Toksikoloji

Kırsal kesimde yaşayan $35$ yaşındaki bir erkek hasta, eski bir odunluğu temizlerken kolunda ani bir iğne batması hissi tarif ediyor. Yaklaşık bir saat sonra göğüs ve karın bölgesinde şiddetli, kramp tarzında ağrılar başlıyor. Acil servise getirildiğinde hastanın terli ve ajite olduğu, kan basıncının $170/105\text{ mmHg}$ ve kalp hızının $115\text{ atım/dk}$ olduğu saptanıyor. Fizik muayenesinde karın kaslarında "tahta gibi" (rijit) sertlik tespit ediliyor ancak rebaund veya defans gibi gerçek peritonit bulguları gözlenmiyor. Isırık bölgesinde belirgin bir nekroz veya ülserasyon izlenmiyor.

Bu hastanın klinik tablosundan sorumlu olan toksinin primer etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$48$ yaşında bir tarım işçisi, tarlada böcek ilacı hazırlarken üzerine dökülmesi sonrasında gelişen huzursuzluk ve nefes darlığı şikayetiyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenede; kan basıncı $175/105$ mmHg, nabız $115$/dk, solunum sayısı $26$/dk ve vücut sıcaklığı $37.4$ $^\circ$ C olarak ölçülüyor. Hasta ajite görünümlü olup, yapılan muayenede pupillerin $5$ mm (bilateral midriyatik) olduğu, cildin ise belirgin nemli olduğu saptanıyor. Ekstremitelerde yaygın müsküler fasikülasyonlar ve hafif düzeyde kas güçsüzlüğü izleniyor. Akciğer oskültasyonunda patolojik ses saptanmayan hastada, bu klinik tablonun en olası nedeni ve mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Kıyı bölgesinde yaşayan ve yüksek miktarda yırtıcı balık (ton balığı, köpek balığı vb.) tüketim öyküsü olan 42 yaşındaki erkek hasta; ilerleyici ataksi, dizartri, parestezi ve görme alanında belirgin daralma (tünel görüşü) şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan incelemeler sonucunda hastada organik cıva ($metil\ cıva$) intoksikasyonu saptanıyor. Bu hastanın farmakolojik tedavisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Scabies (uyuz) ve pedikülozis tedavisinde topikal olarak kullanılabilen bir insektisitin, sistemik dolaşıma aşırı geçişi veya oral alımı durumunda santral sinir sisteminde $GABA_A$ reseptör klorür kanal kompleksini bloke ederek nöbetlere (konvülsiyon) yol açtığı saptanmıştır. Bu mekanizma ile nörotoksisite oluşturan insektisit aşağıdakilerden hangisidir?

Sahil şeridinde deniz suyunun kızıl bir renk aldığı (red tide) dönemde, kıyıdan topladığı midye ve istiridyeleri tüketen $28$ yaşındaki bir kadın hastada; yemekten yaklaşık $1$ saat sonra perioral parestezi, ekstremitelerde uyuşma, dizartri ve ilerleyici kas güçsüzlüğü tablosu gelişmiştir. Yapılan değerlendirmede hastanın 'Paralitik Deniz Ürünü Zehirlenmesi' (PSP) tablosunda olduğu saptanmıştır. Bu klinik tabloya neden olan saksitoksinin moleküler etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$24$ yaşında bir kadın hasta, çok sayıda tablet içtikten $4$ saat sonra acil servise getiriliyor. Hastanın fizik muayenesinde; konfüzyon, kulak çınlaması (tinnitus), bulantı ve kusma saptanıyor. Vital bulguları; kan basıncı $110/70$ mmHg, kalp hızı $115$/dakika, solunum sayısı $28$/dakika ve vücut sıcaklığı $38,2$ $^\circ$ C olarak ölçülüyor. Muayenede cildin nemli (diyaforez) olduğu gözleniyor. Arteriyel kan gazı analizinde mikst tipte (respiratuvar alkaloz ve metabolik asidoz) asit-baz bozukluğu tespit ediliyor. Bu hastanın tedavisinde ilacın üriner eliminasyonunu artırmak amacıyla aşağıdakilerden hangisinin uygulanması en uygundur?

$22$ yaşında kadın hasta, bipolar bozukluk ve dirençli epilepsi tanıları nedeniyle valproik asit tedavisi almaktadır. Son bir haftadır doz artımı sonrası gelişen uyku hali, dezoryantasyon ve peltek konuşma şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Fizik muayenesinde; hastanın somnolan olduğu, ancak fokal nörolojik defisitinin bulunmadığı gözleniyor. Karaciğer enzim değerleri (AST, ALT) ve bilirubin düzeyleri normal sınırlarda saptanıyor. Arteriyel kan gazında $pH: 7.38$, $pCO_2: 38$ $mmHg$, $HCO_3: 23$ $mEq/L$ bulunurken, plazma amonyak düzeyi $180$ $\mu g/dL$ (Normal: $<50$ $\mu g/dL$) olarak ölçülüyor. Bu hastada görülen hiperamonyemik ensefalopatinin gelişiminde rol oynayan temel mekanizma ve tedavisinde kullanılması gereken spesifik ajan aşağıdakilerden hangisidir?

$55$ yaşında erkek bir hasta, kaçak içki tüketimini takiben gelişen şiddetli karın ağrısı ve 'kar fırtınası' şeklinde tariflediği görme bozukluğu nedeniyle acil servise getiriliyor. Yapılan tetkiklerde kan $pH$ değeri $7.15$ ve anyon açıklığı $28 \text{ mEq/L}$ olarak saptanıyor. Fundoskobik muayenede optik diskte ödem izlenen hastaya alkol dehidrogenaz inhibisyonu için gerekli tedavi planlanıyor.

Bu hastada, birikmiş olan toksik metabolit formik asidin oksidasyonunu kolaylaştırarak karbondioksit ve suya dönüşümünü hızlandırmak için tedavi protokolüne eklenmesi en uygun olan farmakolojik ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Görme kaybı ve karın ağrısı ile acil servise getirilen $40$ yaşındaki bir hastanın laboratuvar incelemesinde; $pH: 7.12$, anyon açıklığı: $34 \text{ mEq/L}$ ve osmolar açıklık: $42 \text{ mOsm/kg}$ saptanıyor. Hastanın görme bozukluğunu 'kar fırtınası' şeklinde tarif etmesi üzerine metanol zehirlenmesi tanısıyla fomepizol tedavisi başlanıyor. Tedavi protokolüne eklenen sodyum bikarbonat ($NaHCO_3$) infüzyonunun, asidozu düzeltmenin yanı sıra formik asidin santral sinir sistemi ve göz gibi hedef dokularda birikimini azaltması beklenir. Bu tedavinin doku hasarını azaltmadaki farmakolojik temeli aşağıdakilerden hangisidir?

Hastane kökenli pnömoni tanısıyla Linezolid tedavisi başlanan 45 yaşındaki erkek hasta, serviste takibinin 3. gününde aniden gelişen ajitasyon, oryantasyon bozukluğu ve şiddetli titreme şikayetleriyle değerlendiriliyor. Hastanın özgeçmişinde majör depresyon tanısı olduğu ve uzun süredir Paroksetin kullandığı öğreniliyor. Vital bulgularında ateş 39.1°C, kan basıncı 165/95 mmHg, nabız 118/dk saptanıyor. Fizik muayenede cilt nemli ve sıcak, pupiller midriyatik, bağırsak sesleri hiperaktif olarak izleniyor. Nörolojik muayenede ise her iki alt ekstremitede belirgin klonus ve derin tendon reflekslerinde artış (hiperrefleksi) tespit ediliyor.

Bu hastada gelişen tablonun patofizyolojik mekanizması ve ayırıcı tanıda en sık karışan Nöroleptik Malign Sendrom'dan (NMS) ayırt edilmesini sağlayan en tipik fizik muayene bulgusu aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

İnsektisit zehirlenmelerinin patofizyolojisi, klinik bulguları ve tedavi yaklaşımları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

*Ricinus communis* (Hint yağı bitkisi) tohumlarında bulunan, ökaryotik hücrelerde $60S$ ribozomal alt birimindeki $28S$ rRNA yapısını modifiye ederek (depürinasyon) protein sentezini durduran toksin aşağıdakilerden hangisidir?

Yoğun bakım ünitesinde status epileptikus nedeniyle $10$ $mg/saat$ hızında lorazepam infüzyonu alan $65$ yaşındaki bir hastada, tedavinin $48$. saatinde yeni gelişen anyon açığı yüksek metabolik asidoz ($pH$: $7,20$, anyon açığı: $24$ $mEq/L$) ve artmış ozmolar gap ($22$ $mOsm/kg$) saptanıyor. Bu hastadaki klinik tablodan sorumlu olan en olası mekanizma veya ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Kırsal bölgede yaşayan bir kişi, karın ağrısı şikayetini gidermek amacıyla yöresel olarak yetiştirilen bazı bitkileri kaynatıp içtikten birkaç saat sonra acil servise getirilmiştir. Yapılan muayenede; hastanın bilincinin konfüze olduğu, görsel halüsinasyonlar tanımladığı, vücut ısısının $39^\circ\text{C}$'ye ulaştığı, pupillerinin dilate (midriyatik) olduğu ve cildinin belirgin şekilde kuru ve kızarık olduğu saptanmıştır.

