Examkin

Uluslararası Hukukun Kişileri

309 questions

Question 221Question →

Uluslararası hukukta hükümetlerin tanınması, devletin sürekliliği ilkesi ile iktidarın meşruiyeti arasındaki dengede kritik bir rol oynar. Bir devlette darbe gibi anayasa dışı yollarla gerçekleşen iktidar değişimlerinde, yeni yönetimin yabancı devlet mahkemelerinde yargı bağışıklığından yararlanabilmesi ve devlet varlıkları üzerinde tasarruf yetkisi kazanması genellikle tanıma işlemine bağlıdır. Bu bağlamda, hükümetin halkın rızasına dayalı fiilî bir güç (de facto) olmasını yeterli gören 'Jefferson Doktrini' ile iktidarın ancak anayasal bir süreçle meşruiyet kazanması durumunda tanınabileceğini savunan 'Tobar Doktrini' arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Tobar Doktrini siyasi ve anayasal meşruiyeti hukuki bir ön şart olarak kabul ederken; Jefferson Doktrini, hükümetin ülke üzerindeki fiilî otoritesini ve halkın itaatini (etkinlik ilkesi) tanıma için esas kriter olarak görmektedir.

Answer

Doğru yanıt, Tobar Doktrini'nin anayasal meşruiyeti ön planda tutması, Jefferson Doktrini'nin ise fiilî etkinliği (etkinlik ilkesi) yeterli görmesidir.
Doğru seçenek olan ifade, hükümetlerin tanınmasındaki en temel iki teorik ayrımı isabetli bir şekilde tanımlamaktadır. Jefferson Doktrini, ABD'nin erken dönem dış politikasını yansıtır ve bir hükümetin fiilen gücü elinde tutmasını yeterli görürken; Tobar Doktrini, Orta Amerika ülkeleri arasındaki istikrarı korumak amacıyla anayasal meşruiyeti şart koşmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Jefferson Doktrini'nin (1792) temel mantığını analiz etme.
Bu doktrin, 'ulusun iradesine' ve 'fiilî kontrole' odaklanır. Eğer bir hükümet halkın itaatini sağlamışsa ve ülkeyi yönetiyorsa, anayasal olup olmadığına bakılmaksızın tanınmalıdır.
Uluslararası ilişkilerde istikrarı ve de facto durumu korumak hedeflenir.
2
Tobar Doktrini'nin (1907) temel mantığını analiz etme.
Bu doktrin, darbe veya ihtilalle gelen hükümetlerin ancak demokratik bir seçimle meşruiyet kazanmaları halinde tanınabileceğini savunur.
Antidemokratik iktidar değişikliklerini cezalandırmak ve anayasal düzeni teşvik etmek amaçlanır.
3
İki doktrin arasındaki temel ayrım noktasını belirleme.
Ayrım noktası: 'Etkin Kontrol' (Jefferson) ile 'Anayasal Meşruiyet' (Tobar) kriterleridir.
Hükümet tanımanın hukuki sonuçları (temsil, bağışıklık) bu kriterlere göre değişir.

Key Concept

Hükümetlerin Tanınmasında Meşruiyet (Legitimacy) ve Etkinlik (Effectiveness) İlkeleri

Practice More

Estrada Doktrini'nin güncel uluslararası uygulamalardaki (özellikle Türkiye'nin dış politika pratiğindeki) yansımalarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 222Question →

Uluslararası hukukta devletlerin halefiyeti (state succession) kuralları çerçevesinde, selef devletin akdettiği uluslararası antlaşmaların halef devlete intikaliyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Sınır rejimini düzenleyen veya belirli bir arazi parçasının kullanımına ilişkin haklar (irtifak hakları) içeren 'radicite' (yerel) nitelikli antlaşmalar, halefiyet türünden bağımsız olarak geçerliliğini korur.

Answer

Sınır rejimini düzenleyen veya belirli bir arazi parçasının kullanımına ilişkin haklar (irtifak hakları) içeren 'radicite' (yerel) nitelikli antlaşmaların halefiyet türünden bağımsız olarak geçerliliğini koruduğu ifade doğrudur.
Sınır belirleyen antlaşmalar veya bir toprak parçasının kullanımına ilişkin (geçiş hakkı, su kullanımı vb.) 'radicite' nitelikli antlaşmalar, uluslararası hukukun istikrarı ve 'pacta sunt servanda' (ahde vefa) ilkelerinin bir yansıması olarak halefiyetten etkilenmez. 1978 tarihli Devletlerin Antlaşmalara Halefiyeti Hakkında Viyana Sözleşmesi'nin 11. ve 12. maddeleri bu kuralı açıkça düzenlemiştir.

Step-by-Step Solution

1
Devletlerin halefiyeti ile hükümet değişikliği arasındaki ayrımı yapın.
Hükümet değişikliği devletin kimliğini etkilemez, antlaşmalar sürer; halefiyet ise egemenliğin el değiştirmesidir.
Sorudaki çeldiricileri elemek için devletin sürekliliği ilkesini anlamak gerekir.
2
Antlaşmaların niteliğine göre halefiyet kurallarını uygulayın.
Siyasi antlaşmalar genellikle sona ererken, yerel (radicite) antlaşmalar süreklilik arz eder.
1978 Viyana Sözleşmesi ve teamül hukuku, sınırların istikrarı için bu ayrımı zorunlu kılar.
3
Yeni Bağımsız Devletler (NIS) için 'Tabula Rasa' ilkesinin sınırlarını belirleyin.
Genel antlaşmalar için temiz sayfa açılsa da sınır antlaşmaları bu kuralın dışındadır.
Sınırların sürekli değişmesi uluslararası barış ve güvenliği tehdit edeceği için bu istisna kabul edilmiştir.

Key Concept

Yerel (Radicite) Antlaşmaların Halefiyetteki İstisnai Durumu
Estimated Time:1m 15s
Question 223Question →

Uluslararası örgütlerin, uluslararası toplumun geniş bir kesimini temsil etme kabiliyetleri ve fonksiyonel amaçlarını gerçekleştirebilmek adına sahip oldukları haklar, onların hukuk kişiliğinin kapsamını belirlemektedir. Bu doğrultuda, 1949 tarihli "Birleşmiş Milletler Hizmetinde Uğranılan Zararların Tazmini" (Reparation for Injuries) davası ve 'zımni yetkiler' (implied powers) doktrini çerçevesinde, aşağıdakilerden hangisi uluslararası örgütlerin hukuki statüsüne ilişkin yerinde bir değerlendirmedir?

Show answer & explanation

Answer: Uluslararası örgütlerin kişiliği 'fonksiyonel gereklilik' ilkesine dayanır; bu kapsamda Birleşmiş Milletler gibi evrensel nitelikli örgütler, üye olmayan devletlere karşı da ileri sürülebilen 'objektif' bir kişiliğe sahiptir.

