Examkin

Uluslararası Uyuşmazlıkların Barışçıl Çözümü

365 questions

Question 261Question →

Uluslararası hukukta devletler arasındaki uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan tahkim (hakemlik), uyuşmazlığın taraflarca seçilen hakemler tarafından hukuki bir kararla çözüme kavuşturulmasını ifade eder. Bu süreçte tarafların uyuşmazlık konusunu, uygulanacak hukuku ve hakemlerin yetkilerini belirlediği temel belge 'tahkim sözleşmesi' (compromis) olarak adlandırılır.

Buna göre, uluslararası tahkim usulü ve 'tahkim sözleşmesi' (compromis) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Hakem heyeti tarafından uyuşmazlığın esasına ilişkin verilen karar taraflar için hukuken bağlayıcıdır ve uyuşmazlığı kesin olarak sona erdirir.

Answer

Hakem heyeti tarafından verilen kararın uyuşmazlığın tarafları için hukuken bağlayıcı olduğu ve uyuşmazlığı kesin olarak sona erdirdiği ifadesi doğrudur.
Tahkim, yargısal bir çözüm yoludur. Bu nedenle, tahkim süreci sonucunda ortaya çıkan hakem kararı (award), uyuşmazlığın tarafları için hukuken bağlayıcıdır ve taraflar bu karara uymakla yükümlüdür. Ayrıca tahkim kararları kural olarak nihaidir; yani karara karşı temyiz yolu (taraflar aksini kararlaştırmadıkça) kapalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Tahkimin hukuki niteliğini ve diğer barışçıl çözüm yollarından farkını analiz edin.
Tahkimin yargısal bir yol olduğu, yani sonucunda verilen kararın tarafları hukuken bağladığı tespit edilir.
Tahkimi, siyasi/diplomatik çözüm yolları olan arabuluculuk ve uzlaştırmadan ayıran en temel fark kararın bağlayıcılığıdır.
2
Tahkim sözleşmesinin (compromis) işlevini ve 'ex aequo et bono' kuralının uygulama şartlarını değerlendirin.
Tahkimin tarafların rızasına dayandığı, hakemlerin ve kuralların taraflarca seçildiği, hakkaniyetle karar verme yetkisinin ise ancak açık bir yetkiyle mümkün olduğu anlaşılır.
Uluslararası hukukta yargısal organların (tahkim veya UAD) hakkaniyet ve nisfete göre karar verebilmesi için tarafların özel rızası zorunludur.

Key Concept

Tahkimin bağlayıcı niteliği ve tahkim sözleşmesinin (compromis) kurucu rolü.

Practice More

Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) yargı yetkisi ile tahkim arasındaki temel farkları (hakem seçimi, süreklilik, usul serbestisi) incelemek konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:1m 30s
Question 262Question →

Uluslararası Adalet Divanı’nın (UAD) danışma görüşü (advisory opinion) verme yetkisi ve bu görüşlerin hukuki niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Devletler, aralarındaki bir uyuşmazlığın çözümü amacıyla doğrudan Divan’dan danışma görüşü talebinde bulunma hakkına sahiptir.

Answer

Devletlerin uyuşmazlıkların çözümü için doğrudan danışma görüşü talep etme yetkisine sahip olduğu ifadesi yanlıştır; bu yetki sadece Birleşmiş Milletler organlarına ve yetkilendirilmiş kuruluşlara aittir.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü ve Birleşmiş Milletler Şartı uyarınca, danışma görüşü talep etme yetkisi yalnızca Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, Güvenlik Konseyi ve Genel Kurul tarafından yetkilendirilmiş diğer BM organları ile uzmanlık kuruluşlarına tanınmıştır. Devletler, aralarındaki uyuşmazlıkları ancak 'çekişmeli yargı' (contentious jurisdiction) yoluyla Divan önüne getirebilirler ve bu durumda Divan 'karar' (judgment) verir, 'görüş' değil.

Step-by-Step Solution

1
UAD'nin danışma yetkisinin kapsamını belirlemek
BM Şartı 96. madde ve UAD Statüsü 65. maddeye göre sadece yetkili organların bu süreci işletebileceği görülür.
UAD'nin iki temel yetki alanı (çekişmeli yargı ve danışma yetkisi) arasındaki farkı anlamak gerekir.
2
Danışma görüşü talep edebilecek aktörleri kontrol etmek
Devletlerin çekişmeli davalarda (contentious cases) taraf olabildiği, ancak danışma görüşü (advisory opinion) isteyemediği tespit edilir.
Danışma görüşü mekanizması, uluslararası örgütlerin ve organların hukuki rehberlik alması için tasarlanmıştır.
3
Görüşlerin bağlayıcılık ve hukuki otorite durumunu analiz etmek
Bu görüşlerin bağlayıcı olmadığı ancak yüksek hukuki değer taşıdığı sonucuna varılır.
Yargısal bir organın görüşü olması hasebiyle uluslararası hukukta 'ikincil kaynak' (yargı kararı) olarak doktriner önemi vardır.

Key Concept

Uluslararası Adalet Divanı'nın Danışma Yetkisi
Estimated Time:1m 30s
Question 263Question →

Uluslararası hukukta devletler arasındaki uyuşmazlıkların çözümünde tarafların dürüstlük (iyiniyet) kuralına uygun olarak uyuşmazlığı sona erdirme amacıyla yürüttükleri süreçte, sadece bir araya gelip görüş beyan etmelerinin ötesinde, karşı tarafın makul taleplerini de dikkate alan bir uzlaşı zemini aramaları 'anlamlı müzakere' (meaningful negotiation) ilkesi olarak tanımlanmaktadır. Bu ilke ve Birleşmiş Milletler Şartı’nın 33. maddesinde öngörülen sistem bütünlüğü içerisinde düşünüldüğünde, müzakere (görüşme) usulünü diğer barışçıl çözüm yollarından ayıran ve 'tarafların özerkliğini' en üst düzeyde tutan temel ayırt edici nitelik aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlığın esasına yönelik çözüm önerilerinin sadece taraflarca geliştirilmesi ve sürece tarafsız bir üçüncü kişinin hiçbir aşamada dahil olmaması

Answer

Müzakereyi diğer yöntemlerden ayıran temel özellik, uyuşmazlığın esasına yönelik çözüm önerilerinin bizzat taraflarca geliştirilmesi ve sürece üçüncü bir tarafın dahil edilmemesidir.
Müzakere (görüşme) yöntemini diğer tüm barışçıl çözüm yollarından ayıran en temel ve karakteristik özellik, uyuşmazlık sürecinde herhangi bir üçüncü tarafın (devlet, örgüt veya birey) yer almamasıdır. Uyuşmazlık tarafları diplomatik kanallar vasıtasıyla uyuşmazlığın esasına yönelik çözümleri doğrudan kendileri geliştirirler. Bu durum devletlerin egemen eşitliği ve irade özerkliği ilkeleriyle de doğrudan bağlantılıdır.

