Uluslararası Uyuşmazlıkların Barışçıl Çözümü

365 questions

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl yollarla çözümü için kurumsallaşmış bir yapı sunan ve merkezi Lahey'de (Hollanda) bulunan Daimi Hakemlik Mahkemesi (PCA) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

1899 ve 1907 tarihli Lahey Barış Sözleşmeleri ile kurulan ilk küresel tahkim kurumudur.

İsminin aksine sürekli toplanan bir yargıçlar heyetinden değil, uyuşmazlık durumunda tarafların hakem seçebileceği bir 'hakemler listesi' ve idari bürodan oluşur.

Birleşmiş Milletler'in (BM) asli yargı organıdır ve BM'ye üye olan tüm devletler Mahkeme Statüsü'ne kendiliğinden taraftır.

Devletler arası uyuşmazlıkların yanı sıra devletler ile uluslararası örgütler veya yabancı yatırımcılar (özel kişiler) arasındaki uyuşmazlıklarda da tahkim hizmeti sunabilir.

Hakem listesi (National Groups), taraf devletlerin her birinin bildirdiği en fazla dört adet uzman hukukçu arasından oluşturulur.

Show answer & explanation

Answer: Birleşmiş Milletler'in (BM) asli yargı organıdır ve BM'ye üye olan tüm devletler Mahkeme Statüsü'ne kendiliğinden taraftır.

Answer

Birleşmiş Milletler'in asli yargı organı olması ve BM üyelerinin kendiliğinden Statü'ye taraf olması ifadesi yanlıştır; çünkü bu tanım Uluslararası Adalet Divanı'na (UAD) aittir.

Daimi Hakemlik Mahkemesi (PCA), Birleşmiş Milletler'in bir organı değil, bağımsız bir hükümetlerarası örgüttür. Birleşmiş Milletler'in asli yargı organı olma ve BM üyelerinin Statü'ye kendiliğinden taraf olması özelliği sadece Uluslararası Adalet Divanı (UAD) için geçerlidir.

Step-by-Step Solution

Daimi Hakemlik Mahkemesi'nin (PCA) tarihsel kökenini değerlendir

PCA, 1899'da kurulan ilk modern tahkim kurumudur.

Kuruluş dönemini ve amacını netleştirmek.

Kurumsal yapısını analiz et

PCA sürekli bir mahkeme heyeti değil, bir hakem listesi ve sekretaryadır.

Daimi bir yargı organı olan UAD ile farkını ortaya koymak.

Birleşmiş Milletler (BM) ile olan hukuki ilişkisini kontrol et

PCA bağımsızdır, BM'nin bir organı değildir. UAD ise BM'nin asli yargı organıdır.

En yaygın kavram karmaşasını gidermek.

Key Concept

Daimi Hakemlik Mahkemesi (PCA) ile Uluslararası Adalet Divanı (UAD) arasındaki yapısal farklar

Hints

Soruda bahsedilen kurumun Birleşmiş Milletler'den çok daha önce (1899) kurulduğuna dikkat edin.

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) ile Daimi Hakemlik Mahkemesi (PCA) farklı kurumlardır; biri BM organıdır, diğeri bağımsızdır.

Practice More

Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) zorunlu ve ihtiyari yargı yetkisi arasındaki farkları inceleyerek uyuşmazlık çözüm yöntemleri arasındaki farkı pekiştirin.

Estimated Time:1m 15s

Question 282Question →

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü ve Divan uygulaması uyarınca, bir devletin Divan’ın yargı yetkisini uyuşmazlıktan önce veya davanın açıldığı sırada kabul etmemiş olmasına karşın, uyuşmazlık Divan’a taşındıktan sonra davanın esasına girerek savunma yapması veya açık bir rıza beyanında bulunması yoluyla yargı yetkisinin sonradan tesis edilmesi durumu aşağıdakilerden hangisidir?

Forum prorogatum

İhtiyari kayıt

Tahkimname

Hakkaniyet ve nisfet

Danışma görüşü

Show answer & explanation

Answer: Forum prorogatum

Answer

UAD'nin yetkisinin davalı devletin sonradan gösterdiği rıza veya uyuşmazlığın esasına yönelik savunma yapması gibi tutumlarıyla tesis edilmesine 'Forum prorogatum' denir.

Doğru cevap olan 'Forum prorogatum', Latince bir terim olup yargı yetkisinin uyuşmazlık mahkemeye intikal ettikten sonra, davalı tarafın mahkemenin yetkisine açıkça rıza göstermesi veya yetki itirazında bulunmadan davanın esası hakkında savunma yapması yoluyla tesis edilmesini ifade eder. Bu durum, Divan'ın rızaya dayalı yargı yetkisi ilkesinin esnek bir uygulamasını teşkil eder.

Step-by-Step Solution

UAD yargı yetkisinin temel özelliğinin belirlenmesi

Divan'ın yargı yetkisi devletlerin rızasına (consent) dayanır.

Uluslararası hukukta egemen devletlerin rızası olmadan bir yargı organı önüne çekilmeleri mümkün değildir.

Yetkinin tesis edilme zamanının analizi

Yetki genellikle uyuşmazlıktan önce (antlaşma veya ihtiyari kayıtla) verilir, ancak bazen uyuşmazlık Divan'a taşındıktan sonra da verilebilir.

Dava açıldığı sırada geçerli bir rıza olmasa dahi, davalı devletin yargılamaya itiraz etmeksizin katılması 'zımni rıza' olarak kabul edilir.

Teknik terimin eşleştirilmesi

Uluslararası hukuk literatüründe bu duruma 'Forum prorogatum' adı verilir.

Bu kavram, mahkemenin yetki alanının tarafların iradesiyle davanın açılmasından sonra genişletilmesini veya tesis edilmesini ifade eder.

Key Concept

Uluslararası Adalet Divanı'nın Yargı Yetkisinin Tesisi ve Forum Prorogatum İlkesi

Hints

UAD'nin yetkisi devletlerin rızasına dayanır. Bu rıza önceden verilebileceği gibi uyuşmazlık başladıktan sonra da verilebilir.

Davalı devletin, mahkemenin yetkisine itiraz etmek yerine doğrudan davanın esasına girip savunma yapması, yetkiyi 'uzatmış' (prorogatum) kabul edilir.

Practice More

UAD Statüsü Madde 36'da düzenlenen yargı yetkisi türlerini (zorunlu yargı yetkisi, ihtiyari kayıt) tekrar gözden geçiriniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 283Question →

Birleşmiş Milletler ( $BM$ ) Antlaşması'nın $VI$ . Bölümü'nde düzenlenen uyuşmazlıkların barışçıl yollarla çözümü sistemi çerçevesinde; tarafların $33$ . maddede öngörülen yöntemlerle (müzakere, arabuluculuk, uzlaştırma vb.) uyuşmazlığı çözüme kavuşturamamaları durumunda izlemeleri gereken hukuki süreçle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Taraflar, uyuşmazlığı çözüme kavuşturamadıkları takdirde konuyu Güvenlik Konseyi'ne getirmekle yükümlüdürler.

Güvenlik Konseyi bu aşamada uyuşmazlığın esasına yönelik değil, sadece uyuşmazlığın hangi yöntemle çözülmesi gerektiğine dair usuli tavsiyelerde bulunabilir.

Güvenlik Konseyi'nin taraflara sunduğu çözüm önerileri, uyuşmazlığın devamı barış ve güvenliği tehdit ettiği için taraflar üzerinde hukuken bağlayıcıdır.

Taraflardan biri uyuşmazlığı çözümsüzlük durumunda doğrudan ve tek taraflı olarak Uluslararası Adalet Divanı'na taşıma hakkına sahip olur.

Güvenlik Konseyi konuyu incelemeyi reddederek uyuşmazlığı çözüm için zorunlu olarak Genel Kurul gündemine sevk etmelidir.

Show answer & explanation

Answer: Taraflar, uyuşmazlığı çözüme kavuşturamadıkları takdirde konuyu Güvenlik Konseyi'ne getirmekle yükümlüdürler.

Answer

Tarafların uyuşmazlığı barışçıl yollarla çözememeleri durumunda konuyu Güvenlik Konseyi'ne getirme yükümlülüğünün bulunmasıdır.

Birleşmiş Milletler Antlaşması'nın 37. maddesi, 33. maddede sayılan yöntemlerle çözülemeyen uyuşmazlıkların Güvenlik Konseyi'ne getirilmesini bir yükümlülük olarak düzenlemiştir. Bu, BM'nin barışı koruma misyonu kapsamında uyuşmazlığın daha da tırmanmasını önlemek için öngördüğü bir prosedürdür.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlığın barışçıl çözümü için öngörülen öncelikli yöntemleri belirlemek.

