Hormonlar

173 questions

Plazma membranında bulunan $G_q$ proteini ile kenetli reseptörüne bağlanan bir hormon; fosfolipaz C (PLC) enzimini aktive ederek fosfatidilinozitol 4,5-bifosfatın ( $PIP_2$ ) hidrolizini tetikler. Bu süreç sonucunda oluşan inozitol trifosfat ( $IP_3$ ), endoplazmik retikulumdan kalsiyum salınımını uyarırken; diaçilgliserol (DAG) ise protein kinaz C aktivasyonuna aracılık eder. Aşağıdaki hormonlardan hangisi biyolojik etkilerini temel olarak bu sinyal iletim yolağı aracılığıyla gerçekleştirir?

Vazopressin (

V_1

reseptörü üzerinden)

Glukagon

Büyüme hormonu (GH)

Kalsitriol (

1,25-(OH)_2D_3

)

Epinefrin (

\beta_2

reseptörü üzerinden)

Show answer & explanation

Answer: Vazopressin ( $V_1$ reseptörü üzerinden)

Answer

Vazopressin (

V_1

reseptörü üzerinden) seçeneği doğrudur çünkü bu hormon reseptörüne bağlandığında

G_q

proteini aracılı fosfolipaz C yolağını aktive eder.

Vazopressin, hedef hücrelerdeki

V_1

(özellikle

V_{1a}

V_{1b}

) reseptörlerine bağlandığında

G_q

tipi G-proteinini aktive eder. Aktifleşen

G_q

, fosfolipaz C enzimini uyararak membran fosfolipidlerinden

PIP_2

'nin

IP_3

ve DAG'a yıkılmasını sağlar.

IP_3

sitozolik kalsiyumu artırırken, DAG protein kinaz C'yi uyarır. Bu mekanizma soruda tarif edilen yolağın tam karşılığıdır.

Step-by-Step Solution

Sinyal iletim yolağının bileşenlerini tanımla.

G_q

proteini, Fosfolipaz C (PLC),

PIP_2

IP_3

ve DAG bileşenleri bu yolağın parçasıdır.

Soruda tanımlanan mekanizmanın hangi ikincil haberci sistemine ait olduğunu belirlemek için gereklidir.

Seçeneklerdeki hormonların kullandığı yolakları karşılaştır.

Vazopressin (

V_1

) PLC yolağını; Glukagon ve Epinefrin (

\beta_2

) cAMP yolağını; Büyüme hormonu JAK/STAT yolağını; Kalsitriol ise hücre içi reseptörleri kullanır.

Hormon-reseptör eşleşmesini doğru yaparak sorulan mekanizmaya uyan hormonu bulmak için gereklidir.

Key Concept

Hormonlar, kimyasal yapılarına ve reseptör tiplerine göre spesifik ikincil haberci sistemlerini (cAMP, cGMP, IP3/DAG/Ca2+ veya Kinaz yolakları) aktive ederler.

Estimated Time:50s

Question 122Question →

Adrenal medullada katekolamin biyosentezinin hız kısıtlayıcı basamağı olan tirozin hidroksilaz enziminin özellikleri ve regülasyonu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Enzim aktivitesi, sentez yolunun son ürünleri olan katekolaminler tarafından negatif geribildirim (feedback) yoluyla inhibe edilir.

Reaksiyon sırasında okside olan kofaktörün tekrar tetrahidrobiyopterine (

BH_4

) indirgenmesi için kofaktör olarak

NAD^+

kullanılır.

Bu enzim, dopaminin kromaffin granülleri (veziküller) içerisine taşınmasından sonra reaksiyonu katalizleyen veziküler bir proteindir.

Tirozin hidroksilaz enzimi, tirozin molekülüne hidroksil grubu eklerken kofaktör olarak C vitamini ve bakır (

Cu^{2+}

) iyonlarını kullanır.

Tirozinden L-Dopa oluşumu sırasında, tirozin halkasına bir hidroksil grubu eklenirken eş zamanlı olarak

CO_2

çıkışı gerçekleşir.

Show answer & explanation

Answer: Enzim aktivitesi, sentez yolunun son ürünleri olan katekolaminler tarafından negatif geribildirim (feedback) yoluyla inhibe edilir.

Answer

Adrenal medullada katekolamin sentezinin hız kısıtlayıcı adımı tirozin hidroksilazdır ve bu enzim son ürünler tarafından feedback mekanizmasıyla inhibe edilerek düzenlenir.

Tirozin hidroksilaz enzimi, katekolamin sentez yolunun ilk ve en önemli kontrol noktasıdır. Bu enzimin aktivitesi, hücre içindeki serbest katekolamin (norepinefrin ve epinefrin) seviyeleri arttığında, bu ürünlerin enzime bağlanarak onu inhibe etmesi (negatif feedback) yoluyla azaltılır. Bu, vücudun hormon üretimini ihtiyaca göre dengelemesini sağlar.

Step-by-Step Solution

Hız kısıtlayıcı basamağın belirlenmesi

Tirozin

\rightarrow

L-Dopa (Tirozin hidroksilaz)

Katekolamin sentez yolunun ana düzenleyici basamağı tirozin hidroksilaz enzimidir.

Kofaktör gereksinimlerinin incelenmesi

Tetrahidrobiyopterin (

BH_4

O_2

Fe^{2+}

Hidroksilaz enzimlerinin (tirozin, fenilalanin, triptofan hidroksilaz) ortak kofaktör gereksinimi

BH_4

'tür.

Regülasyon mekanizmasının analizi

Katekolaminler (Epinefrin/Norepinefrin) enzimi inhibe eder.

Homeostazın sağlanması için ürün birikimi sentez hızını yavaşlatır (negatif feedback).

Key Concept

Tirozin hidroksilaz, katekolamin sentezinin hız kısıtlayıcı adımıdır; sitozoliktir,

BH_4

kullanır ve son ürünler tarafından feedback ile inhibe edilir.

Practice More

Dopamin

\beta

-hidroksilaz ve PNMT enzimlerinin hücresel yerleşimi ve kofaktör farklarını karşılaştıran bir tablo hazırlayınız.

Estimated Time:1m 15s

Question 123Question →

Hipotalamus-hipofiz aksında yer alan regülatör faktörler ve bu aksın kontrolü altındaki hormonların hücre içi sinyal iletim mekanizmaları değerlendirildiğinde, aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

CRH

— Adenilat siklaz aktivasyonu (

cAMP

artışı)

TRH

— Fosfolipaz C aktivasyonu (

IP_3

DAG

oluşumu)

TSH

— Adenilat siklaz aktivasyonu (

cAMP

artışı)

ACTH

— Fosfolipaz C aktivasyonu (

IP_3

DAG

oluşumu)

GnRH

— Fosfolipaz C aktivasyonu (

IP_3

DAG

oluşumu)

Show answer & explanation

Answer: $ACTH$ — Fosfolipaz C aktivasyonu ( $IP_3$ ve $DAG$ oluşumu)

Answer

ACTH

hormonunun sinyal iletiminde fosfolipaz C aktivasyonu değil, adenilat siklaz aktivasyonu ve

cAMP

artışı temel mekanizmadır.

Adrenokortikotropik hormon (

ACTH

), hedef dokusu olan adrenal kortekste melanokortin-2 reseptörlerine (

MC2R

) bağlanır. Bu reseptörler stimülatör

G

proteinleri (

G_s

) ile etkileşime girerek adenilat siklaz enzimini aktive eder ve hücre içi ikincil haberci olan siklik AMP (

cAMP

) miktarını artırır. Fosfolipaz C aktivasyonu ve

IP_3

DAG

oluşumu ise

TRH

GnRH

ve oksitosin gibi hormonların tipik mekanizmasıdır.

Step-by-Step Solution

Hipotalamik hormonların sinyal yolaklarını belirle.

CRH

GHRH

stimülatör

G

proteini (

G_s

) üzerinden

cAMP

artırırken;

TRH

GnRH

fosfolipaz C (

G_q

) yolağını kullanır.

Hormonların hedef hücre üzerindeki etkilerini başlatmak için kullandıkları reseptör-protein etkileşimlerini ayırt etmek gerekir.

Hipofizden salınan tropik hormonların (ACTH, TSH, FSH, LH) yolaklarını kontrol et.