Step-by-Step Solution

1
Uyuşmazlık çözüm yöntemlerini yapısal olarak analiz et.
Müzakere, arabuluculuk, uzlaştırma gibi yöntemlerin tamamı BM Şartı 33. maddede sayılan barışçıl yollardır.
Müzakerenin ayırt edici özelliğini bulmak için diğer yöntemlerle karşılaştırma yapılmalıdır.
2
Üçüncü tarafın (third party) varlığını sorgula.
İyiniyet hizmeti, arabuluculuk ve uzlaştırma yöntemlerinde mutlaka uyuşmazlık dışı bir üçüncü kişi veya kurul bulunur; müzakerede ise bulunmaz.
Müzakere tarafların doğrudan temasına dayalı, en az formalite içeren yöntemdir.
3
'Anlamlı müzakere' kavramını sürece dahil et.
Bu kavram, uyuşmazlığın taraflarca samimiyetle ve dış etki olmadan çözülme çabasını vurgular.
Uluslararası Adalet Divanı içtihatlarına göre müzakere, uyuşmazlığın esasına dair tarafların karşılıklı irade beyanıdır.

Key Concept

Müzakerenin (Görüşme) Üçüncü Taraf Yokluğu İlkesi
Estimated Time:2m 0s
Question 264Question →

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan tahkim (hakemlik) usulünü, uzlaştırma (conciliation) yönteminden ayıran en temel hukuki fark aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Hakem heyeti tarafından uyuşmazlık hakkında verilen kararın taraflar için hukuken bağlayıcı ve nihai olması

Answer

Tahkim kararlarının taraflar için hukuken bağlayıcı ve nihai olması, onu uzlaştırmadan ayıran en temel farktır.
Tahkim (hakemlik), uluslararası uyuşmazlıkların yargısal yolla çözümü kategorisinde yer alır. Bu yöntemi siyasi çözüm yollarından (müzakere, arabuluculuk, uzlaştırma vb.) ayıran en temel fark, hakem heyetinin uyuşmazlık hakkında verdiği kararın taraflar üzerinde hukuken bağlayıcı olması ve uyuşmazlığı nihai olarak sona erdirmesidir.

Step-by-Step Solution

1
Tahkim ve uzlaştırma yöntemlerinin ortak özelliklerini belirle.
Her iki yöntemde de taraflar heyet üyelerini seçebilir ve üçüncü bir taraf uyuşmazlığın esasına yönelik çalışma yapar.
Yöntemler arasındaki benzerlikleri eleyerek farkı bulmak için gereklidir.
2
Süreç sonunda ortaya çıkan belgenin hukuki niteliğini karşılaştır.
Tahkim sonucunda 'karar' (award) çıkar ve bağlayıcıdır; uzlaştırma sonucunda 'rapor' (report) çıkar ve tavsiye niteliğindedir.
Bu ayrım, tahkimin yargısal, uzlaştırmanın ise siyasi nitelikli bir yöntem olduğunu gösterir.

Key Concept

Tahkimin Yargısal ve Bağlayıcı Niteliği
Question 265Question →

Uluslararası Adalet Divanı (UAD), önüne gelen bir uyuşmazlıkta yargılama süreci devam ederken taraflardan birinin telafisi imkansız bir zarara uğramasını engellemek amacıyla Statü'nün 41. maddesi uyarınca "geçici önlemler" (provisional measures) kararı verebilir. Bu kararların hukuki niteliği ve uygulanması ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Bu kararlar, Divan'ın yerleşik içtihatları uyarınca uyuşmazlığın tarafları için hukuken bağlayıcı nitelik taşımaktadır.

Answer

Uluslararası Adalet Divanı'nın geçici önlem kararları, uyuşmazlığın tarafları için hukuken bağlayıcıdır.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 41. maddesinde geçen 'belirtmek' (indicate) ifadesi geçmişte tartışmalara yol açmış olsa da, Divan 2001 tarihli LaGrand davası kararıyla bu önlemlerin taraflar üzerinde hukuki bir yükümlülük yarattığını ve bağlayıcı olduğunu açıkça ilan etmiştir.

Step-by-Step Solution

1
UAD Statüsü'nün 41. maddesinin incelenmesi.
Divan'ın, tarafların haklarını korumak için gerekli gördüğü geçici önlemleri belirtme yetkisi olduğu saptanır.
Yargısal sürecin etkinliğini ve tarafların haklarının korunmasını sağlamak.
2
LaGrand Davası (Almanya v. ABD, 2001) içtihadının değerlendirilmesi.
Divan, bu davanın sonucunda 41. madde kapsamındaki önlemlerin hukuken bağlayıcı olduğuna hükmetmiştir.
Statü'nün Fransızca ve İngilizce metinleri arasındaki anlam farklılığının Divan'ın işlevselliği lehine yorumlanması.
3
Yargı yetkisi (jurisdiction) şartının kontrol edilmesi.
Geçici önlem için "prima facie" (ilk bakışta) yargı yetkisinin yeterli olduğu teyit edilir.
Acil durumlarda yargılama sürecinin başında hak kaybını önlemek.

Key Concept

UAD Geçici Önlemlerinin Bağlayıcılığı

Hints

1
UAD Statüsü'nün 41. maddesini ve bu maddede geçen yetkinin niteliğini düşünün.
2
Uluslararası hukukta 2001 tarihli LaGrand davasının, Divan kararlarının etkisi üzerindeki önemini hatırlayın.

Practice More

UAD kararlarının yerine getirilmemesi durumunda BM Güvenlik Konseyi'ne başvurma usulünü (BM Şartı m. 94) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 266Question →

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü’nün 36/2. maddesinde düzenlenen "Seçimlik Kural" (Optional Clause) çerçevesinde Divan'ın zorunlu yargı yetkisini kabul eden Devlet A, yaptığı beyanda "deniz alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin uyuşmazlıkları" yargı yetkisi dışında bıraktığını (çekince) belirtmiştir. Divan'ın zorunlu yargı yetkisini herhangi bir çekince koymadan kabul etmiş olan Devlet B, aralarındaki bir kıta sahanlığı sınırlandırması uyuşmazlığı nedeniyle Devlet A aleyhine Divan önünde tek taraflı olarak dava açmıştır.

Uluslararası hukuk ve UAD Statüsü hükümleri uyarınca, Divan'ın söz konusu davadaki yargı yetkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Karşılıklılık (reciprocity) ilkesi gereği, uyuşmazlığın her iki tarafının beyanlarının örtüştüğü alanlarda yargı yetkisi doğacağından; Devlet A'nın çekincesi uyarınca Divan bu uyuşmazlıkta yetkisizdir.

Answer

Karşılıklılık ilkesi uyarınca, uyuşmazlığın her iki tarafının beyanlarının örtüştüğü alanlarda yargı yetkisi doğacağından; uyuşmazlık konusu Devlet A'nın çekincesi kapsamında kaldığı için Divan bu davada yetkisizdir.
Seçimlik Kural (Madde 36/2) çerçevesinde Divan'ın zorunlu yargı yetkisi, devletlerin tek taraflı irade beyanlarının çakıştığı ölçüde mevcuttur. Eğer bir devlet belirli uyuşmazlık türlerini bir çekince ile yargı yetkisi dışında bırakmışsa, karşılıklılık ilkesi gereği Divan bu konudaki bir uyuşmazlığı ne o devlete karşı ne de o devlet davacı olsa bile karşı tarafa karşı görebilir. Bu durumda davanın konusu deniz alanlarının sınırlandırılması olduğu ve davalı devlet bu alanı istisna tuttuğu için Divan yetkisiz kalacaktır.

Step-by-Step Solution

1
Yargı yetkisinin dayanağını tespit etme.
Uyuşmazlıkta yargı yetkisinin temeli UAD Statüsü Madde 36/2'deki 'Seçimlik Kural' beyanlarıdır.
Taraflar arasında özel bir tahkimname (compromis) veya antlaşma hükmü bulunmadığı durumlarda yargı yetkisi seçimlik kural beyanlarına dayanır.
2
Karşılıklılık (Reciprocity) ilkesini uygulama.
Devlet A'nın beyanı ile Devlet B'nin beyanının çakıştığı (overlapping) alan belirlenir.
Divan'ın yargı yetkisi, her iki devletin de Divan'a yetki verdiği ortak alanla (asgari müşterek rıza) sınırlıdır.
3
Çekincenin etkisini analiz etme.
Devlet A deniz sınırı uyuşmazlıklarını kapsam dışı bıraktığı için, Devlet B kısıtlamasız kabul etmiş olsa bile Divan bu konuya bakamaz.
UAD yargı yetkisi 'rıza' prensibine dayanır; rızanın verilmediği veya çekinceyle geri alındığı konularda yargılama yapılamaz.

Key Concept

Karşılıklılık İlkesi (Principle of Reciprocity)

Hints

1
UAD'ın yargı yetkisinin "isteğe bağlı" (ihtiyari) ve "rıza" temelli olduğunu hatırlayın.
2
Madde 36/2 (Seçimlik Kural) kapsamında "karşılıklılık" (reciprocity) ilkesinin ne anlama geldiğini düşünün.
3
Eğer iki devletin yargı yetkisi beyanları birbirinden farklıysa, Divan sadece her ikisinin de rızasının örtüştüğü alanlarda yetkili olabilir.
Estimated Time:1m 30s
Question 267Question →

AA devleti ile BB devleti arasında, bir sınır nehrinin sularının kullanımı konusunda ciddi bir uyuşmazlık çıkmış ve taraflar arasındaki doğrudan görüşmeler kesilmiştir. Bunun üzerine CC devleti, taraflara uyuşmazlığı barışçıl yollarla çözmeleri için birer nota göndererek onları kendi ülkesindeki bir konferansta bir araya gelmeye davet etmiş ve tarafların teknik ekiplerine lojistik destek sağlamıştır. Ancak CC devleti, görüşmeler sırasında uyuşmazlığın esasına (suyun paylaşım oranlarına) dair herhangi bir çözüm önerisi getirmemiş ve sadece tarafların uyuşmazlık masasına oturmalarını kolaylaştırmakla yetinmiştir.

Buna göre CC devletinin yürüttüğü bu faaliyet uluslararası hukukta aşağıdaki barışçıl çözüm yollarından hangisinin kapsamına girer?

Show answer & explanation

Answer: Dostça Girişim (İyiniyet Hizmeti)

Answer

Dostça Girişim (İyiniyet Hizmeti)
Dostça girişim (iyiniyet hizmeti) yönteminde, uyuşmazlıkta yer almayan üçüncü bir aktörün temel görevi, diplomatik ilişkileri kopmuş taraflar arasında köprü kurmak ve onları müzakereye ikna etmektir. Senaryoda belirtildiği gibi, üçüncü tarafın (C devleti) uyuşmazlığın esasına dair hiçbir somut çözüm önerisi veya planı sunmaması, bu faaliyetin pasif karakterli olduğunu ve dolayısıyla dostça girişim kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini gösterir.

Step-by-Step Solution

1
Üçüncü tarafın (C devleti) uyuşmazlıktaki rolünü belirle.
C devleti tarafları sadece bir araya getirmiş ve müzakere zemini sağlamıştır.
Uyuşmazlık çözüm yollarının tasnifi, üçüncü tarafın sürece katılım derecesine göre yapılır.
2
Üçüncü tarafın uyuşmazlığın 'esasına' müdahale edip etmediğini kontrol et.
C devleti uyuşmazlığın esasına (suyun paylaşımına) dair bir çözüm önerisi sunmamıştır.
Dostça girişimi arabuluculuktan ayıran temel fark, üçüncü tarafın çözüm planı sunmamasıdır.
3
Belirlenen özellikleri barışçıl çözüm yolları ile eşleştir.
Pasif rol ve çözüm önerisi sunmama durumu 'Dostça Girişim' (İyiniyet Hizmeti) kavramını tanımlar.
Uluslararası hukuk literatüründe bu sınırlı rol iyiniyet hizmeti olarak adlandırılır.

Key Concept

Dostça girişimde (iyiniyet hizmeti) üçüncü tarafın rolü, uyuşmazlık taraflarını müzakere masasına oturtmakla sınırlı olup pasif niteliktedir.

Practice More

Arabuluculuk ve dostça girişim ayrımını pekiştirmek için her iki yöntemin tarihsel örneklerini (örneğin 1978 Camp David Süreci) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 268Question →

Birleşmiş Milletler'in temel yargı organı olan Uluslararası Adalet Divanı (UAD), hem devletler arasındaki uyuşmazlıklarda yargılama yapma hem de belirli konularda danışma görüşü (advisory opinion) sunma yetkisine sahiptir. Divan'ın danışma görüşü verme yetkisi ve bu usulün işleyişi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Devletler, aralarındaki bir uyuşmazlığın hukuki mahiyetini netleştirmek amacıyla doğrudan Divan'dan danışma görüşü talebinde bulunabilirler.

Answer

Devletlerin Uluslararası Adalet Divanı'ndan doğrudan danışma görüşü talep etme yetkisi bulunmamaktadır.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 65. maddesi ve Birleşmiş Milletler Şartı'nın 96. maddesi uyarınca, danışma görüşü isteme yetkisi münhasıran Birleşmiş Milletler organlarına ve uzmanlık kuruluşlarına tanınmıştır. Devletlerin uyuşmazlık yaşadıkları bir konuda Divan'dan doğrudan danışma görüşü isteme hakları yoktur; bu gibi durumlarda devletler ancak çekişmeli yargı (contentious cases) yoluna başvurarak Divan'ın bağlayıcı bir karar vermesini isteyebilirler.

