Uluslararası Sorumluluk

Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Roma Statüsü uyarınca, bireylerin uluslararası suçlardan doğan cezai sorumluluğuna ilişkin temel kurallar göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$A$ Devleti vatandaşı olan Bay $T$, $B$ Devleti'nde yürüttüğü ticari faaliyetler sırasında bu devletin makamlarının hukuka aykırı işlemleri nedeniyle şahsi bir zarara uğramıştır. Uluslararası hukuk kuralları ve Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (UHK) Diplomatik Koruma Taslak Maddeleri uyarınca, $A$ Devleti'nin Bay $T$ adına diplomatik koruma yoluna başvurabilmesi için Bay $T$'nin öncelikle yerine getirmesi gereken temel ön şart aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası hukukta devletin sorumluluğunu düzenleyen genel rejim (tali kurallar) çerçevesinde, bir "uluslararası haksız fiilin" mevcudiyeti için aranan iki temel kurucu unsur aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası Örgütlerin Sorumluluğuna İlişkin Madde Taslakları (DARIO) uyarınca, bir fiilin uluslararası bir örgüte atfedilebilmesi (isnadiyeti) için belirli hukuki kriterlerin varlığı aranır. Buna göre, aşağıdaki durumların hangisinde bir fiilin uluslararası örgüte atfedilmesi mümkün değildir?

X Devleti’nde meydana gelen geniş çaplı bir iç karışıklık sırasında şu olaylar vuku bulmuştur:

I. Devletin emniyet teşkilatında görevli bir birim amiri, üst makamlardan gelen "yabancı diplomatik misyonlara müdahale edilmemesi" yönündeki kesin ve yazılı emrine rağmen, kişisel husumet duyduğu bir büyükelçilik binasına baskın düzenleyerek binaya maddi zarar vermiştir.
II. Mevcut hükümeti devirmek amacıyla kurulan ve iç savaş sonunda yönetimi ele geçirerek yeni hükümeti teşkil eden "Halkçı Direniş Hareketi", çatışmalar sürerken yabancı bir enerji şirketine ait tesislere el koymuştur.
III. Herhangi bir isyancı grupla bağı bulunmayan ve devletin kolluk kuvvetlerinin müdahale kapasitesinin dışında kalan kırsal bir bölgede yaşayan münferit bir sivil grup, yabancı turistlerin konakladığı bir otele saldırı gerçekleştirmiştir.

2001 tarihli BM Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (UHK) "Devletin Uluslararası Haksız Fiillerinden Kaynaklanan Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeler" metni uyarınca, bu fiillerin X Devleti’ne isnat edilebilirliği (atıf) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Roma Statüsü’ne taraf bir devletin İçişleri Bakanı olan (B), emri altındaki emniyet teşkilatının sivil halka yönelik yaygın ve sistematik saldırılar gerçekleştirdiğini açıkça gösteren raporları bilinçli olarak dikkate almamış ve bu suçların önlenmesi için makul tedbirleri almamıştır. Olayların ardından (B), kendi ülkesinde 'görevi kötüye kullanma' suçundan yargılanmış ve beraat etmiştir. Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Savcısı'nın (B) hakkında insanlığa karşı suçlar nedeniyle soruşturma başlatması üzerine savunma makamı 'ne bis in idem' (aynı suçtan iki kez yargılanmama) ilkesini ve (B)’nin resmi sıfatını ileri sürmüştür.

UCM Roma Statüsü hükümleri dikkate alındığında, (B)’nin uluslararası cezai sorumluluğuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası Hukuk Komisyonu (UHK) tarafından hazırlanan 2001 tarihli "Devletin Uluslararası Haksız Fiillerinden Kaynaklanan Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeler" uyarınca, bir fiilin devlete isnat edilmesi (atıf) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) tarafından hazırlanan 2001 tarihli "Devletin Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu" Taslak Maddeleri ile düzenlenen "tali kurallar" (secondary rules) rejimi çerçevesinde, bir uluslararası haksız fiilin mevcudiyeti ve sorumluluğun kurucu unsurları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukukta devletlerin sorumluluğu genellikle bir yükümlülüğün ihlali anlamına gelen 'hukuka aykırı fiil' (internationally wrongful act) temeline dayanmaktadır. Ancak özellikle tehlikeli faaliyetlerin (uzay çalışmaları, nükleer enerji, sınır aşan çevre kirliliği vb.) yarattığı riskler, bu faaliyetler yasaklanmamış olsa dahi 'hukuka uygun fiillerden kaynaklanan (kusursuz) sorumluluk' rejimini ortaya çıkarmıştır.

