Uluslararası Uyuşmazlıkların Barışçıl Çözümü

365 questions

Uluslararası uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan "uluslararası tahkim (hakemlik)" usulü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Tahkim sonucunda verilen hakem kararları, uyuşmazlığın tarafları için hukuken bağlayıcı niteliktedir.

Hakem heyetinin uyuşmazlık sonunda sunduğu rapor, uyuşmazlığın tarafları üzerinde hukuki bir bağlayıcılığa sahip olmayan bir tavsiye niteliğindedir.

Devletler arasındaki bir uyuşmazlığın tahkim yoluyla çözülebilmesi için tarafların uyuşmazlık öncesinde veya sonrasında bir tahkim sözleşmesi (kompromi) yapması zorunlu değildir.

Tahkim yargılamasında uyuşmazlığı çözecek olan hakemler, uyuşmazlığın tarafları tarafından değil, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından re'sen atanır.

Hakem heyeti, uyuşmazlık çözümünde tarafların rızası olmasa dahi her durumda sadece hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) kurallarına göre karar vermekle yükümlüdür.

Show answer & explanation

Answer: Tahkim sonucunda verilen hakem kararları, uyuşmazlığın tarafları için hukuken bağlayıcı niteliktedir.

Answer

Tahkim sonucunda verilen hakem kararlarının bağlayıcı nitelikte olduğu ifadesi doğrudur.

Tahkim, uyuşmazlık taraflarının kendi seçtikleri hakemler vasıtasıyla uyuşmazlığı hukuki bir karara bağladıkları ve bu kararın taraflar için kesin ve bağlayıcı olduğu bir yöntemdir. Bu özellik, tahkimi arabuluculuk veya uzlaştırma gibi bağlayıcı olmayan diplomatik yollardan ayıran en temel farktır.

Step-by-Step Solution

Tahkimin hukuki niteliğini belirle.

Tahkim, uyuşmazlığın taraflarca seçilen hakemler aracılığıyla ve hukuka saygı temelinde bağlayıcı bir kararla çözülmesidir.

Tahkimi diğer diplomatik yollardan ayıran en temel özellik, sonucun hukuken bağlayıcı olmasıdır.

Seçeneklerdeki kavramsal ayrımları kontrol et.

Tavsiye niteliğinde olma uzlaştırmaya, re'sen atanma daimi mahkemelere (belirli yönleriyle), rızasız hakkaniyet ise yanlış bir hukuk kuralına işaret eder.

Uluslararası hukukta tahkimin sınırlarını çizen temel belge 'kompromi' adı verilen tahkim sözleşmesidir.

Key Concept

Tahkimin bağlayıcı niteliği ve irade özerkliği

Estimated Time:1m 0s

Question 302Question →

Uluslararası uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarında üçüncü bir tarafın müdahalesi, müdahalenin derinliği ve tarafların iradesine sunulan önerilerin niteliği bakımından farklılık gösterir. Bu bağlamda, 'dostça girişim' (iyiniyet hizmeti) yöntemini 'arabuluculuk' yönteminden ayıran en temel karakteristik özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Üçüncü tarafın sadece tarafları bir araya getirmek veya iletişim kanallarını açmakla yetinip, uyuşmazlığın esasına yönelik somut bir çözüm planı sunma yetkisinin bulunmaması

Üçüncü tarafın uyuşmazlık tarafları arasındaki görüşmelere bizzat katılarak taraflara uyuşmazlığı sona erdirecek bağlayıcı olmayan çözüm formülleri teklif etmesi

Uyuşmazlığın maddi vakıalarının tarafsız bir heyet tarafından incelenerek bir raporla uyuşmazlığın teknik boyutlarının netleştirilmesi

Üçüncü tarafın uyuşmazlığın tarafları üzerinde sahip olduğu siyasi otoriteye dayanarak uyuşmazlığı sona erdiren nihai ve bağlayıcı bir karar vermesi

Üçüncü tarafın hem hukuki hem de siyasi mülahazaları içeren geniş kapsamlı bir uzlaşı raporu hazırlayarak tarafları bu raporu kabul etmeye davet etmesi

Show answer & explanation

Answer: Üçüncü tarafın sadece tarafları bir araya getirmek veya iletişim kanallarını açmakla yetinip, uyuşmazlığın esasına yönelik somut bir çözüm planı sunma yetkisinin bulunmaması

Answer

Dostça girişim (iyiniyet hizmeti) yönteminde üçüncü taraf, uyuşmazlığın esasına yönelik herhangi bir çözüm önerisi sunma yetkisine sahip değildir ve sadece tarafları müzakere masasına getirmekle yetinir.

Dostça girişim (iyiniyet hizmeti), uyuşmazlığın tarafları arasındaki diyaloğun tamamen koptuğu durumlarda üçüncü bir tarafın (devlet, örgüt veya şahıs) tarafları bir araya getirmesini ifade eder. Üçüncü tarafın rolü, taraflara bir görüşme yeri sağlamak veya mesaj iletmekle sınırlıdır; uyuşmazlığın esasına girmez ve çözüm önerisi sunmaz. Bu durum onu, çözüm önerisi sunabilen arabuluculuktan ayıran en temel farktır.

Step-by-Step Solution

Üçüncü tarafın çözüm sürecindeki müdahale seviyesini analiz et.

Dostça girişimde müdahale en düşük seviyededir (pasif rol).

Bu yöntemin temel amacı sadece tıkanmış olan iletişim kanallarını açmaktır.

Arabuluculuk ile dostça girişimi 'çözüm önerisi' kriterine göre karşılaştır.

Arabulucu somut öneriler sunabilirken, dostça girişimde bulunan taraf sunamaz.

Arabuluculukta üçüncü taraf müzakerelerin esasına dahil olurken, dostça girişimde sadece ortam sağlar.

Key Concept

Dostça girişimde üçüncü tarafın pasif rolü ve esasa yönelik öneri sunma yetkisinin yokluğu.

Practice More

Uluslararası uyuşmazlıkların çözümünde tahkim ve yargısal çözüm (UAD) arasındaki 'hakem seçimi' ve 'daimi yapı' farklarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 303Question →

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan arabuluculuk (mediation) yönteminde, uyuşmazlığa dahil olan üçüncü tarafın (arabulucunun) işlevi ve yetkileri bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Arabulucu, taraflar arasındaki iletişimi sağlamanın ötesine geçerek uyuşmazlığın esasına ilişkin somut çözüm önerileri veya planları sunabilir.

Üçüncü tarafın rolü yalnızca uyuşmazlık taraflarını müzakere masasına oturtmakla sınırlıdır ve uyuşmazlığın içeriğine yönelik hiçbir öneride bulunamaz.

Arabulucu tarafından hazırlanan nihai rapor ve ulaşılan sonuçlar, tarafların rızasına bakılmaksızın uluslararası hukuk açısından bağlayıcı ve icra edilebilir bir hüküm niteliğindedir.

Arabuluculuk süreci ancak tarafsız bir uluslararası komisyon tarafından yürütülebilir; tek bir devletin veya bağımsız bir şahsın arabulucu olması mümkün değildir.

Arabulucunun görevi sadece uyuşmazlığın temelindeki maddi olayları araştırmak ve tarafsız bir tahkikat raporu hazırlayarak süreci sonlandırmaktır.

Show answer & explanation

Answer: Arabulucu, taraflar arasındaki iletişimi sağlamanın ötesine geçerek uyuşmazlığın esasına ilişkin somut çözüm önerileri veya planları sunabilir.

Answer

Arabuluculuk yönteminde üçüncü taraf, tarafları bir araya getirmenin yanı sıra uyuşmazlığın esasına ilişkin somut çözüm önerileri sunma yetkisine sahiptir.

Arabuluculuk yönteminde üçüncü taraf (bir devlet, örgüt veya şahıs), tarafları sadece müzakereye teşvik etmekle kalmaz, aynı zamanda uyuşmazlığın esasına (içeriğine) dair somut çözüm taslakları ve önerileri geliştirerek taraflara sunar. Bu aktif katılım, arabuluculuğu dostça girişimden ayıran en önemli farktır.