BM Antlaşması Madde 33 uyarınca taraflar öncelikle müzakere, soruşturma, arabuluculuk gibi yolları denemelidir.

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların çözümünde yöntem serbestisi esastır.

Öncelikli yöntemlerin başarısız olması durumunda izlenecek prosedürü (Madde 37) analiz etmek.

Eğer 33. maddedeki yollarla sonuç alınamazsa, taraflar uyuşmazlığı Güvenlik Konseyi'ne sunmakla yükümlü kılınmıştır.

Uluslararası barış ve güvenliğin korunması için BM mekanizmasının devreye girmesi hedeflenmiştir.

Güvenlik Konseyi'nin bu aşamadaki yetki sınırlarını kontrol etmek.

Konsey, uyuşmazlığın esasına yönelik çözüm yolları önerebilir ancak bu öneriler VI. Bölüm kapsamında olduğu için tavsiye niteliğindedir.

VI. Bölüm uyuşmazlıkların barışçıl çözümüne odaklanır ve cebri (bağlayıcı) yetkiler bu bölümde sınırlıdır.

Key Concept

BM Antlaşması Madde 37 uyarınca uyuşmazlıkların Güvenlik Konseyi'ne havalesi yükümlülüğü

Hints

Uyuşmazlıkların barışçıl çözümü için BM Antlaşması'nın

VI

. Bölümü'ne, özellikle de tarafların yükümlülüklerini belirleyen

37

. maddeye odaklanın.

33

. maddede sayılan 'geleneksel' yollar tükendiğinde uyuşmazlığın 'kime' bildirilmesi gerektiği Antlaşma'da açıkça belirtilmiştir.

Unutmayın ki

VI

. Bölüm kapsamında Güvenlik Konseyi'nin yetkileri genellikle 'tavsiye' niteliğindedir ancak tarafların uyuşmazlığı oraya götürmesi bir görevdir.

Practice More

Güvenlik Konseyi'nin bir uyuşmazlık üzerinde barışçıl çözüm için 'tavsiye' (

VI

. Bölüm) vermesi ile 'yaptırım' (

VII

. Bölüm) kararı alması arasındaki temel farkları inceleyin.

Estimated Time:1m 30s

Question 284Question →

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yolları arasında en sık başvurulan yöntem olan müzakere (görüşme) süreci, taraflar arasında doğrudan yürütülen diplomatik bir usuldür. Bu yöntemin hukuki niteliği ve taraflara yüklediği ödevler göz önüne alındığında, müzakere yükümlülüğü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Müzakere süreci, uyuşmazlık çözülene kadar tarafların görüşme masasından ayrılmasını hukuken yasaklayan mutlak bir yükümlülüktür.

Tarafların iyi niyetle müzakere etme yükümlülüğü bulunsa da, bu yükümlülük her durumda mutlaka bir anlaşmaya varılması gerektiği anlamına gelmez.

Müzakere yöntemi sadece teknik ve hukuki konularda uygulanabilir, siyasi nitelikli egemenlik uyuşmazlıklarında başvurulması mümkün değildir.

Müzakere aşamasının başarısızlıkla sonuçlanması, uyuşmazlığın otomatik olarak Uluslararası Adalet Divanı'nın zorunlu yargı yetkisine girmesine neden olur.

Müzakere sürecinin geçerli sayılabilmesi için görüşmelerin mutlaka tarafsız bir üçüncü devletin toprağında yürütülmesi şarttır.

Show answer & explanation

Answer: Tarafların iyi niyetle müzakere etme yükümlülüğü bulunsa da, bu yükümlülük her durumda mutlaka bir anlaşmaya varılması gerektiği anlamına gelmez.

Answer

Müzakere yükümlülüğü, tarafların iyi niyetle görüşme yapmasını gerektiren bir vasıta borcu olup her durumda bir anlaşmaya varılması zorunluluğunu içermez.

Uluslararası hukukta devletlerin uyuşmazlıkları barışçıl yollarla çözme yükümlülüğü (BM Şartı 2. Madde, fıkra 3), müzakere aşamasında tarafların 'iyi niyetle' ve 'anlaşmaya varma amacı taşıyan anlamlı görüşmeler' yapmasını gerektirir. Ancak bu bir sonuç borcu (obligation of result) değil, bir vasıta borcudur (obligation of means). Dolayısıyla, devletler masada dürüstçe çözüm aramalıdır; fakat çıkarları uyuşmadığında anlaşma yapmadan masadan kalkmaları müzakere yükümlülüğünün ihlali sayılmaz.

Step-by-Step Solution

Kavram Analizi

Müzakere, tarafların doğrudan temasıdır.

Uyuşmazlık çözüm yönteminin yapısal sınırlarını belirlemek için.

Yükümlülüğün Niteliğini Tespit Etme

Pactum de negotiando (müzakere etme sözü) ilkesini incele.

Devletlerin görüşmelere başlama ve yürütme sorumluluğunun kapsamını anlamak için.

İyi Niyet İlkesini Uygulama

Anlamlı müzakere ve dürüstlük ilkesini değerlendir.

Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı davalarında vurgulandığı üzere, yükümlülüğün 'sonuç' değil 'çaba' odaklı olduğunu teyit etmek için.

Key Concept

İyi Niyetle Müzakere Yükümlülüğü (Obligation of Means vs. Result)

Hints

Uluslararası hukukta devletlerin uyuşmazlıkları çözerken 'iyi niyet' (good faith) ilkesine uyması gerektiğini düşünün.

Hukukta 'çaba gösterme yükümlülüğü' ile 'belirli bir sonuca ulaşma yükümlülüğü' arasındaki farka odaklanın.

Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı davasında Uluslararası Adalet Divanı'nın, tarafların sadece bir araya gelmesini değil, müzakereleri anlamlı kılması gerektiğini vurguladığını hatırlayın.

Practice More

Müzakere yolunun tüketilmesinin, bir uyuşmazlığın yargı organına taşınması için bir 'ön şart' (admissibility) olup olmadığına dair yargı kararlarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 285Question →

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 36/2. maddesi uyarınca 'İhtiyari Kayıt' (Optional Clause) yoluyla Divan'ın yargı yetkisini kabul eden iki devlet arasındaki bir uyuşmazlıkta; davalı devletin kabul beyanında belirli bir uyuşmazlık kategorisini (örneğin; deniz sınırları) yargı yetkisi dışında tutan bir çekince (rezervasyon) yer alırken, davacı devletin beyanında herhangi bir kısıtlama bulunmamaktadır.

Davacı devlet, davalı devletin çekince koyduğu bu konuyla ilgili bir davayı Divan önüne getirdiğinde, Divan'ın yargı yetkisine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Karşılıklılık (reciprocity) ilkesi gereği, davalı devletin koyduğu çekince davacı devlet için de geçerli sayılır ve Divan'ın yargı yetkisi bulunmaz.

Davacı devletin beyanı daha kapsamlı olduğu için, davalı devletin çekincesi bu uyuşmazlıkta etkisiz kalır ve Divan yargılama yapabilir.

Divan, uluslararası barış ve güvenliğin korunması amacıyla bu tür tek taraflı çekinceleri geçersiz sayarak uyuşmazlığı esastan inceler.

Çekincelerin geçerli olabilmesi için uyuşmazlık tarafı olan her iki devletin de aynı konuda kısıtlama koymuş olması zorunludur.

Beyanında kısıtlama olmayan davacı devlet, 'iyiniyet' ilkesi gereği davalı devleti her türlü konuda Divan önüne çıkarma hakkına sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: Karşılıklılık (reciprocity) ilkesi gereği, davalı devletin koyduğu çekince davacı devlet için de geçerli sayılır ve Divan'ın yargı yetkisi bulunmaz.

Answer

Karşılıklılık ilkesi uyarınca, davalı devletin beyanındaki kısıtlama davacı devleti de bağlar ve Divan'ın yargı yetkisi bulunmaz.

Karşılıklılık ilkesi uyarınca, Uluslararası Adalet Divanı'nın yargı yetkisi ancak iki tarafın rıza beyanlarının çakıştığı ortak alanda mevcuttur. Eğer bir devlet belirli bir konuyu çekince koyarak kapsam dışı bırakmışsa, diğer taraf da o konuyu Divan önüne getiremez; çünkü Divan'ın yetkisi tarafların kabul ettikleri en dar çerçeve (en küçük ortak payda) ile sınırlıdır.