Buna göre, kusursuz sorumluluk (strict liability) rejiminin işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukukta 'hukuka uygun fiillerden kaynaklanan (kusursuz) sorumluluk' rejimini, devletlerin uluslararası hukuka aykırı fiillerinden doğan genel sorumluluk rejiminden ayıran en temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

X Devleti’nde yaşanan iç karışıklıklar ve rejim değişikliği sürecinde şu olaylar gerçekleşmiştir:

I. X Devleti’nin nizami ordusunda görevli bir birlik, Savunma Bakanlığı’ndan gelen "sivil yerleşim alanlarına ve yabancı temsilciliklere müdahale edilmemesi" yönündeki kesin ve yazılı emirlere rağmen, bir yabancı konsolosluk binasına girerek binayı yağmalamıştır.

II. Mevcut hükümeti devirmek amacıyla silahlı mücadele yürüten "Hürriyet Grubu", iç savaş sırasında kontrolü altındaki bölgelerde yabancı yatırımcılara ait tesisleri kamulaştırmış; iç savaşın sonunda bu grup başarılı olmuş ve X Devleti’nin yeni hükümetini kurmuştur.

III. Hiçbir siyasi yapıya mensup olmayan bir grup öfkeli sivil, polisin isyanla uğraşması nedeniyle güvenlik zaafiyeti yaşanan bir bölgede yabancı bir gazetecinin aracını ateşe vermiş, polis müdahale imkanı bulamamıştır.

Bu olayların X Devleti’ne isnat edilebilirliği (atıf) hususunda, Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (UHK) 2001 tarihli "Devletin Uluslararası Haksız Fiillerinden Kaynaklanan Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeleri" çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukukta bir devletin, kendi iradesi dışında gelişen, öngörülemeyen ve karşı konulamayan bir dış güç (doğal afet, salgın hastalık vb.) nedeniyle uluslararası yükümlülüklerini yerine getirmesinin maddi olarak imkansız hale gelmesi durumunda "hukuka aykırılığı ortadan kaldıran haller"den birine başvurulabilir. Bu halin geçerli olabilmesi için devletin söz konusu duruma kendi ihmaliyle sebebiyet vermemiş olması ve ihlalin uluslararası hukukun emredici bir normuna (jus cogens) aykırı olmaması gerekir.

Buna göre, yukarıda özellikleri belirtilen ve "maddi imkansızlık" temeline dayanan hukuka aykırılığı ortadan kaldıran hal aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası Hukuk Komisyonu (UHK) tarafından hazırlanan 2001 tarihli "Devletin Uluslararası Haksız Fiillerinden Kaynaklanan Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeler" çerçevesinde, haksız bir fiilin devlete isnat edilip edilemeyeceği konusunda şu durumlar değerlendirilmektedir:

$I$. X Devleti’nin emniyet teşkilatında görevli bir birim amirinin, üstlerinden gelen kesin talimatlara aykırı hareket ederek (yetkisini aşarak) resmi kapasitesiyle yabancı bir ülke vatandaşına kötü muamelede bulunması.
$II$. X Devleti’nde yaşayan bir grup sivilin, devletin herhangi bir koruma ihmali veya kusuru bulunmadığı bir esnada, yabancı bir şirketin ofislerine saldırarak maddi zarar vermesi.
$III$. X Devleti’nde merkezi hükümeti devirmek amacıyla silahlı ayaklanma başlatan ancak bir süre sonra devlet güçlerince tamamen etkisiz hale getirilen bir isyancı grubun, çatışmalar sırasında yabancı misyon binalarına zarar vermesi.
$IV$. X Devleti’nde hükümete karşı ayaklanan ve yürüttüğü mücadele sonucunda başarılı olarak devletin yeni hükümetini kuran hareketin, henüz isyan aşamasındayken gerçekleştirdiği haksız fiiller.

Buna göre, yukarıdaki fiillerden hangilerinin X Devleti’ne "isnadiyet" (atıf) kuralları çerçevesinde doğrudan yüklenmesi mümkündür?

Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) tarafından hazırlanan "Devletin Uluslararası Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu" taslak maddeleri çerçevesinde; bir devletin, hayati bir menfaatini ağır ve yakın bir tehlikeden korumak amacıyla başka bir devlete karşı olan yükümlülüğünü ihlal etmesi durumunda "zaruret hali" (necessity) ileri sürülebilmektedir.

Ülkesindeki tarım ve su politikalarının yıllarca ihmal edilmesi ve yanlış planlama sonucu ortaya çıkan şiddetli kuraklık nedeniyle toplumsal bir açlık kriziyle karşı karşıya kalan A Devleti, halkının gıda ihtiyacını karşılamak amacıyla komşusu B Devleti ile arasındaki sınır antlaşmasını ihlal ederek, B Devleti'nin egemenliği altındaki verimli bir bölgeyi askeri güçle kontrol altına almış ve mahsullere el koymuştur. A Devleti bu eylemini, devletin bekası ve halkın yaşam hakkı temelinde "zaruret hali" kapsamında savunmaktadır.

Bu olaydaki kurgu ve uluslararası hukuk kuralları dikkate alındığında, A Devleti'nin zaruret hali savunmasının hukuki geçerliliği hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

2011 tarihli Uluslararası Örgütlerin Sorumluluğuna İlişkin Madde Taslakları (DARIO) uyarınca; bir üye devletin, üyesi olduğu uluslararası örgütün uluslararası hukuka aykırı bir fiili nedeniyle üçüncü bir tarafa karşı (devletin sorumluluğu kabul etmesi veya üçüncü tarafa bu yönde güven telkin etmesi sonucunda) sorumlu tutulduğu hallerde, söz konusu devlet sorumluluğunun hukuki niteliğiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Birleşmiş Milletler Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) tarafından $2001$ yılında kabul edilen "Devletin Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu Taslak Maddeleri" ile kodifiye edilen genel sorumluluk rejimi uyarınca; bir devletin uluslararası sorumluluğunun doğması için gereken kurucu unsurlar ve bu rejimin hukuki niteliğine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir devletin, kontrol altına alınamayan büyük bir çevre felaketinin kendi topraklarındaki ekosistemi tamamen yok etmesini önlemek amacıyla, başka bir devletle olan su kullanım antlaşmasından doğan yükümlülüklerini geçici olarak askıya alması durumunda gündeme gelen 'zaruret hali' (necessity) savunması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Uluslararası hukukta bir devletin başka bir devletin sorumluluğunu ileri sürmesi (invocation of responsibility) süreciyle ilgili olarak; bir devletin kendi vatandaşı adına 'diplomatik koruma' (diplomatic protection) yoluna başvurması ile devletler topluluğunun kolektif çıkarını ilgilendiren 'erga omnes' bir yükümlülüğün ihlali nedeniyle sorumluluk ileri sürmesi arasındaki temel farka ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (UHK) 2006 tarihli 'Diplomatik Koruma Üzerine Taslak Maddeleri' çerçevesinde, bir devletin kendi tabiiyetinde olmayan bireyler (mülteciler ve vatansız kişiler) adına diplomatik koruma yetkisini kullanabilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (ILC) 'Devletin Uluslararası Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu' taslak maddeleri çerçevesinde düzenlenen, hukuka aykırılığı ortadan kaldıran hallerden biri olan 'tehlike' (distress) durumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?