TSH

ACTH

FSH

LH

temel olarak

G_s

kenetli reseptörler aracılığıyla

cAMP

düzeyini artırarak etki gösterir.

Glukoprotein yapılı hormonlar ve

ACTH

, klasik adenilat siklaz-cAMP sistemini kullanan hormon gruplarıdır.

Seçeneklerdeki eşleşmeleri karşılaştırarak hatalı olanı bul.

ACTH

için belirtilen fosfolipaz C eşleşmesi hatalıdır; doğru mekanizma adenilat siklaz aktivasyonudur.

ACTH

'nin adrenal korteksteki steroidogenez etkisi için

cAMP

Protein\ Kinaz\ A

(

PKA

) aktivasyonu zorunludur.

Key Concept

Hormon Sinyal İletim Mekanizmaları (

G_s

G_q

)

Practice More

Büyüme hormonu (

GH

) ve Prolaktin'in (

PRL

), Jak/Stat yolağını kullanarak diğer birçok peptid hormondan ayrıştığını hatırlayınız.

Estimated Time:1m 15s

Question 124Question →

$18$ yaşında bir kadın hasta, sekonder cinsiyet karakterlerinin gelişmemesi ve primer amenore şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan fizik muayenede kan basıncı $170/110$ $mmHg$ (hipertansiyon) olarak ölçülüyor. Laboratuvar analizlerinde hipokalemi, düşük serum kortizol düzeyi, artmış adrenokortikotropik hormon ( $ACTH$ ) ve baskılanmış plazma renin aktivitesi saptanıyor. Bu hastada klinik tabloya yol açan en olası enzim eksikliği aşağıdakilerden hangisidir?

21

-hidroksilaz (

CYP21A2

)

11\beta

-hidroksilaz (

CYP11B1

)

17\alpha

-hidroksilaz (

CYP17A1

)

3\beta

-hidroksisteroid dehidrogenaz

Kolesterol yan zincir koparıcı enzim (

CYP11A1

)

Show answer & explanation

Answer: $17\alpha$ -hidroksilaz ( $CYP17A1$ )

Answer

17\alpha

-hidroksilaz (

CYP17A1

) eksikliği

17\alpha

-hidroksilaz (

CYP17A1

) enziminin eksikliği durumunda, kolesterol steroid hormon sentez yoluna girer ancak kortizol ve seks steroidleri üretilemez. Kortizolün azlığı negatif geri bildirimi ortadan kaldırarak

ACTH

salgısını artırır. Artan

ACTH

, mineralokortikoid yolağını aşırı uyarır ve mineralokortikoid aktiviteye sahip olan

11

-deoksikortikosteron (

DOC

) birikimine neden olur.

DOC

fazlalığı sodyum tutulumuna, hipertansiyona ve potasyum atılımına (hipokalemi) yol açarken, seks steroidlerinin yokluğu primer amenore ve yetersiz pubertal gelişimle sonuçlanır.

Step-by-Step Solution

Klinik bulguları analiz et

Hipertansiyon, hipokalemi ve baskılanmış renin varlığı mineralokortikoid fazlalığını gösterir.

Vücutta aldosteron dışı mineralokortikoid etkili bir maddenin (

11

-deoksikortikosteron gibi) biriktiği anlaşılır.

Hormon eksikliklerini belirle

Düşük kortizol ve primer amenore (seks steroidi eksikliği) saptanmıştır.

Hormon sentez yolunda hem glukokortikoid hem de androjen yolaklarının tıkalı olduğu sonucuna varılır.

Enzim blokajını belirle

Pregnenolonun

17

-hidroksipregnenolona dönüşümünü sağlayan

17\alpha

-hidroksilazın eksik olduğu doğrulanır.

Bu enzim eksik olduğunda tüm sentez mineralokortikoid yolağına (

DOC

üretimine) kayar.

Key Concept

17\alpha

-hidroksilaz (

CYP17A1

) eksikliği, hem kortizol hem de androjen sentezini bozarak hipertansiyon ve hipogonadizmin birlikte görüldüğü tek majör Konjenital Adrenal Hiperplazi (

KAH

) tipidir.

Estimated Time:1m 30s

Question 125Question →

Hipotalamus ve hipofiz hormonlarının hedef dokulardaki etki mekanizmaları değerlendirildiğinde; aşağıdaki hormonlardan hangisi, etkisini adenilat siklaz enzimini aktive ederek ve hücre içi $cAMP$ (siklik adenozin monofosfat) düzeyini artırarak gerçekleştirir?

Tirotropin (

TSH

)

Oksitosin

Tirotropin salgılatıcı hormon (

TRH

)

Gonadotropin salgılatıcı hormon (

GnRH

)

Büyüme hormonu (

GH

)

Show answer & explanation

Answer: Tirotropin ( $TSH$ )

Answer

Tirotropin (

TSH

)

Tirotropin (

TSH

), hedef hücre yüzeyindeki reseptörüne bağlandığında

G_s

proteini üzerinden adenilat siklazı aktive eder ve ATP'den

cAMP

sentezini artırarak hücre içi sinyal iletimini başlatır.

Step-by-Step Solution

Hormonların kimyasal yapılarını ve reseptör tiplerini belirle.

Seçeneklerdeki tüm hormonlar peptid veya protein yapılıdır ve hücre yüzey reseptörlerine bağlanırlar.

Hücre yüzey reseptörleri farklı ikincil haberci sistemlerini (

cAMP

IP_3/DAG

, JAK/STAT vb.) tetikler.

Seçeneklerdeki hormonların kullandığı ikincil haberci yolaklarını eşleştir.

TSH

→

G_s

/cAMP;

TRH

GnRH

ve Oksitosin →

G_q

IP_3

-DAG;

GH

→ JAK/STAT.

Hormonların spesifik etkileri, bağlandıkları

G

proteininin tipine (

G_s

G_i

G_q

) bağlıdır.

Soru kökünde istenen

cAMP

artışı mekanizmasına uyan hormonu seç.

Tirotropin (

TSH

) bu mekanizmayı kullanan temel hipofiz hormonlarından biridir.

TSH

FSH

LH

ACTH

gibi glikoprotein/peptid yapılı ön hipofiz hormonları etkilerini

cAMP

üzerinden gösterir.

Key Concept

Ön hipofiz hormonlarının (TSH, ACTH, FSH, LH) büyük çoğunluğu etkilerini

G_s

proteinine kenetli reseptörler ve

cAMP

ikincil habercisi aracılığıyla gösterir.

Estimated Time:45s

Question 126Question →

Adrenal kortekste steroidogenez sürecinde meydana gelen bir enzim eksikliğinde; hastada mineralokortikoid fazlalığına bağlı hipernatremik hipertansiyon ve hipokalemi gelişirken, seks steroidlerinin ve kortizolün sentezlenememesine bağlı olarak pubertede gecikme veya primer amenore gözlenmektedir. Bu klinik tabloya yol açan enzim ve bu enzimin sitokrom $P450$ ( $CYP$ ) sistemindeki karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

17\alpha

-hidroksilaz (

CYP17A1

)

21

-hidroksilaz (

CYP21A2

)

11\beta

-hidroksilaz (

CYP11B1

)

3\beta

-hidroksisteroid dehidrogenaz

Kolesterol yan zincir koparan enzim (

CYP11A1

)

Show answer & explanation

Answer: $17\alpha$ -hidroksilaz ( $CYP17A1$ )

Answer

17\alpha

-hidroksilaz (

CYP17A1

) eksikliği, hipertansiyon ve hipokalemiye neden olurken androjen sentezini engellediği için virilizasyona yol açmaz.

17\alpha

-hidroksilaz (

CYP17A1

) enzimi eksik olduğunda, steroid halkasının

17

. karbonuna

-\text{OH}

grubu eklenemez. Bu durum hem glukokortikoid (kortizol) hem de seks steroidi (androjenler, östrojenler) sentezini imkansız kılar. Artan

ACTH

uyarısı ile kolesterol,

17

-hidroksilasyon gerektirmeyen mineralokortikoid yoluna yönlenir.

11

-deoksikortikosteron (

DOC

) gibi mineralokortikoid etkili steroidlerin aşırı birikimi, sodyum tutulumuna, potasyum atılımına ve dolayısıyla hipertansiyon ile hipokalemiye yol açar. Seks steroidlerinin yokluğu ise fenotipik olarak kadın gelişimine veya puberte gecikmesine neden olur.

Step-by-Step Solution

Klinik bulguları analiz et

Hipertansiyon + Hipokalemi + Androjen Eksikliği

Hastada mineralokortikoid aktivite artmış ancak androjen üretimi durmuştur.

Enzim bloklarını karşılaştır

CYP17A1

bloğu, pregnenolonun

17-OH

pregnenolona dönüşümünü durdurur.

17\alpha

-hidroksilaz hem kortizol hem de androjen yolu için gereklidir; eksikliğinde kolesterol akışı sadece mineralokortikoid yoluna (aldosteron öncülleri) kayar.

Hipertansiyonun kaynağını belirle

11-deoksikortikosteron (

DOC

) birikimi

Blok sonrası biriken mineralokortikoid öncülleri (

DOC

) hipertansiyona yol açar.

Key Concept

Konjenital Adrenal Hiperplazi (KAH) ayırıcı tanısında hipertansiyon ve virilizasyon varlığı/yokluğu belirleyicidir.

Alternative Method

Hipertansiyon varsa enzim isminde '1' rakamı vardır (

11

veya

17

). Virilizasyon yoksa (androjen yoksa) enzim isminde '7' rakamı vardır (

17\alpha

-hidroksilaz).

Estimated Time:1m 15s

Question 127Question →

28 yaşında bir kadın hasta, ellerinde ve ayaklarında uyuşma, aralıklı kas krampları ve halsizlik şikayetleri ile başvuruyor. Fizik muayenesinde Trousseau ve Chvostek işaretleri pozitif saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde saptanan bulgular aşağıda sunulmuştur:

Parametre	Sonuç	Referans Aralık
Serum Kalsiyum	$6.9$ mg/dL	$8.5 - 10.5$
Serum Fosfat	$6.1$ mg/dL	$2.5 - 4.5$
Serum PTH	$480$ pg/mL	$10 - 65$
İdrar cAMP Yanıtı (PTH sonrası)	Artış saptanmadı	-

Bu hastada görülen biyokimyasal tablonun ve paratiroid hormonu direncinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

G_s\alpha

protein alt birimini kodlayan genetik bir defekt nedeniyle adenilat siklaz aktivasyonunun bozulması

Renal proksimal tübülde

1-\alpha

-hidroksilaz (CYP27B1) enzim aktivitesinde mutasyonel fonksiyon kaybı

Paratiroid bezlerindeki kalsiyum duyarlı reseptörlerin (CaSR) duyarlılığının artması

Renal tübüllerdeki sodyum-fosfat kotransportörlerinde (NPT2a) meydana gelen aşırı aktivasyon

cAMP üretimi sonrası sinyal iletim basamaklarında, Protein Kinaz A (PKA) düzeyinde post-reseptör defekt

Show answer & explanation

Answer: $G_s\alpha$ protein alt birimini kodlayan genetik bir defekt nedeniyle adenilat siklaz aktivasyonunun bozulması

Answer

Temel neden,

G_s\alpha

protein alt birimindeki defekt nedeniyle adenilat siklazın aktive edilememesi ve sonuç olarak cAMP üretilememesidir.

Hastada saptanan hipokalsemi, hiperfosfatemi ve PTH yüksekliği tablosu Psödohipoparatiroidizm (PHP) ile uyumludur. PTH sonrası idrarda cAMP artışının saptanmaması, defektin adenilat siklaz aktivasyonu aşamasında olduğunu gösterir. Bu durum, PTH reseptörünün sinyalini ileten

G_s\alpha

protein alt birimindeki fonksiyon kaybı mutasyonundan kaynaklanır.

Step-by-Step Solution

Laboratuvar verilerini analiz et

Hipokalsemi, hiperfosfatemi ve yüksek PTH düzeyleri saptanmıştır.

Bu kombinasyon PTH eksikliğini değil, hedef dokularda (böbrek ve kemik) PTH'ya karşı direnç olduğunu (Psödohipoparatiroidizm) gösterir.

PTH uygulama testi (Ellsworth-Howard testi) sonucunu değerlendir

Eksojen PTH sonrası idrar cAMP artışı saptanmamıştır.

cAMP artışının olmaması, sinyal iletimindeki defektin cAMP üretimi aşamasında (reseptör veya G-proteini düzeyinde) olduğunu doğrular.

Biyokimyasal mekanizmayı belirle

PTH, böbrekte

G_s\alpha

proteini aracılığıyla adenilat siklazı aktive ederek etki gösterir.

PHP Tip 1'de

G_s\alpha

(GNAS geni) defekti nedeniyle PTH reseptöre bağlansa da ikincil haberci olan cAMP üretilemez. Bu durum distal tübülde kalsiyum emilimini ve proksimal tübülde

1-\alpha

-hidroksilaz enziminin uyarılmasını engeller.

Key Concept

Paratiroid hormonu, G-protein (Gs) bağımlı reseptörler üzerinden adenilat siklazı aktive ederek cAMP artışına neden olur; bu yolaktaki defektler PTH direncine yol açar.

Estimated Time:2m 0s

Question 128Question →

Açlık durumunda veya insülin eksikliğinde (örneğin kontrolsüz Tip 1 diyabet) artan glukagon salınımı, karaciğerde glukoneojenik genlerin ( $PEPCK$ ve $G6Pase$ ) ekspresyonunu hızla uyarır. Bu süreçte sitozolde $cAMP$ seviyelerindeki artış, normalde $14-3-3$ proteinlerine bağlı olarak inaktif halde tutulan bir transkripsiyonel ko-aktivatörün defosforillenmesini ve çekirdeğe transloke olmasını sağlar. Çekirdek içerisinde $CREB$ ( $cAMP$ response element binding protein) ile kompleks oluşturarak glukoneogenezden sorumlu genlerin promoter bölgesine bağlanan bu regülatör protein aşağıdakilerden hangisidir?

CRTC2

(

TORC2

)

FoxO1

SREBP-1c

mTORC1

GSK-3

Show answer & explanation

Answer: $CRTC2$ ( $TORC2$ )

Answer

Sitozolde 14-3-3 proteinine bağlı tutulan ve cAMP artışı ile defosforille olup çekirdeğe geçerek CREB ile etkileşime giren molekül

CRTC2

(

TORC2

)'dir.

Doğru yanıt olan

CRTC2

(

CREB

-regulated transcription coactivator 2), glukagon sinyali ile

PKA

üzerinden aktive olan ve çekirdekte

CREB

ile kompleks oluşturarak glukoneogenezi başlatan temel regülatördür. Sitozolde

14-3-3

proteinlerine bağlı olarak tutulması ve

cAMP

artışı ile çekirdeğe geçmesi bu mekanizmanın en spesifik basamağıdır.

Step-by-Step Solution

Glukagonun karaciğerdeki G-proteini kenetli reseptörüne (

G_{\alpha s}

) bağlanması.

Adenilat siklaz enziminin aktivasyonu.

Hormon sinyalinin hücre içine iletilmesi için ilk basamaktır.

İntraselüler

cAMP

düzeylerinin artması ve Protein Kinaz A (

PKA

) aktivasyonu.

SIK

(Salt-inducible kinase) enziminin fosforillenerek inhibe edilmesi.

SIK

, normalde

CRTC2

'yi fosforilleyerek sitozolde tutulmasını sağlar.

SIK

inhibisyonu sonrası

CRTC2

'nin (veya

TORC2

) defosforillenmesi.

CRTC2

'nin

14-3-3

şaperon proteininden ayrılması.

Fosfat gruplarının uzaklaştırılması,

14-3-3

proteinine olan afiniteyi ortadan kaldırır.

CRTC2

'nin çekirdeğe translokasyonu ve

CREB

ile birleşmesi.

PGC-1\alpha

PEPCK

G6Pase

genlerinin transkripsiyonunun artması.

CRTC2

CREB

için gerekli bir ko-aktivatör olarak promoter bölgesindeki stabiliteyi sağlar.

Key Concept

Glukagonun karaciğerdeki glukoneojenik gen ekspresyonunu

CRTC2

CREB

yolağı üzerinden düzenlemesi.

Practice More

İnsülinin

SIK

aktivitesi ve

CRTC2

'nin sitozolde tutulması üzerindeki etkilerini inceleyiniz.

Alternative Method

Sinyal iletim basamaklarını takip ederek

cAMP \rightarrow PKA \rightarrow SIK

inhibisyonu

\rightarrow CRTC2

aktivasyonu zincirini hatırlamak soruyu çözdürür.

Estimated Time:2m 0s

Question 129Question →

Gastrointestinal sistemde sıvı ve elektrolit dengesinin parakrin/otokrin düzenlenmesinde görev alan; bağırsak epitel hücrelerinin apikal membranındaki transmembranöz bir reseptör olan guanilat siklaz C'yi ( $GC-C$ ) aktive ederek hücre içi $cGMP$ seviyelerini yükselten ve $CFTR$ aracılı klorür sekresyonunu stimüle eden lokal hormon aşağıdakilerden hangisidir?

Guanilin

Nörotensin

P maddesi

Bombesin

Peptid YY

Show answer & explanation

Answer: Guanilin

Answer

Hücre içi cGMP artışı sağlayarak klor sekresyonunu stimüle eden hormon Guanilin'dir.

Guanilin, bağırsak epitelinde bulunan transmembranöz guanilat siklaz C (

GC-C

) reseptörüne bağlanır. Bu bağlanma, hücre içinde

GTP

'den

cGMP

üretimini artırır. Artan

cGMP

düzeyi,

CFTR

(Kistik Fibrozis Transmembran İletkenlik Düzenleyicisi) klor kanallarını aktive ederek sodyum ve suyun da takip ettiği aktif klorür sekresyonuna yol açar. Bu mekanizma aynı zamanda enterotoksijenik E. coli'nin (

ETEC

) ısıya dayanıklı toksini (

STa

) tarafından taklit edilerek diyareye neden olur.

Step-by-Step Solution

Reseptörün belirlenmesi

Guanilat siklaz C (

GC-C

)

Soruda belirtilen anahtar yapı, apikal membranda yer alan guanilat siklaz aktivitesine sahip reseptördür.

İkinci habercinin analizi

cGMP

artışı

GC-C

aktivasyonu,

GTP

'den

cGMP

sentezini uyarır.

Efektör mekanizmanın belirlenmesi

CFTR

aktivasyonu

Yükselen

cGMP

, klor kanallarını (

CFTR

) açarak lümene klorür ve beraberinde su çıkışını sağlar.

Molekülün teşhisi

Guanilin / Üroguanilin

Bu spesifik yolu (

GC-C/cGMP

) kullanan temel gastrointestinal peptid Guanilin'dir.

Key Concept

Gastrointestinal sistemde Guanilin/Üroguanilin, guanilat siklaz C reseptörü üzerinden cGMP artışı sağlayarak sıvı-elektrolit sekresyonunu düzenler.

Hints

Bu hormonun etki mekanizması, enterotoksijenik E. coli'nin (ETEC) neden olduğu sulu diyarenin patofizyolojisi ile benzerdir.

Hücre içi ikincil haberci olarak cAMP'yi değil, nadir görülen cGMP'yi kullanır.

Apikal membrandaki guanilat siklaz C (GC-C) reseptörünün doğal ligandıdır.

Practice More

Guanilin yolağının ilaç hedefi olarak kullanıldığı Linaklotid gibi moleküllerin klinik önemini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 130Question →

Sağlıklı bir bireyde yemek sonrası yükselen kan glukoz düzeyini dengelemek amacıyla pankreastan salınan insülinin, iskelet kası ve yağ dokusunda glukoz alımını hızlandırmak için kullandığı temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

GLUT4

adı verilen glukoz taşıyıcılarının hücre içi veziküllerden plazma membranına yerleşmesini (translokasyonu) sağlaması

Adenilat siklaz enzimini aktive ederek hücre içi

cAMP

düzeyini artırması

Karaciğer ve kaslarda glikojen fosforilaz enzimini aktive ederek glikojen yıkımını uyarması

Hücre zarına yerleşmiş olan

GLUT1

taşıyıcılarının gen ekspresyonunu baskılaması

Show answer & explanation

Answer: $GLUT4$ adı verilen glukoz taşıyıcılarının hücre içi veziküllerden plazma membranına yerleşmesini (translokasyonu) sağlaması

Answer

İnsülinin kas ve yağ dokusunda glukoz alımını artırmasının temel mekanizması, hücre içindeki veziküllerde bulunan

GLUT4

taşıyıcılarının plazma membranına translokasyonudur.

İnsülin, iskelet kası ve yağ dokusu gibi insüline duyarlı dokularda, hücre içinde hazır bekleyen

GLUT4

glukoz taşıyıcılarının plazma membranına yerleşmesini (translokasyon) tetikleyerek glukozun hücre içine giriş hızını binlerce kat artırır.

Step-by-Step Solution

İnsülinin hedef hücredeki (kas veya yağ hücresi) reseptörüne bağlanması.

Reseptörün hücre içi bölgesindeki tirozin kinaz aktivitesinin başlaması ve otofosforilasyon.

Sinyal iletim yolunun tetiklenmesi için liganda bağımlı reseptör aktivasyonu gereklidir.

İnsülin reseptör substratlarının (

IRS

) ve ardından

PI3

-Kinaz yolunun aktivasyonu.

Hücre içinde sinyal iletiminin

GLUT4

içeren veziküllere kadar ulaşması.

PI3

-Kinaz yolu, insülinin metabolik etkilerinin (glukoz alımı gibi) ana ileticisidir.

GLUT4

taşıyıcılarının hücre içi veziküllerden plazma membranına taşınması ve zara kaynaşması.

Hücre zarındaki glukoz taşıyıcı kapasitesinin hızla artması.

GLUT4

, insüline duyarlı dokularda glukozun kolaylaştırılmış difüzyonla hücreye girmesini sağlayan ana proteindir.

Key Concept

İnsülin, kas ve yağ dokusunda glukoz alımını

GLUT4

translokasyonu üzerinden kontrol eder.

Hints

İnsülinin hedef hücrelerdeki en hızlı etkisi, halihazırda sentezlenmiş proteinlerin yerini değiştirmektir.

Practice More

GLUT2

GLUT4

taşıyıcılarının hangi dokularda bulunduğu ve insülin duyarlılıkları arasındaki farkları gözden geçirin.

Estimated Time:45s

Question 131Question →

Steroid hormon sentezinde kolesterolün mitokondri iç membranına taşınması ve pregnenolona dönüşümü, tüm biyosentez yolunun hız kısıtlayıcı basamağıdır. Bu basamakta görevli StAR ( $Steroidogenic$ $Acute$ $Regulatory$ ) proteini veya Sitokrom P450 yan zincir koparıcı enzimin ( $CYP11A1$ /Desmolaz) genetik defekti sonucunda ortaya çıkan klinik tablo (Konjenital Lipoid Adrenal Hiperplazi) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Tüm adrenal ve gonadal steroidlerin sentezi durur; buna bağlı olarak ağır tuz kaybı, dehidratasyon ve yaşamın erken döneminde adrenal kriz görülür.

21

-hidroksilaz (

CYP21A2

) eksikliğinde olduğu gibi

17

-hidroksiprogesteron birikimine bağlı olarak virilizasyon ve hipotansiyon izlenir.

11\beta

-hidroksilaz (

CYP11B1

) eksikliğinde olduğu gibi

11

-deoksikortikosteron birikimi nedeniyle hipertansiyon ve hipokalemi gelişir.

17\alpha

-hidroksilaz (

CYP17A1

) eksikliğinde olduğu gibi seks steroidlerinin sentezlenememesine bağlı olarak sekonder cinsiyet karakterlerinde gelişme geriliği görülür ancak mineralokortikoid fazlalığına bağlı hipertansiyon izlenir.

Aldosteron sentaz eksikliğinde olduğu gibi sadece zona glomerulosa tabakası etkilenir, kortizol ve androjen düzeyleri normal kalır.

Show answer & explanation

Answer: Tüm adrenal ve gonadal steroidlerin sentezi durur; buna bağlı olarak ağır tuz kaybı, dehidratasyon ve yaşamın erken döneminde adrenal kriz görülür.

Answer

Hız kısıtlayıcı basamak olan StAR veya

CYP11A1

eksikliğinde tüm steroid hormonların sentezi durur, bu da ağır tuz kaybı ve adrenal yetmezliğe yol açar.

Steroid hormon sentezinin ilk ve hız kısıtlayıcı adımı kolesterolün mitokondriye girişi (StAR aracılığıyla) ve pregnenolona dönüşümüdür (

CYP11A1

aracılığıyla). Bu adımda meydana gelen bir kusur, adrenal korteks ve gonadlarda üretilen tüm steroid hormonların (kortizol, aldosteron, östrojen, testosteron) üretimini imkansız kılar. Sonuç olarak bebeklerde ağır tuz kaybı, dehidratasyon, adrenal kriz ve dış genital organların gelişiminde bozukluklar (seks steroidi eksikliği) gözlenir.

Step-by-Step Solution

Steroidogenezin hız kısıtlayıcı basamağını belirle.

Kolesterolün mitokondriye StAR ile taşınması ve

CYP11A1

(SCC) ile pregnenolona dönüşümü.

Tüm steroid hormon sınıfları (mineralokortikoid, glukokortikoid, androjen) bu ortak başlangıç basamağına bağımlıdır.

Bu basamaktaki bir blokajın sonuçlarını analiz et.

Aldosteron, kortizol ve testosteron/östrojen sentezinin tamamen durması.

Pregnenolon oluşamadığı için yolun devamındaki hiçbir hormon sentezlenemez.

Klinik bulguları diğer enzim eksiklikleri ile karşılaştır.

Ağır tuz kaybı (aldosteron yokluğu), hipotansiyon ve virilizasyonun olmaması (androjen yokluğu).

21

-hidroksilaz ve

11\beta

-hidroksilaz eksikliklerinde androjenler artarken (virilizasyon), bu tabloda androjenler de sentezlenemez.

Key Concept

Steroidogenezin hız kısıtlayıcı basamağının (StAR/

CYP11A1

) blokajı, tüm steroid sınıflarının yokluğu ile sonuçlanan en ağır Konjenital Adrenal Hiperplazi formudur.

Practice More

Diğer steroidogenez enzimlerinin lokalizasyonlarını (mitokondri vs. düz endoplazmik retikulum) gözden geçirmek konuyu pekiştirecektir.

Estimated Time:1m 30s

Question 132Question →

Tiroid hormon biyosentezinin en özgün basamaklarından biri olan "kenetlenme" (coupling) reaksiyonu, tiroglobulin ( $Tg$ ) üzerindeki iyodotirozil kalıntılarının tiroid peroksidaz ( $TPO$ ) aracılığıyla birleşmesini içerir. Bu reaksiyonun moleküler mekanizması ve yan ürünleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kenetlenme sırasında bir donör iyodotirozil kalıntısının fenolik halkası akseptör kalıntısına aktarılırken, donörün tiroglobulin zincirindeki kalıntısı dehidroalanin yapısına dönüşür.

Kenetlenme süreci, iyodürün tiroglobuline bağlanmasından (organifikasyon) önce gerçekleşen ve hidrojen peroksit (

H_2O_2

) tüketimi gerektirmeyen bir basamaktır.

TPO enzimi, bu reaksiyonu gerçekleştirmek için tiroglobulin proteinini foliküler lümende parçalayarak tirozinleri serbest hale getirir ve sentezi sitozolde tamamlar.

Yüksek iyot konsantrasyonu varlığında Wolff-Chaikoff etkisiyle

TPO

inhibe olduğunda, kenetlenme reaksiyonu kompanzatuvar olarak hızlanır.

Kenetlenme sonucunda oluşan

T_4

T_3

, tiroglobulin yapısından henüz lümendeyken ayrılır ve folikül hücresinden bağımsız olarak kapiller dolaşıma difüze olur.

Show answer & explanation

Answer: Kenetlenme sırasında bir donör iyodotirozil kalıntısının fenolik halkası akseptör kalıntısına aktarılırken, donörün tiroglobulin zincirindeki kalıntısı dehidroalanin yapısına dönüşür.

Answer

Kenetlenme reaksiyonunda donör tirozin halkasının aktarımı sonrası tiroglobulin zincirinde dehidroalanin oluşur.

Tiroid hormon sentezinde

TPO

, tiroglobulin üzerindeki iki iyodotirozil kalıntısını (örneğin iki DIT) yan yana getirerek birinin fenolik halkasını diğerine aktarır. Bu işlem sırasında akseptör halka üzerinde

T_4

(veya

T_3

) oluşurken, halkasını veren donör tirozin kalıntısının peptid zincirine bağlı kalan kısmı kimyasal olarak dehidroalanin molekülüne dönüşerek zincirde muhafaza edilir.

Step-by-Step Solution

TPO ve

H_2O_2

varlığında iyodotirozil kalıntılarının aktivasyonu

İyodotirozil serbest radikalleri oluşur.

Kenetlenme reaksiyonu radikal mekanizması üzerinden ilerleyen enzimatik bir süreçtir.

Donör halka transferi

Bir iyodotirozil halkasının fenolik grubu koparak diğer iyodotirozil kalıntısına fenolik eter bağı ile bağlanır.

Bu transfer sonucunda tiroglobulin protein zinciri üzerinde iyodotironin (

T_4

veya

T_3

) yapısı sentezlenmiş olur.

Donör kalıntısının akıbetinin belirlenmesi

Halkası kopan donör tirozin kalıntısının peptid omurgası dehidroalanine dönüşür.

Halka kopması sonrası geriye kalan karbon iskeleti doymuş yapısını kaybederek dehidroalanin formunda tiroglobulin sekansında kalır.

Key Concept

Tiroid hormon sentezinde kenetlenme (coupling) kimyası ve byproduct (dehidroalanin) oluşumu

Question 133Question →

Pankreasın endokrin fonksiyonları ve insülin hormonu biyosentezi süreçleri göz önüne alındığında, insülinin depolanması ve salınımı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İnsülin, sekretuar veziküller içerisinde iki adet çinko iyonu ile koordinasyon kurarak hekzamer yapısında depolanır.

Preproinsülinden sinyal dizisinin ayrılarak proinsülinin oluştuğu ilk basamak Golgi aygıtında gerçekleşir.

İnsülin ve C-peptid, veziküllerden ekzositoz yoluyla dolaşıma her zaman

1:2

molar oranında salınırlar.

İnsülin reseptörü, aktive olduğunda hücre içi sinyal iletimi için doğrudan adenilat siklaz aktivasyonu yapar.

C-peptid, karaciğer tarafından yüksek oranda ekstrakte edildiği için yarı ömrü dolaşımdaki insülinden daha kısadır.

Show answer & explanation

Answer: İnsülin, sekretuar veziküller içerisinde iki adet çinko iyonu ile koordinasyon kurarak hekzamer yapısında depolanır.

Answer

İnsülinin pankreas granüllerinde çinko iyonları ile koordinasyon kurarak hekzamer yapısında depolanması doğrudur.

İnsülin molekülleri, pankreas

\beta

hücrelerindeki sekretuar granüllerin asidik ortamında iki adet çinko atomu ile etkileşime girerek altı molekül insülinden oluşan stabil hekzamer yapıları oluşturur. Bu yapı, hormonun vezikül içinde yüksek konsantrasyonda ve stabil bir şekilde depolanmasını sağlar.

Step-by-Step Solution

İnsülin sentez basamaklarını analiz et.

RER'de sentezlenen preproinsülinin sinyal dizisi ayrılır ve proinsülin oluşur.

Hücre içi taşınma ve olgunlaşma için proteinin doğru kompartmanlarda modifiye edilmesi gerekir.

Sekretuar veziküllerdeki paketleme mekanizmasını incele.

Proinsülin, Golgi ve granüllerde insülin ve C-peptide parçalanırken, insülin çinko ile hekzamer oluşturur.

Çinko varlığı insülinin kristalize olmasını ve granüller içinde yoğun bir şekilde depolanmasını sağlar.

Salınım ve dolaşım kinetiğini değerlendir.

İnsülin ve C-peptid eşit oranda (

1:1

) salınır; ancak C-peptid karaciğerde yıkılmadığı için daha uzun süre dolaşımda kalır.

C-peptid bu özelliği sayesinde endojen insülin salınımının klinik bir belirteci olarak kullanılır.

Key Concept

İnsülinin biyosentezi, çinko bağımlı hekzamer depolanması ve C-peptid ile eşmolar salınımı.

Hints

İnsülinin depolanması sırasında bir eser elementin varlığı stabilizasyon için kritiktir.

İnsülin ve C-peptid aynı prohormon zincirinden koptuğu için salınım miktarları eşittir, ancak vücutta kalış süreleri farklıdır.

İnsülin granüller içinde hekzamerler halindedir, ancak kana karıştığında biyolojik olarak aktif olan monomerik formuna ayrışır.

Practice More

İnsülin salınımında rol oynayan

K_{ATP}

kanallarının mekanizmasını ve sulfonilürelerin etkisini gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 134Question →

Pankreas adacıklarında yer alan F hücrelerinden (PP hücreleri) sentezlenen; özellikle protein içeriği zengin öğünler, hipoglisemi ve vagal uyarı ile salınımı artan, temel fizyolojik etkisi ekzokrin pankreas enzim sekresyonunu baskılamak ve safra kesesi motilitesini inhibe etmek olan gastrointestinal peptid aşağıdakilerden hangisidir?

Motilin

Nörotensin

Pankreatik polipeptid

Somatostatin

Show answer & explanation

Answer: Pankreatik polipeptid

Answer

Pankreas adacıklarının F hücrelerinden salınan ve ekzokrin pankreas salgılarını baskılayan hormon pankreatik polipeptiddir.

Pankreatik polipeptid, 36 amino asitli bir peptid olup pankreas adacıklarının periferindeki F hücrelerinden salınır. Protein alımı, hipoglisemi ve vagal stimülasyon salınımını artırırken; somatostatin salınımını baskılar. Temel görevi, ekzokrin pankreas salgılarını ve safra kesesi kontraksiyonunu inhibe ederek sindirim salgılarını düzenlemektir.

Step-by-Step Solution

Hücresel kaynağın belirlenmesi

Pankreas adacıklarındaki F hücreleri (PP hücreleri) temel kaynaktır.

Gastrointestinal hormonların her biri (G, S, I, L, F hücreleri gibi) spesifik hücre grupları tarafından üretilir.

Salınım uyaranlarının analizi

Proteinli öğünler ve vagal (kolinerjik) aktivite salınımı tetikleyen ana faktörlerdir.

Hormonun sindirim sürecindeki zamanlaması bu uyaranlarla belirlenir.

Fizyolojik etkilerin değerlendirilmesi

Pankreatik enzim ve bikarbonat salgısının inhibisyonu ile safra kesesi gevşemesi görülür.

Bu etkiler ekzokrin pankreasın aşırı aktivitesini dengelemeye yardımcı olur.

Key Concept

Pankreatik polipeptid (PP), pankreasın endokrin ve ekzokrin fonksiyonları arasındaki regülasyonu sağlayan bir peptiddir.

Hints

Soruda bahsedilen hormonun adı, sentezlendiği organın adını içerir.

Bu hormonun salınımı atropin (antikolinerjik) verilmesiyle baskılanabilir, bu da vagal kontrolü kanıtlar.

İsmi 'PP' kısaltmasıyla da bilinen, pankreasın ekzokrin salgılarını azaltan peptiddir.

Practice More

Diğer adacık hücreleri (Alfa, Beta, Delta) ve salgıladıkları hormonların stimülasyon farklarını karşılaştırın.

Estimated Time:50s

Question 135Question →

Yedi günlük bir kız bebek; emmede zayıflık, şiddetli kusma ve dehidrasyon bulguları ile acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde kan basıncı $55/35$ $mmHg$ saptanıyor ve dış genital yapının ambiguus genitale (Prader evre $3$ virilizasyon) görünümünde olduğu gözleniyor. Laboratuvar analizlerinde serum sodyum düzeyi $122$ $mEq/L$ , potasyum düzeyi $7.2$ $mEq/L$ ve plazma $17$ -hidroksiprogesteron konsantrasyonu $280$ $ng/mL$ (referans: $<2$ $ng/mL$ ) olarak rapor ediliyor. Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre, hastada steroid biyosentez yolağında eksikliği en olası olan enzim aşağıdakilerden hangisidir?

21

-hidroksilaz (

CYP21A2

)

11\beta

-hidroksilaz (

CYP11B1

)

17\alpha

-hidroksilaz (

CYP17A1

)

Aldosteron sentaz (

CYP11B2

)

Kolesterol yan zincir koparıcı enzim (

CYP11A1

)

Show answer & explanation

Answer: $21$ -hidroksilaz ( $CYP21A2$ )

Answer

21

-hidroksilaz (

CYP21A2

) eksikliği, klinik tabloda hem tuz kaybı krizini hem de kız bebekteki virilizasyonu ve spesifik olarak

17

-OH Progesteron yüksekliğini açıklayan en olası tanıdır.

21

-hidroksilaz (

CYP21A2

) eksikliği, progesteronun

11

-deoksikortikosterona ve

17

-hidroksiprogesteronun

11

-deoksikortizole dönüşümünü engeller. Bu durum, hem aldosteron hem de kortizol sentezinde yetersizliğe yol açar. Aldosteron eksikliği sodyum kaybına, potasyum tutulumuna ve hipotansiyona (tuz kaybı krizi) neden olurken; biriken ara ürünler (

17

-OHP) androjen yolağına (DHEA, androstenedion) kayarak kız bebeklerde virilizasyona yol açar.

Step-by-Step Solution

Klinik bulguları analiz et.

Hipotansiyon, hiponatremi ve hiperkalemi; mineralokortikoid (aldosteron) eksikliğini (tuz kaybı) gösterir.

Vakadaki dehidrasyon ve elektrolit dengesizliğinin kaynağını belirlemek.

Fizik muayene ve biyokimyasal belirteci değerlendir.

Virilizasyon (ambiguus genitale) androjen fazlalığını;

17

-OH Progesteron yüksekliği ise yolaktaki tıkanıklığın yerini gösterir.

Androjen artışının hangi enzim bloğundan kaynaklandığını saptamak.

Ayırıcı tanı yap.

21

-hidroksilaz bloğunda

17

-OH Progesteron birikir ve androjenlere kayar; mineralokortikoid sentezi yapılamaz.

Benzer bulgular veren

11\beta

17\alpha

eksikliklerini hipertansiyon ve virilizasyon durumuna göre elemek.

Key Concept

Konjenital Adrenal Hiperplazi (KAH) enzim bloklarında elektrolit ve kan basıncı değişiklikleri ile virilizasyon varlığı, eksik enzimi tanımlamada kritiktir.

Practice More

KAH panellerinde

21

-hidroksilaz eksikliğinin 'tuz kaybettiren' ve 'basit virilize' formları arasındaki farkları incelemek klinik korelasyonu pekiştirecektir.

Estimated Time:2m 0s

Question 136Question →

Paratiroid hormonu ( $PTH$ ), vücutta kalsiyum ve fosfor dengesinin korunmasında anahtar rol oynayan bir hormondur. Böbrekler, $PTH$ 'nın mineral homeostazını düzenlediği en önemli hedef organlardan biridir.

Buna göre, $PTH$ 'nın böbrek proksimal tübül hücreleri üzerindeki temel fizyolojik etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Apikal membrandaki sodyum-fosfat kotransporter aktivitesini azaltarak fosfatüriye neden olması

24

-hidroksilaz enzimini uyararak aktif vitamin D yıkımını hızlandırması

Distal tübüllerde kalsiyum geri emilimini inhibe ederek hiperkalsiüriye yol açması

Fosfodiesteraz enzimini aktive ederek hücre içi

cAMP

düzeylerini düşürmesi

Show answer & explanation

Answer: Apikal membrandaki sodyum-fosfat kotransporter aktivitesini azaltarak fosfatüriye neden olması

Answer

Paratiroid hormonunun proksimal tübülde sodyum-fosfat kotransporter aktivitesini azaltarak fosfatüriye neden olması

Doğru yanıt, hormonun proksimal tübülde sodyum-fosfat kotransporter aktivitesini azaltarak fosfatüriye yol açtığını ifade eden seçenektir. Paratiroid hormonu (

PTH

), proksimal tübül hücrelerinde adenilat siklazı aktive ederek

cAMP

artışına neden olur. Bu artış, sodyum-bağımlı fosfat taşıyıcılarının (

NPT2

) apikal membrandan hücre içine çekilmesine (internalizasyon) ve dolayısıyla fosfatın idrarla atılmasına (fosfatüri) yol açar.

Step-by-Step Solution

PTH'nın böbrek üzerindeki hedef bölgesini ve reseptör etkileşimini belirlemek.

PTH, proksimal tübül hücrelerinin bazolateral membranındaki reseptörüne bağlanır.

Hormon etkisinin başlayabilmesi için spesifik reseptör bağlanması gereklidir.

Hücre içi sinyal iletim yolağını analiz etmek.

G_s

proteini üzerinden adenilat siklaz aktive edilir ve hücre içi

cAMP

düzeyleri artar.

PTH etkisini temel olarak adenilat siklaz-cAMP-Protein Kinaz A (PKA) yolağı üzerinden gösterir.

Fosfat taşıyıcıları üzerindeki nihai etkiyi belirlemek.

Artan

cAMP

, apikal membrandaki sodyum-fosfat kotransporterlarının (

NPT2a

) endositozla hücre içine alınmasına ve geri emilimin durmasına yol açar.

Bu mekanizma kanda biriken fosforun idrarla atılmasını sağlayarak mineral dengesini korur (fosfatürik etki).

Key Concept

PTH'nın böbrekteki fosfatürik etkisi ve proksimal tübüldeki transport mekanizması.

Hints

PTH'nın serum fosfat düzeyini düşürmek için böbreklerde atılımı artırdığını hatırlayın.

Hormonun böbrek proksimal tübülünde kullandığı temel ikincil haberci

cAMP

'dir.

Fosfat geri emilimi apikal membrandaki sodyum-fosfat kotransporterları ile sağlanır; PTH bu taşıyıcıları azaltır.

Practice More

PTH'nın kemik dokusu üzerindeki etkilerinin (RANKL ekspresyonu vb.) biyokimyasal temelini gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 137Question →

Gastrointestinal sistemde hem hormonal hem de parakrin bir regülatör olarak görev yapan, sindirim enzimlerinden gastrointestinal motiliteye kadar geniş bir yelpazede 'evrensel inhibitör' etkisi bulunan somatostatin ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Mide lümenindeki

pH

değerinin

2.0

altına düşmesi, antral bölgedeki D hücrelerinden salınımını stimüle eden en önemli faktördür.

Paryetal hücreler üzerindeki spesifik reseptörlerine bağlanarak mide asit sekresyonunu direkt yolla baskılar.

Hücre içi sinyal iletiminde stimülatör G-proteini (

G_s

) üzerinden adenilat siklaz aktivitesini ve cAMP düzeyini artırarak etki gösterir.

G hücrelerinden gastrin, S hücrelerinden sekretin ve I hücrelerinden kolesistokinin salınımını parakrin/endokrin yolla inhibe eder.

Pankreas adacıklarında yer alan D hücrelerinden salınarak insülin ve glukagon sekresyonunu lokal olarak baskılayıcı etki gösterir.

Show answer & explanation

Answer: Hücre içi sinyal iletiminde stimülatör G-proteini ( $G_s$ ) üzerinden adenilat siklaz aktivitesini ve cAMP düzeyini artırarak etki gösterir.

Answer

Somatostatinin etki mekanizması, inhibitör G-proteini (

G_i

) aracılığıyla adenilat siklazın baskılanması ve hücre içi cAMP düzeyinin düşürülmesidir.

Somatostatin, gastrointestinal sistemin en önemli inhibitör regülatörüdür. Etkilerini hedef hücrelerdeki (paryetal hücreler, G hücreleri, vb.) somatostatin reseptörlerine bağlanarak gösterir. Bu reseptörler, inhibitör bir G-proteini olan

G_i

ile kenetlidir.

G_i

aktivasyonu adenilat siklaz enzimini inhibe eder, bu da hücre içi cAMP (siklik adenozin monofosfat) seviyelerinin düşmesine yol açar. cAMP'deki bu azalma, protein kinaz A aktivitesini ve sonuçta hormon salınımını veya asit sekresyonunu baskılar.

Step-by-Step Solution

Somatostatinin hücresel kökenini ve temel işlevini belirle.

Mide, bağırsak ve pankreastaki D hücrelerinden salınan, sindirim süreçlerini baskılayan bir hormondur.

Hormonun genel fizyolojisini anlamak için başlangıç adımıdır.

Hormonun salınımını uyaran uyaranları analiz et.

Lümen içi asidite (

pH < 2

) ve bazı besin maddeleri salınımı artırır.

Asit artışına yanıt olarak diğer hormonları baskılamak için bu tetikleyici gereklidir.

Hücre içi ikincil haberci mekanizmasını değerlendir.

Somatostatin bir inhibitör hormondur ve genellikle

G_i

proteinini kullanır.

İnhibitör etkiler genellikle cAMP'nin azaltılması yoluyla gerçekleşir.

Yanlış olan mekanizmayı tespit et.

Stimülatör G-proteini (

G_s

) ve cAMP artışı gastrin veya histamin gibi uyarıcılar için geçerlidir, somatostatin için değil.

Zıt etki mekanizmalarının ayırt edilmesi TUS düzeyinde kritik bir bilgidir.

Key Concept

Gastrointestinal İnhibisyon ve Somatostatin Mekanizması

Practice More

Somatostatinoma tanısı alan bir hastada neden sıklıkla safra kesesi taşları (kolelitiazis) görüldüğünü motilite ve kolesistokinin (CCK) etkileşimi üzerinden araştırınız.

Estimated Time:2m 0s

Question 138Question →

Tiroid hormonlarının sentezi, plazmada taşınması ve hedef hücrelerdeki moleküler etki mekanizmaları dikkate alındığında, bu süreçlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi biyokimyasal açıdan doğrudur?

Tiroid hormon reseptörü (TR), DNA üzerinde genellikle RXR ile bir heterodimer oluşturur;

T_3

bağlanması bu kompleksten korepresörlerin ayrılmasını ve gen transkripsiyonunun başlamasını sağlar.

İyot organifikasyonu ve iyodotironinlerin oluşumu (kenetlenme), folikül hücrelerinin granüllü endoplazmik retikulumunda sentezlenen tiroglobulin üzerinde hücre sitozolünde tamamlanır.

Plazma tiroid bağlayıcı globulin (TBG) düzeyi arttığında (örneğin gebelikte), homeostatik dengenin kurulmasıyla birlikte biyolojik olarak aktif olan serbest

T_4

konsantrasyonu da kalıcı olarak artış gösterir.

Tip 3 deiyodinaz (D3), periferik dokularda

T_4

molekülünü aktif

T_3

formuna dönüştürerek tiroid hormonunun hücresel etkisini artıran temel enzimdir.

Tiroid hormon reseptörleri (TR), ligand bağlanmadan önce sitozolde ısı şok proteinleri (HSP) ile kompleks halinde inaktif tutulur ve hormon bağlandığında çekirdeğe transloke olur.

Show answer & explanation

Answer: Tiroid hormon reseptörü (TR), DNA üzerinde genellikle RXR ile bir heterodimer oluşturur; $T_3$ bağlanması bu kompleksten korepresörlerin ayrılmasını ve gen transkripsiyonunun başlamasını sağlar.

Answer

Tiroid hormon reseptörleri (TR), DNA üzerindeki tiroid cevap elemanlarına (TRE) genellikle Retinoid X Reseptörü (RXR) ile bir heterodimer halinde bağlıdır ve

T_3

bağlanmasıyla korepresörlerin yerini koaktivatörlerin almasını sağlayarak transkripsiyonu başlatır.

Doğru ifade, tiroid hormon reseptörlerinin (TR) işleyişini açıklar. TR'ler, Retinoid X Reseptörü (RXR) ile heterodimer oluşturarak DNA üzerindeki tiroid cevap elemanlarına (TRE) bağlanır. Ligand (

T_3

) yokluğunda bu dimer korepresörlere bağlıdır ve geni sessiz tutar.