Step-by-Step Solution

Uluslararası uyuşmazlık çözüm yöntemlerinin tasnif edilmesi.

Diplomatik (siyasi) ve hukuki (yargısal) çözüm yolları ayrımı yapılır.

Arabuluculuğun diplomatik yollar kategorisinde yer aldığını ve rızaya dayalı olduğunu anlamak için gereklidir.

Arabuluculuk ile dostça girişimin (iyiniyet hizmeti) karşılaştırılması.

Dostça girişimde üçüncü taraf pasifken, arabuluculukta aktif bir rol üstlenir.

Üçüncü tarafın 'çözüm önerisi sunma' yetkisinin arabuluculuğu belirleyen kriter olduğunu saptamak için bu kıyaslama yapılır.

Key Concept

Arabulucunun Aktif Rolü ve Çözüm Önerisi Sunma Yetkisi

Practice More

Arabuluculuk ile dostça girişim arasındaki 'aktiflik' farkını pekiştirmek için bu iki yöntemi somut bir senaryo üzerinden karşılaştıran sorular çözülebilir.

Estimated Time:1m 30s

Question 304Question →

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yolları içinde 'diplomatik yöntemlerin' en temeli kabul edilen müzakere (görüşme) usulünün hukuki mahiyeti, Uluslararası Adalet Divanı (UAD) içtihatları ve devletler genel uygulaması ışığında değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Sürecin en kurucu özelliği, uyuşmazlığın tarafları arasında doğrudan bir iletişim kanalı kurulması ve uyuşmazlık konusunun esasına müdahale eden tarafsız bir üçüncü kişinin süreçte yer almamasıdır.

Uluslararası hukukta devletlerin uyuşmazlıklarını müzakere yoluyla çözme ödevi, kural olarak uyuşmazlığın taraflarca her ne pahasına olursa olsun bir uzlaşı metniyle sonuçlandırılmasını emreden bir 'sonuç yükümlülüğü' (obligation of result) niteliğindedir.

UAD'nin Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı davasında vurguladığı üzere, müzakereler sadece bir formalite değil; tarafların kendi görüşlerinde değişiklik yapmaya hazır olduğu ve karşı tarafın tezlerini dürüstçe değerlendirdiği 'anlamlı' (meaningful) bir süreç olmalıdır.

Bazı uluslararası antlaşmalarda yer alan yargı yetkisi klozları, uyuşmazlığın tahkim veya yargı organına taşınmasından önce müzakere yolunun tüketilmesini bir 'kabul edilebilirlik ön şartı' olarak öngörebilir.

Müzakere süreci üzerinde tarafların tam bir irade özerkliği söz konusu olup; görüşmelerin yeri, zamanı, süresi ve izlenecek yöntem gibi hususlar tamamen uyuşmazlık taraflarınca serbestçe kararlaştırılır.

Show answer & explanation

Answer: Uluslararası hukukta devletlerin uyuşmazlıklarını müzakere yoluyla çözme ödevi, kural olarak uyuşmazlığın taraflarca her ne pahasına olursa olsun bir uzlaşı metniyle sonuçlandırılmasını emreden bir 'sonuç yükümlülüğü' (obligation of result) niteliğindedir.

Answer

Uluslararası hukukta devletlerin uyuşmazlıklarını müzakere yoluyla çözme ödevinin bir 'sonuç yükümlülüğü' (obligation of result) olduğunu iddia eden ifade yanlıştır; bu yükümlülük bir 'davranış/çaba yükümlülüğü' (obligation of conduct) niteliğindedir.

Uluslararası hukukta ve özellikle Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) yerleşik içtihatlarında (örneğin Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı davası), müzakere etme yükümlülüğü bir 'davranış yükümlülüğü' (obligation of conduct) olarak tanımlanır. Bu, tarafların bir anlaşmaya varmasını değil, anlaşmaya varmak amacıyla iyi niyetle (bona fides) ve anlamlı bir şekilde çaba göstermesini gerektirir. Devletlerin egemenlikleri gereği, bir uyuşmazlığın müzakere yoluyla mutlaka bir anlaşma ile sonuçlanacağını garanti eden bir 'sonuç yükümlülüğü' bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

Uluslararası hukukta devletlerin uyuşmazlık çözüm yöntemlerini ve müzakerenin bu yöntemler içindeki yerini analiz etmek.

Müzakere, uyuşmazlık taraflarının doğrudan bir araya gelerek uyuşmazlığı çözmeye çalıştığı ilk ve en yaygın yöntemdir.

Müzakerenin diğer yöntemlerle (arabuluculuk, tahkim vb.) arasındaki temel yapısal farkları anlamak uyuşmazlık çözüm hukukunun temelidir.

Müzakere etme yükümlülüğünün (obligation to negotiate) hukuki niteliğini UAD içtihatları çerçevesinde incelemek.

Hukukta yükümlülükler 'davranış' (çaba gösterme) ve 'sonuç' (mutlak başarı) olarak ikiye ayrılır. Müzakere yükümlülüğü, tarafları bir anlaşmaya varmaya değil, dürüst ve iyi niyetle çözüm aramaya (çaba göstermeye) zorlar.

Uluslararası hukukta egemen devletlerin irade özerkliği nedeniyle, müzakerenin mutlaka bir anlaşma ile bitmesi zorunlu tutulamaz.

Key Concept

Müzakere Yükümlülüğünün Niteliği (Davranış vs. Sonuç Yükümlülüğü)

Estimated Time:2m 0s

Question 305Question →

Uluslararası Adalet Divanı ( $UAD$ ) Statüsü'nün $34/1.$ maddesinde yer alan "Divan önündeki davalarda sadece devletler taraf olabilirler." hükmü uyarınca, Divan'ın çekişmeli yargı (dava) yetkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası örgütler ve bireyler, uyuşmazlığın konusu ne olursa olsun Divan önündeki çekişmeli yargı sürecine taraf olarak katılamazlar.

Birleşmiş Milletler (

BM

) üyesi olmayan devletler, Divan Statüsü'ne taraf olmadıkları için Divan önündeki davalarda hiçbir koşulda taraf olma ehliyetine sahip değildir.

Uluslararası örgütler, uyuşmazlığın kendi kurucu antlaşmalarını ilgilendirmesi durumunda Divan nezdinde devletlerle eşit statüde davacı taraf olarak yer alabilirler.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, uluslararası barış ve güvenliği tehdit eden uyuşmazlıklarda Divan önünde bir devlet aleyhine doğrudan dava açma yetkisine sahiptir.

Bireyler, temel insan haklarının ihlali durumunda doğrudan Divan'a başvurarak ilgili devlet aleyhine yargılama süreci başlatma hakkına sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: Uluslararası örgütler ve bireyler, uyuşmazlığın konusu ne olursa olsun Divan önündeki çekişmeli yargı sürecine taraf olarak katılamazlar.

Answer

Uluslararası örgütler ve bireyler, uyuşmazlığın konusu ne olursa olsun Divan önündeki çekişmeli yargı sürecine taraf olarak katılamazlar.

Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün

34/1.

maddesi gereğince, Divan önündeki davalarda (çekişmeli yargı) yalnızca devletlerin taraf olma ehliyeti vardır. Bu kural mutlaktır; hiçbir uluslararası örgüt, organ veya birey, ne kadar önemli bir uyuşmazlık söz konusu olursa olsun Divan önünde davacı veya davalı olarak yer alamaz.

Step-by-Step Solution

Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün

34.

maddesini incele.

Maddede açıkça "Sadece devletler taraf olabilir" ifadesi yer almaktadır.

Divan'ın çekişmeli yargı yetkisinin kişi yönünden (ratione personae) sınırlarını belirlemek.

Devlet dışı süjelerin (bireyler, örgütler) konumunu değerlendir.

Bu süjeler çekişmeli yargıda taraf olamaz, örgütler sadece danışma görüşü sürecine dahil olabilir.

Uluslararası hukukta

UAD

nezdindeki yargılama yetkisinin kapsamını netleştirmek.

