020.000.000 TL kaydedilmesi doğrudur.
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde, hakediş raporları onaylandığında brüt hakediş bedeli "350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri" hesabının alacağına kaydedilir. Bu hesap, iş tamamlanıp geçici kabul yapılana kadar bir bilanço hesabı olarak bakiyesini korur. Senaryoda brüt bedel 20.000.00020.000.000 TL olduğu için bu tutarın 350 nolu hesaba alacak yazılması temel muhasebe kuralıdır.

Step-by-Step Solution

1
Hesaplanan KDV ve Tevkifatın Belirlenmesi
KDV: 4.000.0004.000.000 TL, Stopaj: 1.000.0001.000.000 TL
Brüt hakediş bedeli üzerinden yasal oranlar uygulanır.
2
Avans ve Teminat Kesintilerinin Hesaplanması
Avans Mahsubu: 3.000.0003.000.000 TL, Teminat: 2.000.0002.000.000 TL
Sözleşme şartlarına göre hakedişten yapılacak indirimler belirlenir.
3
Net Alacağın (120 Alıcılar) Tespiti
(20M+4M)−(1M+3M+2M)=18.000.000(20M + 4M) - (1M + 3M + 2M) = 18.000.000 TL
İşletmenin hakediş raporu sonrası tahakkuk eden net alacağı hesaplanır.
4
Yevmiye Kaydının Yapılması
350 hesabı alacak tarafına brüt tutar olan 20.000.00020.000.000 TL yazılır.
TDHP gereği yıllara yaygın inşaat hakedişleri iş bitimine kadar 350 hesabın alacağında biriktirilir.

Key Concept

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde hakedişlerin brüt tutar üzerinden liability (borç) karakterli bir hesapta (350) takibi ve vergi kesintilerinin muhasebeleştirilmesi.

Hints

1
Yıllara yaygın inşaat işlerinde hakedişler geçici bir hesapta iş bitimine kadar bekletilir.
2
Tevkifat, avans mahsubu ve teminatlar işletmenin alacağını azaltır ama brüt hakediş bedelini değiştirmez.
3
350 nolu hesaba KDV hariç brüt tutarı alacak kaydetmeyi, KDV'yi ise 391 nolu hesapta izlemeyi unutmayın.

Practice More

İşin bittiği yıl (geçici kabulde) 350 nolu hesabın nasıl kapatılacağını ve 600 nolu hesaba nasıl devredileceğini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 106Question →

Anıt Restorasyon Ltd. Şti., 20252025 yılında üstlendiği ve 20272027 yılında tamamlanması planlanan bir tarihi kütüphane binasının restorasyon işi kapsamında, 20262026 yılı Mart ayında düzenlenen 3.3. nolu hakedişe ilişkin şu verilere sahiptir:

- Brüt hakediş tutarı: 800.000800.000 TL
- KDV oranı: %20\%20
- Gelir vergisi kesintisi (stopaj): %5\%5

Buna göre, işletmenin söz konusu hakediş tahakkuku için yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 102 BANKALAR 920.000920.000 / 193 PEŞİN ÖDENEN VERGİLER VE FONLAR 40.00040.000 / 350 YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM HAKEDİŞ BEDELLERİ 800.000800.000 / 391 HESAPLANAN KDV 160.000160.000

Answer

Hakediş bedeli 350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri hesabında alacaklandırılmalı, stopaj tutarı 193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar hesabında borçlandırılmalı ve net tutar tahsil edilmelidir.
Doğru yanıt, hakediş bedelini brüt tutarı ile '350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri' hesabının alacağına, hesaplanan KDV'yi '391 Hesaplanan KDV' hesabının alacağına kaydederken; kesilen stopajı '193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar' hesabının borcuna ve net tahsilatı '102 Bankalar' hesabının borcuna kaydeden seçenektir.

Step-by-Step Solution

1
KDV tutarını hesapla
800.000×0,20=160.000800.000 \times 0,20 = 160.000 TL
Onaylanan brüt hakediş bedeli üzerinden Katma Değer Vergisi tahakkuk ettirilir.
2
Gelir vergisi stopajını hesapla
800.000×0,05=40.000800.000 \times 0,05 = 40.000 TL
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde hakediş ödemelerinden kanuni oranda (mevcut durumda %5) stopaj kesintisi yapılır.
3
Bankaya yatacak net tutarı belirle
800.000+160.000−40.000=920.000800.000 + 160.000 - 40.000 = 920.000 TL
Net tahsilat, brüt tutara KDV eklenip stopaj kesintisi düşülerek bulunur.
4
Muhasebe hesaplarını belirle
102 (B), 193 (B) / 350 (A), 391 (A)
Hakediş bedelleri iş bitimine kadar 350 nolu hesapta alacak tarafta takip edilir; peşin ödenen vergiler 193 nolu hesapta borçlandırılır.

Key Concept

Yıllara yaygın inşaat işlerinde hakedişlerin gelir yazılmayıp 350 nolu hesapta takip edilmesi.

Hints

1
Yıllara yaygın inşaat işlerinde hakediş bedellerinin 600'lü (gelir) hesaplarda değil, 300'lü (pasif) bir hesapta izlenmesi gerektiğini hatırlayın.
2
Hakediş ödemeleri bankaya yatarken, iş sahibi tarafından yapılan %5 gelir vergisi kesintisini 193 nolu hesapta borçlandırmalısınız.
3
Hakediş bedeli 350 nolu hesabın alacağına, KDV 391 nolu hesabın alacağına yazılırken; stopaj 193'ün borcuna, kalan tutar ise 102'nin borcuna yazılır.

Practice More

İş tamamlandığında (geçici kabul yapıldığında) 350 nolu hesabın 600 nolu hesaba, 170 nolu hesabın ise 622 nolu hesaba nasıl devredildiğini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 107Question →

Bir inşaat taahhüt işletmesi, bir kamu kurumu ile 1515 Kasım 20252025 tarihinde "viyadük güçlendirme ve onarım" işi için sözleşme imzalamıştır. Sözleşme konusu işe ilişkin yer teslimi 11 Aralık 20252025 tarihinde yapılmış, inşaat faaliyetleri fiilen 2828 Aralık 20252025 tarihinde tamamlanarak şantiye boşaltılmıştır. Söz konusu işe ait geçici kabul tutanağı ise idare tarafından 1010 Ocak 20262026 tarihinde onaylanmıştır.