Step-by-Step Solution

İhtiyari kayıt (Optional Clause) mekanizmasının hukuki niteliğini analiz etmek.

Bu mekanizmanın, devletlerin Divan'ın yargı yetkisini önceden ve genel olarak kabul etmelerini sağladığı ancak bu kabulün karşılıklılık esasına dayandığı saptanır.

UAD Statüsü Madde 36/2, yargı yetkisinin 'aynı yükümlülüğü kabul eden diğer herhangi bir devlete karşı' geçerli olduğunu belirtir.

Karşılıklılık (reciprocity) ilkesinin çekinceler (reservations) üzerindeki etkisini değerlendirmek.

Davalı devletin bir konuyu dışarıda tutması durumunda, davacı devletin beyanı ne kadar geniş olursa olsun, uyuşmazlığın Divan önüne gelebilmesi için her iki tarafın rızasının çakışması gerektiği anlaşılır.

Divan'ın yerleşik içtihadına göre (örneğin Norveç Tahvilleri Davası), davalı devlet kendi çekincesinden yararlandığı gibi, davacı devlet de davalının çekincesini ona karşı ileri sürebilir.

Key Concept

İhtiyari Kayıtta Karşılıklılık İlkesi

Hints

Uluslararası Adalet Divanı'nın yargı yetkisi 'rıza' temeline dayanır ve bu rıza genellikle karşılıklılık şartıyla verilir.

Bir devletin Divan önüne çağrılabilmesi için, uyuşmazlık konusunun her iki devletin de kabul ettiği yetki alanı içinde kalması gerekir.

Practice More

Karşılıklılık ilkesinin 'zaman' (ratione temporis) bakımından nasıl işlediğini ve 'Norveç Tahvilleri Davası' (Norwegian Loans Case) içtihadını inceleyiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 286Question →

Uluslararası hukukta taraflar arasındaki uyuşmazlığın kaynağını oluşturan olayların ( $facts$ ) tarafsız bir kurul tarafından açıklığa kavuşturulması amacıyla başvurulan yöntem soruşturmadır. Bu yöntemin $1899$ ve $1907$ tarihli Lahey Sözleşmeleri ile düzenlenen rejimine göre ulaşılan sonuçların hukuki etkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Hazırlanan rapor, uyuşmazlığa dair yalnızca maddi durum tespitleri içerir ve taraflar uyuşmazlığı bu rapora uygun olarak çözmek zorunda değildir.

Komisyonun temel işlevi, taraflara uyuşmazlığın esasına yönelik somut çözüm önerileri sunarak tarafları belirli bir uzlaşı noktasına çekmektir.

Soruşturma sonucunda ortaya çıkan belge, uyuşmazlığın tarafları için bir hakem kararı gibi kesin ve bağlayıcı bir nitelik taşır.

Soruşturma yöntemi, uyuşmazlığın taraflarından birinin talebiyle Uluslararası Adalet Divanı tarafından re'sen başlatılan bir süreçtir.

Raporun sunulmasıyla birlikte taraflar, uyuşmazlığı bu tespitler temelinde çözüme kavuşturacak bir antlaşma imzalamaya hukuken zorlanmış olurlar.

Show answer & explanation

Answer: Hazırlanan rapor, uyuşmazlığa dair yalnızca maddi durum tespitleri içerir ve taraflar uyuşmazlığı bu rapora uygun olarak çözmek zorunda değildir.

Answer

Hazırlanan rapor, uyuşmazlığa dair yalnızca maddi durum tespitleri içerir ve taraflar uyuşmazlığı bu rapora uygun olarak çözmek zorunda değildir.

Soruşturma (tahkik) yöntemi, uyuşmazlığın tarafları arasındaki çekişmeli maddi olayları tarafsız bir komisyon aracılığıyla aydınlatmayı amaçlar.

1907

tarihli Lahey Sözleşmesi uyarınca bu komisyonun hazırladığı rapor, uyuşmazlığın esasına yönelik bir yargı hükmü içermez ve taraflar üzerinde hukuken bağlayıcı bir etki doğurmaz; bu durum raporun tavsiye niteliğini vurgular.

Step-by-Step Solution

Yöntemin amacını belirle.

Soruşturma (tahkik), uyuşmazlığın temelindeki 'maddi vakıaların' (facts) tarafsız bir kurulca aydınlatılmasıdır.

Yöntemin kapsamı uyuşmazlığın esası değil, olayların nasıl gerçekleştiğidir.

Raporun hukuki niteliğini değerlendir.

Soruşturma raporu 'tavsiye' niteliğindedir ve bağlayıcı bir hüküm içermez.

1907 Lahey Sözleşmesi Madde 35 uyarınca hazırlanan rapor bir hakem kararı niteliğinde değildir.

Diğer yöntemlerle karşılaştır.

Tahkimden bağlayıcılık, uzlaştırmadan ise çözüm önerisi sunmama özellikleri ile ayrılır.

Uluslararası uyuşmazlık çözüm yollarının her birinin kendine özgü bir prosedürü ve etkisi vardır.

Key Concept

Soruşturma (Tahkik) raporunun maddi vakıalarla sınırlı olması ve bağlayıcı olmaması.

Hints

Soruşturma yönteminin diğer adı olan 'tahkik', bir olayın nasıl gerçekleştiğini araştırmak demektir.

Soruşturma raporunun sonuçlarının tarafları hukuken 'zorlayıp zorlamadığını' (bağlayıcılığını) düşünün.

Soruşturma sadece 'ne oldu?' (vakıa) sorusuna cevap arar, 'haklı kim?' veya 'nasıl çözülür?' (esas) sorularına cevap vermez.

Practice More

Dogger Bank (Hull) vakası gibi tarihsel örneklerde soruşturma komisyonunun uyuşmazlığı nasıl etkilediğini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 287Question →

Uluslararası bir uyuşmazlığın barışçıl yollarla çözümü sürecinde görev alan üçüncü bir tarafın; taraflar arasındaki iletişim kanallarını açık tutmanın ötesine geçerek, uyuşmazlığın esasına (merits) yönelik bizzat kendi hazırladığı çözüm önerilerini içeren bir taslak sunması ve müzakereleri bu yönde etkilemeye çalışması aşağıdaki yöntemlerden hangisidir?

Arabuluculuk

Dostça girişim

Uzlaştırma

Soruşturma

Tahkim

Show answer & explanation

Answer: Arabuluculuk

Answer

Arabuluculuk

Arabuluculuk yönteminde üçüncü taraf, uyuşmazlığın çözümü için taraflara somut çözüm önerileri sunar ve uyuşmazlığın esasına yönelik aktif bir tutum sergiler. Dostça girişimden farklı olarak, sadece görüşme zemini hazırlamakla kalmaz, aynı zamanda tarafların kabul edebileceği uzlaşı taslakları hazırlar.

Step-by-Step Solution

Üçüncü tarafın uyuşmazlık çözümü sürecindeki müdahale düzeyini analiz etmek

Üçüncü tarafın sadece tarafları bir araya getirmekle kalmadığı, uyuşmazlığın içeriğine yönelik öneriler sunduğu tespit edilir.

Diplomatik çözüm yolları arasındaki temel fark, üçüncü tarafın 'aktif' veya 'pasif' rol oynamasıdır.

Sunulan 'çözüm taslağı' ve 'müzakereleri etkileme' unsurlarını değerlendirmek

Bu unsurların arabuluculuk (mediation) yönteminin kurucu unsurları olduğu belirlenir.

Arabuluculuğu dostça girişimden ayıran en keskin fark, üçüncü tarafın çözüm önerisi sunma yetkisidir.

Key Concept

Arabuluculuk ve Dostça Girişim Arasındaki Fark

Practice More

Arabuluculuğu uzlaştırmadan ayıran 'komisyon yapısı' ve 'bağlayıcılık olmayan rapor' farklarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 288Question →

Birleşmiş Milletler (BM) Şartı'nın $94$ . maddesi ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü çerçevesinde, Divan tarafından verilen bağlayıcı bir kararın uyuşmazlığın taraflarından biri tarafından yerine getirilmemesi durumunda izlenecek hukuki süreçle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Divan, kararına uymayan devlete karşı doğrudan ekonomik yaptırım uygulama ve askeri tedbir alma yetkisine sahiptir.

Kararın icrası için başvurulabilecek tek merci BM Genel Kurulu olup, Genel Kurul bu konuda üye devletler için bağlayıcı yaptırım kararları alır.