Key Concept

Divan Statüsü Madde 34 (Ratione Personae - Kişi Yönünden Yetki)

Practice More

Uluslararası örgütlerin danışma görüşü isteme süreci ve bu görüşlerin bağlayıcılığı konusundaki istisnaları (örneğin BM İdare Mahkemesi kararlarına itiraz süreci) inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 306Question →

Uluslararası hukukta devletler arasındaki uyuşmazlıkların barışçıl yollarla çözülmesinde kullanılan "uluslararası tahkim" (hakemlik) usulü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hakem kararları, uyuşmazlığın tarafları için hukuken bağlayıcıdır ve taraflar bu karara uymakla yükümlüdür.

Tahkim organının uyuşmazlığı inceleyebilmesi için tarafların bu yöndeki iradelerini içeren bir "tahkim sözleşmesi" (kompromi) bulunması zorunludur.

Taraflar, tahkim sözleşmesinde açıkça belirtmek kaydıyla uyuşmazlığın "hakkaniyet ve nisfet" (ex aequo et bono) ilkelerine göre çözülmesini isteyebilirler.

Daimi Hakemlik Mahkemesi (PCA), sürekli görev yapan bir mahkeme olmayıp aslında devletlerce belirlenen hakemlerin yer aldığı bir listeden ibarettir.

Tahkim sonucunda verilen nihai karar, uzlaştırma (conciliation) komisyonu raporları gibi taraflar için sadece yol gösterici ve tavsiye niteliğindedir.

Show answer & explanation

Answer: Tahkim sonucunda verilen nihai karar, uzlaştırma (conciliation) komisyonu raporları gibi taraflar için sadece yol gösterici ve tavsiye niteliğindedir.

Answer

Tahkim kararlarının uzlaştırma raporları gibi tavsiye niteliğinde olduğunu belirten seçenek yanlıştır; çünkü tahkim kararları hukuken bağlayıcıdır.

Tahkim sonucunda verilen hakem kararlarının bağlayıcı olduğu gerçeği, uluslararası tahkimin en temel özelliğidir. Uzlaştırma (conciliation) komisyonlarının hazırladığı raporlar ise taraflar için bağlayıcı olmayan, çözüm odaklı tavsiyeler içerir. Bu nedenle, tahkim kararının tavsiye niteliğinde olduğunu savunan ifade hatalıdır.

Step-by-Step Solution

Tahkimin hukuki niteliğini analiz et.

Tahkim, uyuşmazlığın taraflarını bağlayan nihai bir karar üretir.

Uluslararası hukukta tahkim, yargısal (judicial) bir çözüm yöntemi olarak kabul edilir.

Tahkimi diğer diplomatik çözüm yollarıyla karşılaştır.

Uzlaştırma (conciliation), arabuluculuk ve dostça girişim yollarında ortaya çıkan raporlar veya öneriler bağlayıcı değildir.

Diplomatik yollar tarafları çözüme zorlamaz, sadece öneride bulunur; tahkim ise hukuki bir hüküm tesis eder.

Seçeneklerdeki ifadeleri doğrula.

Bağlayıcılık, kompromi gerekliliği, hakkaniyet kullanımı ve PCA'nın yapısı hakkındaki bilgiler doğrudur; ancak tavsiye niteliği taşıdığı bilgisi hatalıdır.

Tahkim ile uzlaştırma arasındaki en temel fark kararın bağlayıcılığıdır.

Key Concept

Tahkim Kararlarının Bağlayıcılığı

Estimated Time:1m 30s

Question 307Question →

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan 'dostça girişim' (iyiniyet hizmeti) usulünde, üçüncü tarafın işlevi ve müdahale düzeyi esas alındığında; bu yöntemin 'arabuluculuk' yönteminden temel farkı aşağıdakilerden hangisidir?

Üçüncü tarafın, tarafları müzakere masasına oturtmakla yetinip uyuşmazlığın esasına dair resmi bir çözüm planı sunma yetkisinin olmaması

Üçüncü tarafın taraflar arasındaki müzakerelere doğrudan katılarak teknik ve hukuki çözüm önerileri geliştirmesi

Uyuşmazlığın temelindeki maddi vakıaların tarafsız bir heyet tarafından araştırılmasına ve raporlanmasına dayanması

Üçüncü tarafın sunduğu çözüm planının bir rapor halinde taraflara tebliğ edilmesi ve taraflar üzerinde hukuken bağlayıcı olması

Sürecin sadece uluslararası örgütlerin sekreteryası tarafından yürütülme zorunluluğunun bulunması

Show answer & explanation

Answer: Üçüncü tarafın, tarafları müzakere masasına oturtmakla yetinip uyuşmazlığın esasına dair resmi bir çözüm planı sunma yetkisinin olmaması

Answer

Dostça girişimde üçüncü tarafın rolü, tarafları bir araya getirmekle sınırlıdır ve uyuşmazlığın esasına yönelik bir çözüm planı sunamaz.

Doğru cevap, dostça girişim ile arabuluculuk arasındaki en temel farka odaklanmaktadır. Dostça girişimde (iyiniyet hizmeti), üçüncü tarafın görevi taraflar arasındaki kopan iletişimi yeniden sağlamak veya tarafları müzakere masasına oturmaya ikna etmektir. Üçüncü taraf müzakerelerin esasına girmez ve resmi bir çözüm taslağı sunmaz. Eğer üçüncü taraf müzakerelere katılır ve çözüm önerileri sunmaya başlarsa, bu süreç artık arabuluculuğa (mediation) dönüşmüş olur.

Step-by-Step Solution

Dostça girişim (iyiniyet hizmeti) kavramını tanımlayın.

Üçüncü bir tarafın (devlet, örgüt veya kişi), araları bozuk olan iki devleti görüştürmek için sunduğu kolaylaştırıcı hizmettir.

Yöntemin kapsamını belirlemek için.

Dostça girişim ile arabuluculuk arasındaki müdahale farkını karşılaştırın.

Dostça girişimde üçüncü taraf pasiftir (öneri sunmaz), arabuluculukta ise aktiftir (müzakereye katılır ve öneri sunar).

Sorunun kökündeki ayrımı netleştirmek için.

Seçenekleri bu ayrım çerçevesinde değerlendirin.

Çözüm planı sunmama özelliğinin vurgulandığı seçenek doğru kabul edilir.

Doğru sonuca ulaşmak için.

Key Concept

Dostça Girişimde Üçüncü Tarafın Pasif Rolü

Practice More

Arabuluculuk ve uzlaştırma arasındaki bağlayıcılık farklarını incelemek bu konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.

Estimated Time:1m 0s

Question 308Question →

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yöntemlerinin en eskisi ve en yaygın olanı müzakere (görüşme) usulüdür. Uyuşmazlık taraflarının bir antlaşma veya uluslararası yargı kararı gereği "müzakere etme yükümlülüğü" (obligation to negotiate) altına girmeleri durumunda, bu yükümlülüğün hukuki niteliği ve kapsamı hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Müzakere yükümlülüğü taraflar için bir "sonuç yükümlülüğü" (obligation of result) niteliğinde olup, tarafların uyuşmazlığı mutlaka bir antlaşma ile sona erdirmesini zorunlu kılar.

Müzakere süreci taraflar arasında tıkandığında, uyuşmazlığın çözümü için tarafsız bir üçüncü tarafın sürece dahil edilmesi müzakere yönteminin hukuki bir gerekliliğidir.

Taraflar, uyuşmazlığın çözümü amacıyla dürüstçe (iyiniyetle) hareket etmeli ve kendi pozisyonlarında ödün vermeden ısrar etmek yerine anlamlı bir görüşme süreci yürütmelidir.

Müzakere yükümlülüğü sadece tarafların diplomatik kanallar üzerinden yazışmasını gerektiren şekli bir prosedürdür ve uyuşmazlığın esasına girilmesi zorunlu değildir.

Müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlanması durumunda uyuşmazlık, BM Şartı uyarınca kendiliğinden Uluslararası Adalet Divanı'nın zorunlu yargı yetkisine tabi hale gelir.

Show answer & explanation

Answer: Taraflar, uyuşmazlığın çözümü amacıyla dürüstçe (iyiniyetle) hareket etmeli ve kendi pozisyonlarında ödün vermeden ısrar etmek yerine anlamlı bir görüşme süreci yürütmelidir.