Step-by-Step Solution

1
UAD'nin yargı yetkisi türlerini ayrıştır.
UAD, 'Çekişmeli Yargı' (Contentious) ve 'Danışma Görüşü' (Advisory) olmak üzere iki ana yetkiye sahiptir.
Yargılama usulü ve taraf ehliyeti bu iki türde farklılık gösterir.
2
Danışma görüşü talep edebilecek süjeleri belirle.
BM Şartı 96. maddeye göre; Genel Kurul, Güvenlik Konseyi ve Genel Kurul'un izin verdiği diğer BM organları ile uzmanlık kuruluşları danışma görüşü isteyebilir.
Uluslararası hukukta danışma yetkisi sadece belirli uluslararası örgütlere/organlara tanınmıştır.
3
Devletlerin danışma görüşü usulündeki konumunu değerlendir.
Devletler danışma görüşü talep edemezler; ancak Divan'ın davetiyle yazılı veya sözlü beyanda bulunarak sürece dahil olabilirler.
Devletlerin Divan önündeki aktif dava ehliyeti sadece çekişmeli davalarla (devlet-devlet uyuşmazlıkları) sınırlıdır.

Key Concept

UAD Danışma Görüşü Yetkisi ve Taraf Ehliyeti
Question 269Question →

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'ne göre, Divan'ın çekişmeli bir davada (contentious case) yargılama yetkisini kullanabilmesi için uyuşmazlığın tarafları bakımından aranan temel hukuki şart aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Tarafların uyuşmazlığın çözümü için Divan'ın yargı yetkisini açık veya zımni şekilde kabul etmiş olmaları

Answer

Uluslararası Adalet Divanı'nın bir uyuşmazlığa bakabilmesi için tarafların bu yetkiyi kabul etmiş (rıza göstermiş) olmaları şarttır.
Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) yargı yetkisi 'ihtiyari' bir karaktere sahiptir. Devletlerin egemen eşitliği ilkesinin bir sonucu olarak, bir devletin rızası bulunmadığı sürece Divan önünde yargılanması mümkün değildir. Bu rıza, bir uyuşmazlık sonrası yapılan özel bir anlaşma (tahkimname), bir antlaşmadaki yargı yetkisi maddesi veya Statü'nün 36/2 maddesi uyarınca yapılan tek taraflı beyanlar (seçimlik şart) yoluyla verilebilir.

Step-by-Step Solution

1
Uluslararası yargının temel niteliğini belirle.
Uluslararası hukukta devletler egemen eşitliğe sahiptir ve rızaları olmadan yargılanamazlar.
Uluslararası yargı, iç hukuktaki gibi zorunlu değil, ihtiyari (isteğe bağlı) niteliktedir.
2
UAD Statüsü Madde 36'yı analiz et.
Divan'ın yetkisinin tarafların kendisine sundukları davaları ve antlaşmalarda öngörülen durumları kapsadığı görülür.
Yargı yetkisinin kaynağı tarafların iradesidir.

Key Concept

İhtiyari Yargı Yetkisi (Jurisdiction by Consent)

Hints

1
Uluslararası hukukta devletlerin üstünde zorlayıcı bir dünya hükümeti olmadığını ve egemenlik ilkesini hatırla.

Practice More

Divan'ın yargı yetkisini önceden kabul etmeyi sağlayan 'Seçimlik Şart' (Optional Clause) mekanizmasını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 270Question →

Birleşmiş Milletler (BM) sistemi içerisinde, bir uyuşmazlığın eş zamanlı olarak hem Güvenlik Konseyi’nin gündeminde bulunması (BM Şartı 6. veya 7. Bölüm kapsamında) hem de Uluslararası Adalet Divanı (UAD) önüne bir dava olarak getirilmesi durumunda, Divan’ın yargı yetkisini kullanmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Güvenlik Konseyi ve Divan’ın işlevleri birbirini tamamlayıcı nitelikte olduğundan, uyuşmazlığın Konsey gündeminde olması Divan’ın yargı yetkisini kullanmasına veya ihtiyati tedbir kararı vermesine engel teşkil etmez.

Answer

Güvenlik Konseyi ve Divan’ın işlevlerinin birbirini tamamlayıcı olması nedeniyle, bir uyuşmazlığın eş zamanlı olarak her iki organın gündeminde bulunması Divan'ın yargı yetkisini kullanmasına engel değildir.
Doğru cevap, Güvenlik Konseyi ve Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) işlevlerinin birbirini tamamlayıcı nitelikte olduğunu ve bir uyuşmazlığın Konsey gündeminde olmasının Divan’ın yargı yetkisini kullanmasına engel olmadığını belirten seçenektir. Divan, Nicaragua (1984) ve Amerika Birleşik Devletleri Diplomatik ve Konsolosluk Personeli (Tahran Rehineleri) davalarında, Konsey'in siyasi nitelikteki görevleri ile kendi hukuki nitelikteki görevlerinin 'eş zamanlı' olarak yürütülebileceğine karar vermiştir. BM Şartı'nın 12. maddesi sadece Genel Kurul'u kısıtlar; Divan için böyle bir kısıtlama söz konusu değildir.

Step-by-Step Solution

1
BM Şartı'ndaki organlar arası kısıtlamaları kontrol et.
BM Şartı Madde 12, sadece Genel Kurul'un (General Assembly) Güvenlik Konseyi'nin gündemindeki bir konuda tavsiyede bulunmasını yasaklar; Divan (ICJ) bu yasak kapsamında değildir.
Divan'ın bağımsız yargı organı olma niteliğini ve kısıtlamaların sınırını belirlemek.
2
UAD'nin 'işlevsel paralellik' (functional parallelism) içtihadını analiz et.
Nicaragua ve Tahran Rehineleri davalarında Divan, Konsey'in siyasi, kendisinin ise hukuki görevleri olduğunu ve bu görevlerin birbirini dışlamadığını, aksine tamamladığını belirtmiştir.
Eş zamanlı (concurrent) gündemin hukuki geçerliliğini doğrulamak.

Key Concept

İşlevsel Paralellik ve Organların Bağımsızlığı

Practice More

UAD'nin yetkisini kabul yöntemlerinden biri olan 'Forum Prorogatum' (uzatılmış yetki) kavramına ve tarafların Divan önündeki davranışlarıyla yetkiyi nasıl zımnen kabul edebileceklerine göz atabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 271Question →

Birleşmiş Milletler (BMBM) Antlaşması'nın "Uyuşmazlıkların Barışçı Yollarla Çözümü" başlıklı VIVI. Bölümü'nde yer alan 3434. madde uyarınca, Güvenlik Konseyi'nin sahip olduğu "inceleme" (soruşturma) yetkisinin kapsamı ve uygulanmasına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Güvenlik Konseyi, herhangi bir uyuşmazlığı veya sürtüşmeye yol açabilecek durumu, devamının uluslararası barış ve güvenliği tehlikeye düşürüp düşürmediğini saptamak amacıyla kendiliğinden inceleyebilir.

Answer

Güvenlik Konseyi'nin herhangi bir uyuşmazlığı veya durumu, uluslararası barış ve güvenliği tehlikeye düşürüp düşürmediğini saptamak amacıyla kendiliğinden (resen) inceleyebileceği yönündeki seçenek doğrudur.
Doğru cevap, Güvenlik Konseyi'nin herhangi bir uyuşmazlığı veya sürtüşmeye yol açabilecek durumu, barış ve güvenliği tehlikeye düşürüp düşürmediğini saptamak amacıyla resen (kendiliğinden) inceleyebileceğini belirten seçenektir. BMBM Antlaşması'nın 3434. maddesi, Konsey'e bu konuda geniş bir takdir yetkisi tanıyarak uluslararası güvenliğin korunmasında proaktif bir rol yüklemiştir.

Step-by-Step Solution

1
Birleşmiş Milletler Antlaşması'nın 34. maddesinin hukuki çerçevesini belirlemek.
Bu maddenin Güvenlik Konseyi'ne uyuşmazlıkları ve durumları 'inceleme' (investigation) yetkisi tanıdığı saptanır.
Sorunun yasal dayanağını ve Konsey'in temel yetki alanını anlamak için gereklidir.
2
Konsey'in inceleme başlatma usulünü (resen vs. talep üzerine) analiz etmek.
Madde metninde 'inceleyebilir' (may investigate) ifadesinin kullanıldığı ve bir ön şart (başvuru veya rıza) aranmadığı görülür.
Siyasi organ olan Güvenlik Konseyi'nin, yargısal veya hakemlik organlarından ayrılan 'resen hareket etme' kabiliyetini doğrulamak için gereklidir.
3
VI. Bölüm kapsamındaki kararların hukuki niteliğini değerlendirmek.
İnceleme yetkisinin amacının uyuşmazlığın barışı tehdit edip etmediğini 'saptamak' olduğu, ancak taraflara zorla bir çözüm dayatma yetkisi vermediği (tavsiye niteliği) anlaşılır.
Chapter VI ve Chapter VII arasındaki temel farkı (tavsiye vs. bağlayıcılık) ayırt etmek için gereklidir.

Key Concept

Güvenlik Konseyi'nin Soruşturma/İnceleme Yetkisi (Madde 34)

Practice More

Güvenlik Konseyi'nin Madde 34 kapsamında yaptığı saptamanın, Madde 39'daki (Bölüm VII) 'barışın tehdidi' tespitiyle olan ilişkisini inceleyiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 272Question →

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu, iki devlet arasındaki bir uyuşmazlığın temelindeki hukuki meselelere ilişkin Uluslararası Adalet Divanı'ndan (UAD) bir danışma görüşü talep etmiştir. Uyuşmazlığın taraflarından olan ve Divan'ın yargı yetkisini hiçbir şekilde kabul etmemiş olan Devlet A, rızası olmaksızın görüş verilmesinin 'yargısal uygunluk' (judicial propriety) ilkesini zedeleyeceğini ve uyuşmazlığın esasına müdahale teşkil edeceğini ileri sürerek Divan'ın bu talebi reddetmesi gerektiğini savunmaktadır. Bu durumda, Divan'ın Statüsü ve yerleşik içtihadı (Batı Sahra, Duvar, Chagos kararları) çerçevesinde sergileyeceği hukuki yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Danışma görüşlerinin uyuşmazlık tarafı olan devletleri değil, görüş talep eden organı bağlaması ve Divan'ın BM'nin bir organı olarak kurumsal görevini yerine getirmesi nedeniyle, uyuşmazlık tarafı bir devletin rızasının bulunmaması kural olarak Divan'ın görüş bildirmesine engel teşkil etmez.

Answer

Danışma görüşlerinin BM organlarına sunulan hukuki yardım niteliğinde olması ve devletler için bağlayıcı bir hüküm tesis etmemesi nedeniyle, ilgili devletin rızasının yokluğu Divan'ın görüş bildirmesine engel teşkil etmez.
Doğru seçenek, Uluslararası Adalet Divanı'nın danışma görüşlerini uyuşmazlık tarafları arasındaki rızaya dayalı yargılamadan ayırır. Divan, BM'nin temel yargı organı olarak kurumsal sorumluluğu gereği, BM organlarından gelen hukuki soruları yanıtlama eğilimindedir. Danışma görüşleri uyuşmazlık tarafı devletler üzerinde doğrudan bir 'kesin hüküm' (res judicata) etkisi yaratmadığı için, rıza yokluğu kural olarak Divan'ın görüş vermesini engellemez.

Step-by-Step Solution

1
UAD yetki türleri arasındaki farkı belirle.
Divan'ın 'çekişmeli yargı' (contentious) ve 'danışma' (advisory) olmak üzere iki ana yetkisi vardır.
Rıza ilkesinin her iki yetki türünde farklı uygulanıp uygulanmadığını anlamak için bu ayrım temeldir.
2
Rıza ilkesinin kapsamını analiz et.
Çekişmeli davalarda devlet rızası zorunludur (36.36. madde), ancak danışma görüşlerinde Divan, BM'nin bir organı olarak 'kurumsal ödev' anlayışıyla hareket eder (65.65. madde).
Rıza yokluğunun bir 'hukuki engel' mi yoksa sadece 'yargısal uygunluk' meselesi mi olduğunu ayırt etmek gerekir.
3
Yerleşik içtihatları değerlendir.
Batı Sahra (19751975), Duvar (20042004) ve Chagos Takımadaları (20192019) kararlarında Divan, devletlerin rızası olmasa dahi görüş bildirebileceğini teyit etmiştir.
Modern uluslararası hukukta rıza ilkesinin danışma görüşü prosedüründe mutlak bir engel teşkil etmediği sonucuna ulaşılır.

Key Concept

Danışma Görüşlerinde Yargısal Uygunluk ve Devlet Rızası İlişkisi
Estimated Time:2m 0s
Question 273Question →

Uluslararası uyuşmazlıkların barışçıl yollarla çözümlenmesi rejimi dahilinde, devletlerin uyuşmazlıklarını taraflarca seçilen hakemler marifetiyle ve hukuka saygı temelinde kesin olarak karara bağlamayı taahhüt ettikleri 'tahkim' (hakemlik) usulü ile bu sürecin çerçevesini çizen 'tahkimname' (compromis) belgesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Tahkimnamede bir boşluk bulunması veya uygulanacak hukuk kurallarının uyuşmazlığı çözmede yetersiz kalması durumunda hakemler, uyuşmazlığı çözümsüz bırakmamak adına (non liquet) kendiliğinden 'hakkaniyet ve nisfet' (ex aequo et bono) çerçevesinde karar verme yetkisine sahiptir.

Answer

Hakemlerin, tarafların açık yetkilendirmesi olmaksızın uyuşmazlığı 'hakkaniyet ve nisfet' (ex aequo et bono) ilkelerine göre çözebileceğini savunan ifade yanlıştır.
Doğru cevap, hakemlerin uyuşmazlığı hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) ilkelerine göre çözebilmesi için tarafların açık rızasının şart olmasıdır. Uluslararası hukukta hakemlerin uyuşmazlığı çözümsüz bırakmama (non liquet) ilkesi gereği karar verme yükümlülüğü olsa da, bu durum onlara tarafların yetkilendirmesi olmaksızın pozitif hukuk dışına çıkma (hakkaniyetle karar verme) yetkisi tanımaz. Hakemler boşluk durumunda dahi uluslararası hukukun diğer asli kaynaklarını (teamül, genel ilkeler) kullanmak zorundadırlar.

Step-by-Step Solution

1
Tahkim ve tahkimnamenin niteliğini analiz etme.
Tahkimname (compromis), tarafların rızasını ve uyuşmazlığın sınırlarını belirleyen hukuki dayanaktır.
Hakemlerin tüm yetkileri bu belgeden veya ek antlaşmalardan türemektedir.
2
Tahkim ve uzlaştırma arasındaki farkı ayırt etme.
Tahkim kararı bağlayıcıdır, uzlaştırma raporu ise tavsiye niteliğindedir.
Bu ayrım, uyuşmazlık çözüm yollarının hukuki sonuçlarını belirlemek için kritiktir.
3
Hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) kavramının uygulama şartlarını değerlendirme.
UAD Statüsü Madde 38(2) ve tahkim hukukundaki genel kabul uyarınca, hakkaniyetle karar verme yetkisi ancak tarafların açık izniyle mümkündür.
Hukukun genel ilkeleri ile hakkaniyet ve nisfet karıştırılmamalıdır; hakkaniyet pozitif hukukun dışına çıkma yetkisi verir.
4
Yanlış olan önermeyi belirleme.
Hakkaniyet ve nisfet yetkisinin boşluk durumunda kendiliğinden doğduğu iddiası hukuka aykırıdır.
Uluslararası hukukta hakemlerin yetkisi rızaya dayalıdır ve pozitif hukuku askıya alan bir yetki (equity) kendiliğinden var sayılamaz.

Key Concept

Hakkaniyet ve Nisfet (Ex Aequo et Bono) Yetkisinin Rızai Niteliği

Practice More

Uluslararası Adalet Divanı Statüsü Madde 38'i inceleyerek asli kaynaklar ile 'hakkaniyet ve nisfet' (ex aequo et bono) arasındaki rıza farkını pekiştiriniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 274Question →

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yöntemlerinden biri olan 'uzlaştırma' (conciliation), bünyesinde hem vakıa tespiti hem de çözüm önerisi sunma unsurlarını barındıran hibrit bir yapıya sahiptir. Bu yöntemin kurumsal işleyişi ve sonuçlarının hukuki gücü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Uzlaştırma komisyonu, uyuşmazlığın maddi vakıalarını araştırma ve taraflara somut bir çözüm planı sunma yetkisine sahiptir; ancak hazırlanan nihai rapor taraflar için hukuken bağlayıcı olmayıp tavsiye niteliğindedir.

Answer

Doğru seçenek, uzlaştırma komisyonunun hem vakıaları araştırıp hem de çözüm planı sunduğunu ancak bu raporun bağlayıcı olmayıp tavsiye niteliğinde olduğunu belirten ifadedir.
Uzlaştırma (conciliation), uyuşmazlığın taraflarca oluşturulan bir komisyon önünde incelenmesi yöntemidir. Bu komisyon hem uyuşmazlığa neden olan olayları araştırır (soruşturma işlevi) hem de uyuşmazlığın çözümü için taraflara somut bir çözüm planı sunar (arabuluculuk işlevi). Ancak bu sürecin sonucunda ortaya çıkan rapor ve çözüm önerisi, taraflar tarafından kabul edilmedikçe hukuken bağlayıcı değildir ve bir 'tavsiye' niteliği taşır. Bu özellikleri sayesinde uzlaştırma, hukuki ve diplomatik yollar arasında bir köprü görevi görür.

Step-by-Step Solution

1
Uzlaştırma yönteminin tanımını analiz et.
Uzlaştırma, uyuşmazlığın bir komisyon aracılığıyla hem maddi gerçekliğinin araştırılması hem de taraflara kabul edilebilir bir çözüm önerilmesi sürecidir.
Yöntemin hibrit (soruşturma + arabuluculuk) karakterini anlamak için gereklidir.
2
Uzlaştırma raporunun hukuki niteliğini değerlendir.
Raporun 'tavsiye niteliğinde' (non-binding) olduğu ve tarafların rızasına dayandığı sonucuna varılır.
Uzlaştırmayı tahkim ve yargısal çözümden ayıran en temel fark budur.
3
'Zorunlu uzlaştırma' kavramını 'bağlayıcı karar' kavramından ayırt et.
Zorunlu uzlaştırma usule yönelik bir zorunluluktur, sonucun bağlayıcılığına yönelik değildir.
KPSS düzeyindeki sorularda en sık yapılan kavramsal hatayı elemeyi sağlar.

Key Concept

Uzlaştırma Yönteminin Hibrit Yapısı ve Tavsiye Niteliğindeki Raporu

Practice More

Uzlaştırmanın zorunlu kılındığı temel belgelerden biri olan 1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'ndeki (VAHS) uyuşmazlık çözüm prosedürlerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 275Question →

Birleşmiş Milletler Şartı'nın 33. maddesinde uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yolları hiyerarşik bir sıralama olmaksızın sayılmıştır. Bu yöntemler arasında yer alan "müzakere" (görüşme) usulü, uluslararası hukukta hem en eski hem de en esnek yöntem olarak kabul edilir. Uluslararası Adalet Divanı'nın içtihatlarında da vurgulanan "anlamlı müzakere" (meaningful negotiation) yürütme yükümlülüğü ve yöntemin işleyişi dikkate alındığında; müzakereyi arabuluculuk, uzlaştırma veya dostça girişim gibi diğer diplomatik çözüm yollarından ayıran en temel yapısal nitelik aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlığın çözümü için yürütülen görüşmelerin yalnızca uyuşmazlık tarafları arasında gerçekleşmesi ve sürece hiçbir aşamada bağımsız bir üçüncü tarafın dahil olmaması.

Answer

Müzakereyi diğer diplomatik yollardan ayıran temel fark, görüşmelerin doğrudan ve sadece taraflar arasında yapılması, sürecin hiçbir aşamasında üçüncü bir tarafın (devlet, kişi veya örgüt) yer almamasıdır.
Uluslararası hukukta müzakere, uyuşmazlığın tarafları arasında doğrudan yürütülen ve sürecin hiçbir aşamasında üçüncü bir süjenin (devlet, uluslararası örgüt veya bağımsız bir kişi) müdahil olmadığı yegane yöntemdir. Bu özellik, müzakereyi 'üçüncü taraf' gerektiren arabuluculuk, dostça girişim, soruşturma ve uzlaştırma gibi diğer diplomatik çözüm yollarından yapısal olarak ayırır. Uluslararası Adalet Divanı içtihatlarına göre taraflar, müzakereyi sadece şeklen değil, uyuşmazlığı sona erdirme amacıyla (anlamlı bir şekilde) bizzat yürütmekle yükümlüdür.

Step-by-Step Solution

1
Uyuşmazlık çözüm yöntemlerinin sınıflandırılması
Diplomatik (siyasi) ve hukuki (yargısal) çözüm yolları ayrımı yapılır.
Müzakerenin bir diplomatik çözüm yolu olduğunun tespiti için gereklidir.
2
Üçüncü tarafın rolünün analizi
Arabuluculuk, uzlaştırma, dostça girişim ve soruşturma yöntemlerinin tamamında uyuşmazlık dışı bir 'üçüncü taraf' (third party) katılımı olduğu saptanır.
Müzakereyi diğerlerinden ayıran yapısal farkı bulmak için karşılaştırma yapılır.
3
Müzakerenin yapısal özelliğinin belirlenmesi
Müzakerenin en temel özelliğinin 'doğrudan temas' ve 'üçüncü tarafın yokluğu' olduğu sonucuna varılır.
Uluslararası hukuk doktrini ve BM Şartı Madde 33 çerçevesindeki teknik ayrım budur.

Key Concept

Müzakerede Üçüncü Tarafın Yokluğu ve Doğrudan Temas

Hints

1
Diplomatik çözüm yollarını, uyuşmazlık tarafları dışında kimlerin sürece katıldığına göre gruplandırmayı deneyin.
2
BM Şartı 33. maddede sayılan yöntemlerden sadece birinde 'üçüncü taraf' katılımı yapısal olarak zorunlu değildir.
3
Müzakere, tarafların yüz yüze (doğrudan) geldiği bir yöntemdir; eğer bir aracı varsa o yöntem müzakere olmaktan çıkar.

Practice More

Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı davasında Uluslararası Adalet Divanı'nın 'anlamlı müzakere' ilkesine getirdiği yorumu inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 276Question →

Uluslararası uyuşmazlıkların barışçıl yollarla çözümünde üçüncü bir tarafın müdahil olması durumunda, 'arabuluculuk' (mediation) yöntemini 'dostça girişim' (good offices) yönteminden ayıran temel hukuki ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Üçüncü tarafın uyuşmazlığın esasına (merits of the case) girerek taraflara uyuşmazlığı sona erdirecek somut çözüm planları teklif edebilmesi

Answer

Arabuluculuk yönteminde üçüncü tarafın uyuşmazlığın esasına girerek somut çözüm planları teklif edebilmesidir.
Arabuluculuk yönteminde üçüncü taraf, dostça girişimden farklı olarak uyuşmazlığın esasına dair bilgi sahibi olur ve tarafları uzlaştıracak somut bir çözüm planı (basis of settlement) hazırlar. Bu 'aktif rol', arabuluculuğu uyuşmazlığın içeriğine karışmayan dostça girişimden (iyiniyet hizmeti) ayıran en temel farktır.

Step-by-Step Solution

1
Üçüncü tarafın dahil olduğu diplomatik çözüm yollarını (dostça girişim ve arabuluculuk) karşılaştır.
Dostça girişimde üçüncü taraf sadece tarafları bir araya getirirken (pasif rol), arabuluculukta çözüm önerisi sunar (aktif rol).
Bu ayrım, uyuşmazlık çözüm yöntemlerinin literatürdeki temel sınıflandırma kriteridir.
2
Bağlayıcılık kriterini analiz et.
Arabulucunun önerileri tavsiye niteliğindedir, bağlayıcı değildir.
Bağlayıcılık unsuru diplomatik yolları yargısal yollardan (tahkim ve UAD) ayıran temel farktır.
3
Doğru ayırt edici özelliği belirle.
Uyuşmazlığın esasına (içeriğine) nüfuz etme ve somut öneri geliştirme yetkisi arabuluculuğu tanımlar.
Dostça girişimde (iyiniyet hizmeti) üçüncü tarafın rolü uyuşmazlığın içeriğine girmeden sadece taraflar arasında köprü kurmaktır.

Key Concept

Arabuluculuğun Aktif Rol Niteliği

Practice More

Uluslararası uyuşmazlıklarda uzlaştırma (conciliation) komisyonlarının raporlarının bağlayıcılık düzeyini ve arabuluculuktan farkını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 277Question →

Birleşmiş Milletler'in başlıca yargı organı olan Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) yapısı, hâkimlerin seçimi ve yargı yetkisine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Divan hâkimleri, Genel Kurul ve Güvenlik Konseyi tarafından birbirinden bağımsız olarak seçilir ve her iki organda da salt çoğunluğu sağlayan adaylar seçilmiş kabul edilir.

Answer

Uluslararası Adalet Divanı hâkimlerinin Genel Kurul ve Güvenlik Konseyi tarafından bağımsız olarak seçilmesi ve her iki organda da salt çoğunluk aranması doğrudur.
Divan hâkimlerinin seçim usulü, Genel Kurul ve Güvenlik Konseyi'nin eşgüdümlü ancak bağımsız iradesine dayanır. Her iki organda da salt çoğunluğu elde eden aday seçilir ve bu süreçte Güvenlik Konseyi daimi üyelerinin veto hakkı bulunmaz. Bu durum, yargı organının bağımsızlığını korumayı amaçlar.

Step-by-Step Solution

1
Divan'ın yargı yetkisinin niteliğini değerlendiriniz.
Yargı yetkisi devletlerin rızasına dayalıdır (ihtiyari), otomatik zorunluluk yoktur.
Uluslararası hukukta egemenlik ilkesi gereği devletler yargı yetkisine rıza göstermelidir.
2
Dava ehliyeti (locus standi) kurallarını kontrol ediniz.
Sadece devletler çekişmeli davalarda taraf olabilir.
Statü Madde 34 uyarınca sadece devletler Divan önünde taraf olma hakkına sahiptir.
3
Seçim usulünü ve oylama kurallarını inceleyiniz.
Genel Kurul ve Güvenlik Konseyi ayrı ayrı oylama yapar; veto hakkı işlemez ve salt çoğunluk gerekir.
Statü Madde 10, seçimlerin organlar arasında ayrım gözetmeksizin salt çoğunlukla yapılacağını hükme bağlamıştır.
4
Danışma görüşlerinin hukuki değerini belirleyiniz.
Görüşler tavsiye niteliğindedir, bağlayıcı değildir.
Yargısal uyuşmazlık kararlarından farklı olarak danışma görüşleri uyuşmazlığı nihai olarak çözen bir 'hüküm' niteliği taşımaz.

Key Concept

UAD Seçim Usulü ve Yargı Yetkisinin Dayanağı

Hints

1
Uluslararası Adalet Divanı bir 'zorunlu yargı' mercii midir yoksa devletlerin rızası mı aranır?
2
Güvenlik Konseyi'nin veto yetkisinin işlemediği nadir durumlardan birini hatırlayınız.

Practice More

Divan'ın 'ihtiyari kayıt' (zorunlu yargı yetkisi beyanı) mekanizmasını ve buna konulabilecek çekinceleri inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 278Question →

Birleşmiş Milletler (BMBM) Antlaşması'nın uluslararası uyuşmazlıkların barışçıl yollarla çözümüne ilişkin VI. Bölüm hükümleri ve bu süreçte organların yetki paylaşımı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Güvenlik Konseyi, uyuşmazlığın esasına yönelik olarak taraflara sunduğu çözüm şartlarını tavsiye niteliğinde kararlaştırır ve bu kararlar taraflar için doğrudan hukuki bağlayıcılık taşımaz.

Answer

Güvenlik Konseyi'nin uyuşmazlıkların barışçıl çözümüne ilişkin önerileri tavsiye niteliğindedir ve doğrudan bağlayıcı değildir.
BM Antlaşması'nın VI. Bölümü uyuşmazlıkların barışçıl çözümünü hedefler. Bu bölüm çerçevesinde Güvenlik Konseyi uyuşmazlığın taraflarına çözüm yöntemleri veya çözüm şartları önerebilir (Madde 37/2 ve 38). Bu öneriler, VII. Bölüm kapsamındaki 'karar'lardan farklı olarak hukuken tavsiye niteliğindedir ve taraflar üzerinde doğrudan bir icra zorunluluğu yaratmaz.

Step-by-Step Solution

1
BM Antlaşması'nın VI. Bölümünü analiz et.
Bu bölüm (33-38. maddeler), uyuşmazlıkların barışçıl yollarla çözümünü düzenler ve Konsey'in yetkilerini 'tavsiye' (recommendation) ile sınırlandırır.
Konsey'in bağlayıcı karar alma yetkisi (karar/decision) kural olarak VII. Bölüm (Barışın Tehdidi) kapsamındadır.
2
Genel Kurul ve Güvenlik Konseyi arasındaki yetki sınırını (Madde 12) değerlendir.
Konsey uyuşmazlığı görüşürken Genel Kurul'un tavsiye verme yetkisi askıdadır.
Uluslararası barış ve güvenliğin korunmasında birincil sorumluluk Güvenlik Konseyi'ne aittir.
3
Divan sevklerini ve rıza ilkesini kontrol et.
Divan'ın yargı yetkisi ihtiyari (volontarist) yapıdadır.
Konsey'in 36/3 uyarınca yaptığı hukuki uyuşmazlık sevki, tarafları Divan'a gitmeye zorlamaz, sadece bunu yapmalarını önerir.

Key Concept

Güvenlik Konseyi'nin VI. Bölüm kapsamındaki tavsiye yetkisi ve VII. Bölüm ile farkı

Practice More

Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) uyuşmazlık çözme yetkisinin niteliğini ve BMGK kararlarıyla ilişkisini inceleyen bir analiz sorusu çözülmelidir.
Estimated Time:2m 0s
Question 279Question →

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 59. maddesinde düzenlenen kararların bağlayıcılığı ilkesi uyarınca, Divan tarafından bir uyuşmazlık sonucunda verilen hükmün hukuki kapsamı ve etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kararlar yalnızca uyuşmazlığın tarafları için ve o dava özelinde bağlayıcıdır.

Answer

Divan kararları yalnızca davanın tarafları için ve o dava konusu uyuşmazlık özelinde hukuken bağlayıcıdır.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 59. maddesi açıkça kararların nisbiliği ilkesini benimsemiştir. Buna göre bir karar, sadece uyuşmazlığa taraf olan devletler arasında ve yalnızca o davanın konusuyla sınırlı olarak hukuki sonuç doğurur. Bu durum, uluslararası hukukta devletlerin egemen eşitliği ve rıza prensibinin bir yansımasıdır.

Step-by-Step Solution

1
UAD Statüsü Madde 59'un incelenmesi.
Maddenin 'Divan'ın kararı ancak davanın tarafları arasında ve o dava konusu uyuşmazlık bakımından bağlayıcıdır' hükmünü içerdiği tespit edilir.
Uluslararası yargı yetkisinin sınırlarını belirleyen temel kuralı anlamak.
2
Yargı kararlarının uluslararası hukuktaki hiyerarşik yerinin değerlendirilmesi.
Kararların 'yardımcı kaynak' olduğu ve genel hukuk kuralı (asli kaynak) niteliği taşımadığı belirlenir.
Kararların tüm devletleri bağlayıp bağlamadığını ayırt etmek.
3
Bağlayıcılık ve icra (zorla yerine getirme) kavramlarının ayrıştırılması.
Kararın bağlayıcılığının başka bir organın onayına tabi olmadığı sonucuna varılır.
Güvenlik Konseyi'nin rolünün sadece kararın uygulanmasıyla ilgili olduğunu saptamak.

Key Concept

Kararların Nisbiliği (Relative Effect of Judgments)

Hints

1
UAD kararları bir kanun gibi genel mi yoksa bir mahkeme kararı gibi taraflara özel mi etki eder?
2
Uluslararası hukukta yargı kararlarının yardımcı kaynak olduğunu ve 'taraflar arası' etki gösterdiğini hatırlayın.

Practice More

UAD kararlarının icrası (yerine getirilmesi) aşamasında BM Güvenlik Konseyi'nin rolünü inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 280Question →

Uluslararası bir uyuşmazlığın barışçıl çözümü sürecinde, tarafların üzerinde mutabık kaldığı üçüncü bir tarafın; taraflar arasındaki iletişim kanallarını açık tutmanın yanı sıra, uyuşmazlığın esasına (merits) ilişkin teknik ve siyasi değerlendirmeler yaparak taraflara bağlayıcı olmayan somut çözüm önerileri sunduğu görülmektedir. Üçüncü tarafın uyuşmazlığın çözümü için bu şekilde aktif bir rol üstlenerek 'uzlaşı taslağı' hazırlaması, aşağıdaki barışçıl çözüm yollarından hangisinin temel ayırt edici özelliğidir?

Show answer & explanation

Answer: Arabuluculuk

Answer

Arabuluculuk
Uluslararası hukukta arabuluculuk (mediation), üçüncü bir tarafın (devlet, örgüt veya kişi) uyuşmazlık taraflarını bir araya getirmenin ötesine geçerek, uyuşmazlığın esasına yönelik somut çözüm önerileri sunduğu ve tarafları bu plan etrafında uzlaştırmaya çalıştığı diplomatik bir yoldur. Soruda belirtilen 'esasa yönelik öneri sunma' ve 'aktif rol' ifadeleri arabuluculuğun temel tanımıyla örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Üçüncü tarafın katılım seviyesini belirle.
Üçüncü taraf sürece dahil olmuş ve aktif bir rol üstlenmiştir.
Uyuşmazlık tarafları dışında bir aktörün varlığı diplomatik çözüm yollarını (dostça girişim, arabuluculuk, uzlaştırma) akla getirir.
2
Üçüncü tarafın öneri sunup sunmadığını kontrol et.
Üçüncü taraf uyuşmazlığın esasına yönelik 'uzlaşı taslağı' ve çözüm önerileri sunmaktadır.
Dostça girişim ile arabuluculuk arasındaki en temel fark, arabulucunun esasa yönelik somut öneri sunma yetkisidir.
3
Kararın bağlayıcılık niteliğini analiz et.
Sunulan öneriler taraflar için bağlayıcı değildir.
Bu durum yöntemi, bağlayıcı karar verilen tahkim ve yargısal çözüm yollarından ayırır.

Key Concept

Arabuluculuğun Aktif Rol Karakteristiği

Hints

1
Üçüncü tarafın uyuşmazlığın 'esasına' yönelik bir katkısı olup olmadığına bakın.
2
Bu yöntem, dostça girişimden daha aktif, tahkimden ise daha az bağlayıcı bir yapıdadır.

Practice More

Arabuluculuk ile Uzlaştırma (Conciliation) arasındaki kurumsal ve usuli farkları inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
PreviousPage 14 / 19Next