Answer

Uluslararası örgütlerin kişiliği fonksiyonel gereklilik ilkesine dayanır ve Birleşmiş Milletler gibi yapılar üye olmayan devletlere karşı da hüküm doğuran objektif bir kişiliğe sahiptir.
Doğru değerlendirme, uluslararası örgütlerin hukuk kişiliğinin devletlerden farklı olarak 'fonksiyonel gereklilik' temeline oturduğunu ve Birleşmiş Milletler örneğinde olduğu gibi, bu kişiliğin üye olmayan devletleri de kapsayacak şekilde 'objektif' bir nitelik taşıdığını belirtmektedir. 1949 tarihli Reparation for Injuries kararı, örgütün görevlerini yapabilmesi için personeli adına tazminat isteme hakkı (fonksiyonel koruma) gibi zımni yetkilere sahip olduğunu tescil etmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Örgütlerin hukuk kişiliğinin niteliğini analiz etme
Örgütlerin devletler gibi asli değil, kurucu antlaşmayla yaratılan 'türevsel' (derivative) bir kişiliğe sahip olduğu saptanır.
Örgüt yetkilerinin kaynağı egemenlik değil, devletlerin onlara devrettiği fonksiyonlardır.
2
1949 Reparation for Injuries davası bulgularını uygulama
UAD'nin, BM'nin sadece üyeler için değil, tüm dünya için (erga omnes) 'objektif' kişilik sahibi olduğunu belirlediği görülür.
Bu karar, örgütün üye olmayan bir devlete (İsrail örneği gibi) karşı uluslararası hak iddia edebilmesini sağlamıştır.
3
Fonksiyonel gereklilik ve zımni yetkiler arasındaki ilişkiyi kurma
Örgütün amaçlarını gerçekleştirmek için 'gerekli' olan yetkilerin (zımni yetkiler), kurucu metinde yazmasa dahi mevcut olduğu sonucuna varılır.
Fonksiyonel gereklilik, örgütün hukuk kişiliğinin ve yetki sınırlarının temel meşruiyet zeminidir.

Key Concept

Uluslararası Örgütlerin Objektif Hukuk Kişiliği ve Fonksiyonel Yetkileri

Practice More

Uluslararası örgütlerin sorumluluğu konusundaki 'isnadiyet' kurallarını ve devlet sorumluluğundan farklarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 224Question →

1933 Montevideo Sözleşmesi'nde öngörülen devletlik kriterlerini (sınırları belirli bir toprak parçası, sürekli bir nüfus, etkin bir hükümet ve dış ilişkiler yürütme kapasitesi) bütünüyle karşılayan bir siyasi oluşumun, diğer devletler tarafından henüz tanınmamış olsa dahi uluslararası hukuk kişiliğine (süjeliğine) sahip olduğunu savunan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Açıklayıcı (Beyan Edici) Teori

Answer

Uluslararası hukukta devletin varlığının objektif kriterlere (Montevideo kriterleri) bağlı olduğunu ve tanımanın yalnızca bu durumu tespit eden bir işlem olduğunu savunan yaklaşım Açıklayıcı (Beyan Edici) Teori'dir.
Açıklayıcı (Beyan Edici) Teori, bir siyasi oluşumun Montevideo kriterlerini karşılaması durumunda uluslararası hukuk kişiliğine sahip olduğunu savunur. Bu teoriye göre, diğer devletlerin tanıması sadece bu mevcut durumu hukuki ve siyasi olarak kabul ettiklerini gösteren 'açıklayıcı' bir beyandır.

Step-by-Step Solution

1
Montevideo Sözleşmesi kriterlerinin analizi
Ülke, halk, hükümet ve dış ilişki kurma kapasitesine sahip bir yapının devlet olarak nitelendirilebileceği tespit edildi.
Uluslararası hukukta bir yapının devlet sayılabilmesi için gereken objektif şartların belirlenmesi gerekir.
2
Tanıma işleminin hukuki niteliğinin değerlendirilmesi
Tanımanın bir kurucu unsur değil, mevcut bir gerçeği beyan eden bir işlem olduğu belirlendi.
Soru kökünde, kriterleri karşılayan yapının henüz tanınmamış olsa dahi kişilik sahibi olduğu belirtilmiştir; bu durum beyan edici yaklaşımı işaret eder.
3
Doktriner yaklaşımların karşılaştırılması
Tanımanın devleti 'var ettiğini' söyleyen Kurucu Teori ile 'var olanı onayladığını' söyleyen Açıklayıcı Teori arasından uygun olan seçildi.
Soruda savunulan görüş, devletin varlığının diğer devletlerin iradesinden (tanımasından) bağımsız olduğunu savunan Açıklayıcı Teori'ye aittir.

Key Concept

Açıklayıcı (Beyan Edici) Teori uyarınca, devletin varlığı ve hakları tanımadan bağımsızdır; tanıma sadece bu hukuki statüyü teyit eder.
Estimated Time:1m 30s
Question 225Question →

Uluslararası hukuk doktrini ve devletler genel uygulaması çerçevesinde, bir siyasi oluşumun bağımsız bir devlet olarak tanınması sürecindeki 'erken tanıma' (premature recognition) kavramı ve bu işlemin doğurduğu hukuki sonuçlar dikkate alındığında; bir devletin, ayrılıkçı bir hareketin kontrolündeki bölgede henüz 'etkin ve istikrarlı bir hükümet' otoritesi tam olarak kurulmadan yaptığı tanıma işlemiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Bu işlem, ana devletin toprak bütünlüğüne ve iç işlerine yönelik hukuka aykırı bir müdahale (intervention) teşkil eder ve tanıyan devletin uluslararası sorumluluğuna yol açar.

Answer

Erken tanıma işlemi, ana devletin toprak bütünlüğüne ve iç işlerine yönelik hukuka aykırı bir müdahale teşkil eder ve tanıyan devletin uluslararası sorumluluğuna yol açar.
Uluslararası hukukta bir siyasi oluşumun devlet olarak nitelendirilebilmesi için Montevideo Sözleşmesi'nde belirtilen nesnel kriterleri (sınırlar, nüfus ve en önemlisi etkin hükümet) karşılaması gerekir. Eğer bir devlet, bu kriterler henüz oluşmadan (örneğin bir iç savaş devam ederken ve ana devletin otoritesi tamamen sonlanmamışken) o oluşumu tanırsa, bu durum ana devletin iç işlerine müdahale yasağının ihlali olarak kabul edilir. Bu durum 'erken tanıma' olarak adlandırılır ve tanıyan devletin uluslararası sorumluluğunu doğuran hukuka aykırı bir fiildir.

Step-by-Step Solution

1
Devletlik kriterlerini analiz etme
1933 Montevideo Sözleşmesi uyarınca bir oluşumun devlet sayılması için toprak, nüfus ve etkin hükümet unsurlarına sahip olması gerekir.
Tanımanın hukuka uygunluğu, tanınan nesnenin devlet niteliğine sahip olup olmadığına bağlıdır.
2
Erken tanıma (Premature Recognition) tanımını uygulama
Bağımsızlık mücadelesi veren bir yapının henüz ana devletten tamamen kopmadığı ve etkin otorite kuramadığı aşamada tanınmasıdır.
Zamanlama hatası, tanımanın hukuki niteliğini siyasi bir işlemden 'hukuka aykırı müdahale'ye dönüştürür.
3
Egemenlik ve müdahale yasağı ilişkisini kurma
Ana devletin isyanı bastırma ve toprak bütünlüğünü koruma hakkı sürerken yapılan tanıma, bu egemenlik haklarını ihlal eder.
BM Şartı ve uluslararası gelenek hukuku, devletlerin iç işlerine müdahaleyi yasaklar.
4
Sonucu belirleme
Bu işlem uluslararası hukuka aykırı bir fiil (tort) oluşturur ve tanıyan devletin tazminat veya diğer sorumluluklarını doğurur.
Hukuka aykırı tanıma, ana devlete karşı işlenmiş bir uluslararası haksız fiildir.

Key Concept

Erken Tanıma ve Müdahale Yasağı

Practice More

Devletlerin tanınması ile hükümetlerin tanınması arasındaki farkları, özellikle Tobar ve Estrada doktrinleri üzerinden inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 226Question →

19331933 tarihli Montevideo Devletlerin Hak ve Ödevleri Sözleşmesi'nin 11. maddesinde devletin uluslararası hukuk kişisi olarak kabul edilebilmesi için "diğer devletlerle ilişki kurma kapasitesine" sahip olması gerektiği belirtilirken; 33. maddesinde "Bir devletin siyasi varlığı, diğer devletlerin tanımasından bağımsızdır." hükmüne yer verilmiştir.

Sözleşme'nin bu iki hükmü birlikte değerlendirildiğinde, "ilişki kurma kapasitesi" unsuru ve "tanınma" işlemi arasındaki hukuki ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Sözleşme'nin benimsediği açıklayıcı (beyan edici) teori uyarınca; ilişki kurma kapasitesi, tanımanın bir sonucu değil, bağımsızlığın bir tezahürüdür ve tanınma olmasa dahi bu kapasitenin hukuken var olduğu kabul edilir.

Answer

Montevideo Sözleşmesi'nin benimsediği açıklayıcı teoriye göre; ilişki kurma kapasitesi tanımanın bir sonucu değil, bağımsızlığın bir tezahürüdür ve tanınma olmasa dahi bu kapasitenin hukuken var olduğu kabul edilir.
Doğru cevap olan seçenek, Montevideo Sözleşmesi'nin temel mantığını yansıtmaktadır. Sözleşme, devletin oluşumunda "açıklayıcı (declaratory) teori"yi benimser. Bu teoriye göre, bir siyasi birim 11. maddedeki dört unsuru (sürekli nüfus, belirli ülke, etkin hükümet ve kapasite) bir araya getirdiği anda devlet olarak varlık kazanır. 33. madde, bu varlığın diğer devletlerin tanımasından bağımsız olduğunu vurgulayarak, "kapasite" unsurunun da tanıma ile değil, bağımsızlık ve egemenliğin bir sonucu olarak hukuken mevcut olduğunu doğrular.

Step-by-Step Solution

1
Sözleşme'nin 11. maddesini analiz et.
Devletin dört maddi/hukuki unsuru (nüfus, ülke, hükümet, kapasite) belirlendi.
Devletin oluşumu için gereken asgari koşulları anlamak için gereklidir.
2
Sözleşme'nin 33. maddesini analiz et.
Devletin siyasi varlığının tanınmadan bağımsız olduğu (açıklayıcı teori) tespit edildi.
Tanınmanın devletin kişiliği üzerindeki etkisini belirlemek için gereklidir.
3
İki madde arasındaki mantıksal bağı kur.
Eğer devletin varlığı tanınmadan bağımsızsa, onun bir unsuru olan "kapasite" de tanınmadan bağımsız olmalıdır.
Unsurların, üçüncü tarafların iradesinden (tanınmadan) önce hukuken mevcut olması gerektiğini kavramak için gereklidir.
4
Sonuca ulaş.
Kapasite, egemenliğin içsel bir niteliğidir; tanınma ise bu kapasitenin işlevselliğini artıran ancak onu yaratmayan bir işlemdir.
Açıklayıcı teorinin devlet unsurları üzerindeki etkisini doğrulamak için gereklidir.

Key Concept

Montevideo Sözleşmesi ve Açıklayıcı Tanıma Teorisi

Practice More

Montevideo Sözleşmesi'nin 'açıklayıcı teori' yaklaşımının, devletlerin halefiyeti ve sürekliliği ilkeleriyle olan ilişkisini inceleyiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 227Question →

Uluslararası hukukta devletlerin "asli" ve "tam" süje olma niteliğine karşın, uluslararası örgütler devletlerin iradesiyle yaratılan "türev" ve "sınırlı" süjelerdir. Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) 1949 tarihli "Birleşmiş Milletler Hizmetinde Uğranılan Zararların Tazmini" (Reparation for Injuries) danışma görüşü, örgütlerin bu hukuki kişiliğinin kapsamını ve etkisini belirlemede temel bir dönüm noktası olmuştur.

Bu danışma görüşü ve uluslararası örgütlerin hukuki kişiliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Birleşmiş Milletler gibi uluslararası toplumun büyük bir çoğunluğunu temsil eden örgütler, üye olmayan devletler nezdinde de geçerli olan "objektif" bir uluslararası hukuk kişiliğine sahiptir.

Answer

Birleşmiş Milletler gibi evrensel nitelikteki ve geniş katılımlı uluslararası örgütlerin hukuk kişiliği, sadece üye devletler arasında geçerli olan sübjektif bir durum olmaktan öte, üye olmayan devletlere karşı da ileri sürülebilen objektif bir nitelik taşır.
Doğru ifade, uluslararası örgütlerin (özellikle BM gibi evrensel olanların) uluslararası toplumun geniş bir kesimini temsil etmesi nedeniyle, üye olmayan devletler bakımından da geçerli olan 'objektif' bir hukuk kişiliğine sahip olduğunu belirtmektedir. Bu durum, 1949 Reparation for Injuries kararıyla uluslararası hukuka yerleşmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Örgütlerin hukuk süjeliğinin kaynağını belirle.
Türev ve sınırlı süjelik.
Örgütlerin kişiliği devletlerin iradesine ve fonksiyonel ihtiyaçlara (functional necessity) dayanır.
2
1949 Reparation for Injuries davasının sonucunu hatırla.
Objektif hukuk kişiliği kavramı.
Divan, BM'nin üye olmayan bir devlete (İsrail) karşı bile tazminat davası açabileceğine, çünkü kişiliğinin objektif olduğuna karar vermiştir.
3
Seçenekleri bu bilgiler ışığında analiz et.
Objektif kişiliğe vurgu yapan ifade doğrudur.
Diğer seçenekler ya örgütleri devletlerle (asli süje) karıştırmakta ya da zımni yetkiler gibi temel ilkeleri yadsımaktadır.

Key Concept

Uluslararası Örgütlerin Objektif Hukuk Kişiliği ve Fonksiyonel Gereklilik

Practice More

Uluslararası örgütlerin 'zımni yetkiler' (implied powers) doktrini ile devletlerin 'mutlak egemenlik' yetkileri arasındaki farkı örnek olaylar üzerinden inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 228Question →

1933 tarihli Montevideo Devletlerin Hak ve Ödevleri Sözleşmesi'nde benimsenen 'Açıklayıcı (Beyan Edici) Teori' uyarınca, bir siyasi birimin uluslararası hukukun asli süjesi olan 'devlet' vasfını kazanabilmesi için aşağıdaki unsurlardan hangisine sahip olması bir zorunluluk (kurucu unsur) olarak görülmemiştir?

Show answer & explanation

Answer: Diğer devletler tarafından tanınmış olma

Answer

Diğer devletler tarafından tanınmış olma, açıklayıcı teoriye göre devletin oluşumu için gerekli olan zorunlu bir kurucu unsur değildir.
Açıklayıcı Teori ve bu teoriyi temel alan 1933 Montevideo Sözleşmesi'ne göre, bir devletin uluslararası hukuk kişiliği; belirli bir ülke, yerleşik nüfus, etkin hükümet ve dış ilişki kurma kapasitesi unsurlarının bir araya gelmesiyle (ipso facto) kazanılır. Tanınma işlemi ise bu mevcut durumu teyit eden, açıklayıcı bir işlemdir; devletin varlığı için kurucu bir ön şart değildir.

Step-by-Step Solution

1
Uluslararası hukukta devletin oluşumu ile ilgili temel teoriler analiz edilir.
Açıklayıcı (Beyan Edici) Teori belirlenir.
Bu teoriye göre devletin varlığı, nesnel kriterlerin (ülke, nüfus, hükümet) birleşmesiyle kendiliğinden oluşur.
2
1933 Montevideo Sözleşmesi'nin 1. maddesinde sayılan devlet olma kriterleri listelenir.
Dört kriter bulunur: Yerleşik nüfus, belirli ülke, etkin hükümet ve diğer devletlerle ilişki kurma kapasitesi.
Hangi unsurların devletlik için 'kurucu' kabul edildiğini belirlemek için bu liste gereklidir.
3
Seçenekler arasında bu dört nesnel kriterin dışında kalan unsur tespit edilir.
Tanınma unsurunun bu listede olmadığı görülür.
Montevideo Sözleşmesi'nin 3. maddesi, devletin siyasi varlığının tanımadan bağımsız olduğunu açıkça vurgulayarak açıklayıcı teoriyi benimser.

Key Concept

Devletin Unsurları ve Montevideo Sözleşmesi
Estimated Time:1m 15s
Question 229Question →

Uluslararası hukukta bir devletin, yeni kurulan bir siyasi oluşumu "de jure" (hukuki) veya "de facto" (fiili) olarak tanıması arasındaki temel farklar göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: De jure tanıma tam, kesin ve geri alınamaz bir nitelik taşırken; de facto tanıma genellikle geçici, ihtiyati ve diplomatik ilişkilerin sınırlı düzeyde tutulduğu bir aşamadır.

Answer

De jure tanıma tam, kesin ve geri alınamaz bir nitelik taşırken; de facto tanıma genellikle geçici, ihtiyati ve diplomatik ilişkilerin sınırlı düzeyde tutulduğu bir aşamadır.
Doğru yanıt, de jure (hukuki) tanımanın tam, kesin ve geri alınamaz doğasını; de facto (fiili) tanımanın ise genellikle bir oluşumun kalıcılığından emin olunmadığında başvurulan geçici ve sınırlı diplomatik temsil içeren doğasını doğru tanımlamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Tanıma türlerinin hukuki niteliğini analiz et.
De jure tanıma, bir devletin tam ve kesin olarak hukuk süjesi kabul edilmesidir. De facto tanıma ise siyasi oluşumun varlığı kabul edilmekle birlikte, kalıcılığına dair şüpheler nedeniyle verilen geçici bir onaydır.
Tanıma türleri arasındaki farkları belirlemek için önce kavramsal tanımların yapılması gerekir.
2
Diplomatik ve hukuki sonuçları karşılaştır.
De jure tanıma büyükelçilik düzeyinde tam diplomatik ilişki ve geri alınamazlık sağlarken, de facto tanıma genellikle konsolosluk düzeyi ile sınırlıdır ve şartlar değiştiğinde geri alınabilir.
Uygulamadaki temel farklar diplomatik temsil ve süreklilik üzerinden şekillenir.
3
Seçenekleri bu kriterlere göre değerlendir.
Tamlık, kesinlik ve diplomatik seviye farkını belirten seçeneğin doğru olduğu teyit edilir.
Hatalı seçenekler teorik karışıklıklar veya yanlış usul bilgileri içermektedir.

Key Concept

De Jure vs De Facto Tanıma Ayrımı

Practice More

Tanımanın geri alınabilirliği (revocability) konusundaki doktrinsel tartışmaları ve Estrada Doktrini'ni inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 230Question →

Modern uluslararası hukuk düzeninde bireylerin (gerçek kişilerin) statüsü, klasik anlayıştaki 'hukukun nesnesi' olma durumundan 'hukukun süjesi' olma yolunda önemli bir değişim geçirmiştir. Ancak bu değişim, bireylerin hukuk kişiliğinin niteliği ve kapsamı bakımından devletlerle eşitlendiği anlamına gelmemektedir.

Buna göre, bireylerin uluslararası hukuk kişiliği hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Bireylerin uluslararası hukuk kişiliği, devletlerin iradesine dayanan 'türev' ve sadece belirli alanlarla kısıtlı 'sınırlı' bir nitelik taşır.

Answer

Bireylerin uluslararası hukuk kişiliği, devletlerin iradesine dayanan 'türev' ve sadece belirli alanlarla kısıtlı 'sınırlı' bir nitelik taşır.
Doğru ifade, bireylerin uluslararası hukuk kişiliğinin kaynağını (türev) ve kapsamını (sınırlı) net bir şekilde tanımlamaktadır. Bireyler bu statüyü devletlerin iradesiyle kazanırlar ve sadece kendilerine tanınan alanlarda (insan hakları, bireysel başvuru, uluslararası suçlar vb.) bu kişiliği kullanabilirler.

Step-by-Step Solution

1
Kişiliğin kaynağını belirleme
Türev kişilik
Devletler uluslararası hukukun asli (orijinal) kişileri iken, bireyler ancak devletlerin imzaladığı antlaşmalar sayesinde bu düzende hak ve borç sahibi olabilirler.
2
Kişiliğin kapsamını analiz etme
Sınırlı kişilik
Bireyler, devletlerin aksine uluslararası hukukun tüm alanlarında değil, sadece insan hakları korunması veya uluslararası ceza sorumluluğu gibi belirli alanlarda yetkilidirler.
3
Aktif ve pasif ehliyet ayrımını kontrol etme
Karma ehliyet yapısı
Bireylerin hem hak talep etme (aktif - örn. AİHM başvurusu) hem de cezai sorumluluk (pasif - örn. UCM yargılaması) ehliyetleri mevcuttur; bu durum onların sınırlı süje olduklarını kanıtlar.

Key Concept

Bireylerin Uluslararası Hukuk Kişiliğinin Niteliği
Estimated Time:1m 0s
Question 231Question →

Uluslararası hukuk doktrininde devletlerin tanınmasına ilişkin teoriler ve bu işlemin hukuki mahiyeti dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Beyan edici (açıklayıcı) teori uyarınca; bir siyasi oluşum, devletlik için gerekli olan objektif unsurları (ülke, halk, etkin hükümet) taşıdığı andan itibaren uluslararası hukuk kişiliği kazanır ve tanıma işlemi sadece bu durumun diğer devletlerce tespiti niteliğindedir.

Answer

Beyan edici (açıklayıcı) teori uyarınca; bir siyasi oluşum, devletlik için gerekli olan objektif unsurları taşıdığı andan itibaren uluslararası hukuk kişiliği kazanır ve tanıma işlemi sadece bu durumun tespiti niteliğindedir.
Uluslararası hukukta baskın olan Beyan Edici (Açıklayıcı) Teoriye göre, bir siyasi oluşumun devletlik vasfı kazanması için 1933 Montevideo Sözleşmesi'nde sayılan objektif unsurlara (insan topluluğu, sınırları belirli ülke, etkin siyasi otorite/hükümet ve dış ilişkiler kurma kapasitesi) sahip olması yeterlidir. Bu durumda tanıma, hukuki bir zorunluluk değil, siyasi bir irade beyanı ve diplomatik ilişkileri başlatma niyetidir.

Step-by-Step Solution

1
Tanıma teorilerinin (Kurucu vs. Beyan Edici) temel farkını belirle.
Kurucu teori tanımanın kişiliği yarattığını, Beyan edici teori ise kişiliğin objektif unsurlarla oluştuğunu savunur.
Soruda hangi teorinin tanımının doğru verildiğini analiz etmek için gereklidir.
2
Montevideo Sözleşmesi'nin ve genel devletler uygulamasının hangi teoriye yakın olduğunu kontrol et.
Montevideo Sözleşmesi ve modern uluslararası hukuk büyük oranda beyan edici (açıklayıcı) teoriyi esas alır.
Seçeneklerdeki hukuki dayanakların doğruluğunu teyit etmek için kullanılır.
3
Hükümet tanıması ile devlet tanıması arasındaki ayrımı analiz et.
Devletin tanıması kalıcıdır, hükümet tanıması ise siyasi ve anayasal değişimlere bağlı olarak ayrıca gerçekleştirilebilir.
Yanlış seçenekleri (özellikle devlet-hükümet karışıklığını) elemek için gereklidir.

Key Concept

Beyan Edici (Açıklayıcı) Teori
Estimated Time:1m 30s
Question 232Question →

Uluslararası hukukta devletlerin veya hükümetlerin tanınması kurumunun hukuki mahiyeti ve doğurduğu sonuçlar değerlendirildiğinde, tanımanın zaman bakımından etkisi (geçmişe etkili olması/retroaktivite) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Tanıma işlemi, kural olarak yeni devletin kurulduğu veya hükümetin fiilen iktidara geldiği andan itibaren geçmişe etkili (retroaktif) sonuçlar doğurur.

Answer

Tanıma işlemi, kural olarak yeni devletin kurulduğu veya hükümetin fiilen iktidara geldiği andan itibaren geçmişe etkili (retroaktif) sonuçlar doğurur.
Uluslararası hukuk doktrininde ve devletler genel uygulamasında (özellikle İngiliz ve Amerikan mahkeme kararlarında somutlaşan teamüle göre), tanıma işlemi geçmişe etkilidir (retroaktiftir). Bu ilke uyarınca, bir devlet yeni bir devleti veya hükümeti tanıdığında, bu tanıma işlemi o birimin fiilen kurulduğu veya iktidara geldiği ana kadar geri gider. Böylece, tanınan birimin tanıyan devletin ülkesindeki mal varlıkları, çıkardığı yasalar veya yaptığı idari işlemler, başlangıçtan itibaren geçerli kabul edilir.

Step-by-Step Solution

1
Tanıma işleminin zaman bakımından etkisini belirlemek.
Tanımanın geçmişe etkili (retroaktif) bir doğası olduğu saptanmıştır.
Uluslararası hukuk uygulamasında, tanıyan devletin kendi hukuk düzeninde karmaşayı önlemek için tanınan birimin önceki işlemlerini geçerli sayması gerekir.
2
Geçmişe etkili olmanın kapsamını analiz etmek.
Bu ilke, yeni devletin kuruluşundan veya hükümetin iktidarı fiilen ele alışından itibaren yapılan yasama, yürütme ve yargı işlemlerini kapsar.
Örneğin, tanınan devletin çıkardığı bir kanun uyarınca yapılan mülkiyet devri, tanımadan sonra tanıyan devletin mahkemelerinde de geçerli bir işlem olarak kabul edilir.

Key Concept

Tanımanın Geçmişe Etkili Olması (Retroaktivite)

Practice More

Tanımanın geçmişe etkili olması ilkesinin, tanıyan devletin mahkemelerindeki 'yabancı devlet işlemlerinin geçerliliği' (act of state doctrine) üzerindeki etkisini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 233Question →

Uluslararası hukukta devletin sürekliliği ilkesi gereği, bir devlette hükümetin değişmesi o devletin uluslararası hak ve yükümlülüklerini kural olarak etkilemez. Ancak darbe veya ihtilal gibi anayasa dışı yollarla gerçekleşen iktidar değişimlerinde "hükümetlerin tanınması" meselesi gündeme gelmektedir. Hükümetlerin tanınmasına ilişkin doktrinler ve bu işlemin hukuki sonuçları değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Estrada Doktrini'ne göre, yeni bir hükümetin tanınması hakkında açık bir beyanda bulunmak o devletin iç işlerine müdahale teşkil eder; bu nedenle diplomatik ilişkilerin kesilmeden sürdürülmesi zımni bir tanıma olarak yeterli görülmelidir.

Answer

Estrada Doktrini, yeni bir hükümetin tanınması yönünde açık bir irade beyanında bulunmanın devletin iç işlerine müdahale sayılacağını, bu nedenle diplomatik temsilcilerin geri çekilmemesinin zımni bir tanıma teşkil ettiğini savunur.
Doğru seçenek olan Estrada Doktrini yaklaşımı, 1930 yılında Meksika Dışişleri Bakanı Genaro Estrada tarafından ortaya atılmıştır. Bu görüşe göre, bir hükümetin tanınıp tanınmayacağına dair resmi beyanlarda bulunmak, o ülkenin egemenliğine ve iç işlerine bir müdahaledir. Bu nedenle devletler, yeni hükümetle diplomatik ilişkilerini sürdürüp sürdürmeyerek (temsilcilerini çekerek veya bırakarak) iradelerini zımnen ortaya koyarlar.

Step-by-Step Solution

1
Hükümet tanımanın temel amacını belirle.
Anayasa dışı yollarla (darbe, ihtilal) gelen yönetimlerin uluslararası alanda muhatap alınıp alınmayacağını belirlemek.
Devletin sürekliliği ile hükümetin meşruiyeti arasındaki farkı anlamak için gereklidir.
2
Temel doktrinleri (Tobar vs. Estrada) karşılaştır.
Tobar meşruiyet (anayasal düzen) şartı ararken, Estrada müdahale karşıtlığı adına zımni tanımayı savunur.
Seçeneklerdeki doktrin eşleşmelerinin doğruluğunu teyit etmek için kritiktir.
3
Hükümet tanımanın hukuki sonuçlarını analiz et.
Tanıma; yargı bağışıklığı, mahkemelerde temsil hakkı ve devlet mal varlıklarına erişim gibi haklar sağlar.
Tanınmayan hükümetlerin hukuki kapasitesine dair yanlış bilgileri elemek için gereklidir.

Key Concept

Hükümetlerin Tanınmasında Estrada ve Tobar Doktrinleri

Practice More

Devletlerin tanınmasında kullanılan 'Kurucu Teori' ve 'Açıklayıcı Teori' arasındaki farkları inceleyerek hükümet tanıma ile olan benzerliklerini karşılaştırınız.
Estimated Time:1m 30s
Question 234Question →

Uluslararası hukuk doktrininde bir siyasi oluşumun devlet niteliği kazanmasının diğer devletlerin iradesinden (tanımasından) bağımsız olduğunu ve tanımanın sadece mevcut hukuki durumu tespit ederek ilan ettiğini savunan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Açıklayıcı (Beyan edici) teori

Answer

Açıklayıcı (Beyan edici) teori
Açıklayıcı (beyan edici) teori, bir devletin varlığını diğer devletlerin iradesinden bağımsız bir olgu olarak kabul eder. Bu teoriye göre, devlet olmanın nesnel kriterlerini (belirli bir toprak, sürekli nüfus ve etkin hükümet) sağlayan bir yapı, uluslararası hukukun bir kişisidir. Tanıma işlemi ise bu hukuki kişiliğin oluşmasını sağlamaz, sadece oluşmuş olan bu durumun diğer devletlerce tanındığını ve diplomatik ilişkilere hazır olunduğunu gösteren bir 'tespit' niteliğindedir.

Step-by-Step Solution

1
Tanıma teorilerini analiz et
Doktrinde devletliğin oluşumuna dair iki ana görüş vardır: Kurucu teori ve Açıklayıcı teori.
Soruda istenen 'tanımanın kurucu olmadığı' ayrımını yapabilmek için teorilerin temel farklarını bilmek gerekir.
2
Tanımanın etkisini değerlendir
Tanımanın sadece mevcut bir durumu (toprak, nüfus, egemenlik) tespit ettiğini savunan görüş 'Açıklayıcı (Beyan edici)' teoridir.
Bu görüşe göre devletlik, tanıma öncesinde maddi unsurların birleşmesiyle zaten doğmuştur.

Key Concept

Uluslararası hukukta devletliğin kazanılmasında açıklayıcı (beyan edici) teorinin etkisi
Question 235Question →

Uluslararası hukukta devlet birleşmeleri; birleşen birimlerin uluslararası hukuk kişiliğini koruyup korumamasına ve birleşmenin hukuki dayanağına göre farklı kategorilere ayrılır.

Buna göre, Hakkı Birlik (Real Union) ile Şahsi Birlik (Personal Union) arasındaki temel farklar göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Hakkı birlikte üye devletler dış ilişkilerde tek bir uluslararası hukuk süjesi olarak temsil edilirken, şahsi birlikte her devlet kendi bağımsız kişiliğini ve antlaşma yapma yetkisini korur.

Answer

Hakkı birlikte üye devletler dış ilişkilerde tek bir uluslararası hukuk süjesi olarak temsil edilirken, şahsi birlikte her devlet kendi bağımsız kişiliğini ve antlaşma yapma yetkisini korur.
Uluslararası hukukta 'Hakkı Birlik' (Real Union), üye devletlerin bir antlaşma ile dış ilişkilerde tek bir kişilik (tek süje) oluşturmasıdır. Bu birleşmede devletler iç işlerinde bağımsız kalsalar da dışarıda tek bir irade vardır (Örn: İsveç-Norveç 1815-1905). Buna karşın 'Şahsi Birlik' (Personal Union), iki devletin sadece hükümdarlarının ortak olmasıdır; devletlerin uluslararası hukuk kişilikleri, antlaşma yapma yetkileri ve dış temsilcilikleri tamamen ayrı kalır.

Step-by-Step Solution

1
Şahsi Birlik (Personal Union) kavramını analiz etme
İki devletin sadece hükümdarlarının aynı olması durumudur (Örn: 1714-1837 İngiltere-Hanover). Devletler ayrı kişiliklerini korurlar.
Şahsi birliğin uluslararası hukukta tek bir süje oluşturmadığını anlamak için.
2
Hakkı Birlik (Real Union) kavramını analiz etme
İki devletin bir antlaşma ile dış ilişkilerde tek bir kişilik olarak hareket etmesidir (Örn: 1867-1918 Avusturya-Macaristan).
Hakkı birliğin uluslararası alanda tek bir iradeyi temsil ettiğini saptamak için.
3
İki yapıyı uluslararası hukuk kişiliği bakımından karşılaştırma
Hakkı birlikte kişilik tektir, şahsi birlikte ise kişilikler bağımsızdır.
Seçeneklerdeki doğru farkı belirlemek için.

Key Concept

Hakkı Birlik ve Şahsi Birlik Ayrımı

Practice More

Konfederasyon ile Hakkı Birlik arasındaki 'egemenliğin korunma düzeyi' farkını inceleyiniz.
Estimated Time:1m 0s
Question 236Question →

Uluslararası hukuk doktrininde yeni kurulan bir devletin veya hükümetin tanınması sürecinde başvurulan "de facto" (fiili) tanıma ile "de jure" (hukuki) tanıma yöntemleri, tanımanın sürekliliği ve doğurduğu hukuki yetkiler bakımından farklılıklar arz etmektedir. Buna göre, de facto tanıma ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Siyasi ve hukuki açıdan geçici bir mahiyet taşıdığından, tanınan oluşumun istikrarını kaybetmesi veya beklenen şartları karşılayamaması durumunda geri alınması mümkündür.

Answer

De facto tanıma, mahiyeti gereği geçici (provisional) bir işlemdir ve şartlar değiştiğinde geri alınabilme (revocability) özelliğine sahiptir.
Doğru ifade, de facto tanımanın geçici mahiyetini ve bu nedenle şartlar değiştiğinde geri alınabilir olduğunu belirtmektedir. Uluslararası hukukta devletler, yeni bir oluşumun kalıcılığından emin olmadıklarında ancak onunla zorunlu ilişkiler kurmaları gerektiğinde 'de facto' tanımaya başvururlar. Bu durum, nihai bir taahhüt içermediği için esneklik sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Tanıma türlerinin (de jure ve de facto) tanımlarını analiz etme.
De jure tanıma tam, sürekli ve geri alınamaz bir tanımadır. De facto tanıma ise durumun istikrarı konusunda şüpheler varken yapılan geçici bir işlemdir.
Tanıma işleminin hukuki niteliğini belirlemek için süreklilik kriteri kritiktir.
2
De facto tanımanın geri alınabilirliğini değerlendirme.
De facto tanıma, tanınan yapının (devlet veya hükümet) beklenen etkinliği gösterememesi durumunda tanıyan devlet tarafından tek taraflı olarak sonlandırılabilir.
Bu özellik, de facto tanımayı kesin ve nihai olan de jure tanımadan ayıran en belirgin farktır.
3
Seçeneklerdeki hukuki sonuçları karşılaştırma.
Geçici mahiyet ve geri alınabilirlik vurgusu yapan ifadenin doğruluğu teyit edilir.
Diğer seçenekler ya de jure tanımanın özelliklerini de facto'ya atfetmekte ya da tanıma teorilerini birbirine karıştırmaktadır.

Key Concept

De facto tanıma, bir devletin veya hükümetin fiilen var olduğunu ancak istikrarının veya hukukiliğinin henüz tam olarak kabul edilmediğini gösteren, geçici ve geri alınabilir bir işlemdir.

Practice More

Tanımanın geriye dönüklüğü (retroaktivite) ve zımni tanıma (implied recognition) konularına göz atılması önerilir.
Estimated Time:1m 40s
Question 237Question →

Uluslararası hukukta devletlerin veya hükümetlerin tanınması sarih (açık) bir irade beyanıyla yapılabileceği gibi, tanıyan devletin belirli davranışları yoluyla zımnen (kapalı) de gerçekleşebilir. Buna göre, zımni tanıma (implied recognition) ve bu sürece ilişkin hukuki rejimle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Bir devletin, tanımadığı bir oluşumla birlikte çok taraflı (multilateral) bir antlaşmaya taraf olması veya aynı uluslararası örgüte üye olması, kural olarak bu oluşumun zımnen tanındığı anlamına gelmez.

Answer

Bir devletin, tanımadığı bir oluşumla birlikte çok taraflı bir antlaşmaya taraf olması veya aynı uluslararası örgüte üye olması, kural olarak zımni tanıma teşkil etmez.
Uluslararası hukukta zımni tanıma, ancak tanıyan devletin işleminin başka türlü yorumlanamayacağı durumlarda kabul edilir. Çok taraflı antlaşmalara taraf olma veya uluslararası bir örgüt çatısı altında bulunma, devletlerin birbirini tanıdığına dair kesin bir karine oluşturmaz. Örneğin, birçok Arap devleti İsrail ile aynı uluslararası sözleşmelere taraf olmalarına rağmen bu durum İsrail'i tanıdıkları anlamına gelmemektedir.

Step-by-Step Solution

1
Tanıma usullerini analiz et.
Tanıma, sarih (açık) veya zımni (kapalı) olabilir.
Zımni tanıma, tanıyan devletin niyetinin kesin olarak saptanmasını gerektirir.
2
Çok taraflı işlemlerin etkisini değerlendir.
Çok taraflı antlaşmaların (örneğin BM Şartı) doğası gereği, tüm tarafların birbirini tanıması zorunlu değildir.
Uluslararası iş birliğinin sürekliliği için devletler, tanımadıkları devletlerle aynı antlaşmaya imza atabilirler.
3
Zımni tanıma teşkil eden ve etmeyen durumları karşılaştır.
İkili antlaşma akdetmek veya büyükelçi atamak tanıma sayılırken; konferansa katılmak veya çok taraflı sözleşmeye taraf olmak sayılmaz.
Zımni tanımanın gerçekleşmesi için yapılan işlemin 'tanıma iradesini' şüpheye yer bırakmayacak şekilde göstermesi gerekir.

Key Concept

Zımni Tanıma (Implied Recognition) ve Multilateral Antlaşmalar

Practice More

De jure ve de facto tanıma arasındaki yargı bağışıklığı farklarını incelemek faydalı olacaktır.
Estimated Time:2m 0s
Question 238Question →

Uluslararası hukukta bir devlette darbe veya ihtilal gibi anayasa dışı yollarla gerçekleşen iktidar değişimleri sonucunda gündeme gelen "hükümetlerin tanınması" kurumu, doktriner yaklaşımlar ve tanıyan devletin iç hukukunda doğurduğu sonuçlar açısından büyük önem taşır. Hükümetlerin tanınmasına ilişkin teoriler ve bu tanımanın hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi uluslararası hukuk normları ve yerleşik devlet uygulamalarıyla bağdaşmaz?

Show answer & explanation

Answer: Bir hükümetin "de facto" (fiilen) tanınması, o hükümetin tanıyan devletin mahkemeleri nezdinde yargı bağışıklığından (sovereign immunity) yararlanmasına imkan tanımaz; zira bu bağışıklık ve temsil yetkisi uluslararası hukukta yalnızca "de jure" (hukuken) tanınmış hükümetlere tanınan bir imtiyazdır.

Answer

Uluslararası yargı ve mahkeme içtihatlarına göre, bir hükümetin "de facto" tanınmış olması, o hükümetin yargı bağışıklığından yararlanmasına engel teşkil etmez; bu nedenle de facto ve de jure tanınma bu özel hukuki sonuç bakımından eş değerdir.
Uluslararası hukukta ve özellikle Anglo-Sakson mahkeme uygulamalarında (Luther v. Sagor, 1921), bir hükümetin de facto (fiilen) tanınmış olması, o hükümetin tanıyan devletin mahkemeleri nezdinde yargı bağışıklığından yararlanması ve devlet adına dava açabilmesi için yeterlidir. De jure (hukuken) tanıma, siyasi ve diplomatik ilişkilerin tamlığı (tam diplomatik temsil, süreklilik vurgusu vb.) açısından fark yaratsa da, yargı bağışıklığı gibi temel haklar her iki tanıma türünde de tanınır. Bu nedenle, yargı bağışıklığının sadece de jure hükümetlere özgü olduğunu savunan ifade yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Hükümet tanıma doktrinlerini sınıflandır.
Tobar ve Wilson doktrinleri meşruiyetçi; Estrada ve Jefferson doktrinleri ise müdahaleci olmayan/fiili kontrol odaklıdır.
Soruda geçen doktrinlerin doğru tanımlanıp tanımlanmadığını kontrol etmek gerekir.
2
Tanımanın iç hukuk mahkemeleri nezdindeki sonuçlarını analiz et.
Tanınan bir hükümet, tanıyan devletin mahkemelerinde dava açabilir, yargı bağışıklığından yararlanabilir ve ülkesindeki devlet varlıkları üzerinde tasarruf yetkisi kazanır.
Hükümet tanımanın sağladığı temel hakların kapsamını belirlemek gerekir.
3
"De facto" ve "de jure" tanıma arasındaki hukuki farkı incele.
De facto tanıma, siyasi olarak daha az kalıcı bir ilişkiyi ifade etse de, yargı bağışıklığı (immunity) ve aktif/pasif temsil hakları bakımından de jure tanıma ile aynı hukuki etkiye sahiptir.
Seçeneklerdeki teknik hatayı saptamak için bu ayrım kritiktir.

Key Concept

Hükümet Tanımanın Hukuki Sonuçları ve Doktrinleri
Estimated Time:2m 0s
Question 239Question →

Uluslararası hukuk doktrininde ve 19331933 tarihli Montevideo Devletlerin Hak ve Ödevleri Sözleşmesi'nin 11. maddesinde, bir siyasi topluluğun devlet sıfatıyla asli süje ehliyeti kazanabilmesi için gerekli olan kurucu unsurlar düzenlenmiştir. Buna göre; bir siyasi otoritenin belirli bir ülke ve nüfus üzerinde fiilen egemenlik icra etmesine karşın, dış ilişkilerini yürütme yetkisinin ve uluslararası alanda bağımsız karar alma selahiyetinin hukuken bir başka devletin vesayeti veya iradesine tabi olması durumu, Montevideo kriterlerinden hangisinin eksikliğine dayalı olarak devletlik niteliğinin oluşmasını engeller?

Show answer & explanation

Answer: Diğer devletlerle ilişki kurma kapasitesi

Answer

Devletin asli unsurlarından olan 'diğer devletlerle ilişki kurma kapasitesi', siyasi yapının dış ilişkilerinde başka bir güce bağlı olmamasını (bağımsızlığı) ifade eder.
Doğru yanıt olan diğer devletlerle ilişki kurma kapasitesi, bir devletin uluslararası arenada kendi adına haklar kazanıp borçlar altına girebilmesi için gereken bağımsızlık (external sovereignty) niteliğini karşılar. Soruda belirtilen 'başkasına tabi olma' durumu, içsel bir yönetim (hükümet) olsa dahi dışsal kapasitenin olmadığını gösterir.

Step-by-Step Solution

1
Montevideo Sözleşmesi'nin 11. maddesindeki dört kriteri analiz etmek.
Kriterler: Sürekli nüfus, belirli ülke, hükümet ve diğer devletlerle ilişki kurma kapasitesi.
Devletlik statüsünün tespiti için bu dört unsurun kümülatif olarak bulunması gerekir.
2
Senaryodaki 'hukuki vesayet' ve 'dış ilişkilerin bir başka devlete tabi olması' durumunu değerlendirmek.
Siyasi otorite içerde etkin olsa da dışsal bir bağımsızlığın (sovereignty) yokluğu tespit edilir.
Hükümet unsuru içsel etkinliğe odaklanırken, ilişki kurma kapasitesi dışsal bağımsızlığa odaklanır.
3
Tanınma unsurunun Montevideo Sözleşmesi'ndeki yerini kontrol etmek.
Tanınma, sözleşmenin 33. maddesi gereği kurucu değil, açıklayıcı bir işlemdir.
Modern uluslararası hukukta tanınma bir devletin varlığı için şart koşulmaz.

Key Concept

Montevideo Kriterleri ve Dışsal Egemenlik (Bağımsızlık)
Estimated Time:2m 0s
Question 240Question →

Uluslararası hukukta kişiliğin kaynağı ve kapsamı bakımından devletler "asli ve tam" süjeler olarak kabul edilirken, bireylerin (gerçek kişilerin) statüsü genel kabul görmüş doktrin uyarınca "türev ve sınırlı" olarak tanımlanmaktadır.

Buna göre, bireylerin uluslararası hukuk kişiliğinin söz konusu nitelikleri ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Bireylerin uluslararası hukukta doğrudan hak sahibi olabilmeleri veya ödevlerle yükümlü tutulmaları devletlerin iradeleriyle oluşturulan normlara bağlıdır ve bu statü sadece bu normların öngördüğü alanlarla mukayyettir.

Answer

Bireylerin uluslararası hukuk statüsünün devletlerin iradesine (antlaşmalara) dayalı olması ve sadece belirli alanlarla sınırlı olması gerektiğini belirten seçenek doğrudur.
Uluslararası hukukta devletler asli süjelerdir; kişilikleri kendi varlıklarından doğar. Bireylerin kişiliği ise 'türev'dir, çünkü bu kişilik devletlerin antlaşmalarla onlara hak veya ödev tanımasına dayanır. Aynı zamanda bu kişilik 'sınırlı'dır; çünkü birey sadece kendisine bu statünün tanındığı özel hukuk alanlarında (örneğin insan hakları veya uluslararası ceza hukuku) süje kabul edilir, uluslararası hukukun tümünde değil.

Step-by-Step Solution

1
Uluslararası hukuk kişiliğinin kaynağını analiz etme
Devletler kurucu unsurları gereği 'asli' kişiliğe sahiptir; bireyler ise ancak devletlerin onlara hak/ödev tanımasıyla (antlaşmalarla) 'türev' kişilik kazanır.
Kişiliğin kaynağını belirlemek, türev kavramını anlamak için ön koşuldur.
2
Kişiliğin kapsamını (ehliyetini) değerlendirme
Devletlerin ehliyeti 'tam' ve geneldir (her konuda kural koyabilirler); bireylerin ehliyeti ise sadece kendilerine tanınan (insan hakları, ceza sorumluluğu vb.) konularla 'sınırlı'dır.
Sınırlılık kavramı, bireyin devlet gibi her alanda yetkili olmadığını açıklar.
3
Aktif ve pasif ehliyet ayrımını uygulama
Birey, AİHM gibi organlara başvurarak aktif; soykırım veya savaş suçu işlediğinde uluslararası mahkemelerde yargılanarak pasif ehliyetini kullanır. Her iki durum da antlaşma temellidir.
Bireyin uluslararası alandaki somut tezahürlerini doğrulamak gerekir.

Key Concept

Türev ve Sınırlı Kişilik (Derivative and Limited Personality)

Practice More

Bireyin aktif ehliyeti bağlamında AİHM'e bireysel başvuru şartlarını ve pasif ehliyet bağlamında Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin yargı yetkisini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
PreviousPage 12 / 16Next
Uluslararası Hukukun Kişileri Practice Questions — KPSS Uluslararası İlişkiler — Page 12 | Examkin