Answer

Müzakere yükümlülüğü altında olan taraflar, uyuşmazlığın çözümü amacıyla birbirlerinin tezlerini değerlendirmeye alarak dürüstçe ve anlamlı bir şekilde görüşme yürütmekle yükümlüdür.

Uluslararası hukukta müzakere etme yükümlülüğü, tarafların uyuşmazlığın çözümü için dürüstçe (iyiniyetle) çaba göstermesini gerektiren bir 'davranış yükümlülüğü'dür. Uluslararası Adalet Divanı'nın (özellikle Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı davasındaki) yerleşik içtihadına göre taraflar, karşı tarafın tezlerini hiç dikkate almadan sadece kendi görüşlerinde ısrar etmemeli; uyuşmazlığın esasına yönelik anlamlı bir diyalog yürütmelidir.

Step-by-Step Solution

Müzakerenin hukuki niteliğini tanımla.

Müzakere bir "davranış yükümlülüğü" (obligation of conduct) doğurur, "sonuç yükümlülüğü" (obligation of result) değil.

Uluslararası hukukta devletler uyuşmazlığı barışçıl yollarla çözmeye çalışmakla yükümlüdür ancak her denemenin başarıyla sonuçlanması hukuken garanti edilemez.

Uluslararası yargı içtihatlarındaki "anlamlı müzakere" kavramını incele.

Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı Davası (1969) gibi kararlarda vurgulandığı üzere, müzakere sadece bir araya gelmekten ibaret değildir.

Tarafların sadece kendi görüşlerini dayatması müzakere sayılmaz; karşı tarafın haklı beklentilerini ve tezlerini de dikkate almaları gerekir.

Müzakereyi diğer diplomatik yöntemlerden ayıran temel farkı belirle.

Müzakere uyuşmazlık taraflarının doğrudan temasıyla gerçekleşir ve üçüncü bir taraf bulunmaz.

Bu özellik müzakereyi dostça girişim, arabuluculuk ve uzlaştırma gibi yöntemlerden ayırır.

Key Concept

Müzakere Yükümlülüğünün Kapsamı (Meaningful Negotiation)

Estimated Time:1m 30s

Question 309Question →

Birleşmiş Milletler ( $BM$ ) Antlaşması'nın $35$ . maddesi uyarınca; $BM$ üyesi olmayan bir devletin, taraf olduğu bir uyuşmazlığı Güvenlik Konseyi veya Genel Kurul'un dikkatine sunabilmesi için yerine getirmesi gereken temel usuli şart aşağıdakilerden hangisidir?

Uyuşmazlık konusu hakkında öncelikle Uluslararası Adalet Divanı'ndan bir istişari görüş almış olması

Söz konusu uyuşmazlık bakımından

BM

Antlaşması'nda öngörülen barışçıl çözüm yükümlülüklerini önceden kabul etmesi

Başvurunun geçerli olabilmesi için en az bir daimi üyenin referansına sahip olması

Uyuşmazlığı sunmadan önce

BM

tam üyeliği için resmi başvuruda bulunmuş olması

Genel Kurul'da üçte iki nitelikli çoğunlukla uyuşmazlığın gündeme alınması kararı verilmesi

Show answer & explanation

Answer: Söz konusu uyuşmazlık bakımından $BM$ Antlaşması'nda öngörülen barışçıl çözüm yükümlülüklerini önceden kabul etmesi

Answer

Birleşmiş Milletler üyesi olmayan devletin, uyuşmazlık için Antlaşma'da öngörülen barışçıl çözüm yükümlülüklerini önceden kabul etmesi şartıyla başvuruda bulunabilmesidir.

Doğru yanıt olan, uyuşmazlık için barışçıl çözüm yükümlülüklerinin kabul edilmesi seçeneği,

BM

Antlaşması'nın

35

. maddesinin ikinci fıkrasının lafzına tam olarak uygundur. Bu kural, üye olmayan devletlerin sisteme dahil olurken üye devletlerin sahip olduğu temel hukuki sorumlulukları (barışçıl yolları tüketme, şiddetten kaçınma vb.) üstlenmesini sağlar.

Step-by-Step Solution

BM Antlaşması'nın

35

. maddesinin kapsamını belirle.

Madde

35

, hem üye devletlerin hem de üye olmayan devletlerin uyuşmazlıkları

BM

organlarına (Konsey ve Genel Kurul) getirme haklarını düzenler.

Uyuşmazlığın taraflarının kimliklerine göre farklı usul şartlarının işletilip işletilmediğini anlamak gerekir.

35/2

fıkrasındaki "üye olmayan devletler" için getirilen özel kısıtlamayı analiz et.

Üye olmayan devletler için "uyuşmazlık bakımından barışçıl çözüm yükümlülüklerini önceden kabul etme" şartı öngörülmüştür.

BM üyesi olmayan bir devletin, üye devletlerle aynı sistemden yararlanabilmesi için sistemin temel kurallarına (barışçıl çözüm) bağlılığını beyan etmesi hukuki bir zorunluluktur.

Key Concept

BM Üyesi Olmayan Devletlerin Uyuşmazlık Çözüm Sistemine Erişimi

Question 310Question →

Uluslararası Adalet Divanı ( $UAD$ ) Statüsü'nün $31$ . maddesi uyarınca, Divan önündeki bir uyuşmazlıkta taraflardan birinin uyrukluğunda bir hâkimin Divan heyetinde bulunması, diğer tarafın uyrukluğunda ise bulunmaması durumunda; heyetinde hâkimi bulunmayan tarafın sahip olduğu hak aşağıdakilerden hangisidir?

Kendi seçeceği bir kişiyi hâkim (hâkim ad hoc) olarak görevlendirme hakkına sahiptir.

Diğer tarafın hâkiminin uyuşmazlıktan çekilmesini talep etme hakkına sahiptir.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nden yeni bir hâkim atanmasını isteme hakkına sahiptir.

Davanın sadece Divan Başkanı tarafından tek başına görülmesini talep etme hakkına sahiptir.

Uyuşmazlığın esasına girilmeden önce zorunlu arabuluculuk sürecini başlatma hakkına sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: Kendi seçeceği bir kişiyi hâkim (hâkim ad hoc) olarak görevlendirme hakkına sahiptir.

Answer

Heyetinde hâkimi bulunmayan taraf, uyuşmazlığın görülmesi sürecinde kendi seçeceği bir kişiyi hâkim ad hoc olarak görevlendirme hakkına sahiptir.

Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün

31

. maddesi uyarınca, bir davanın taraflarından birinin uyruğunda bir hâkim Divan heyetinde görev yapıyorsa, diğer taraf da yargılamada yer alması için kendi seçeceği bir kişiyi (hâkim ad hoc) atayabilir. Bu uygulama, devletlerin yargılama sürecindeki tezlerini Divan'ın müzakere aşamasında daha iyi ifade edebilmelerini ve heyet içindeki temsil dengesini sağlamayı amaçlar.

Step-by-Step Solution

UAD Statüsü'nün

31

. maddesindeki taraf temsiline ilişkin kuralların incelenmesi.

Taraflardan birinin Divan heyetinde kendi uyruğunda bir hâkimi varsa, diğer tarafın da benzer bir hakka sahip olduğu belirlenir.

Uluslararası yargılamada taraflar arası eşitlik (equality of arms) ilkesinin korunması gereklidir.

Hâkim ad hoc kurumunun işleyişinin değerlendirilmesi.

Temsil edilmeyen devletin, sadece o dava ile sınırlı kalmak üzere bir hâkim seçebileceği sonucuna varılır.

Divan'ın daimi yapısı ile uyuşmazlığın özel niteliği arasında denge kurulmaktadır.

Key Concept

Hâkim Ad Hoc (Geçici Hâkim)

Estimated Time:1m 15s

Question 311Question →

Uluslararası bir uyuşmazlığın çözümü için tarafların rızasıyla kurulan bir uzlaştırma komisyonu (conciliation commission), yaptığı incelemeler neticesinde taraflara uyuşmazlığın çözümüne yönelik çeşitli öneriler içeren nihai raporunu sunmuştur. Taraflardan biri raporun içeriğini kendi menfaatlerine uygun bularak kabul ettiğini beyan ederken, diğer taraf önerilen çözüm planını reddetmiştir.

Uluslararası hukuk ilkeleri çerçevesinde, bu raporun hukuki statüsü ve sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uzlaştırma raporu tavsiye niteliğinde bir belge olduğundan, taraflar bu raporu kabul etmek veya uygulamakla hukuken yükümlü değildir.

Rapor, taraflara tebliğ edildiği andan itibaren kesin ve bağlayıcı bir hüküm niteliği kazanarak uyuşmazlığı kendiliğinden sona erdirir.

Taraflardan birinin raporu kabul etmesi, uyuşmazlığı diğer tarafın rızası aranmaksızın Uluslararası Adalet Divanı'nın zorunlu yargı yetkisine tabi hale getirir.

Uzlaştırma süreci kurumsallaşmış bir yapı olduğundan, hazırlanan raporun hukuki sonuçları devletler arası tahkim kararlarıyla tamamen özdeştir.

Raporun bir tarafça reddedilmesi, reddeden devletin uluslararası bir hukuk kuralını ihlal ettiği anlamına gelir ve diplomatik yaptırımlara yol açar.

Show answer & explanation

Answer: Uzlaştırma raporu tavsiye niteliğinde bir belge olduğundan, taraflar bu raporu kabul etmek veya uygulamakla hukuken yükümlü değildir.

Answer

Uzlaştırma raporu tavsiye niteliğinde bir belge olduğundan, taraflar bu raporu kabul etmek veya uygulamakla hukuken yükümlü değildir.

Uluslararası hukukta uzlaştırma (conciliation), uyuşmazlığın tarafsız bir komisyon tarafından incelenmesi, maddi vakaların tespit edilmesi ve çözüm için taraflara bağlayıcı olmayan öneriler sunulması sürecidir. Bu yöntemin sonucunda hazırlanan raporun 'tavsiye' niteliğinde olması, tarafların egemen iradelerini korumalarına olanak tanır. Dolayısıyla, taraflardan birinin raporu reddetmesi durumunda bu raporun hukuki bir zorlayıcılığı kalmaz.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlık çözüm yönteminin belirlenmesi

Soruda tanımlanan yöntem 'uzlaştırma' (conciliation) usulüdür.

Yöntemin bir komisyon aracılığıyla yürütülmesi ve bir rapor sunulması bu yönteme işaret eder.

Uzlaştırma raporunun hukuki karakterinin analizi

Uzlaştırma komisyonu tarafından sunulan rapor 'tavsiye' (non-binding recommendation) niteliğindedir.

Uzlaştırma, tarafları masada tutmayı ve çözüm önermeyi amaçlayan, ancak nihai iradeyi taraflara bırakan bir yöntemdir.

Tarafların rapor üzerindeki haklarının değerlendirilmesi

Taraflardan birinin reddi uyuşmazlığı devam ettirir; rapor zorla uygulanamaz.

Uluslararası hukukta rıza prensibi gereği, yargısal veya hakemlik dışındaki barışçıl çözüm önerileri taraflar kabul etmedikçe bağlayıcı olmaz.

Key Concept

Uzlaştırma (Conciliation) Raporunun Bağlayıcı Olmaması

Alternative Method

Uzlaştırma yöntemini, 'tahkim' (bağlayıcı) ve 'arabuluculuk' (daha az formal) yöntemleri arasında bir 'orta yol' olarak konumlandırmak, raporun niteliğini hatırlamayı kolaylaştırır.

Estimated Time:1m 15s

Question 312Question →

Birleşmiş Milletler'in ( $BM$ ) temel yargı organı olan Uluslararası Adalet Divanı ( $UAD$ ) Statüsü'nün $59$ . maddesi uyarınca, Divan tarafından verilen bir hükmün ( $judgment$ ) bağlayıcı gücüyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Divan kararları, uluslararası hukukun asli kaynakları arasında yer aldığı için tüm uluslararası toplum için bağlayıcıdır.

Divan kararları yalnızca uyuşmazlığın tarafları için ve o dava konusu olay bakımından bağlayıcıdır.

Divan'ın verdiği kararlar, davanın taraflarının yanı sıra uyuşmazlığın çözümüne müdahil olan tüm Birleşmiş Milletler üyesi devletleri bağlar.

UAD kararları kesin hüküm niteliği taşımaz; tarafların itirazı üzerine BM Güvenlik Konseyi tarafından esastan yeniden incelenebilir.

Divan'ın verdiği hükümler, emsal karar niteliğinde olup benzer hukuki uyuşmazlıklarda Divan'ın gelecekte de aynı yönde karar vermesini hukuken zorunlu kılar.

Show answer & explanation

Answer: Divan kararları yalnızca uyuşmazlığın tarafları için ve o dava konusu olay bakımından bağlayıcıdır.

Answer

Divan kararları yalnızca uyuşmazlığın tarafları için ve o dava konusu olay bakımından bağlayıcıdır.

Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 59. maddesi uyarınca, Divan tarafından verilen hükümler yalnızca uyuşmazlığın tarafları arasında ve o davanın konusu olan somut uyuşmazlık bakımından bağlayıcıdır. Bu durum, uluslararası hukukta 'kararların nisbiliği' ilkesinin bir sonucudur.

Step-by-Step Solution

UAD Statüsü'nün 59. maddesini analiz et.

Bu madde, kararın etkisinin taraflar ve dava ile sınırlı olduğunu açıkça belirtir.

Uluslararası hukukta yargı kararlarının nisbi bağlayıcılık ilkesini (res judicata) kavramak.

Kararların uluslararası hukuk kaynakları arasındaki yerini belirle.

Mahkeme kararları Statü Madde 38 uyarınca yardımcı kaynaktır.

Yardımcı kaynakların genel kural koyucu olmadığını, sadece mevcut kuralı tespit ettiğini ayırt etmek.

Emsal karar (stare decisis) sisteminin geçerliliğini kontrol et.

Divan kendi içtihatlarına uymaya özen gösterse de, bir kararın gelecekteki davalar için hukuki bir zorunluluk yaratmadığı sonucuna ulaş.

Uluslararası yargı sisteminin iç hukuktan farkını ortaya koymak.

Key Concept

Nisbi Bağlayıcılık (Res Judicata) İlkesi

Question 313Question →

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan arabuluculuk (mediation) sürecinde; uyuşmazlığa dahil olan üçüncü tarafın taraflar arasında mekik diplomasisi yürütmesi, müzakerelere aktif olarak katılması ve uyuşmazlığın esasına yönelik değerlendirmelerde bulunması esastır.

Buna göre, arabuluculuk yöntemini "dostça girişim" (iyiniyet hizmeti) yönteminden ayıran temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

Arabulucunun tarafları sadece müzakere masasına davet etmekle kalmayıp, uyuşmazlığın çözümü için somut öneriler ve planlar sunabilmesi

Üçüncü tarafın rolünün yalnızca taraflar arasındaki iletişimi başlatmak ve uyuşmazlığın esasına girmeden tarafları bir araya getirmekle sınırlı olması

Uyuşmazlık sonucunda ortaya çıkan çözüm teklifinin taraflar üzerinde hukuken bağlayıcı ve nihai bir yargı hükmü niteliği taşıması

Uyuşmazlığın tarafsız bir komisyon tarafından incelenerek vakıaların tespit edildiği resmi bir raporla sonuçlandırılması

Arabuluculuk sürecine katılmanın uyuşmazlığın tarafları için uluslararası hukuktan doğan zorunlu bir yükümlülük olması

Show answer & explanation

Answer: Arabulucunun tarafları sadece müzakere masasına davet etmekle kalmayıp, uyuşmazlığın çözümü için somut öneriler ve planlar sunabilmesi

Answer

Arabuluculuğu dostça girişimden ayıran temel unsur, arabulucunun uyuşmazlığın esasına girerek taraflara somut çözüm planları ve önerileri sunabilmesidir.

Arabuluculuk yöntemini dostça girişimden ayıran en temel fark, arabulucunun uyuşmazlığın esasına yönelik değerlendirmelerde bulunma ve taraflara uyuşmazlığın çözümü için somut bir 'çözüm planı' veya 'öneri paketi' sunma yetkisidir. Dostça girişimde üçüncü taraf sadece taraflar arasında iletişimi başlatır ve tarafları müzakere masasına oturtur; ancak müzakerelerin içeriğine ve çözüm önerilerine doğrudan dahil olmaz.

Step-by-Step Solution

Üçüncü tarafın uyuşmazlığa katılım düzeyini analiz edin.

Arabuluculukta üçüncü taraf aktif, dostça girişimde ise pasiftir.

Yöntemler arasındaki en belirgin fark, üçüncü tarafın çözümün içeriğine müdahale edip etmediğidir.

"Somut çözüm önerisi sunma" kavramını değerlendirin.

Dostça girişimde üçüncü taraf sadece tarafları bir araya getirirken, arabuluculukta taraflara uyuşmazlığı nasıl bitirebileceklerine dair bir 'plan' sunar.

Bu kriter, KPSS ve uluslararası hukuk literatüründe iki kavramı ayıran teknik çizgidir.

Key Concept

Arabuluculuğun Aktif Rolü

Hints

Üçüncü tarafın sürecin içeriğine müdahale edip etmediğine odaklanın.

Arabulucuyu sadece bir 'ev sahibi' değil, bir 'uzlaşma mimarı' olarak düşünün.

Estimated Time:1m 15s

Question 314Question →

Uluslararası hukukta devletler arasındaki uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan 'uluslararası tahkim' (hakemlik) usulünü, 'uzlaştırma' (conciliation) yönteminden ayıran en temel hukuki fark aşağıdakilerden hangisidir?

Sürecin ancak tarafların karşılıklı rızası ve bir tahkim sözleşmesi (kompromi) ile başlatılabilmesi

Uyuşmazlığın çözümünde üçüncü bir tarafın veya bağımsız bir heyetin sürece dahil olması

Tahkim sonucunda verilen kararın taraflar için hukuken bağlayıcı olması ve uyuşmazlığı kesin olarak sona erdirmesi

Tarafların uyuşmazlığı çözecek olan kişileri veya heyet üyelerini bizzat seçme hakkına sahip olması

Tarafların rızası olması kaydıyla çözüm sürecinde 'hakkaniyet ve nisfet' (ex aequo et bono) ilkesinin uygulanabilmesi

Show answer & explanation

Answer: Tahkim sonucunda verilen kararın taraflar için hukuken bağlayıcı olması ve uyuşmazlığı kesin olarak sona erdirmesi

Answer

Uluslararası tahkimi uzlaştırmadan ayıran temel hukuki fark, tahkim sonucunda verilen hakem kararının taraflar için bağlayıcı (binding) olmasıdır.

Uluslararası hukukta tahkim, uyuşmazlığın taraflarca seçilen hakemler tarafından hukuka (veya bazen hakkaniyete) dayalı ve bağlayıcı bir karar ile çözülmesidir. Uzlaştırmada ise üçüncü taraf uyuşmazlığı inceler ve bir çözüm önerisi içeren rapor sunar; ancak bu raporun kabul edilmesi tarafların takdirindedir.

Step-by-Step Solution

Uluslararası uyuşmazlık çözüm yollarını kategorize etme

Tahkim 'yargısal çözüm' (judicial settlement) kategorisindeyken, uzlaştırma 'diplomatik çözüm' kategorisindedir.

Bu temel ayrım, sonucun hukuki gücünü belirleyen temel unsurdur.

Sonuç belgelerinin hukuki niteliğini karşılaştırma

Tahkimde 'hakem kararı' (award) kesin hüküm teşkil eder; uzlaştırmada ise 'rapor' (report) tavsiye niteliğindedir.

Tahkimde taraflar sürece başlarken çıkacak karara uymayı önceden taahhüt ederler.

Key Concept

Tahkimin Yargısal Niteliği ve Bağlayıcılığı

Hints

Yargısal çözüm yolları ile diplomatik çözüm yolları arasındaki temel farka odaklanın.

Tahkim sonucunda verilen kararın 'hukuki gücü'nü, uzlaştırma sonucunda sunulan raporla kıyaslayın.

Practice More

Tahkim ile Uluslararası Adalet Divanı (UAD) arasındaki farkları, özellikle hakem/hakim seçimi açısından incelemek konuyu pekiştirecektir.

Estimated Time:1m 15s

Question 315Question →

Uluslararası Adalet Divanı ( $UAD$ ) önünde görülen bir davada, taraflardan birinin Divan'ın söz konusu uyuşmazlığı karara bağlamak için yargı yetkisine sahip olmadığı yönünde bir itirazda bulunması durumunda, bu yetki uyuşmazlığının çözümüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Divan'ın yargı yetkisiyle ilgili ortaya çıkan uyuşmazlık, Statü uyarınca bizzat Divan'ın vereceği kararla çözümlenir.

Yargı yetkisine ilişkin uyuşmazlıklar, hukuki nitelik taşıdığı için Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından seçilen bir hakem heyetine havale edilir.

Taraflardan biri yetki itirazında bulunursa, davanın devam edebilmesi için Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nden bağlayıcı bir yetki onayı alınması şarttır.

Divan'ın yetkisine yapılan her türlü itiraz, davanın otomatik olarak düşmesine ve tarafların uyuşmazlığı müzakere yoluyla çözmek zorunda kalmasına yol açar.

Yetki uyuşmazlıkları, tarafların önceden yapmış olduğu 'ihtiyari kayıt' (

optional

clause

) beyanlarını geri çekmiş sayılmalarıyla sonuçlanır.

Show answer & explanation

Answer: Divan'ın yargı yetkisiyle ilgili ortaya çıkan uyuşmazlık, Statü uyarınca bizzat Divan'ın vereceği kararla çözümlenir.

Answer

Divan'ın yargı yetkisiyle ilgili ortaya çıkan uyuşmazlık, Statü uyarınca bizzat Divan'ın vereceği kararla çözümlenir.

Statü'nün

36/6.

maddesi açıkça belirtmektedir ki; Divan'ın bir davada yargı yetkisine sahip olup olmadığına dair bir uyuşmazlık yaşanırsa, bu konuda nihai kararı verme yetkisi bizzat Divan'a aittir. Bu durum, uluslararası yargı organlarının bağımsızlığını koruyan temel bir kuraldır.

Step-by-Step Solution

UAD Statüsü'nün yargı yetkisini düzenleyen

36.

maddesi incelenir.

36/6.

fıkra tespit edilir.

Yargı yetkisi uyuşmazlıklarının çözüm merciini belirlemek.

Hükümdeki 'Divan'ın yargı yetkisine sahip olup olmadığı konusunda bir uyuşmazlık çıkarsa, bu uyuşmazlık Divan'ın kararıyla çözümlenir' ifadesi analiz edilir.

Hukukta 'yetki yetkisi' (competence-competence) ilkesine ulaşıılır.

Divan'ın kendi yetkisini belirleme konusundaki münhasır gücünü anlamak.

Key Concept

Yetki Yetkisi (Competence-Competence) İlkesi

Question 316Question →

Uluslararası Adalet Divanı ( $UAD$ ) Statüsü ve uluslararası hukuk ilkeleri çerçevesinde, Divan’ın çekişmeli bir uyuşmazlığı inceleyip karara bağlayabilmesi için uyuşmazlığın tarafları olan devletlerin rızasının bulunması zorunludur. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Divan’ın yargı yetkisinin tesis edilmesini sağlayan geçerli hukuki yöntemlerden biri değildir?

Uyuşmazlık tarafları arasında imzalanan özel bir tahkimname (

special

agreement

) ile konunun Divan'a sunulması

Yürürlükteki bir antlaşmada yer alan ve gelecekte doğabilecek uyuşmazlıklar için Divan'ı yetkili kılan yargı yetkisi kaydı (

compromissory

clause

)

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin, bir uyuşmazlığın çözümü için taraflara Divan’a başvurmalarını tavsiye eden

VI.

Bölüm kapsamındaki kararı

Devletlerin, Divan Statüsü’nün

36/2.

maddesi uyarınca önceden yaptıkları tek taraflı zorunlu yargı yetkisi beyanları (

optional

clause

)

Davalı devletin, aleyhine açılan bir davada yetki itirazında bulunmaksızın davanın esasına ilişkin savunma yapması (

forum

prorogatum

)

Show answer & explanation

Answer: Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin, bir uyuşmazlığın çözümü için taraflara Divan’a başvurmalarını tavsiye eden $VI.$ Bölüm kapsamındaki kararı

Answer

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin

VI.

Bölüm kapsamındaki tavsiye kararları, Divan'ın yargı yetkisini otomatik olarak tesis etmez.

Uluslararası Adalet Divanı'nın yargı yetkisi, devletlerin egemenlik hakları gereği rızaya dayanır. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin uyuşmazlıkların barışçıl çözümüyle ilgili olan

VI.

Bölüm altındaki kararları tavsiye mahiyetindedir. Bu tavsiyeler devletleri uyuşmazlığı Divan'a götürmeye teşvik edebilir ancak devletler tarafından Divan'ın yetkisi ayrı bir işlemle (rıza beyanıyla) kabul edilmedikçe Divan davaya bakamaz.

Step-by-Step Solution

UAD'ın yargı yetkisinin rızai niteliğini hatırla

Divan'ın bir davaya bakabilmesi için egemen devletlerin rızasının (açık, zımni, önceden veya uyuşmazlık sonrası) olması şarttır.

Uluslararası hukukta zorunlu bir üst yargı mercii yoktur; yargı yetkisi devletlerin iradesine dayanır.

Seçeneklerdeki rıza türlerini analiz et

Tahkimname (ad hoc rıza), Antlaşma kaydı (önceden rıza), İhtiyari Kayıt (tek taraflı genel rıza) ve Forum Prorogatum (zımni rıza) geçerli yöntemlerdir.

Bu yöntemlerin tamamı doğrudan veya dolaylı olarak devletin iradesini yansıtır.

BM Güvenlik Konseyi kararlarının hukuki etkisini değerlendir

Güvenlik Konseyi'nin

VI.

Bölüm kararları 'tavsiye' niteliğindedir. Bu tavsiyeler, devletlerin Divan'a gitme konusundaki iradesinin yerini tutmaz.

Korfu Kanalı davasında da teyit edildiği üzere, Konsey tavsiyesi tek başına yargı yetkisi doğurmak için yeterli değildir.

Key Concept

UAD Yargı Yetkisinin Rızai Niteliği

Question 317Question →

Birleşmiş Milletler ( $BM$ ) sistemi içerisinde uluslararası barış ve güvenliğin korunmasında "birincil sorumluluk" Güvenlik Konseyi'ne ( $BMGK$ ) verilmiştir. Ancak Konsey'in daimi üyeleri arasındaki görüş ayrılıkları ve veto yetkisinin kullanılması nedeniyle bu sorumluluğun yerine getirilemediği (Konsey'in kilitlendiği) durumlarda, uyuşmazlığın çözümü ve barışın tesisi için Genel Kurul'un tavsiye kararları alabilmesine olanak sağlayan mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Barış İçin Birleşme (

Uniting

for

Peace

) Kararı

BM

Antlaşması'nın

VII

. Bölümü uyarınca Güvenlik Konseyi'nin resen zorlayıcı tedbirler uygulaması

Uluslararası Adalet Divanı'nın (

UAD

) uyuşmazlığın çözümünde zorunlu yargı yetkisini kullanması

Genel Sekreter'in

99

. madde uyarınca uyuşmazlığı kesin ve bağlayıcı bir hükme bağlaması

Güvenlik Konseyi'nin

VI

. Bölüm kapsamındaki tavsiye kararlarının veto halinde kendiliğinden bağlayıcı hale gelmesi

Show answer & explanation

Answer: Barış İçin Birleşme ( $Uniting$ $for$ $Peace$ ) Kararı

Answer

Barış İçin Birleşme (

Uniting

for

Peace

) Kararı, Güvenlik Konseyi'nin daimi üyelerin vetosu nedeniyle uluslararası barışı koruma görevini yerine getiremediği hallerde Genel Kurul'un bu sorumluluğu üstlenmesine imkan tanıyan mekanizmadir.

Doğru cevap olan mekanizma,

1950

yılında Kore Savaşı sırasında

SSCB

'nin vetoları nedeniyle Konsey'in karar alamaması üzerine kabul edilen

377

A

sayılı Genel Kurul kararıdır. Bu usul sayesinde Genel Kurul, barışın tehdidi veya bozulması durumunda üye devletlere kolektif önlemler (gerektiğinde silahlı güç kullanımı dahil) almalarını tavsiye edebilir.

Step-by-Step Solution

BM

Antlaşması'ndaki sorumluluk paylaşımını analiz et.

BMGK

birincil sorumluluğa sahiptir (

24

. madde), ancak bu sorumluluk özel/münhasır değildir.

Konsey kilitlendiğinde yetkinin kime geçtiğini belirlemek için temel kuralın bilinmesi gerekir.

Konsey'in kilitlenmesi (veto) durumundaki istisnai usulü belirle.

1950

tarihli

377

A

sayılı "Barış İçin Birleşme" kararı ile Genel Kurul'un devreye girdiği tespit edilir.

Bu karar, Konsey'in barış ve güvenliği sağlama konusundaki acizliğini gidermek amacıyla geliştirilmiştir.

Key Concept

Güvenlik Konseyi'nin veto nedeniyle işlevsiz kalması durumunda Genel Kurul'un tavsiye niteliğinde kolektif önlemler önerebilmesi.

Estimated Time:1m 15s

Question 318Question →

Birleşmiş Milletler ( $BM$ ) üyesi iki devlet arasındaki sınır uyuşmazlığı Güvenlik Konseyi ( $BMGK$ ) tarafından $BM$ Şartı'nın $VI$ . Bölümü çerçevesinde incelenmeye başlanmıştır. Konsey uyuşmazlığı aktif olarak ele alırken Genel Kurul'un bu uyuşmazlık hakkında bir tavsiye kararı almak istemesi durumunda, Şart'ın $12$ . maddesi uyarınca aşağıdakilerden hangisi gerçekleşir?

Güvenlik Konseyi kendisinden istemedikçe, Genel Kurul bu uyuşmazlık veya duruma ilişkin hiçbir tavsiyede bulunamaz.

Genel Kurul, uyuşmazlık "uluslararası barış ve güvenliği tehdit eder" nitelikteyse Güvenlik Konseyi'nin onayını aramaksızın bağlayıcı kararlar alabilir.

Güvenlik Konseyi'nin uyuşmazlığı incelemeye başlamasıyla birlikte, Genel Kurul'un bu konuyu kendi gündemine alıp tartışma yetkisi hukuken sona erer.

Genel Kurul, uyuşmazlığın tarafları arasında uzlaşı sağlanamazsa konuyu doğrudan Uluslararası Adalet Divanı'na (

UAD

) taşımakla yükümlüdür.

Genel Kurul, Güvenlik Konseyi'nin çözüm önerilerini her zaman veto etme ve kendi alternatif çözüm planını yürürlüğe koyma yetkisine sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: Güvenlik Konseyi kendisinden istemedikçe, Genel Kurul bu uyuşmazlık veya duruma ilişkin hiçbir tavsiyede bulunamaz.

Answer

Güvenlik Konseyi'nin bir uyuşmazlığı incelediği süre boyunca, Genel Kurul'un o konu hakkında tavsiyede bulunabilmesi için Konsey'in açık talebi gerekmektedir.

Birleşmiş Milletler Şartı'nın

12(1)

. maddesi uyarınca; Güvenlik Konseyi, bir uyuşmazlık veya durumla ilgili olarak kendisine verilen görevleri yerine getirmekteyken, Konsey kendisinden istemedikçe Genel Kurul bu uyuşmazlık veya duruma ilişkin hiçbir tavsiyede bulunamaz. Bu kural, uyuşmazlıkların çözümünde Konsey'in 'birincil sorumluluğunu' ve yetki üstünlüğünü korumayı amaçlar.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlığın BM'nin hangi organı tarafından incelendiğini saptayın.

Uyuşmazlık Güvenlik Konseyi (

BMGK

) gündemindedir.

