Question

Difficulty: Very hardHipofiz ve Hipotalamus Hastalıkları

38 yaşında erkek hasta, yaklaşık 33 aydır devam eden şiddetli baş ağrısı ve her iki gözde dış tarafları görme kaybı şikayetiyle başvuruyor. Yapılan nöro-oftalmolojik muayenede bitemporal hemianopsi saptanıyor. Hipofiz MRGMRG incelemesinde sella ve suprasellar bölgeyi tamamen dolduran, kiazma optikumu belirgin şekilde yukarı iten ve her iki kavernöz sinüse invaze olan 4.5×3.8×3.2cm4.5 \times 3.8 \times 3.2 \, cm boyutlarında dev bir makroadenom izleniyor. Laboratuvar sonuçları şu şekildedir:

- Serum Prolaktin: 105ng/mL105 \, ng/mL (Normal: 33-1515)
- TSHTSH: 1.2mIU/L1.2 \, mIU/L, serbest T4T4: 1.1ng/dL1.1 \, ng/dL
- ACTHACTH: 24pg/mL24 \, pg/mL, sabah kortizolü: 12μg/dL12 \, \mu g/dL
- GHGH: 0.8ng/mL0.8 \, ng/mL, IGF1IGF-1: 180ng/mL180 \, ng/mL (Yaşa uygun)

Bu hastada mevcut klinik ve radyolojik tablo ile serum prolaktin düzeyi arasındaki belirgin uyumsuzluğu (dev kitleye rağmen ılımlı prolaktin yüksekliği) netleştirmek ve doğru tedavi stratejisini belirlemek için yapılması gereken en uygun işlem aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Serum örneğinin 1/1001/100 oranında dilüe edilerek prolaktin ölçümünün tekrarlanmasıAnswer
  2. B
    Serumda makroprolaktin varlığını ekarte etmek için polietilen glikol (PEG) çöktürme testi yapılması
  3. C
    Lezyonun sap basısı (stalk effect) nedeniyle prolaktin yüksekliği yaptığını düşünerek cerrahi rezeksiyon planlanması
  4. D
    Ayırıcı tanıda non-fonksiyonel adenom düşünülerek somatostatin reseptör sintigrafisi istenmesi
  5. E
    Dinamik test olarak TRHTRH stimülasyon testi yaparak prolaktin yanıtının değerlendirilmesi

Answer

Serum örneğinin dilüe edilerek prolaktin ölçümünün tekrarlanması, yalancı düşük sonuçlara yol açan kanca etkisini (hook effect) ekarte etmek için en uygun yaklaşımdır.
Dev makroadenom varlığında serum prolaktin düzeyinin beklenenden çok daha düşük saptanması tipik olarak 'kanca etkisi'ni akla getirir. Bu laboratuvar artefaktı, aşırı yüksek prolaktin seviyelerinin ölçüm kitindeki antikorları doyurmasıyla oluşur. Serum örneğinin dilüe edilerek ölçümün tekrarlanması, gerçek değerin saptanmasını sağlar ve hastayı yanlış tanı ile gereksiz cerrahi müdahaleden korur.

Step-by-Step Solution

1
Klinik ve radyolojik bulgular ile hormonal değerlerin uyumu kontrol edilir.
4cm4 \, cm üzerindeki dev bir hipofiz adenomunda prolaktin düzeyinin çok yüksek (>2000ng/mL>2000 \, ng/mL) olması beklenirken, 105ng/mL105 \, ng/mL bulunması bir uyumsuzluktur.
Bu durum ya kitlenin hormon salgılamadığını (non-fonksiyonel ve sap basısı) ya da bir laboratuvar hatası olduğunu düşündürür.
2
Laboratuvar ölçüm yöntemi analiz edilir.
İmmünometrik (sandviç) yöntemlerde aşırı yüksek antijen seviyeleri hem yakalayıcı hem de sinyal antikorlarını doyurarak kompleks oluşumunu engeller.
Bu fenomen 'Kanca Etkisi' (Hook Effect) olarak adlandırılır ve sonucun yalancı bir şekilde düşük çıkmasına neden olur.
3
Yalancı düşüklüğü gidermek için örnek dilüe edilir.
Örneğin 1/1001/100 oranında seyreltilmesiyle antijen yoğunluğu azalır ve antikorlar sandviç kompleksini doğru şekilde oluşturabilir.
Gerçek prolaktin değerinin binlerce ng/mLng/mL olduğu saptanırsa hastaya cerrahi yerine dopamin agonisti tedavisi başlanabilir.

Key Concept

Kanca Etkisi (Hook Effect)
Estimated Time:2m 0s
Rate this question