Diğer taraf, kararın yerine getirilmesini sağlamak üzere önlemler alınması için durumu Güvenlik Konseyi'ne götürebilir.

Kararın yerine getirilmemesi durumunda Divan, ilgili davanın esastan yeniden görülmesine ve yeni bir hüküm kurulmasına kendiliğinden karar verir.

Bir kararın makul bir süre içinde uygulanmaması, o kararın hukuki geçerliliğini ve taraflar üzerindeki bağlayıcılığını kendiliğinden sona erdirir.

Show answer & explanation

Answer: Diğer taraf, kararın yerine getirilmesini sağlamak üzere önlemler alınması için durumu Güvenlik Konseyi'ne götürebilir.

Answer

Kararın yerine getirilmesini sağlamak üzere Güvenlik Konseyi'ne başvurulması seçeneği doğrudur.

BM Şartı'nın

94

. maddesinin

2

. fıkrasına göre, bir uyuşmazlığın taraflarından biri Divan kararına uymazsa, diğer taraf durumu Güvenlik Konseyi'ne götürebilir. Güvenlik Konseyi, gerekli görürse kararın yerine getirilmesini sağlamak amacıyla tavsiyelerde bulunabilir veya alınacak önlemleri (yaptırımlar dahil) kararlaştırabilir. Bu mekanizma, Divan'ın yargısal gücünü BM'nin siyasi ve yürütme gücüyle birleştiren temel bir hükümdür.

Step-by-Step Solution

Divan kararlarının niteliğini belirle.

UAD kararları taraflar için kesin ve bağlayıcıdır (

Statü

Madde

59

60

Hukuki sürecin devamı için kararın nihai olduğunu anlamak gerekir.

Kararın icra (zorla yürütme) mekanizmasını sorgula.

UAD'nin kendi kararlarını uygulayacak bir kolluk gücü veya yaptırım yetkisi yoktur.

Yargı organı ile yürütme/icra organı arasındaki ayrımı yapmak önemlidir.

BM Şartı'nın ilgili maddesini (

94/2

) uygula.

Güvenlik Konseyi, kararın yerine getirilmesi için tavsiyelerde bulunabilir veya alınacak önlemleri kararlaştırabilir.

BM sistemindeki siyasi icra mekanizmasının Güvenlik Konseyi olduğunu teyit etmek için bu adım gereklidir.

Key Concept

UAD Kararlarının İcrası ve BM Güvenlik Konseyi'nin Yetkisi

Practice More

UAD'nin 'İhtiyari Kayıt' (Optional Clause) mekanizması ile yargı yetkisini nasıl kazandığını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 289Question →

Birleşmiş Milletler ( $BM$ ) Şartı'nın $VI$ . Bölümü uyarınca uyuşmazlıkların barışçıl çözümü prosedürleri işletilirken, Güvenlik Konseyi'ndeki oylama usulüyle ilgili olarak; uyuşmazlığın tarafı olan bir üyenin "oy kullanmaktan kaçınması" yükümlülüğü (zorunlu çekimserlik) hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Zorunlu çekimserlik kuralı, sadece

VI

. Bölüm ve

52

. maddenin

3

. fıkrası kapsamındaki kararlar için geçerli olup

VII

. Bölüm kapsamındaki zorlayıcı önlemleri kapsamaz.

Daimi üyelerin sahip olduğu veto yetkisi mutlak olduğundan, uyuşmazlığın tarafı oldukları durumlarda da

VI

. Bölüm kapsamındaki kararları engellemeleri mümkündür.

Bu kuralın temel amacı, uyuşmazlığın tarafı olan üyenin sadece usul işlerine ilişkin kararlarda oy kullanmasını engellemektir.

Zorunlu çekimserlik yükümlülüğü, uyuşmazlık

VII

. Bölüm çerçevesinde "barışın tehdidi" olarak nitelendirildiğinde daimi üyeler için de bağlayıcı hale gelir.

Şart'ın

27(3)

. maddesinde düzenlenen bu kural, sadece uyuşmazlığın tarafı olan geçici üyeler için geçerli olup daimi üyeleri kapsamamaktadır.

Show answer & explanation

Answer: Zorunlu çekimserlik kuralı, sadece $VI$ . Bölüm ve $52$ . maddenin $3$ . fıkrası kapsamındaki kararlar için geçerli olup $VII$ . Bölüm kapsamındaki zorlayıcı önlemleri kapsamaz.

Answer

Zorunlu çekimserlik kuralı,

BM

Şartı'nın

27(3)

. maddesi uyarınca sadece

VI

. Bölüm ve

52(3)

. madde kapsamındaki kararlar için geçerlidir ve

VII

. Bölüm yaptırımlarına uygulanmaz.

BM Şartı'nın

27(3)

. maddesi uyarınca, Güvenlik Konseyi'nin uyuşmazlıkların barışçıl çözümüyle ilgili

VI

. Bölüm ve bölgesel anlaşmalarla ilgili

52

. maddenin

3

. fıkrası kapsamındaki kararlarında, uyuşmazlığın tarafı olan üye (daimi üye olsa dahi) oy kullanamaz. Ancak bu kural

VII

. Bölüm kapsamındaki zorlayıcı tedbirlerde uygulanmaz; yani bir daimi üye taraf olduğu bir uyuşmazlıkta kendisine yönelik yaptırım kararını veto edebilir.

Step-by-Step Solution

BM Şartı Madde 27(3) hükmünün incelenmesi

Oylama usulünde uyuşmazlığın tarafı olan üyenin oy kullanmaması gerektiği saptanır.

"Nemo judex in causa sua" (Kimse kendi davasının yargıcı olamaz) ilkesinin bir yansımasıdır.

Kuralın kapsamının (Bölümler bazında) ayırt edilmesi

Kuralın

VI

. Bölüm (Barışçıl Çözüm) ve

52(3)

(Bölgesel Düzenlemeler) ile sınırlı olduğu görülür.

VII

. Bölüm kararlarının kolektif güvenlik ve icra niteliği taşıması nedeniyle bu kuralın dışına çıkarılmıştır.

Daimi üyelerin durumu ve veto ilişkisinin analizi

Daimi üyelerin taraf oldukları

VI

. Bölüm kararlarında veto yetkisini kullanamayacakları belirlenir.

Zorunlu çekimserlik, daimi üyelerin

VI

. Bölüm prosedürlerini engellemesini önleyen önemli bir istisnadır.

Key Concept

BM Güvenlik Konseyi'nde Zorunlu Çekimserlik (Art 27/3)

Hints

Birleşmiş Milletler oylama sistemindeki "zorunlu çekimserlik" kuralının hangi bölümlerde (VI. Bölüm vs VII. Bölüm) geçerli olduğunu hatırlayın.

Zorunlu çekimserlik kuralı, bir üyenin kendi davasında yargıçlık yapmasını engelleme amacı taşır ancak bu kuralın yaptırım (Chapter VII) aşamasında uygulanmadığını unutmayın.

BM Şartı Madde 27(3), daimi üyelerin veto yetkisinin taraf oldukları uyuşmazlıklarda sadece VI. Bölüm ve bölgesel düzenlemeler (Art 52/3) kapsamında askıya alındığını belirtir.

Practice More

BMGK'nın uyuşmazlık çözümü sürecinde Genel Kurul'un (Uniting for Peace / Barış İçin Birleşme Kararı kapsamında) yetkileri ile karşılaştırmalı bir inceleme yapabilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 290Question →

Üçüncü bir tarafın uluslararası bir uyuşmazlık sürecine müdahale yoğunluğu, başvurulan barışçıl çözüm yönteminin hukuki ve siyasi karakterini belirleyen en temel ölçüttür. Bu bağlamda üçüncü tarafın; uyuşmazlığın taraflarını sadece müzakere masasına davet etmekle yetinmeyip, uyuşmazlığın esasına (merits) doğrudan nüfuz ederek taraflara somut çözüm önerileri (proposals) sunduğu, ancak bu sürecin bir 'uzlaştırma komisyonu' gibi formel bir yapıya veya katı usul kurallarına bağlı kalmaksızın esnek bir diplomasi çerçevesinde yürütüldüğü yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Arabuluculuk

Dostça girişim

Uzlaştırma

Soruşturma

Uluslararası Tahkim

Show answer & explanation

Answer: Arabuluculuk

Answer

Arabuluculuk

Arabuluculuk yöntemi, üçüncü bir tarafın uyuşmazlığın taraflarını bir araya getirmekle kalmayıp, uyuşmazlığın esasına (merits) ilişkin kendi çözüm önerilerini sunduğu aktif bir diplomasi yoludur. Bu yöntemi dostça girişimden ayıran temel fark 'aktif çözüm önerisi sunma' kapasitesiyken; uzlaştırma (conciliation) yönteminden ayıran fark ise 'kurumsal/formel bir komisyon yapısından ziyade esnek ve doğrudan diplomatik bir süreç' olmasıdır.