Bu hastadaki klinik tablonun hem periferik hem de santral sinir sistemi bulgularını geri çevirebilmek için tercih edilmesi gereken spesifik ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Acil tıbbi toksikolojide, hastanın otonomik belirtileri, mental durumu ve nörolojik muayene bulguları birleştirilerek sorumlu ilaç veya toksin grubunun tahmin edildiği "toksidrom" yaklaşımı kullanılır. Özellikle etkenin tam olarak bilinmediği akut zehirlenme vakalarında, ampirik tedavinin yönlendirilmesinde bu tabloların doğru tanınması hayati öneme sahiptir.

Buna göre, aşağıdaki toksidrom ve bu tabloyu karakterize eden tipik klinik bulgu eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

52 yaşında bir sera çalışanı, tarım ilacı maruziyeti sonrası acil servise bulantı, kusma, hipersalivasyon ve miyozis tablosu ile getiriliyor. Hastaya organofosfat zehirlenmesi tanısı konularak atropin ve pralidoksim tedavisi başlanıyor. İlk 24 saatte kolinerjik bulguları gerileyen ve stabil izlenen hasta, yatışının 3. gününde ani gelişen solunum sıkıntısı, boyun kaslarında zayıflık ve proksimal kas güçsüzlüğü tablosu sergiliyor. Fizik muayenede derin tendon refleksleri alınamıyor, ancak muskarinik aşırı uyarım bulgusu saptanmıyor. Bu hastadaki mevcut klinik tabloyu en iyi açıklayan tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$45$ yaşında bir erkek hasta, yaklaşık $45$ dakika önce özkıyım amacıyla yüksek dozda asetilsalisilik asit ($pKa: 3.5$) ve bir miktar gaz yağı (hidrokarbon distilatı) içtiği bilgisiyle acil servise getiriliyor. Muayenesinde hastanın somnolan olduğu, solunum sayısının $8/dakika$ ve kanda oksijen saturasyonunun ($SpO_2$) $\%85$ olduğu saptanıyor. Bu hastanın acil yönetiminde izlenmesi gereken stratejiler ile ilgili aşağıdakilerden hangisi en doğrudur?

Yoğun bakım ünitesinde status epileptikus nedeniyle yüksek doz ve uzun süreli intravenöz lorazepam infüzyonu alan bir hastada, takip sırasında anyon açıklı metabolik asidoz, artmış osmolar açık ve akut böbrek hasarı geliştiği gözlenmiştir. Bu klinik tablodan sorumlu tutulan ve ilaç formülasyonunda çözücü (solvent) olarak kullanılan madde aşağıdakilerden hangisidir?

Kapalı bir endüstriyel tesiste plastik ve yün malzemelerin yandığı bir yangından kurtarılan 38 yaşındaki bir işçi, acil servise konfüzyon, taşipne ve taşikardi ile getiriliyor. Hastanın fizik muayenesinde cilt renginin parlak pembe-kırmızı olduğu görülüyor. Arteriyel kan gazında $pH: 7,10$, $HCO_3^-: 12$ $mEq/L$ ve laktat: $14$ $mmol/L$ saptanırken, $PaO_2$ değeri normal sınırlarda ($95$ $mmHg$) bulunuyor. Venöz kan gazı analizinde ise $PvO_2$ değerinin $75$ $mmHg$ (normal: $40$ $mmHg$) olduğu ve arteriyo-venöz oksijen farkının ($A-V$ $O_2$ gradienti) belirgin düzeyde azaldığı tespit ediliyor. Bu hastada öncelikle uygulanması gereken antidotun temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Metanol intoksikasyonu nedeniyle acil serviste takip edilen ve şiddetli metabolik asidozu ($pH < 7.20$) bulunan bir hastada, tedavi protokolüne sodyum bikarbonat ($NaHCO_3$) infüzyonu eklenmiştir.

Bu tedavinin, sistemik asiditeyi normalize etmenin ötesinde, formik asit toksisitesini azaltmadaki temel farmakolojik gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?