BM Şartı'nın 12. maddesi, organlar arasındaki yetki paylaşımını bu duruma göre düzenler.

Genel Kurul'un (

GK

) bu durumdaki kısıtlamasını belirleyin.

GK, Konsey'in incelemesi sürerken 'tavsiye' (recommendation) veremez.

Aynı uyuşmazlık üzerinde iki ana organın birbiriyle çelişebilecek tavsiyeler vermesini önlemek amaçlanır.

İstisnai durumu kontrol edin.

Sadece Güvenlik Konseyi talep ederse Genel Kurul tavsiyede bulunabilir.

Şart'ın 12. maddesindeki 'Güvenlik Konseyi kendisinden istemedikçe' ibaresi bu istisnayı tanımlar.

Key Concept

BM Organları Arasında Yetki Paylaşımı (Madde 12)

Practice More

Güvenlik Konseyi'ndeki tıkanıklık (deadlock) durumunda Genel Kurul'un bu kısıtlamayı aşmasını sağlayan 'Barış İçin Birleşme' (Uniting for Peace) kararını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 319Question →

Birleşmiş Milletler ( $BM$ ) Şartı’nın $94$ . maddesi uyarınca, Uluslararası Adalet Divanı ( $UAD$ ) tarafından verilen bir kararın taraflardan biri tarafından yerine getirilmemesi durumunda, uyuşmazlığın diğer tarafı aşağıdakilerden hangisine başvurma hakkına sahiptir?

Güvenlik Konseyi’ne başvurarak hükmün yerine getirilmesi amacıyla tavsiyelerde bulunulmasını veya önlemler alınmasını isteyebilir.

Divan Başkanlığı’na başvurarak kararın icrası için bir icra dairesi kurulmasını talep edebilir.

Genel Kurul’a başvurarak karara uymayan devletin

BM

üyeliğinden çıkarılmasını isteyebilir.

Genel Sekreter’e başvurarak ilgili devletin

BM

bütçesine yaptığı katkıların dondurulmasını isteyebilir.

Güvenlik Konseyi’ne başvurarak kararın Divan tarafından re'sen icra edilmesini sağlayabilir.

Show answer & explanation

Answer: Güvenlik Konseyi’ne başvurarak hükmün yerine getirilmesi amacıyla tavsiyelerde bulunulmasını veya önlemler alınmasını isteyebilir.

Answer

Güvenlik Konseyi’ne başvurarak hükmün yerine getirilmesi amacıyla tavsiyelerde bulunulmasını veya önlemler alınmasını isteme hakkı.

Doğru seçenek, Birleşmiş Milletler Şartı'nın

94/2

. maddesinde düzenlenen mekanizmayı tam olarak yansıtmaktadır. Bir devlet Divan kararına uymazsa, karşı taraf Güvenlik Konseyi'ne başvurabilir ve Konsey bu konuda tavsiyeler veya bağlayıcı önlemler alma yetkisine sahiptir.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlık türünün ve tarafların yükümlülüğünün belirlenmesi

UAD kararları taraflar için bağlayıcıdır (

BM

Şartı Md.

94/1

)

İcra sürecinin başlayabilmesi için önce hukuki bir yükümlülüğün yerine getirilmediğinin tespiti gerekir.

Yetkili organın ve başvuru merciinin belirlenmesi

Yetkili organ BM Güvenlik Konseyi'dir.

Uluslararası hukukta merkezi bir icra organı yoktur; ancak BM sistemi içinde bu görev siyasi nitelikli Güvenlik Konseyi'ne verilmiştir.

Organın yetki niteliğinin analizi

Konsey, gerekli görürse (

if

it

deems

necessary

) tavsiye verebilir veya önlem alabilir.

Güvenlik Konseyi'nin kararı icra etme zorunluluğu yoktur, bu konuda siyasi bir takdir yetkisine sahiptir.

Key Concept

BM Şartı Madde 94 (Kararların İcrası)

Hints

Divan kararlarının icrası için BM'nin hangi siyasi organı yetkilidir?

BM Şartı'nın

94

. maddesinde, bir tarafın karara uymaması halinde 'Güvenlik Konseyi'ne başvurulabileceği' açıkça belirtilmiştir.

Practice More

UAD kararlarının sadece taraflar için bağlayıcı olduğunu belirten

59

. maddeyi tekrar gözden geçirin.

Estimated Time:50s

Question 320Question →

Uluslararası uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan ve $1907$ tarihli Lahey Sözleşmesi'nde ayrıntılı olarak düzenlenen 'soruşturma' (tahkik) usulüyle ilgili olarak; taraflar başlangıçta aksini kararlaştırmadıkça, kurulan komisyon tarafından hazırlanan raporun hukuki niteliği ve taraflar üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Sadece maddi vakıaların saptanmasıyla sınırlıdır ve bir hakem kararı niteliği taşımadığından tarafların bu raporun sonuçlarına uyma zorunluluğu yoktur.

Uyuşmazlığın esasına yönelik tarafsız bir çözüm planı önerir ve tarafların bu öneriyi kabul etmesi durumunda hukuken bağlayıcı hale gelir.

Uluslararası bir yargı kararı hükmündedir ve tarafların uyuşmazlığı başka bir barışçıl yolla çözme hakkını sona erdirir.

Komisyon, uyuşmazlığın hukuki boyutlarını inceleyerek tarafların sorumluluklarını ve ödeyecekleri tazminat miktarını kesin olarak belirler.

Üçüncü bir tarafın uyuşmazlık taraflarını doğrudan masaya oturtarak siyasi bir uzlaşı zemini aradığı diplomatik bir süreçtir.

Show answer & explanation

Answer: Sadece maddi vakıaların saptanmasıyla sınırlıdır ve bir hakem kararı niteliği taşımadığından tarafların bu raporun sonuçlarına uyma zorunluluğu yoktur.

Answer

Soruşturma raporu sadece maddi vakıaların saptanmasıyla sınırlıdır, bir hakem kararı niteliği taşımaz ve tarafların rapora uyma zorunluluğu yoktur.

Soruşturma (tahkik) yönteminin asli fonksiyonu, uyuşmazlık tarafları arasındaki çelişkili beyanları gidermek ve olayların nasıl gerçekleştiğini (maddi vakıaları) tarafsız bir komisyon aracılığıyla ortaya koymaktır.

1907

tarihli Lahey Sözleşmesi'nin

35

. maddesi açıkça bu raporun bir 'hakem kararı' (arbitral award) niteliğinde olmadığını ve tarafların bu rapora uymak zorunda olmayıp tam bir serbesti içinde olduklarını düzenlemiştir. Bu durum, yöntemin teknik ve olay odaklı karakterini yansıtır.

Step-by-Step Solution

Soruşturma (tahkik) yönteminin temel amacını belirle.

Temel amaç, uyuşmazlığın temelindeki maddi vakıaların (olayların) tarafsız bir komisyonca saptanmasıdır.

Soruşturma, hukuki değerlendirmeden ziyade 'ne olduğu' sorusuna yanıt arar.

1907

tarihli Lahey Sözleşmesi'nin ilgili hükümlerini hatırla.

Sözleşmenin

35

. maddesi, raporun bir 'hakem kararı' olmadığını ve taraflara tam hareket serbestisi bıraktığını belirtir.

Bu özellik, soruşturmayı bağlayıcı olan tahkimden ayırır.

Seçenekler arasında 'maddi vakıa' ve 'bağlayıcı olmama' vurgusunu ara.

Doğru yanıtın, raporun saptama niteliğinde olduğunu ve zorunluluk yüklemediğini belirten ifade olduğu görülür.

Uluslararası hukukta rıza ilkesi gereği, aksine anlaşma yoksa bu raporlar tavsiye niteliğindedir.

Key Concept

Soruşturma (Tahkik) ve Maddi Vakıaların Saptanması

Practice More

Soruşturma yönteminin başarılı bir uygulaması olan

1904

Dogger Bank (Hull) Olayı'nı inceleyerek, maddi vakıaların saptanmasının uyuşmazlığın çözümüne nasıl katkı sağladığını araştırabilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

PreviousPage 16 / 19Next

Uluslararası Uyuşmazlıkların Barışçıl Çözümü

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept