Temel İmmünoloji

$12$ yaşında bir kız hasta, idrar miktarında azalma ve bacaklarda şişlik şikayetiyle pediatri polikliniğine getiriliyor. Hastanın fizik muayenesinde yüzde ve vücudun üst kısmında belirgin yağ dokusu kaybı (parsiyel lipodistrofisi/Barraquer-Simons sendromu) olduğu saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde serum $C3$ düzeyi $15 mg/dL$ (Düşük, N: $80-160 mg/dL$), $C4$ düzeyi ise $24 mg/dL$ (Normal, N: $15-45 mg/dL$) olarak bulunuyor. Böbrek biyopsisinde glomerüler bazal membranda yoğun birikimler ile karakterize "dense deposit" hastalığı (Tip $2$ Membranoproliferatif Glomerulonefrit) izleniyor. Bu hastada saptanan kompleman aktivasyon bozukluğunun altında yatan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Vücudun bazı bölgeleri (testis, gözün ön kamarası, beyin), lenfositlerin bu dokulardaki öz-antijenlerle karşılaşmasını engelleyen fiziksel bariyerlere ve immünsüpresif mikroçevreye sahiptir. Bu bölgelerde bulunan ve normalde bağışıklık sisteminden gizlenen antijenlerin, travma veya enfeksiyon gibi bir olay sonucu dolaşıma katılarak otoimmün bir yanıtı tetiklemesi mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Sekonder lenfoid organların foliküllerinde lokalize olan ve antijenleri B lenfositlere sunarak germinal merkez reaksiyonunu, afinite matürasyonunu ve bellek hücre gelişimini destekleyen foliküler dendritik hücreler ($FDC$) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İntestinal helmint enfeksiyonu saptanan bir hastada, parazite karşı gelişen edinsel immün yanıtta B hücrelerinden $IgE$ sınıf değişiminin uyarılması ve eozinofillerin aktivasyonu gözlenmektedir. Bu süreci yöneten efektör T hücre alt grubunun farklılaşmasını sağlayan temel sitokin ve bu hücrede indüklenen ana transkripsiyon faktörü aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

B lenfositlerde ağır zincir izotip değişimini uyararak $IgE$ sentezini indükleme ve goblet hücrelerinden mukus salgısını artırma fonksiyonları bakımından İnterlökin-4 ($IL-4$) ile büyük oranda benzerlik gösteren; ancak T lenfositleri üzerinde reseptörü bulunmadığı için saf T hücrelerinin ($Th0$) Th2 fenotipine farklılaşmasında görev almayan sitokin aşağıdakilerden hangisidir?

Tekrarlayan ekstremite ve yüz ödemi atakları olan, ancak bu ataklara ürtikerin eşlik etmediği bir hastada yapılan laboratuvar incelemelerinde serum $C4$ düzeyinin belirgin olarak düşük olduğu saptanmıştır. Bu klinik tablo ve laboratuvar bulgusuyla karakterize olan herediter anjioödem tablosunda eksikliği görülen kompleman regülatörü aşağıdakilerden hangisidir?

35 yaşında bir kadın hasta, yeni başladığı karbamazepin tedavisinin üçüncü haftasında ateş, yüzde ödem ve gövdede yaygın makülopapüler döküntü ile başvuruyor. Fizik muayenesinde multipl lenfadenopatiler saptanırken, laboratuvar incelemesinde belirgin eozinofili ($>1500/\mu L$) ve transaminaz yüksekliği izleniyor. Bu hastada gelişen hipersensitivite reaksiyonunun alt tipi ve patogenezde anahtar rol oynayan efektör hücre/sitokin çifti aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

İmmün sistemin düzenlenmesinde kritik rolleri olan; bir yandan T hücre proliferasyonunu ve makrofaj aktivasyonunu baskılayarak güçlü anti-inflamatuar etki gösteren, diğer yandan B lenfositlerde IgA izotip değişimini (class switching) uyararak mukozal bağışıklığın gelişiminde anahtar rol oynayan sitokin aşağıdakilerden hangisidir?

Otuz beş yaşında bir laboratuvar çalışanı, tetanoz aşısı uygulamasından yaklaşık $6$ saat sonra enjeksiyon bölgesinde şiddetli ağrı, ödem ve belirgin eritem şikayetiyle başvuruyor. Yapılan biyopsi örneğinde küçük damar duvarlarında fibrinoid nekroz, immün kompleks birikimi ve yoğun nötrofil infiltrasyonu saptanıyor. Bu klinik tabloda baskın olan hipersensitivite mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Graft-versus-Host Hastalığı (GVHD) patogenezi; hazırlık rejimi (kondisyonlama), donör $T$ hücresi aktivasyonu ve efektör faz olmak üzere üç ana evrede incelenir. Nakil öncesi uygulanan yüksek doz kemoterapi veya radyoterapiye bağlı olarak gelişen intestinal mukoza hasarının, sürecin ilk evresindeki (Aferent Faz) immünolojik başlatıcı rolüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İmmün toleransın periferik mekanizmalarından biri olan inhibitör reseptör yolakları, kronik antijen uyarımı durumunda T hücre aktivasyonunu sınırlayarak doku hasarını önler ve 'T hücre tükenmesi' (exhaustion) tablosunda kritik rol oynar. Bu yolakların ana bileşenlerinden biri olan PD-1 (Programmed Cell Death Protein 1) molekülünün, T hücresi içerisinde sinyal iletimini baskılamadaki temel moleküler mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

B lenfositlerin sekonder lenfoid organlarda antijene özgü aktivasyonu, germinal merkez reaksiyonları ve izotip değişimi (class switching) süreçleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kapsüllü bakterilerin yüzey polisakkaritleri gibi 'T hücresinden bağımsız' (T-independent) antijenlere karşı gelişen hümoral immün yanıtın; protein antijenlere karşı gelişen 'T hücresine bağımlı' yanıttan en önemli farkı, antikorların izotip değişimi (isotype switching) gösterememesi ve bellek hücresi oluşumunun kısıtlı olmasıdır.

Bu durumun temel immünolojik nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

İnsan immün sisteminde hem $T$ lenfosit reseptörü ($TCR$) eksprese eden hem de $CD56$ gibi doğal öldürücü ($NK$) hücre belirteçlerini yüzeyinde taşıyan, özellikle glikolipid yapılı antijenleri tanıma yeteneğine sahip olan $NKT$ hücreleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

T lenfositlerin $TCR-CD3$ kompleksi aracılığıyla uyarılması sonucunda sitozolde serbest kalsiyum konsantrasyonu artar. Bu kalsiyum artışına yanıt olarak aktive olan kalsinörin (fosfataz) tarafından defosforile edilerek çekirdeğe giren ve başta **interlökin-2 ($IL-2$)** olmak üzere sitokin genlerinin ekspresyonunu başlatan transkripsiyon faktörü aşağıdakilerden hangisidir?

Doğal bağışıklık sisteminde sitozolik çift iplikli $DNA$ ($dsDNA$) sensörlerinin aktivasyonu, tip I interferon ($IFN$) yanıtının tetiklenmesi için anahtar basamaktır. Sitozolde serbest halde bulunan $dsDNA$'yı doğrudan saptayarak $cGAMP$ sentezini katalizleyen enzim ve bu sinyali endoplazmik retikulum ($ER$) membranından $IRF3$ aktivasyonuna ileten adaptör molekül eşleşmesi aşağıdakilerden hangisidir?

Otuz beş yaşında erkek hastaya, son dönem böbrek yetmezliği nedeniyle kadavradan böbrek nakli yapılıyor. Nakilden 10 gün sonra hastada idrar miktarında azalma ve greft üzerinde hassasiyet gelişiyor. Yapılan böbrek biyopsisinde peritübüler kapillerlerde vaskülit bulguları ve yoğun $C4d$ depolanması saptanıyor. Bu hastadaki reddetme (rejection) tablosundan sorumlu olan temel immünolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Allojeneik böbrek transplantasyonu yapılan bir hastada, operasyondan $14$ gün sonra greft fonksiyonlarında ani bozulma saptanmıştır. Yapılan biyopside tübüller çevresinde yoğun mononükleer hücre infiltrasyonu ve tubulit izlenmiştir.

Bu klinik ve patolojik tabloya neden olan temel immünolojik düzenek aşağıdakilerden hangisidir?

T lenfositlerin yüzeyinde bulunan antijen reseptör ($TCR$) kompleksi; antijeni spesifik olarak tanıyan değişken polipeptit zincirleri ile bu tanıma olayını hücre içine ileten sabit protein gruplarından oluşur. Buna göre, $TCR$ kompleksi içerisinde antijenin tanınmasını takiben sinyal iletiminden (sinyal transdüksiyonu) sorumlu olan temel molekül aşağıdakilerden hangisidir?

İnflamasyonun erken evrelerinde makrofajlar tarafından üretilen, hipotalamus üzerindeki etkisiyle vücut ısısının artmasına (ateş) neden olan temel endojen pirojen sitokin aşağıdakilerden hangisidir?