Step-by-Step Solution

Üçüncü tarafın rolünün pasif mi yoksa aktif mi olduğu belirlenmelidir.

Aktif rol belirlendi.

Soru kökünde üçüncü tarafın uyuşmazlığın esasına nüfuz ederek 'çözüm önerileri sunduğu' belirtilmiştir; bu durum yöntemi dostça girişimden ayırır.

Sürecin yapısal ve usuli özellikleri analiz edilmelidir.

Esnek ve formel olmayan yapı belirlendi.

Soru kökünde sürecin bir komisyon yapısına veya katı usul kurallarına bağlı olmadığı vurgulanmıştır; bu durum yöntemi uzlaştırmadan (conciliation) ayırır.

Sonucun bağlayıcılığı kontrol edilmelidir.

Siyasi/diplomatik karakterli, bağlayıcı olmayan yapı.

Sunulan önerilerin bağlayıcılık taşımadığı ve diplomatik bir süreç olduğu anlaşıldığı için tahkim ve yargısal çözüm elenir.

Key Concept

Arabuluculuk yönteminin 'aktif' ve 'siyasi/esnek' niteliği

Practice More

Uluslararası uyuşmazlıklarda 'uzlaştırma' ve 'tahkim' arasındaki bağlayıcılık farkını inceleyen bir soru çözülebilir.

Estimated Time:3m 0s

Question 291Question →

Uluslararası uyuşmazlıkların yargısal yolla çözümünde tahkim (hakemlik) usulü, devletlerin rızasına dayanan ve sonucunda verilen kararın uyuşmazlığın tarafları için kesin ve bağlayıcı (res judicata) olduğu bir yöntemdir. Ancak bir tahkim kararının geçerli bir şekilde doğabilmesi, hakemlerin kendilerine "tahkim sözleşmesi" (compromis) ile verilen yetki sınırları içinde kalmasına bağlıdır.

Buna göre, bir tahkim kurulunun uyuşmazlığın esasını çözerken tarafların açıkça yasakladığı bir hukuk kaynağını kullanması veya kendisine sunulmayan bir talep hakkında hüküm kurması durumunda, söz konusu kararın hukuki statüsüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Hakemlerin tahkim sözleşmesindeki yetkilerini aşması (excès de pouvoir) kararın hükümsüzlüğü (nullity) sonucunu doğurur ve kararın bağlayıcılığına halel getirir.

Tahkim kararları niteliği gereği kesin hüküm teşkil ettiğinden, esasa ilişkin bu tür yetki hataları kararın geçerliliğini ve uygulanabilirliğini etkilemez.

Tahkim süreci barışçıl bir çözüm yolu olduğu için, yetki aşımı durumunda karar otomatik olarak bağlayıcı olmayan bir uzlaştırma raporu statüsüne dönüşür.

Hakemler, uyuşmazlığı her şartta hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) dairesinde çözmekle yükümlü olduklarından, sözleşmedeki kısıtlamalar kararı sakatlamaz.

Yetki aşımı iddiası ortaya çıktığında, uyuşmazlık tarafların rızası aranmaksızın otomatik olarak Uluslararası Adalet Divanı'nın zorunlu yargı yetkisine tabi hale gelir.

Show answer & explanation

Answer: Hakemlerin tahkim sözleşmesindeki yetkilerini aşması (excès de pouvoir) kararın hükümsüzlüğü (nullity) sonucunu doğurur ve kararın bağlayıcılığına halel getirir.

Answer

Hakemlerin tahkim sözleşmesindeki yetkilerini aşması (excès de pouvoir) durumunda kararın hükümsüz hale gelmesi

Uluslararası tahkimde hakemlerin yargı yetkisi, tarafların imzaladığı tahkim sözleşmesi (compromis) ile sınırlıdır. Hakemlerin bu sözleşmede kendilerine tanınan sınırların dışına çıkması (yetki aşımı), kararın temelini oluşturan rızayı sakatladığı için kararın hükümsüzlüğü (nullity) sonucunu doğurur. Bu durum, kararın kesin ve bağlayıcı olma niteliğini ortadan kaldıran hukuki bir savunma aracıdır.

Step-by-Step Solution

Tahkim sözleşmesinin (compromis) işlevini belirlemek.

Tahkim kurulunun yargı yetkisinin sınırlarını tarafların rızasının (sözleşmenin) belirlediği saptanır.

Tahkim, iradi bir uyuşmazlık çözüm yoludur.

Yetki aşımı (excès de pouvoir) kavramını analiz etmek.

Hakemlerin kendilerine verilmeyen bir yetkiyi kullanmalarının hukuka aykırı olduğu belirlenir.

Kararın meşruiyeti, yetki sınırları içinde kalınmasına bağlıdır.

Hükümsüzlük (nullity) sebeplerini değerlendirmek.

Uluslararası hukukta yetki aşımının, bir tahkim kararının bağlayıcılığını ortadan kaldıran temel iptal sebeplerinden biri olduğu sonucuna varılır.

Kesin hüküm (res judicata) ilkesi, ancak geçerli bir yargısal işlem için söz konusudur.

Key Concept

Tahkim Kararlarının Hükümsüzlüğü (Excès de Pouvoir)

Estimated Time:2m 30s

Question 292Question →

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan arabuluculuk yönteminin işleyişi, üçüncü tarafın sürece katılım düzeyi ve bu yöntemin diğer diplomatik çözüm yollarından farkları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Arabuluculukta üçüncü tarafın rolü sadece tarafları müzakere masasına oturtmakla sınırlı olup, uyuşmazlığın esasına yönelik somut bir çözüm planı sunması yöntemin sınırlarını aşar.

Uyuşmazlığın tarafı olmayan bir devletin uyuşmazlık içindeki taraflara yönelik arabuluculuk teklifi, uyuşmazlığın taraflarınca dostane olmayan bir eylem (unfriendly act) olarak nitelendirilemez.

Arabuluculuk süreci, tarafların uyuşmazlık başında verdiği rıza uyarınca, sonunda arabulucu tarafından verilen ve tarafları hukuken bağlayan bir karar ile sonuçlanır.

Arabuluculuk, uyuşmazlığın sadece maddi vakıalarını tespit eden bağımsız bir uzlaştırma komisyonunun hazırladığı raporun taraflara tebliğ edilmesiyle işleyen kurumsal bir süreçtir.

Dostça girişimde üçüncü taraf müzakerelere aktif olarak katılıp çözüm taslakları hazırlarken, arabuluculukta üçüncü tarafın rolü pasif bir kolaylaştırıcı ile sınırlıdır.

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlığın tarafı olmayan bir devletin uyuşmazlık içindeki taraflara yönelik arabuluculuk teklifi, uyuşmazlığın taraflarınca dostane olmayan bir eylem (unfriendly act) olarak nitelendirilemez.

Answer

Uyuşmazlık tarafları dışındaki bir devletin sunduğu arabuluculuk teklifi, uluslararası hukukta dostane olmayan bir eylem (unfriendly act) olarak kabul edilemez.

Uluslararası hukukta arabuluculuk, uyuşmazlığın tarafları arasındaki iletişimi sağlamanın ötesine geçerek, üçüncü tarafın somut çözüm önerileri sunduğu bir yöntemdir. Bu yöntemin en önemli özelliklerinden biri de uyuşmazlığın tarafı olmayan bir devletin arabuluculuk teklif etmesinin bir 'dostane olmayan eylem' (unfriendly act) olarak nitelendirilemeyeceğidir. Bu kural, uyuşmazlıkların barışçıl çözümü için devletleri teşvik etmeyi amaçlayan 1907 Lahey Sözleşmesi ile güvence altına alınmıştır.

Step-by-Step Solution

Arabuluculuğun diplomatik karakterini belirleme

Arabuluculuğun siyasi/diplomatik bir yöntem olduğu ve bağlayıcı bir yargı yetkisi içermediği saptanır.

Yöntemi tahkim gibi hukuki yollardan ayırmak için gereklidir.

Üçüncü tarafın müdahale derecesini analiz etme

Arabulucunun, dostça girişimden farklı olarak uyuşmazlığın esasına dair öneri sunduğu teyit edilir.

Dostça girişim ile arabuluculuk arasındaki temel farkı anlamak için gereklidir.

Lahey Sözleşmeleri ve uluslararası teamül kurallarını hatırlama

Üçüncü bir devletin uyuşmazlığa barışçıl çözüm için yaptığı teklifin, bir iç işlerine müdahale veya düşmanca tavır sayılmayacağı kuralı anımsanır.

Sorudaki teknik hukuk bilgisini doğrulamak için gereklidir.

Key Concept

Arabuluculuğun Aktif Rolü ve Dostane Teklif Niteliği

Estimated Time:2m 30s

Question 293Question →

Birleşmiş Milletler ( $BM$ ) teşkilatının temel yargı organı olan Uluslararası Adalet Divanı'nın ( $UAD$ ) yapısı ve hakimlerin seçim süreciyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Hakimlerin seçimi için hem Genel Kurul'da hem de Güvenlik Konseyi'nde mutlak çoğunluk aranır ve Konsey'deki oylamada daimi üyelerin veto hakkı işlemez.

Hakimler, Güvenlik Konseyi'nin tavsiyesi üzerine Genel Kurul tarafından atanır ve bu süreçte daimi üyelerin veto yetkisi kararı belirleyici niteliktedir.

Divan'da görev yapan

15

hakim, üye devletlerin hükümetlerini temsil eder ve uyuşmazlıklarda kendi devletlerinin talimatları doğrultusunda oy kullanırlar.

Aynı devletin uyruğuna sahip birden fazla kişinin aynı dönemde Divan'da hakim olarak görev yapması, Genel Kurul'un salt çoğunluk kararıyla mümkündür.

Görev süresi

9

yıl olan hakimlerin, yargı bağımsızlığını korumak adına görev süreleri bittikten sonra üst üste ikinci kez seçilmeleri yasaklanmıştır.

Show answer & explanation

Answer: Hakimlerin seçimi için hem Genel Kurul'da hem de Güvenlik Konseyi'nde mutlak çoğunluk aranır ve Konsey'deki oylamada daimi üyelerin veto hakkı işlemez.

Answer

Uluslararası Adalet Divanı hakimlerinin seçilmesinde hem Genel Kurul hem de Güvenlik Konseyi'nde mutlak çoğunluğun sağlanması zorunludur ve bu süreçte Güvenlik Konseyi'nde veto yetkisi kullanılamaz.

Uluslararası Adalet Divanı Statüsü Madde 10 uyarınca, hakimlerin seçilmesi için hem Genel Kurul'da hem de Güvenlik Konseyi'nde mutlak çoğunluğun sağlanması gerekir. Ayrıca aynı maddenin 2. fıkrası gereğince, Güvenlik Konseyi'ndeki seçimlerde daimi ve daimi olmayan üyeler arasında oylama bakımından hiçbir ayrım yapılmaz, yani veto yetkisi kullanılamaz.

Step-by-Step Solution

UAD hakimlerinin seçim organlarını belirlemek

Hakimler, BM Genel Kurulu ve BM Güvenlik Konseyi tarafından seçilir.

Statü gereği seçim süreci iki ana organın eş zamanlı ve bağımsız iradesine dayanır.

Oylama usulünü ve çoğunluk şartını analiz etmek

Her iki organda da mutlak çoğunluk (yarısından bir fazla) aranır.

UAD Statüsü Madde 10, seçilmek için her iki organda da mutlak çoğunluğun elde edilmesi gerektiğini belirtir.

Güvenlik Konseyi'ndeki veto durumunu kontrol etmek

Hakim seçimlerinde Konsey'deki daimi üyelerin veto yetkisi (ayrımcı oy hakkı) yoktur.

Statü'nün 10. maddesinin 2. fıkrası, hakim seçiminde daimi ve geçici üyeler arasında hiçbir ayrım yapılmayacağını açıkça hükme bağlamıştır.

Key Concept

UAD Hakimlerinin Seçim Usulü ve Bağımsızlık İlkesi

Hints

Divan hakimlerinin seçimi, BM'nin siyasi atamalarından farklı olarak daha demokratik bir oylama usulüne tabidir.

Güvenlik Konseyi'nde veto yetkisinin işleyip işlemediğini ve her iki organın (Genel Kurul ve Konsey) rolünü hatırlayın.

UAD Statüsü Madde 10, seçimlerin Konsey'deki daimi üye imtiyazından muaf tutulduğunu açıkça belirtir.

Practice More

Divan'da kendi uyruğunda hakim bulunmayan bir tarafın uyuşmazlığa dahil olması durumunda atanan 'hakim ad hoc' kurumunu inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 294Question →

Birleşmiş Milletler ( $BM$ ) Antlaşması'nın " $Uyuşmazlıkların Barışçı Yollarla Çözülmesi$ " başlıklı $VI$ . Bölümü çerçevesinde; Güvenlik Konseyi'nin bir uyuşmazlığın çözümü için taraflara sunduğu çözüm yöntemleri veya çözüm şartlarına ilişkin önerilerinin hukuki niteliği aşağıdakilerden hangisidir?

Bağlayıcı olmayan tavsiye niteliğindedir.

Üye devletler üzerinde

VII

. Bölüm kararları gibi bağlayıcı etkiye sahiptir.

Uluslararası Adalet Divanı'nın yargı yetkisini otomatik olarak başlatır.

Genel Kurul'un üçte iki çoğunlukla onaylaması halinde kesinleşen hukuki kararlardır.

Sadece uyuşmazlığın taraflarından biri

BM

Güvenlik Konseyi daimi üyesi ise bağlayıcıdır.

Show answer & explanation

Answer: Bağlayıcı olmayan tavsiye niteliğindedir.

Answer

Güvenlik Konseyi'nin Birleşmiş Milletler Antlaşması'nın VI. Bölümü kapsamındaki önerileri hukuken bağlayıcı olmayan tavsiye niteliğindedir.

Doğru cevap olan ifade,

BM

Antlaşması'nın

VI

. Bölümü'nün doğasına uygundur. Bu bölüm uyarınca Güvenlik Konseyi, uyuşmazlığın çözümü için yöntem (arabuluculuk, uzlaştırma vb.) veya bizzat çözüm şartlarını önerebilir. Ancak bu öneriler tarafları hukuken zorlamaz, sadece diplomatik ve siyasi bir ağırlık taşır.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlığın hangi bölüm kapsamında değerlendirildiğini belirleyin.

Soru,

VI

. Bölüm (

Uyuşmazlıkların Barışçı Yollarla Çözülmesi

) kapsamındaki yetkileri sormaktadır.

BM

Antlaşması'nda Güvenlik Konseyi'nin yetkileri

VI

. ve

VII

. Bölümlerde farklılık gösterir.

VI

. Bölüm ile

VII

. Bölüm arasındaki temel hukuki farkı analiz edin.

VI

. Bölüm'deki eylemler "tavsiye" (

recommendation

) iken,

VII

. Bölüm'deki eylemler genellikle "karar" (

decision

) niteliğindedir.

Uluslararası hukukta barışçıl çözüm yolları genellikle tarafların rızasına dayanır ve bu aşamada konseyin zorlayıcı gücü yoktur.

Sonucu uyuşmazlığın tarafları üzerindeki etkisiyle eşleştirin.

Tavsiyeler taraflar üzerinde hukuken bağlayıcı bir yükümlülük doğurmaz.

Antlaşmanın

25

. maddesi uyarınca sadece Konsey'in "kararları" bağlayıcıdır;

VI

. Bölüm kapsamındaki öneriler bu kategoriye girmez.

Key Concept

BM

Güvenlik Konseyi'nin tavsiye niteliğindeki yetkileri ile bağlayıcı kararları arasındaki fark.

Practice More

Güvenlik Konseyi'nin hangi durumlarda bağlayıcı kararlar alabileceğini anlamak için BM Antlaşması'nın VII. Bölümü'nü (39-51. maddeler) inceleyin.

Estimated Time:45s

Question 295Question →

Uluslararası uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan "uzlaştırma" (conciliation) usulünde; uyuşmazlığı inceleyen komisyonun hazırladığı nihai raporun hukuki niteliği ve taraflar üzerindeki etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Rapor, uyuşmazlığın çözümü için somut öneriler içerse de taraflar için bağlayıcı olmayıp tavsiye niteliğindedir.

Rapor, uyuşmazlığın tarafları üzerinde bir hakem kararı (tahkim) gibi kesin ve bağlayıcı bir sonuç doğurur.

Komisyonun temel görevi sadece uyuşmazlığın maddi unsurlarını tespit etmek olduğundan herhangi bir çözüm önerisi sunamaz.

Raporun tarafları bağlaması için Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından oy birliği ile onaylanması şarttır.

Hazırlanan rapor taraflarca reddedilirse uyuşmazlık herhangi bir rıza aranmaksızın doğrudan Uluslararası Adalet Divanı'na taşınmış sayılır.

Show answer & explanation

Answer: Rapor, uyuşmazlığın çözümü için somut öneriler içerse de taraflar için bağlayıcı olmayıp tavsiye niteliğindedir.

Answer

Uzlaştırma raporu ve önerileri taraflar için bağlayıcı olmayıp tavsiye niteliğindedir.

Uluslararası hukukta uzlaştırma (conciliation), uyuşmazlığın bir komisyon tarafından incelenip taraflara bağlayıcı olmayan bir çözüm raporu sunulması sürecidir. Bu yöntem, soruşturmanın 'olguları saptama' özelliği ile arabuluculuğun 'çözüm sunma' özelliğini birleştiren karma bir yapıdır; ancak sunulan bu rapor taraflar üzerinde hukuken bağlayıcı bir etki doğurmaz, sadece yol gösterici ve tavsiye niteliğindedir.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlık çözüm yönteminin (uzlaştırma) temel yapısını belirle.

Uzlaştırma, hem olguların araştırılmasını hem de çözüm önerisi sunulmasını içeren diplomatik bir yöntemdir.

Yöntemin hukuki niteliğini belirlemek için işlevini anlamak gerekir.

Hazırlanan raporun bağlayıcılık özelliğini değerlendir.

Uzlaştırma komisyonunun sunduğu rapor, tahkimin aksine tarafları hukuken zorunlu kılmaz.

Diplomatik yollar ile hukuki/yargısal yollar arasındaki en temel fark bağlayıcılık unsurudur.

Key Concept

Uzlaştırma raporunun tavsiye niteliğinde olması

Estimated Time:45s

Question 296Question →

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan "soruşturma" (tahkik) yöntemi, taraflar arasındaki uyuşmazlığın temelini oluşturan olayların tarafsız bir kurul tarafından incelenmesini hedefler. $1907$ tarihli Lahey Sözleşmesi hükümleri ve bu yöntemin tarihsel gelişimi dikkate alındığında, soruşturma (tahkik) usulü ve raporunun hukuki niteliği hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

1907

tarihli Lahey Sözleşmesi'nin

35

. maddesi uyarınca; komisyonun hazırladığı rapor sadece maddi vakıaların tespitini içerir, bir hakem kararı niteliği taşımaz ve taraflar aksini kararlaştırmadıkça taraflar üzerinde bağlayıcı bir etkisi yoktur.

Soruşturma komisyonu, uyuşmazlığın hem maddi hem de hukuki yönlerini inceleyerek taraflar arasındaki uyuşmazlığı sona erdirecek, kabul edilmesi zorunlu bir çözüm planı sunar.

Üçüncü bir tarafın uyuşmazlık taraflarını bir araya getirerek bizzat müzakerelere katıldığı ve uyuşmazlığın esasına yönelik siyasi çözüm önerileri sunduğu bir yöntemdir.

Soruşturma raporu, taraflar arasındaki uyuşmazlığı kesin hüküm (res judicata) gücüyle sona erdiren ve uluslararası icra kabiliyeti bulunan hukuki bir belgedir.

Soruşturma komisyonu, tarafların rızası olmasa dahi uyuşmazlığın temelindeki hukuka aykırılığı saptayarak ilgili devlete karşı yaptırım uygulanması için Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne rapor sunar.

Show answer & explanation

Answer: $1907$ tarihli Lahey Sözleşmesi'nin $35$ . maddesi uyarınca; komisyonun hazırladığı rapor sadece maddi vakıaların tespitini içerir, bir hakem kararı niteliği taşımaz ve taraflar aksini kararlaştırmadıkça taraflar üzerinde bağlayıcı bir etkisi yoktur.

Answer

1907 tarihli Lahey Sözleşmesi uyarınca soruşturma raporu sadece maddi vakıaları tespit eder ve taraflar aksini kararlaştırmadıkça bağlayıcı değildir.

Soruşturma (tahkik) yöntemi, özellikle hukuki yorumun değil, olayların nasıl cereyan ettiğinin tartışmalı olduğu durumlarda (örneğin

1904

Dogger Bank Olayı) kullanılır.

1907

Lahey Sözleşmesi'nin

35

. maddesi, bu kurulun hazırlayacağı raporun bir hakem kararı niteliğinde olmadığını ve taraflara tam bir takdir serbestliği bıraktığını açıkça belirtir. Bu nedenle doğru seçenek, raporun sadece maddi vakıaları içerdiğini ve bağlayıcı olmadığını belirten ifadedir.

Step-by-Step Solution

Soruşturma (tahkik) yönteminin temel amacını belirle.

Bu yöntemin temel amacı, uyuşmazlığın temelindeki "maddi vakıaların" (matters of fact) tarafsız uzmanlarca tespit edilmesidir.

Hukuki yorumdan ziyade olayların nasıl gerçekleştiğini açıklığa kavuşturmak önceliktir.

Yöntemin hukuki dayanağını kontrol et.

1899

1907

tarihli Lahey Sözleşmeleri bu yöntemi düzenleyen temel metinlerdir.

Uluslararası hukukta kurumsal çerçeve bu sözleşmelerle çizilmiştir.

Raporun hukuki etkisini analiz et.

Rapor, taraflar aksini kararlaştırmadıkça bir "hakem kararı" değildir ve bağlayıcı değildir.

Lahey Sözleşmesi Madde 35, taraflara tam bir hareket serbestliği (freedom of action) tanır.

Key Concept

Soruşturma (Tahkik) yönteminin vakıa odaklı ve bağlayıcı olmayan niteliği.

Practice More

Uyuşmazlıkların çözümünde soruşturma ve uzlaştırma (conciliation) arasındaki temel farkları gözden geçirmek, yöntemlerin kapsamını ayırt etmeyi kolaylaştıracaktır.

Estimated Time:2m 0s

Question 297Question →

Uluslararası Adalet Divanı ( $UAD$ ) Statüsü'nün $3.$ maddesi uyarınca, Divan'da görev yapan hakimlerin milliyeti (uyrukluğu) ile ilgili temel kural aşağıdakilerden hangisidir?

Divan'da aynı devletin uyruğunda birden fazla üye bulunamaz.

Sadece Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi daimi üyelerinin uyruğundaki kişiler hakim seçilebilir.

Hakimlerin, uyuşmazlığın tarafı olan devletlerin uyruğunda olmaması zorunludur.

Her Birleşmiş Milletler üyesi devletin Divan'da bir hakim bulundurma hakkı vardır.

Hakimlerin tamamının aynı hukuk sistemini (örneğin sadece Kıta Avrupası Hukuku) temsil eden devletlerin uyruğunda olması gerekir.

Show answer & explanation

Answer: Divan'da aynı devletin uyruğunda birden fazla üye bulunamaz.

Answer

Uluslararası Adalet Divanı'nda aynı devletin uyruğunda birden fazla üye bulunamaz.

Uluslararası Adalet Divanı (

UAD

) Statüsü'nün

3/1.

maddesi açıkça "Divan, aralarından ikisi aynı devletin uyruğunda olmamak üzere, on beş üyeden oluşur" hükmünü içermektedir. Bu kural, Divan'ın uluslararası niteliğini korumak ve yargı bağımsızlığını pekiştirmek amacıyla getirilmiş temel bir sınırlamadır.

Step-by-Step Solution

Uluslararası Adalet Divanı (

UAD

) Statüsü'nün hakimlerin kompozisyonunu düzenleyen 3. maddesini analiz etmek.

Divan'ın 15 bağımsız hakimden oluştuğu ve aynı milliyetten iki kişinin aynı anda görev yapamayacağı kuralına ulaşılır.

Bu kural, Divan'ın tarafsızlığını sağlamak ve tek bir devletin yargı organı üzerindeki etkisini sınırlamak için getirilmiştir.

Divan'ın temsil yeteneğiyle ilgili diğer maddeleri (Madde 9) göz önünde bulundurmak.

Hakimlerin seçiminde kişisel liyakat kadar dünyanın farklı hukuk sistemlerinin (Anglosakson, Kıta Avrupası, İslam Hukuku vb.) temsil edilmesinin de amaçlandığı görülür.

Evrensel bir yargı organının kararlarının kabul edilebilirliği için geniş bir coğrafi ve hukuki temsil gereklidir.

Key Concept

UAD Hakimlerinin Milliyeti ve Bağımsızlığı

Estimated Time:45s

Question 298Question →

Bir devletin, aralarında uyuşmazlık bulunan diğer iki devlet arasındaki gerginliği sonlandırmak amacıyla tarafları bir araya getirmesinin yanı sıra; uyuşmazlığın esasına yönelik somut bir çözüm planı hazırlayıp taraflara sunması, uluslararası hukukta hangi barışçıl çözüm yöntemiyle ifade edilir?

Arabuluculuk

Dostça girişim

Uzlaştırma

Soruşturma

Görüşme

Show answer & explanation

Answer: Arabuluculuk

Answer

Arabuluculuk yöntemi, üçüncü tarafın tarafları sadece bir araya getirmekle kalmayıp uyuşmazlığın esasına dair somut çözüm önerileri sunduğu barışçıl çözüm yoludur.

Arabuluculuk (mediation) yönteminde, üçüncü taraf uyuşmazlığın çözümüne aktif olarak katılır. Taraflar arasındaki müzakerelere başkanlık edebilir ve en önemlisi, uyuşmazlığı sona erdirecek bir 'uzlaşı taslağı' veya 'çözüm önerisi' hazırlayarak taraflara teklif eder. Bu durum, onu daha pasif bir yöntem olan dostça girişimden ayırır.

Step-by-Step Solution

Üçüncü tarafın uyuşmazlık sürecindeki katılım düzeyini analiz edin.

Üçüncü tarafın taraflar arasındaki iletişimi sağlamanın ötesine geçtiği görülmektedir.

Soru kökünde 'çözüm planı hazırlayıp taraflara sunma' ifadesi, pasif bir kolaylaştırıcılıktan fazlasını işaret eder.

Aktif müdahale içeren diplomatik çözüm yollarını karşılaştırın.

Çözüm önerisi sunma (aktif rol) unsuru bizi 'Arabuluculuk' kavramına ulaştırır.

Arabuluculuğu 'Dostça Girişim'den ayıran en temel fark, üçüncü tarafın çözümün içeriğine yönelik öneride bulunmasıdır.

Key Concept

Arabuluculukta Üçüncü Tarafın Aktif Rolü

Practice More

Arabuluculuk ve dostça girişim arasındaki farkı pekiştirmek için her iki yöntemin örnek vakalarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 299Question →

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yolları arasında yer alan "müzakere" (görüşme) yöntemini; arabuluculuk, uzlaştırma ve soruşturma gibi diğer diplomatik çözüm yollarından ayıran en temel yapısal özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Uyuşmazlığın çözüm sürecinde herhangi bir üçüncü tarafın yer almaması ve görüşmelerin doğrudan taraflar arasında yürütülmesi

Tarafsız bir üçüncü tarafın tarafları bir araya getirerek uyuşmazlığın esasına yönelik somut çözüm önerileri sunması

Uyuşmazlığın taraflarca seçilen bir komisyon tarafından incelenerek uyuşmazlığın esasına dair bağlayıcı olmayan bir rapor hazırlanması

Uyuşmazlığın, tarafların rızasıyla kurulan bir hakemlik heyeti tarafından hukuk kuralları çerçevesinde bağlayıcı bir karara bağlanması

Üçüncü bir tarafın sadece tarafları masaya oturtmakla yetinip uyuşmazlığın içeriğine ilişkin hiçbir öneride bulunmaması

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlığın çözüm sürecinde herhangi bir üçüncü tarafın yer almaması ve görüşmelerin doğrudan taraflar arasında yürütülmesi

Answer

Müzakereyi diğer diplomatik yollardan ayıran temel özellik, sürecin herhangi bir üçüncü tarafın müdahalesi olmaksızın doğrudan taraflar arasında yürütülmesidir.

Müzakere uyuşmazlıkların çözümünde en eski ve en sık kullanılan yöntemdir. Diğer diplomatik yolların (arabuluculuk, uzlaştırma, dostça girişim) aksine, müzakere sürecinde uyuşmazlığa taraf olmayan üçüncü bir kişi, devlet veya uluslararası örgüt yer almaz. Taraflar diplomatik kanallar aracılığıyla doğrudan iletişim kurarak çözüme ulaşmaya çalışırlar.

Step-by-Step Solution

Uluslararası uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarını sınıflandırın.

Çözüm yolları diplomatik (müzakere, arabuluculuk, uzlaştırma vb.) ve hukuki/yargısal (tahkim, UAD) olarak ikiye ayrılır.

Müzakerenin hangi kategoride yer aldığını ve hangi yöntemlerle karşılaştırıldığını anlamak için gereklidir.

Müzakere (görüşme) yönteminin yapısal unsurlarını analiz edin.

Müzakere; doğrudan temas, esneklik ve en önemlisi 'üçüncü tarafın yokluğu' ilkelerine dayanır.

Yöntemi diğerlerinden ayıran spesifik farkı (farklılaştırıcıyı) bulmak için gereklidir.

Diğer diplomatik yollarla (arabuluculuk, dostça girişim vb.) karşılaştırma yapın.

Diğer tüm diplomatik yollarda uyuşmazlığa dahil olmayan bir 'üçüncü taraf' (devlet, kişi veya örgüt) bulunurken müzakerede sadece uyuşmazlık tarafları vardır.

Doğru ayırt edici özelliği teyit etmek için gereklidir.

Key Concept

Müzakere (Görüşme) - Doğrudan Temas ve Üçüncü Tarafın Yokluğu

Alternative Method

BM Şartı Madde 33'te sayılan barışçıl çözüm yolları listesini gözden geçirerek, hangisinin 'doğrudan uyuşmazlık tarafları arasında' yürütüldüğünü hatırlamak süreci hızlandırabilir.

Estimated Time:45s

Question 300Question →

Uluslararası uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yolları kapsamında, üçüncü bir tarafın uyuşmazlığa dahil olduğu 'arabuluculuk' (mediation) yöntemini, 'dostça girişim' (good offices) yönteminden ayıran temel işlevsel fark aşağıdakilerden hangisidir?

Üçüncü tarafın uyuşmazlığın esasına yönelik somut çözüm planları sunarak müzakerelere aktif bir biçimde katılması

Üçüncü tarafın yalnızca taraflar arasındaki iletişimi kolaylaştırmak ve tarafları müzakere masasına davet etmekle yetinmesi

Uyuşmazlığın tarafsız bir komisyon tarafından incelenerek uyuşmazlık noktalarını içeren bağlayıcı olmayan bir rapor sunulması

Üçüncü tarafın süreci taraflar için hukuken bağlayıcı ve kesin bir hüküm tesis ederek sonuçlandırması

Üçüncü tarafın yalnızca uyuşmazlığın temelindeki maddi vakıaları ve olayların gelişimini tespit ederek raporlaması

Show answer & explanation

Answer: Üçüncü tarafın uyuşmazlığın esasına yönelik somut çözüm planları sunarak müzakerelere aktif bir biçimde katılması

Answer

Arabuluculuğu dostça girişimden ayıran temel fark, arabulucunun uyuşmazlığın esasına yönelik somut çözüm planları sunarak müzakerelere aktif bir biçimde katılmasıdır.

Arabuluculuk (mediation) yöntemini dostça girişimden (good offices) ayıran en önemli husus, üçüncü tarafın (arabulucunun) rolünün niteliğidir. Dostça girişimde üçüncü taraf sadece tarafları bir araya getirip müzakere ortamı sağlarken, arabuluculukta arabulucu uyuşmazlığın çözümüne yönelik kendi plan ve önerilerini taraflara sunarak sürece doğrudan müdahil olur.

Step-by-Step Solution

Dostça girişim ve arabuluculuk yöntemlerinin kapsamını karşılaştır.

Dostça girişimde üçüncü taraf sadece tarafları masaya oturturken, arabuluculukta uyuşmazlığın içeriğine dahil olunur.

İki yöntem arasındaki en ince ve en sık sorulan fark, üçüncü tarafın çözüm önerisi sunma yetkisidir.

Seçeneklerdeki eylemleri değerlendir.

Aktif katılım ve somut öneri sunma eylemi arabuluculuğu tanımlar.

Uluslararası hukuk doktrininde 'arabulucu' uyuşmazlığın esasına ilişkin planlar sunan kişidir.

Key Concept

Arabuluculukta Üçüncü Tarafın Aktif Rolü

Estimated Time:1m 15s

PreviousPage 15 / 19Next

Uluslararası Uyuşmazlıkların Barışçıl Çözümü

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept