Toksikoloji

$55$ yaşında bir erkek hasta, bilinmeyen bir miktar temizlik sıvısı ve beraberinde zayıf asit karakterli ($pKa: 3.2$) bir ilaç içtikten yaklaşık $45$ dakika sonra acil servise getiriliyor. Hastanın bilinci kapalı ($GKS: 6$), solunumu yüzeysel, kan basıncı $80/50$ mmHg ve ağız içinde belirgin mukozal yanıklar mevcuttur. Bu hastanın acil yönetiminde izlenmesi gereken ilk ve en uygun basamak aşağıdakilerden hangisidir?

Karayipler'de tatil yapan ve yerel bir restoranda büyük bir resif balığı (barakuda) tüketen $42$ yaşında bir kadın, yemekten birkaç saat sonra şiddetli bulantı, kusma ve karın ağrısı şikayetleriyle acil servise başvuruyor. İlerleyen saatlerde hastada perioral parestezi gelişiyor ve en dikkat çekici bulgu olarak soğuk bir cisme dokunduğunda veya soğuk su içtiğinde şiddetli bir yanma ve acı hissettiğini (soğuk allodinisi / sıcaklık duyusu inversiyonu) ifade ediyor.

Buna göre, hastanın nörolojik kliniğinden sorumlu olan toksinin hücresel düzeydeki primer etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Plastik ve poliüretan malzemelerin bulunduğu bir depo yangınından kurtarılan 35 yaşındaki bir hastada konfüzyon ve ciddi laktik asidoz ($pH: 7,12$, Laktat: $14$ $mmol/L$) saptanmıştır. Hastanın mikst venöz kan gazı incelemesinde oksijen satürasyonunun ($SvO_2$) normalden çok yüksek ($\%85$) olduğu ve arterio-venöz oksijen farkının ($avDO_2$) belirgin derecede daraldığı saptanmıştır.

Bu hastanın tedavisinde ilk seçenek olarak önerilen hidroksokobalamin ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$19$ yaşındaki kadın hasta, özkıyım amacıyla yaklaşık $40$ dakika önce yüksek dozda zayıf asit karakterli bir ilaç ($pKa = 3.0$) ve beraberinde yaklaşık $200$ ml amonyak içerikli bir yüzey temizleyici (korozif madde) içtiği bilgisiyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde hastanın belirgin stridoru olduğu, ajite olduğu ve interkostal çekilmelerin eşlik ettiği solunum güçlüğü çektiği gözleniyor. Bu hastanın yönetiminde izlenmesi gereken genel prensipler doğrultusunda, yapılması gereken en öncelikli yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

$22$ yaşında erkek hasta, parkta bilinci kapalı halde bulunarak acil servise getiriliyor. Yapılan fizik muayenesinde; kan basıncı $90/60$ mmHg, nabız $52/dakika$, solunum sayısı $6/dakika$ ve vücut sıcaklığı $36.1$ $^{\circ}C$ olarak ölçülüyor. Nörolojik muayenede pupillerin bilateral $1$ mm (toplu iğne başı) olduğu, derin tendon reflekslerinin azaldığı ve bağırsak seslerinin hipoaktif olduğu saptanıyor. Cilt muayenesinde terleme saptanmıyor, cilt soğuk ve soluktur. Bu klinik tabloyu en iyi açıklayan toksidrom aşağıdakilerden hangisidir?

Acil servise ilaç aşırı doz alımı veya toksik madde maruziyeti nedeniyle getirilen hastaların genel yönetim prensipleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi klinik olarak doğrudur?

Kuyumculuk sektöründe çalışan 28 yaşındaki erkek hasta, altın kaplama işlemi sırasında asidik bir çözeltinin siyanür tuzlarıyla temas etmesi sonucu aniden fenalaşarak acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde konfüzyon, taşipne, nefesinde 'acı badem' kokusu ve ciltte parlak kırmızı (cherry-red) renk değişikliği saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde belirgin laktik asidoz ($pH: 7,10$, Laktat: $14$ $mmol/L$) saptanırken, santral venöz oksijen satürasyonunun ($SvO_2$) $\%90$ gibi alışılmadık derecede yüksek olduğu görülüyor.

Bu hastada görülen histotoksik hipoksiyi geri döndürmek amacıyla kullanılan ve siyanür iyonlarını doğrudan bağlayarak siyanokobalamine dönüştüren ilk seçenek antidot aşağıdakilerden hangisidir?

Wilson hastalığı tanısıyla bakır eliminasyonunu artırmak amacıyla şelatör tedavi başlanan 26 yaşındaki bir hastada, tedavinin ilerleyen dönemlerinde masif proteinüri ve nefrotik sendrom tablosu geliştiği saptanmıştır. Bu klinik yan etkiye neden olma olasılığı en yüksek olan farmakolojik ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Farmakoloji anabilim dalında düzenlenen bir vaka tartışmasında, öğretim üyesi klasik otonomik toksidrom kalıplarına (kolinerjik, antikolinerjik vb.) tam uymayan, ancak hücresel düzeyde oksidatif fosforilasyonun kenetlenmesinin bozulması (uncoupling) mekanizmasıyla kendine has bir klinik tablo oluşturan bir zehirlenmeyi anlatmaktadır:

'Bu tabloda medüller solunum merkezinin doğrudan uyarılmasına bağlı belirgin hiperpne ve taşipne görülür. Hastalarda hipertermi, diaforez (terleme), letarji ve karakteristik olarak tinnitus (kulak çınlaması) saptanır. Kan gazı analizinde asit-baz dengesi bozukluğu dinamiktir; erken evredeki primer solunumsal alkaloz tablosuna, ilerleyen saatlerde organik asitlerin birikimiyle artmış anyon açıklı metabolik asidoz eklenir ve mikst bir asit-baz bozukluğu ortaya çıkar.'

Öğretim üyesinin özelliklerini detaylandırdığı bu spesifik toksidrom profili, aşağıdaki ajanlardan hangisinin yüksek dozuna bağlı olarak gelişir?

$28$ yaşında bir hasta, ani gelişen davranış bozukluğu ve huzursuzluk şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde; kan basıncı $145/90$ mmHg, kalp hızı $115/dk$, vücut sıcaklığı $38.8^{\circ}C$, pupiller bilateral midriyatik, mukoza ve cildin ise ileri derecede kuru olduğu saptanıyor. Batın oskültasyonunda bağırsak sesleri duyulmuyor. Bu klinik tablonun sempatomimetik bir intoksikasyondan ziyade antikolinerjik bir toksidrom olduğunu gösteren en spesifik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

Organofosfatlı bir insektisite maruz kalan hastada, tedavi amacıyla uygulanan atropin ile miyozis ve hipersalivasyon gibi bulguların gerilediği, ancak ekstremitelerdeki fasikülasyonların ve kas güçsüzlüğünün devam ettiği gözlenmektedir. Bu hastada kas fasikülasyonlarının devam etmesi aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?

Acil servise arkadaşları tarafından 'bir partide aldığı haptan sonra aşırı hareketlilik, yerinde duramama ve saldırganlık' şikayetleriyle getirilen 24 yaşındaki erkek hastanın fizik muayenesinde ajitasyon, paranoid sanrılar ve görsel halüsinasyonlar saptanıyor. Vital bulguları; kan basıncı 170/100 mmHg, nabız 128/dakika, vücut sıcaklığı 38.6°C olarak ölçülüyor. Göz muayenesinde her iki pupillanın dilate (midriyatik) olduğu görülüyor. Hekim, ayırıcı tanıda sempatomimetik toksidrom ile antikolinerjik toksidrom arasında değerlendirme yapıyor. Bu iki klinik tablonun ayrımında, hastada aşağıdaki fizik muayene bulgularından hangisinin varlığı tanıyı öncelikle sempatomimetik toksidroma yönlendirir?

Karadeniz seyahati sırasında yöresel bir bal (deli bal) tüketen $50$ yaşındaki kadın hasta; belirgin hipotansiyon, bradikardi ve baş dönmesi şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Hastanın semptomlarından sorumlu olan grayanotoksinin temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$25$ yaşında erkek hasta, bir parkta bilinci kapalı halde bulunarak acil servise getiriliyor. Yapılan fizik muayenesinde solunum hızı dakikada $6$, kan basıncı $90/60$ mmHg ve pupillerin bilateral 'iğne ucu' (miyozis) görünümünde olduğu saptanıyor. Bağırsak sesleri azalmış olan bu hastada, mevcut klinik tabloyu geri döndürmek amacıyla uygulanması gereken en uygun spesifik antidot aşağıdakilerden hangisidir?

Doğada topladığı yabani mantarları yedikten yaklaşık $10$ saat sonra şiddetli karın ağrısı, bulantı, kusma ve sulu diyare şikayetleri başlayan $42$ yaşındaki erkek hasta acil servise başvurur. İlk müdahale ve destek tedavisi sonrası semptomları gerileyen hastanın $48$. saatteki takibinde karaciğer enzimlerinde ($AST$, $ALT$) belirgin artış ve fulminan karaciğer yetmezliği bulguları saptanıyor. Bu klinik tabloya neden olan toksinin temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$42$ yaşında bir erkek hasta, yaklaşık $45$ dakika önce intihar amacıyla evdeki tiner (petrol distilatı) ve etken maddesi zayıf asit karakterli ($pKa: 4.2$) olan bir ilaçtan içtiği bilgisiyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde hastanın hafif konfüze olduğu, solunum sayısının $22/dakika$, kan basıncının $110/70 mmHg$ ve nabzının $88/dakika$ olduğu saptanıyor. Bu hastanın acil yönetimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Tarım ilaçlaması yapan 45 yaşındaki bir erkek hasta; aşırı terleme, göz bebeklerinde daralma (miyozis), tükürük salgısında belirgin artış ve iskelet kaslarında yaygın fasikülasyonlar şikayetiyle acil servise getiriliyor. Hastaya vakit kaybetmeden yüksek doz atropin sülfat tedavisi uygulanıyor. Tedavi sonrası hastanın sekresyonlarının azaldığı ve miyozisinin düzeldiği gözlenirken, kas fasikülasyonlarının aynı şiddette devam ettiği saptanıyor. Bu hastada atropin tedavisine rağmen kas fasikülasyonlarının devam etmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

$28$ yaşında bir erkek hasta, intihar amacıyla çok sayıda tablet içtikten $3$ saat sonra acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde; konfüzyon, taşipne, taşikardi, hiperpireksi ($39,2^\circ C$) ve kulak çınlaması saptanıyor. Arteriyel kan gazı analizinde mikst tipte (respiratuvar alkaloz ve anyon açığı artmış metabolik asidoz) bozukluk saptanıyor. Bu hastada ilaç eliminasyonunu artırmak amacıyla uygulanması gereken en uygun yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

$25$ yaşında bir hasta, özkıyım amacıyla evdeki güçlü alkali içerikli bir temizlik maddesini (korozif madde) içtikten yaklaşık $30$ dakika sonra acil servise getiriliyor. Hastanın ağız içinde belirgin yanıklar mevcut olup yoğun sekresyonu bulunmaktadır. Bu hastanın acil servis yönetiminde uygulanması gereken genel tedavi yaklaşımı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Tarım sektöründe kullanılan bir insektisite maruz kalan bir hastada; aşırı tükürük salgısı, jeneralize tremor ve belirgin 'koreoatetoz' (CS sendromu) tablosu gözlenmektedir. Bu ajanın toksisite mekanizmasında, voltaj bağımlı sodyum ($Na^+$) kanallarını çok uzun süre açık tutarak belirgin membran depolarizasyonuna yol açması ve ayrıca $GABA$ kapılı klor ($Cl^-$) kanallarını antagonize etmesi temel rol oynamaktadır. Buna göre, bu klinik tabloya neden olan en olası insektisit aşağıdakilerden hangisidir?