Gelir Vergisi Kanunu (GVKGVK) hükümleri ve ilgili tebliğler uyarınca, bu işin "yıllara yaygın inşaat ve onarım işi" kapsamındaki durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Geçici kabul rejimine tabi işlerde bitim tarihi tutanağın onaylandığı tarih olduğundan, iş 20252025 yılında başlayıp 20262026 yılında bittiği için yıllara yaygın sayılır.

Answer

Geçici kabul rejimine tabi işlerde bitim tarihinin tutanağın onaylandığı tarih olduğu ve işin farklı takvim yıllarına (20252025-20262026) sirayet etmesi nedeniyle yıllara yaygın sayılacağını belirten ifade doğrudur.
Gelir Vergisi Kanunu'na göre bir işin yıllara yaygın sayılması için inşaat/onarım olması, taahhüde dayanması ve birden fazla takvim yılına sirayet etmesi gerekir. Geçici kabul rejimine tabi olan kamu ihale işlerinde, işin bitiş tarihi geçici kabul tutanağının idarece onaylandığı tarihtir. Senaryoda iş 20252025'de başlamış ve yasal olarak 20262026'da bitmiştir; bu nedenle yıllara yaygındır.

Step-by-Step Solution

1
İşin başlangıç tarihini belirlemek
11 Aralık 20252025
Yıllara yaygın inşaat işlerinde başlangıç tarihi yer teslimi veya işe fiilen başlama tarihidir.
2
İşin bitiş tarihini yasal mevzuata göre tespit etmek
1010 Ocak 20262026
Geçici kabul rejimine tabi işlerde bitim tarihi, geçici kabul tutanağının onaylandığı tarihtir; fiili tamamlama tarihi esas alınmaz.
3
Takvim yılı sirayetini kontrol etmek
20252025 ve 20262026 yılları (Farklı takvim yılları)
İşin bir yılda başlayıp diğerinde bitmesi, takvim yılına sirayet şartını sağlar.
4
GVK Madde 4242 kapsamında değerlendirme yapmak
Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşi
İş inşaat/onarım kapsamındadır, taahhüde dayalıdır ve takvim yılına sirayet etmiştir.

Key Concept

GVK 42 Kapsamında İşin Bitiş Tarihi ve Takvim Yılı Sirayeti

Practice More

İşin yıllara yaygın nitelik kazanması durumunda, hakedişlerden yapılacak olan vergi kesintisi (stopaj) oranlarını ve bu kesintilerin ne zaman beyan edileceğini inceleyiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 108Question →

Kuzey Metro İnşaat A.Ş., bir kamu kurumu ile akdettiği yıllara yaygın metro tüneli inşaatı işi kapsamında, 20262026 yılı Şubat ayında düzenlenen 2.500.0002.500.000 TL tutarındaki brüt hakediş belgesine istinaden ödeme alacaktır. Sözleşme hükümleri gereği hakediş tutarı üzerinden %10\%10 oranında teminat kesintisi yapılmakta ve işletmeye daha önce ödenen avanslardan bu hakedişe isabet eden 500.000500.000 TL tutarındaki kısım mahsup edilmektedir. Gelir Vergisi stopaj oranının %5\%5 ve KDV oranının %20\%20 olduğu varsayıldığında, işletmenin bu hakediş işlemi sonucunda '193 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar' hesabına kaydedeceği tutar ile banka hesabına yatacak net tutar sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 125.000125.000 TL ve 2.125.0002.125.000 TL

Answer

İşletmenin '193 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar' hesabına kaydedeceği tutar 125.000125.000 TL, banka hesabına yatacak net tutar ise 2.125.0002.125.000 TL'dir.
Doğru seçenekte belirtilen 125.000125.000 TL, brüt hakediş bedeli olan 2.500.0002.500.000 TL'nin %5\%5 stopaj oranı ile çarpılması sonucu elde edilir. Net banka tutarı hesaplanırken ise Brüt Hakediş (2.500.0002.500.000 TL) ve Hesaplanan KDV (500.000500.000 TL) toplamından; stopaj (125.000125.000 TL), avans mahsubu (500.000500.000 TL) ve teminat kesintisi (250.000250.000 TL) düşülerek 2.125.0002.125.000 TL sonucuna ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1
Gelir Vergisi (Stopaj) tutarının hesaplanması
2.500.000×0,05=125.0002.500.000 \times 0,05 = 125.000 TL
Yıllara yaygın inşaat işlerinde stopaj, avans mahsubu veya diğer kesintiler yapılmadan önceki brüt hakediş tutarı üzerinden hesaplanır.
2
Tahsil edilecek KDV tutarının hesaplanması
2.500.000×0,20=500.0002.500.000 \times 0,20 = 500.000 TL
KDV, hakedişin brüt bedeli üzerinden hesaplanarak faturaya eklenir ve müteahhit tarafından tahsil edilir.
3
Teminat kesintisi tutarının hesaplanması
2.500.000×0,10=250.0002.500.000 \times 0,10 = 250.000 TL
Sözleşme gereği brüt tutar üzerinden yapılan güvence kesintisidir.
4
Banka hesabına geçecek net tutarın hesaplanması
(2.500.000+500.000)−(125.000+500.000+250.000)=2.125.000(2.500.000 + 500.000) - (125.000 + 500.000 + 250.000) = 2.125.000 TL
Toplam tahsil edilecek tutardan (Brüt + KDV), stopaj, avans mahsubu ve teminat kesintisi toplamı düşülür.

Key Concept

Yıllara yaygın inşaat işlerinde hakediş bedellerinden yapılan stopaj kesintisi, brüt hakediş tutarı üzerinden hesaplanır ve müteahhit işletme tarafından peşin ödenen vergi olarak kaydedilir.

Hints

1
Stopajın hangi matrah üzerinden hesaplanması gerektiğini belirleyerek başlayın.

Practice More

Avans ödemesi sırasında yapılan stopaj kesintisi ile hakediş ödemesi sırasındaki mahsup işleminin muhasebe kayıtlarını karşılaştırınız.
Estimated Time:2m 30s
Question 109Question →

Aras İnşaat Taahhüt Ltd. Şti. 20262026 takvim yılında iki farklı yıllara yaygın inşaat projesi ve bir adet kırtasiye işletmeciliği faaliyetini eş zamanlı olarak yürütmektedir. İşletmenin bu faaliyetlerine ilişkin yıl sonu verileri aşağıdadır:

FaaliyetHarcamalar (Maliyetler)Satış Hasılatı
Köprü İnşaatı (YYİO)₺5.000.000₺5.000.000₺7.000.000₺7.000.000
Tünel İnşaatı (YYİO)₺3.000.000₺3.000.000₺4.000.000₺4.000.000
Kırtasiye İşletmesi₺1.500.000₺1.500.000₺2.000.000₺2.000.000

İşletmenin tüm faaliyetleri için yaptığı müşterek genel giderler toplamı ₺400.000₺400.000 olduğuna göre, Gelir Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca Köprü İnşaatı projesine dağıtılması gereken genel gider payı kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 200.000

Answer

Köprü İnşaatı projesine dağıtılması gereken müşterek genel gider payı ₺200.000₺200.000 tutarındadır.
Doğru çözümde GVK Madde 43'te belirtilen kural uygulanmıştır. Köprü İnşaatı (5.000.0005.000.000) ve Tünel İnşaatı (3.000.0003.000.000) için harcamalar, Kırtasiye İşletmesi için ise satış hasılatı (2.000.0002.000.000) dikkate alınarak toplam 10.000.00010.000.000 TL'lik bir dağıtım matrahına ulaşılmıştır. Köprü inşaatının bu matrah içindeki payı %50 olduğu için, toplam 400.000400.000 TL'lik giderin yarısı olan 200.000200.000 TL bu projeye yüklenmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Dağıtım anahtarlarının belirlenmesi
İnşaat işleri için 'Harcamalar', ticari faaliyet için ise 'Satış Hasılatı' esas alınır.
GVK Madde 43 uyarınca müşterek genel giderler; yıllara yaygın inşaat işlerinde harcamalar, diğer işlerde ise satış hasılatı toplamına oranlanarak dağıtılır.
2
Toplam dağıtım matrahının (paydanın) hesaplanması
5.000.000+3.000.000+2.000.000=10.000.0005.000.000 + 3.000.000 + 2.000.000 = 10.000.000 TL
Köprü ve Tünel inşaatlarının maliyetleri ile Kırtasiye işletmesinin satış hasılatı toplanarak genel dağıtım zemini oluşturulur.
3
Köprü İnşaatı için dağıtım oranının bulunması
5.000.000/10.000.000=0,505.000.000 / 10.000.000 = 0,50 (%50)
İlgili projenin harcama tutarı, toplam dağıtım matrahına oranlanır.
4
Gider payının hesaplanması
400.000×0,50=200.000400.000 \times 0,50 = 200.000 TL
Toplam müşterek genel gider tutarı, bulunan dağıtım oranı ile çarpılarak projeye düşen pay belirlenir.

Key Concept

Müşterek Genel Giderlerin Dağıtım Esasları (GVK Madde 43)

Practice More

Aynı veriler üzerinden projelerde kullanılan bir iş makinesinin amortisman paylarının (gün esasına göre) dağıtımını hesaplayarak aradaki farkı pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 110Question →

(B) İnşaat İşletmesi, 20252025 yılı içerisinde iki farklı proje yürütmektedir. Bu projelere ilişkin bilgiler aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Proje AdıProje TürüBitiş Tarihi
Şehir Hastanesi Ek BinaYıllara Yaygın İnşaat Taahhüt İşleri20272027
Modern Yaşam EvleriÖzel İnşaat (Kendi Nam ve Hesabına Yap-Sat)20262026

İşletme, Aralık 20252025 sonunda her iki proje için de ortak kullanılan teknik ofis ve şantiye yönetim birimine ait 600.000600.000 TL tutarındaki müşterek giderlerin, projeler için yapılan doğrudan harcamalar oranında dağıtılmasına karar vermiştir. Yapılan hesaplamalar sonucunda bu giderlerin %60\%60'ı Şehir Hastanesi projesine, %40\%40'ı ise Modern Yaşam Evleri projesine paylaştırılmıştır.

Bu giderlerin yansıtma hesapları kullanılarak ilgili maliyet ve stok hesaplarına aktarılmasına ilişkin yapılacak muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri hesabına 360.000360.000 TL borç kaydedilmelidir.

Answer

Şehir Hastanesi projesine (yıllara yaygın taahhüt) düşen 360.000360.000 TL tutarındaki payın 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri hesabının borcuna kaydedilmesi doğrudur.
Şehir Hastanesi projesi yıllara yaygın bir inşaat taahhüt işidir. Bu tür işlerde yapılan harcamalar (direkt veya müşterek pay olarak) dönem sonlarında 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri hesabına devredilerek iş bitimine kadar bu hesapta bekletilir. 600.000600.000 TL'lik toplam giderin %60\%60'ı olan 360.000360.000 TL'nin bu hesaba borç yazılması doğru uygulamadır.

Step-by-Step Solution

1
Toplam müşterek gider üzerinden projelerin paylarını hesapla.
Şehir Hastanesi Payı: 600.000×0,60=360.000600.000 \times 0,60 = 360.000 TL; Modern Yaşam Evleri Payı: 600.000×0,40=240.000600.000 \times 0,40 = 240.000 TL.
Müşterek giderlerin projelere dağıtım anahtarına göre paylaştırılması gerekir.
2
Proje türlerine göre kullanılacak muhasebe hesaplarını belirle.
Yıllara yaygın taahhüt işi için '170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri', özel inşaat için '151 Yarı Mamuller - Üretim' hesabı kullanılır.
Tek Düzen Hesap Planı ve inşaat muhasebesi standartları gereği taahhüt ve özel inşaat maliyetleri farklı hesaplarda izlenir.
3
Dönem sonu yansıtma kaydını kurgula.
170 (Borç): 360.000360.000, 151 (Borç): 240.000240.000, 741/731 (Alacak): 600.000600.000.
7'li grupta toplanan giderlerin ilgili aktif hesaplara aktarılması için yansıtma hesapları kullanılır.

Key Concept

Yıllara yaygın inşaat taahhüt maliyetlerinin 170 nolu hesapta, özel inşaat maliyetlerinin ise 151/152 nolu hesaplarda takibi.
Question 111Question →

Zirve İnşaat A.Ş. 20262026 takvim yılında, iki farklı yıllara yaygın inşaat ve onarım işi ile birlikte bir adet yapı market işletmeciliği faaliyetini eş zamanlı olarak yürütmektedir. İşletmenin bu faaliyetlerine ilişkin 20262026 yılı verileri aşağıdaki gibidir:

Faaliyet Türü20262026 Yılı Verisi
X İnşaat Projesi (Yıllara Yaygın) Maliyeti₺2.400.000₺2.400.000
Y İnşaat Projesi (Yıllara Yaygın) Maliyeti₺3.600.000₺3.600.000
Yapı Market Satış Hasılatı₺2.000.000₺2.000.000

İşletmenin 20262026 yılına ait toplam müşterek genel gideri ₺400.000₺400.000 olduğuna göre, Gelir Vergisi Kanunu hükümleri çerçevesinde Y İnşaat Projesi'ne dağıtılması gereken pay kaç ₺₺'dir?

Show answer & explanation

Answer: 180.000180.000

Answer

Y İnşaat Projesi'ne dağıtılması gereken müşterek genel gider payı 180.000180.000 ₺₺'dir.
Gelir Vergisi Kanunu'nun 43. maddesine göre, birden fazla yıllara yaygın inşaat işi yapan veya bu işlerin yanında başka ticari faaliyetleri de bulunan mükellefler; müşterek genel giderleri, her yıla ait inşaat maliyetleri ile diğer işlerin satış hasılatı toplamının birbirine oranına göre dağıtmak zorundadır. Toplam dağıtım matrahı 8.000.0008.000.000 ₺₺ (2.4M+3.6M+2.0M2.4M + 3.6M + 2.0M) olarak hesaplanır. Y İnşaat Projesi'nin payı 3.600.000/8.000.000=%453.600.000 / 8.000.000 = \%45 olduğundan, 400.000400.000 ₺₺'lik genel giderin %45\%45'i olan 180.000180.000 ₺₺ doğru sonuçtur.

Step-by-Step Solution

1
Dağıtım anahtarı toplamının hesaplanması
2.400.000+3.600.000+2.000.000=8.000.0002.400.000 + 3.600.000 + 2.000.000 = 8.000.000 ₺₺
GVK 43. maddeye göre yıllara yaygın inşaat işlerinde maliyetler, diğer işlerde ise satış hasılatı toplamı dağıtım anahtarı olarak kullanılır.
2
Y İnşaat Projesi'nin toplam içindeki oranının bulunması
3.600.000/8.000.000=0,453.600.000 / 8.000.000 = 0,45 (veya %45\%45)
Y projesine düşecek payı bulmak için ilgili projenin maliyetinin toplam dağıtım matrahına oranlanması gerekir.
3
Müşterek genel gider payının hesaplanması
400.000×0,45=180.000400.000 \times 0,45 = 180.000 ₺₺
Toplam giderin, projenin ağırlık oranıyla çarpılması sonucunda nihai dağıtım tutarına ulaşılır.

Key Concept

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde müşterek genel giderlerin, inşaat maliyetleri ve diğer işlerin satış hasılatı oranında dağıtılması zorunluluğu.

Hints

1
GVK Md. 43'teki dağıtım anahtarlarını hatırlayın: İnşaatlar için maliyet, diğer işler için hasılat.
2
Önce tüm faaliyetlerin (iki inşaat ve bir market) toplam matrahını hesaplayın, ardından Y projesinin bu toplam içindeki yüzdesini bulun.

Practice More

Benzer bir soruda müşterek amortisman giderlerini, makinenin her projede çalıştığı gün sayısına göre dağıtmayı deneyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 112Question →

(G) İnşaat Taahhüt A.Ş., 20252025 yılının Ekim ayında bir kamu ihalesi kapsamında "Viyadük İnşaatı" projesine başlamıştır. Projenin 20272027 yılında tamamlanarak teslim edilmesi öngörülmektedir. İşletmenin 20252025 yılı dönem sonu bilgileri aşağıdaki gibidir:

Proje Adıİşin Niteliği20252025 Yılı Toplam Maliyeti
Viyadük İnşaatıYıllara Yaygın Taahhüt2.400.0002.400.000 TL

Bu bilgilere göre, dönem sonu kapanış işlemleri sırasında 740740 Hizmet Üretim Maliyeti hesabında biriken bu tutarın aktarılacağı hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri

Answer

Viyadük inşaatı gibi yıllara yaygın taahhüt işlerinde dönem sonu maliyetleri 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri hesabına aktarılmalıdır.
İşletmenin üstlendiği viyadük inşaatı, birden fazla takvim yılına sarkan (20252025-20272027) bir taahhüt işidir. Tek Düzen Hesap Planı ve vergi mevzuatı gereği, bu tür projelerde yıl boyunca 740740 Hizmet Üretim Maliyeti hesabında toplanan tutarlar, bilanço gününde projenin henüz tamamlanmamış olması nedeniyle 170170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri hesabına devredilerek aktifleştirilir.

Step-by-Step Solution

1
İşin niteliğini ve süresini analiz etme
İşin 'Viyadük İnşaatı' (taahhüt) olduğu ve 20252025-20272027 yıllarını kapsadığı (yıllara yaygın) tespit edildi.
Yıllara yaygın inşaat işlerinde özel muhasebe ve vergi usulleri (GVK Md. 42) geçerlidir.
2
Dönem içi maliyetlerin izlendiği hesabı belirleme
Yıl içinde yapılan harcamaların 740740 Hizmet Üretim Maliyeti hesabının borcunda toplandığı görüldü.
İnşaat bir hizmet üretimi faaliyetidir ve maliyetler 7. grupta biriktirilir.
3
Dönem sonu transfer kaydını gerçekleştirme
740740 nolu hesap alacaklandırılarak kapatılır ve tutar 170170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri hesabına borç kaydedilir.
İş henüz tamamlanmadığı için maliyetler gider yazılamaz (eşleşme ilkesi ve dönemsellik gereği) ve aktifte bir hesapta bekletilmelidir.

Key Concept

Yıllara Yaygın İnşaat Maliyetlerinin Aktifleştirilmesi

Hints

1
İşin birden fazla yılı kapsayıp kapsamadığına ve projenin niteliğine (özel mi, taahhüt mü) dikkat edin.
2
Yıllara yaygın taahhüt işlerinde maliyetler iş bitimine kadar bilançonun 'Dönen Varlıklar' grubunda bir hesapta bekletilir.
3
Dönem içinde 740'ta biriken maliyetler, yıl sonunda 170-178 nolu hesap grubuna devredilir.

Practice More

İşin bittiği yıl (2027) bu tutarın hangi hesaba aktarılarak kapatılacağını inceleyin (170'ten 622'ye aktarım).

Alternative Method

Muhasebe kaydını düşünün: Borç tarafında projenin maliyetini temsil eden varlık hesabı (170170), alacak tarafında ise maliyetlerin toplandığı geçici hesap (740740) yer almalıdır.
Estimated Time:1m 15s
Question 113Question →

Aras İnşaat Taahhüt A.Ş., 20262026 yılı içerisinde eş zamanlı olarak üç farklı proje yürütmektedir. Bu projelere ilişkin bilgiler ve yıl içindeki doğrudan harcama tutarları şöyledir:

* Proje A: Bir kamu kurumu ile imzalanan yıllara yaygın inşaat ve onarım projesi (5.000.0005.000.000 TL)
* Proje B: Bir özel şirket ile imzalanan yıllara yaygın inşaat ve onarım projesi (3.000.0003.000.000 TL)
* Proje C: İşletmenin kendi arsası üzerine satış amacıyla inşa ettiği özel (yap-sat) konut projesi (2.000.0002.000.000 TL)

İşletmenin 20262026 yılına ait toplam 2.500.0002.500.000 TL tutarındaki müşterek genel giderleri, projelerin o yılki harcama tutarları oranında dağıtılacaktır.

Buna göre, 20262026 yılı sonunda Proje A ve Proje B için "170170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri" hesabına aktarılacak toplam tutar kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 2.000.0002.000.000

Answer

Yıllara yaygın inşaat maliyetleri hesabına aktarılacak toplam tutar 2.000.0002.000.000 TL'dir.
İşletmenin toplam harcaması 10.000.00010.000.000 TL olup, müşterek giderlerin dağıtım oranı her 11 TL'lik harcama için 0,250,25 TL'dir (2.500.000/10.000.0002.500.000 / 10.000.000). Bu durumda Proje A'ya 1.250.0001.250.000 TL, Proje B'ye ise 750.000750.000 TL pay düşmektedir. Proje C bir özel inşaat işi olduğu için maliyetleri 170 nolu hesapta izlenemez. Dolayısıyla 170 nolu hesaba aktarılacak toplam tutar 1.250.000+750.000=2.000.0001.250.000 + 750.000 = 2.000.000 TL'dir.

Step-by-Step Solution

1
Toplam doğrudan harcama tutarını (dağıtım anahtarını) hesaplayın.
5.000.000+3.000.000+2.000.000=10.000.0005.000.000 + 3.000.000 + 2.000.000 = 10.000.000 TL
Müşterek giderlerin dağıtılacağı toplam baz maliyeti belirlemek için.
2
Proje A ve Proje B'nin toplam harcama içindeki payını belirleyin.
Proje A: 5/10=%505/10 = \%50; Proje B: 3/10=%303/10 = \%30
Her bir projeye düşecek müşterek gider oranını bulmak için.
3
Müşterek giderleri bu oranlara göre dağıtın.
Proje A Payı: 2.500.000×0,50=1.250.0002.500.000 \times 0,50 = 1.250.000 TL; Proje B Payı: 2.500.000×0,30=750.0002.500.000 \times 0,30 = 750.000 TL
Her bir projenin maliyetine eklenecek ek gider tutarını hesaplamak için.
4
Yalnızca yıllara yaygın inşaat niteliğindeki projelerin paylarını toplayın.
1.250.000+750.000=2.000.0001.250.000 + 750.000 = 2.000.000 TL
Proje C özel inşaat olduğu için maliyeti 170 nolu hesapta değil, 150/151 nolu hesaplarda takip edilmelidir.

Key Concept

Müşterek giderlerin yıllara yaygın taahhüt işleri ile özel inşaat işleri arasında maliyet esasına göre dağıtımı ve 170 nolu hesabın kapsamı.

Hints

1
Hangi projelerin 170 nolu hesapta takip edilmesi gerektiğini belirleyerek başlayın.
2
Müşterek giderleri dağıtırken tüm projelerin (Proje A, B ve C) harcamalarını toplama dahil edin.
3
Toplam 1010 milyon TL'lik harcama havuzunda Proje A ve B'nin toplam payı %80\%80'dir. Müşterek giderin %80\%80'ini hesaplayın.

Practice More

Müşterek amortisman giderlerinin makine çalışma saatlerine göre dağıtıldığı senaryoları inceleyin.
Estimated Time:2m 30s
Question 114Question →

(K) İnşaat Taahhüt İşletmesi, 20252025 yılının Ekim ayında başladığı ve 20272027 yılında tamamlamayı taahhüt ettiği bir köprü inşaatı projesi için 20252025 yılı dönem sonunda 1.800.0001.800.000 TL tutarındaki toplam üretim maliyetini ilgili maliyet hesaplarından devralarak aktifleştirmiştir.

Tekdüzen Hesap Planı'na göre, bu aktifleştirme kaydında borçlandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri

Answer

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde maliyetler 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri hesabında aktifleştirilir.
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde, projenin başlangıcından geçici kabulün yapıldığı iş bitimine kadar olan süreçte katlanılan tüm maliyetler 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri hesabının borcuna kaydedilerek bilançoda aktifleştirilir. Bu sayede maliyetler, gelirin elde edileceği iş bitim dönemine kadar ertelenmiş olur.

Step-by-Step Solution

1
İşin niteliğini belirle
İş 20252025 yılında başlayıp 20272027 yılında biteceği için 'yıllara yaygın inşaat ve onarım işi' kapsamındadır.
Birden fazla takvim yılına sarkan inşaat işleri özel bir muhasebe rejimine tabidir.
2
Dönem sonu maliyet aktarım kuralını uygula
Dönem içinde 740 Hizmet Üretim Maliyeti hesabında toplanan tutarlar, dönem sonunda 741 Yansıtma hesabı aracılığıyla bilançonun aktifindeki ilgili hesaba devredilir.
Yıllara yaygın işlerde kar/zarar tespiti iş bitiminde yapıldığı için maliyetler iş bitene kadar bilançoda bekletilmelidir.
3
Hesabı seç
Aktifleştirme için kullanılan borçlu hesap 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri hesabıdır.
Tekdüzen Hesap Planı uyarınca bu tür işlerin maliyetleri 170-178 nolu hesap grubunda takip edilir.

Key Concept

Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşlerinde Maliyetlerin Aktifleştirilmesi

Hints

1
İşin birden fazla yıla sarkan bir taahhüt işi olduğuna dikkat edin.
2
Bu tür işlerde maliyetler iş bitene kadar bilançonun aktifinde bir hesapta toplanır.
3
Aktifleştirme için kullanılan bu hesabın kodu 170 ile başlar.

Practice More

İşin bittiği dönemde 170 nolu hesabın hangi hesaba devredilerek kapatıldığını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 115Question →

Pruva İnşaat A.Ş., 20252025 yılının Ekim ayında ihalesini kazandığı ve 20272027 yılında bitirmeyi taahhüt ettiği "Yüksek Hızlı Tren Garı Kompleksi" projesi kapsamında, 20262026 yılının Mart ayında ilk hakediş raporunu idareye onaylatmıştır. Hakedişe ilişkin veriler şu şekildedir:

- Brüt hakediş tutarı: 8.000.0008.000.000 TL
- Sözleşme gereği avans mahsubu: %1010
- Gelir vergisi stopaj oranı: %55
- Katma Değer Vergisi oranı: %2020

Bu bilgilere göre, hakedişin tahakkukuna ilişkin yapılacak muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: "350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri" hesabı 8.000.0008.000.000 TL alacaklandırılır.

Answer

Hakediş bedelinin tamamının "350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri" hesabının alacağına kaydedilmesi doğrudur.
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde, her bir hakediş ödemesi işin tamamlanma sürecindeki bir aşamadır ve nihai gelir iş bitiminde oluşur. Bu nedenle, tahsil edilen veya tahakkuk eden brüt hakediş bedelleri, işin bittiği döneme kadar '350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri' hesabının alacağında izlenir. Soru senaryosundaki 8.000.0008.000.000 TL'lik brüt tutarın tamamı bu hesaba alacak kaydedilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Brüt hakediş üzerinden yapılacak kesintileri hesaplayın.
Stopaj: 8.000.000×0,05=400.0008.000.000 \times 0,05 = 400.000 TL; Avans Mahsubu: 8.000.000×0,10=800.0008.000.000 \times 0,10 = 800.000 TL.
Yasal ve sözleşmesel kesintilerin net ödemeyi belirlemek için hesaplanması gerekir.
2
KDV tutarını hesaplayın.
KDV: 8.000.000×0,20=1.600.0008.000.000 \times 0,20 = 1.600.000 TL.
Hakediş bedeli üzerinden hesaplanan KDV, devletten tahsil edilip vergi dairesine ödenecek bir borçtur.
3
Hakedişin gelir/alacak tarafını muhasebeleştirin.
350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri (Alacak): 8.000.0008.000.000 TL.
Yıllara yaygın inşaat işlerinde iş bitene kadar hakedişler 350 nolu hesapta bekletilir.
4
Bankaya girecek net tutarı ve kesintilerin borç kaydını yapın.
102 Bankalar (Borç): 8.400.0008.400.000 TL; 193 Peşin Ödenen Vergi (Borç): 400.000400.000 TL; 340 Alınan Sipariş Avansları (Borç): 800.000800.000 TL.
Net tutar bankaya girerken, stopaj peşin ödenen vergi olarak, mahsup edilen avans ise ilgili borç hesabından düşülür.

Key Concept

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde hakediş gelirlerinin işin bitimine kadar pasif karakterli 350 nolu hesapta izlenmesi zorunluluğu.

Practice More

Hakediş ödemeleri sırasında yapılan kesintilerin iş bittiğinde (geçici kabul yapıldığında) nasıl mahsup edildiğini ve 350-170 hesaplarının nasıl kapatıldığını inceleyiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 116Question →

Kendi nam ve hesabına (yap-sat) inşaat faaliyetinde bulunan (G) İşletmesi, 2025 yılı Eylül ayında bir konut projesine başlamıştır. İşletme, 31.12.2025 tarihine kadar söz konusu inşaat için aşağıdaki harcamaları gerçekleştirmiştir:

Gider TürüTutarı
Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri2.800.0002.800.000 TL
Direkt İşçilik Giderleri1.200.0001.200.000 TL
Genel Üretim Giderleri600.000600.000 TL

İnşaatın 2026 yılı içerisinde tamamlanıp dairelerin teslim edilmesi planlanmaktadır. Buna göre, işletmenin dönem sonunda maliyet hesaplarında (7/A seçeneği) biriken toplam 4.600.0004.600.000 TL tutarındaki inşaat maliyetini aktarması gereken bilanço hesabı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 151151 Yarı Mamuller - Üretim

Answer

Özel (kendi nam ve hesabına) inşaat işleri bir sanayi üretim faaliyeti olarak değerlendirildiğinden, dönem sonunda henüz tamamlanmamış olan inşaat maliyetleri 151 Yarı Mamuller - Üretim hesabına devredilmelidir.
Özel inşaat işleri (yap-sat), özünde bir 'mamul üretimi' faaliyetidir. İşletme 710, 720 ve 730 nolu hesaplarda topladığı maliyetleri, inşaat tamamlanana kadar her dönem sonunda 151 Yarı Mamuller - Üretim hesabına devrederek bilançoda stok olarak gösterir. İnşaat bittiğinde ise bu tutar 152 Mamuller hesabına aktarılır.

Step-by-Step Solution

1
İnşaat türünün belirlenmesi
Özel (Yap-Sat) İnşaat
Soruda 'kendi nam ve hesabına' ifadesi kullanıldığı için bu bir üretim faaliyetidir, taahhüt işi değildir.
2
Dönem sonu durumunun analizi
İnşaat henüz tamamlanmamıştır.
Teslimatın 2026 yılında yapılacağı belirtilmiştir, bu da 2025 sonunda işin bitmediğini gösterir.
3
Uygun hesap seçimi
151151 Yarı Mamuller - Üretim hesabı
Tekdüzen Hesap Planı'na göre, sanayi üretiminde henüz tamamlanmamış ürünlerin maliyetleri dönem sonunda bu hesapta raporlanır.

Key Concept

Özel inşaat işletmelerinde üretim maliyetlerinin muhasebeleştirilmesi ve stok hesaplarına devri.

Hints

1
İşletmenin inşaatı başkası için mi yoksa satmak amacıyla kendisi için mi yaptığını belirleyin.
2
Sanayi işletmelerinde henüz üretim süreci devam eden stoklar hangi hesapta izlenir?
Estimated Time:1m 30s
Question 117Question →

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işiyle uğraşan bir işletmenin, 20242024 yılında başladığı bir projeye ilişkin 31.12.202531.12.2025 tarihindeki hesap kalanları aşağıdaki gibidir:

Hesap AdıKalan (TLTL)
170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri1.800.0001.800.000
350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri2.300.0002.300.000

Söz konusu işin geçici kabul tutanağı 20.10.202520.10.2025 tarihinde yetkililerce onaylanmıştır. Buna göre, bu inşaat projesinden elde edilen kâr veya zarar tutarı ve bu tutarın gelir tablosunda raporlanması gereken dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 500.000500.000 TL kâr — 20252025 yılı

Answer

İşletme bu projeden 500.000500.000 TL kâr elde etmiştir ve bu tutar 20252025 yılı gelir tablosunda raporlanmalıdır.
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde işin bitimi geçici kabulün onaylandığı tarihtir. 20252025 yılında onaylanan geçici kabul nedeniyle, bu yıla kadar biriken 1.800.0001.800.000 TL maliyet ve 2.300.0002.300.000 TL hakediş tutarları arasındaki 500.000500.000 TL fark, 20252025 yılı kârı olarak raporlanmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
İşin bitim tarihinin belirlenmesi
20.10.202520.10.2025
Yıllara yaygın inşaat işlerinde işin bitim tarihi, geçici kabul tutanağının onaylandığı tarihtir.
2
Kâr/Zarar tutarının hesaplanması
500.000500.000 TL Kâr
Kâr/Zarar = Hakediş Bedelleri (350) - İnşaat Maliyetleri (170) formülünden; 2.300.000−1.800.000=500.0002.300.000 - 1.800.000 = 500.000 TL kâr bulunur.
3
Raporlama döneminin tespiti
20252025 Yılı
Vergi Usul Kanunu uyarınca, yıllara yaygın inşaat işlerinde kâr veya zarar işin bittiği yılın geliri veya gideri sayılarak o yılın beyannamesinde gösterilir.

Key Concept

Yıllara yaygın inşaat işlerinde kâr veya zarar, işin bittiği (geçici kabulün onaylandığı) yılın gelir tablosu hesaplarına (600 ve 622) devredilerek tespit edilir.

Practice More

İşin bitiminde 170 ve 350 nolu hesapların hangi gelir tablosu hesaplarına devredilerek kapatıldığını inceleyiniz.
Estimated Time:45s
Question 118Question →

Kendi nam ve hesabına (yap-sat) inşaat faaliyetinde bulunan bir işletme, inşaatını tamamladığı ve 6.000.0006.000.000 TL maliyetle 152 Mamuller hesabına aldığı bir konutu 10.000.00010.000.000 TL bedelle peşin olarak satmıştır.

Buna göre, işletmenin bu satış işlemine ilişkin yapacağı maliyet kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 620 Satılan Mamuller Maliyeti hesabı 6.000.0006.000.000 TL borçlandırılır.

Answer

Satılan Mamuller Maliyeti hesabının borçlandırılması
Kendi nam ve hesabına inşaat yapan işletmeler, bu faaliyeti bir hizmet sunumu değil, bir mamul üretimi olarak yürütürler. Bu nedenle, inşaat süresince maliyetler 710, 720 ve 730 nolu hesaplarda toplanır, tamamlandığında 152 Mamuller hesabına alınır ve satış gerçekleştiğinde maliyet bedeli 620 Satılan Mamuller Maliyeti hesabına borç kaydedilerek sonuç hesaplarına aktarılır.

Step-by-Step Solution

1
İnşaat türünün belirlenmesi
Özel (Kendi nam ve hesabına) İnşaat
Soruda işletmenin konutu kendi nam ve hesabına inşa edip sattığı belirtilmiştir.
2
Muhasebe mantığının saptanması
Üretim İşletmesi Muhasebesi (150-151-152 ve 620)
Özel inşaat işleri, Vergi Usul Kanunu ve Tek Düzen Hesap Planı'na göre bir mamul üretim faaliyeti olarak değerlendirilir.
3
Satış sonrası maliyet kaydının yapılması
620 Satılan Mamuller Maliyeti (Borçlu) / 152 Mamuller (Alacaklı)
Stokta (152) izlenen tamamlanmış konutlar satıldığında, maliyet bedeli üzerinden stoktan çıkarılarak satış maliyetine devredilir.

Key Concept

Özel inşaat işlerinin mamul üretimi olarak muhasebeleştirilmesi
Estimated Time:1m 30s
Question 119Question →

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işiyle uğraşan Çınar Yapı Taahhüt A.Ş., 20242024 yılında üstlendiği bir köprü yapım işini 20.04.202620.04.2026 tarihinde geçici kabul tutanağının onaylanmasıyla tamamlamıştır. Söz konusu işe ait hesapların bitim tarihindeki kalanları aşağıda verilmiştir:

Hesap Kodu ve AdıKalan
170170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri2.800.0002.800.000 TL (Borç Kalanı)
350350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri3.500.0003.500.000 TL (Alacak Kalanı)

Buna göre, işin bitiminde yapılacak muhasebe kaydı ve kâr/zarar tespiti ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 170170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri hesabı 2.800.0002.800.000 TL alacaklandırılarak 622622 Satılan Hizmet Maliyeti hesabına devredilir.

Answer

170170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri hesabının 2.800.0002.800.000 TL alacaklandırılarak 622622 Satılan Hizmet Maliyeti hesabına devredilmesi doğrudur.
Doğru cevap, 170170 nolu maliyet hesabının 2.800.0002.800.000 TL tutarında alacaklandırılarak 622622 Satılan Hizmet Maliyeti hesabına devredilmesidir. Çünkü geçici kabulün onaylandığı 20262026 yılında, inşaat süresince 170170 nolu hesapta biriken maliyetler bu şekilde kapatılarak dönem giderine (satılan hizmet maliyetine) dönüştürülür.

Step-by-Step Solution

1
İşin bitim tarihini tespit etme
İş 20.04.202620.04.2026 tarihinde tamamlanmıştır.
Yıllara yaygın inşaat işlerinde geçici kabul tutanağının onaylandığı tarih işin bitimi sayılır.
2
Maliyet hesaplarının devri
170170 hesabı (2.800.0002.800.000 TL) alacaklandırılır, 622622 hesabı borçlandırılır.
Bilanço hesaplarındaki birikmiş maliyetlerin gelir tablosuna aktarılması gerekir.
3
Hakediş hesaplarının devri
350350 hesabı (3.500.0003.500.000 TL) borçlandırılır, 600600 hesabı alacaklandırılır.
Bilanço hesaplarındaki birikmiş gelirlerin hasılat olarak kaydedilmesi gerekir.
4
Kâr/Zarar tespiti
3.500.000−2.800.000=700.0003.500.000 - 2.800.000 = 700.000 TL Brüt Satış Kârı.
Gelir ve gider arasındaki müspet fark kârı ifade eder.

Key Concept

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde işin bitimi, geçici kabul tutanağının idarece onaylandığı tarihtir ve bu tarihte maliyet (170170) ile hakediş (350350) hesapları ilgili gelir tablosu hesaplarına (622622 ve 600600) devredilerek kapatılır.

Practice More

İşin bittiği yıl ödenen stopajların (193193 nolu hesap) ödenecek vergiden mahsup edilmesiyle ilgili bir soru çözebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 120Question →

Bir inşaat işletmesi, bir kamu üniversitesi ile 11 Kasım 20252025 tarihinde kütüphane binası yapımı için sözleşme imzalamıştır. Yer teslimi 1515 Kasım 20252025 tarihinde yapılmış, işin 3030 Eylül 20262026 tarihinde bitmesi öngörülmüştür. Ancak 11 Ağustos 20262026 tarihinde yapılan ek sözleşme ile süre 1515 Mart 20272027 tarihine kadar uzatılmıştır. İş 2020 Şubat 20272027 tarihinde fiilen tamamlanmış, geçici kabul tutanağı 1010 Mart 20272027 tarihinde düzenlenmiş ve yetkili makamca 2525 Mart 20272027 tarihinde onaylanmıştır.

Bu bilgilere göre, söz konusu inşaat işinin vergilendirilmesi ve muhasebe uygulamalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: İş, geçici kabul tutanağının onaylandığı 2525 Mart 20272027 tarihinde sona ermiş sayılır ve bu işten elde edilen kar veya zarar 20272027 yılı mali sonuçlarına dahil edilerek beyan edilir.

Answer

Geçici kabulün onaylandığı tarih (2525 Mart 20272027) işin bitiş tarihi olarak kabul edilir ve sonuçlar bu yılın geliri olarak beyan edilir.
Gelir Vergisi Kanunu'nun 4444. maddesine göre, geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan inşaat ve onarma işlerinde geçici kabul tutanağının idarece onaylandığı tarih işin bittiği tarih sayılır. Senaryoda bu tarih 2525 Mart 20272027 olarak verildiğinden, iş bu tarihte bitmiş kabul edilir ve kar/zarar 20272027 yılı beyanına dahil edilir.

Step-by-Step Solution

1
İşin başlangıç tarihini tespit et.
1515 Kasım 20252025 (Yer teslim tarihi).
GVK uyarınca inşaat işlerinde başlangıç tarihi yer teslimi yapılan hallerde yer teslim tarihidir.
2
İşin 'Yıllara Yaygın' niteliğini kontrol et.
İş 20252025, 20262026 ve 20272027 yıllarına sarktığı için yıllara yaygındır.
İşin başladığı takvim yılından sonraki bir yılda bitmesi, onu özel vergilendirme rejimine sokar.
3
İşin bitiş tarihini mevzuata göre belirle.
2525 Mart 20272027 (Geçici kabul tutanağının onaylandığı tarih).
GVK Madde 4444 uyarınca geçici kabul usulüne tabi işlerde bitiş tarihi onay tarihidir.
4
Vergilendirme dönemini belirle.
20272027 takvim yılı mali sonuçları.
Yıllara yaygın inşaat işlerinde kar veya zarar, işin bittiği yılın sonucu olarak tespit edilir ve beyan edilir.

Key Concept

Yıllara Yaygın İnşaat İşlerinde Bitiş Tarihi ve Kar/Zarar Tespiti

Hints

1
İşin bir takvim yılını aşıp aşmadığını başlangıç (yer teslimi) ve bitiş (onay) tarihlerine bakarak kontrol edin.
2
Kamu kurumlarına yapılan işlerde yasal bitiş tarihi, geçici kabul tutanağının yetkili makamca onaylandığı gündür.
3
Yıllara yaygın inşaat işlerinde kar/zarar iş bittiği yıl beyan edilir ve bu işler geçici vergiden muaftır.

Practice More

İşin özel inşaat (yap-sat) olması durumunda hasılatın ne zaman tanınacağını araştırınız.
Estimated Time:2m 30s
PreviousPage 6 / 11Next