T_3

bağlandığında korepresörler ayrılır, koaktivatörler bağlanır ve gen transkripsiyonu başlar.

Step-by-Step Solution

Tiroid hormonlarının hücresel girişini değerlendir.

T_4

T_3

hücre içine spesifik taşıyıcılar (örn. MCT8) ile girer.

Tiroid hormonları lipofilik olmalarına rağmen hücre içine girmek için aktif taşıma sistemlerini kullanırlar.

Hücre içi aktivasyon basamağını incele.

T_4

, Tip 1 veya Tip 2 deiyodinazlar ile daha aktif olan

T_3

'e dönüşür.

T_3

, çekirdek reseptörüne

T_4

'ten yaklaşık 10 kat daha yüksek afinite ile bağlanır.

Reseptör etkileşimini ve transkripsiyonel kontrolü analiz et.

T_3

, çekirdekte TRE bölgesine bağlı olan TR-RXR heterodimerine bağlanır.

Ligand bağlandığında reseptörün konformasyonu değişir, korepresör kompleksi ayrılır ve koaktivatörler çekilerek mRNA sentezi (gen ekspresyonu) başlar.

Key Concept

Tiroid hormon reseptörleri (TR), tip II nükleer reseptör ailesindendir; ligand yokluğunda DNA'ya bağlıdır ve korepresörler aracılığıyla transkripsiyonu baskılarlar (

T_3

bağlanınca baskı kalkar).

Estimated Time:2m 0s

Question 139Question →

Adrenal medullada tirozin amino asidinden başlayarak katekolaminlerin sentezi; farklı hücresel kompartmanlar, spesifik kofaktörler ve adrenal korteksten gelen hormonal uyarıların entegrasyonu ile gerçekleşen karmaşık bir süreçtir. Bu sentez yolundaki enzimler ve regülasyon mekanizmalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hız kısıtlayıcı basamağı katalizleyen tirozin hidroksilaz, tetrahidrobiyopterin bağımlı bir monooksijenaz olup sitozolik katekolaminler tarafından feedback mekanizmasıyla inhibe edilir.

Dopaminin norepinefrine dönüşümü için dopaminin aktif bir taşıyıcı ile vezikül içine girmesi gerekir; bu basamağı katalizleyen enzim moleküler oksijen ve Vitamin C (askorbat) kullanır.

Norepinefrinden epinefrin sentezini katalizleyen PNMT enzimi, adrenal korteksten portal sistem aracılığıyla gelen yüksek konsantrasyondaki kortizol tarafından indüklenir.

Katekolamin sentez yolağındaki tüm enzimler sitozolik yerleşimli olup, sentezlenen ara ürünler ve son ürünler sadece depolanma amacıyla vezikül (kromaffin granülü) içine alınır.

DOPA dekarboksilasyonunda pridoksal fosfat (PLP) kofaktör olarak kullanılırken, sentezlenen katekolaminlerin temel idrar metaboliti vanilmandelik asittir (VMA).

Show answer & explanation

Answer: Katekolamin sentez yolağındaki tüm enzimler sitozolik yerleşimli olup, sentezlenen ara ürünler ve son ürünler sadece depolanma amacıyla vezikül (kromaffin granülü) içine alınır.

Answer

Katekolamin sentez yolağındaki tüm enzimlerin sitozolik olduğunu savunan ifade yanlıştır; çünkü Dopamin

\beta

-hidroksilaz enzimi vezikül içinde yer alır.

Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü katekolamin biyosentezi tamamen sitozolik bir süreç değildir. Dopamin, sentezlendikten sonra VMAT2 taşıyıcısı ile kromaffin granüllerinin (veziküllerin) içine alınır. Dopaminin norepinefrine dönüşümünü sağlayan Dopamin

\beta

-hidroksilaz enzimi bu veziküllerin içinde yer alır. Daha sonra norepinefrin, epinefrine dönüşmek üzere tekrar sitozole çıkar ve PNMT etkisiyle epinefrin oluştuktan sonra depolanmak üzere yeniden vezikül içine girer.

Step-by-Step Solution

Sentez yolağındaki enzimlerin hücresel yerleşimlerini belirle.

Tirozin Hidroksilaz (Sitozol), DOPA Dekarboksilaz (Sitozol), Dopamin

\beta

-Hidroksilaz (Vezikül), PNMT (Sitozol).

Yolağın mekansal organizasyonu, moleküllerin vezikül içine ve dışına taşınmasını zorunlu kılar.

Kofaktör gereksinimlerini kontrol et.

TH:

BH_4

, DOPA-D: PLP, DBH: Vit C ve Bakır, PNMT: SAM.

Her enzim spesifik bir kimyasal dönüşümü gerçekleştirmek için belirli kofaktörlere ihtiyaç duyar.

Hormonal regülasyonu analiz et.

Kortizol, PNMT enziminin sentezini indükleyerek norepinefrinden epinefrin oluşumunu artırır.

Adrenal korteksten gelen glukokortikoidler, medulla fonksiyonlarını doğrudan etkiler.

Key Concept

Katekolamin sentez yolağının kompartmantalizasyonu (Sitozol vs. Vezikül)

Question 140Question →

Hipotalamustan portal dolaşıma salınan peptid yapılı hormonların ön hipofizdeki spesifik hücreler üzerindeki etkileri, farklı G-proteini alt tipleriyle kenetli reseptörler aracılığıyla yürütülür.

Buna göre; hedef hücresindeki reseptöre bağlandıktan sonra $G_{\alpha q}$ proteinini aktive ederek fosfatidilinozitol 4,5-bifosfatın ( $PIP_2$ ) hidrolizine, intrasellüler kalsiyum artışına ve Protein Kinaz C ( $PKC$ ) aktivasyonuna neden olan temel hipotalamik regülatör aşağıdakilerden hangisidir?

Büyüme hormonu salgılatıcı hormon (

GHRH

)

Kortikotropin salgılatıcı hormon (

CRH

)

Gonadotropin salgılatıcı hormon (

GnRH

)

Somatostatin

Dopamin

Show answer & explanation

Answer: Gonadotropin salgılatıcı hormon ( $GnRH$ )

Answer

Gonadotropin salgılatıcı hormon (

GnRH

)

Gonadotropin salgılatıcı hormon (

GnRH

), ön hipofizdeki gonadotrop hücrelerin membranındaki reseptörüne bağlandığında

G_q

proteinini aktive eder. Bu aktivasyon Fosfolipaz C (

PLC

) enzimini uyararak

PIP_2

'nin parçalanmasına,

IP_3

aracılı kalsiyum salınımına ve

DAG

aracılı Protein Kinaz C (

PKC

) aktivasyonuna neden olur.

Step-by-Step Solution

Hipotalamik hormonların sinyal iletim yolaklarını sınıflandırın.

GHRH

CRH

G_s

yolağını;

GnRH

TRH

ise

G_q

yolağını kullanır.

Her hormonun hedef hücresindeki reseptör yapısı ve etkileştiği G-proteini spesifiktir.

G_q

protein aktivasyonunun sonuçlarını analiz edin.

G_q

aktivasyonu Fosfolipaz C'yi (

PLC

) uyarır, bu da

PIP_2

'den

IP_3

DAG

oluşumuna yol açar.

PLC

enzimi membran fosfolipidlerini parçalayan temel efektör enzimdir.

IP_3

DAG

'ın hücre içi etkilerini belirleyin.

IP_3

kalsiyum mobilizasyonunu sağlar,

DAG

ise Protein Kinaz C'yi (

PKC

) aktive eder.

Kalsiyum ve

PKC

, gonadotropinlerin (

LH

FSH

) ekzositozu için gereklidir.

Key Concept

Ön hipofiz hormon salınımında GnRH ve TRH, Fosfolipaz C -

IP_3

DAG

Ca^{2+}

PKC

sinyal yolağını kullanırken; GHRH ve CRH Adenilat Siklaz -

cAMP

PKA

yolağını kullanır.

Practice More

TRH'nın da benzer şekilde

G_q

yolağını kullandığını ve bu yolla hem TSH hem de Prolaktin salınımını uyarabildiğini hatırlayınız.

Estimated Time:1m 30s

PreviousPage 7 / 9Next

Hormonlar

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes