Temel İmmünoloji

642 questions

Kompleman sistemi aktivasyonu sırasında oluşan litik komplekslerin konak hücrelere zarar vermesini önlemek amacıyla hem plazmada hem de hücre yüzeyinde çeşitli regülatör proteinler görev yapmaktadır.

**Membran atak kompleksinin (MAC) oluşum aşamasında, $C5b67$ kompleksine sıvı fazda (solubl formda) bağlanarak bu kompleksin hedef hücre membranına yerleşmesini engelleyen regülatör protein aşağıdakilerden hangisidir?**

S proteini (Vitronektin)

CD59 (Protektin)

Faktör H

C1 inhibitörü (C1-INH)

Bozunma hızlandırıcı faktör (DAF/CD55)

Show answer & explanation

Answer: S proteini (Vitronektin)

Answer

S proteini (Vitronektin),

C5b67

kompleksine sıvı fazda bağlanarak MAC'ın membran insersiyonunu engelleyen proteindir.

S proteini (Vitronektin), kompleman aktivasyonu sırasında ortaya çıkan

C5b67

kompleksine sıvı fazda bağlanarak bu kompleksin hedef olmayan hücrelerin membranına yerleşmesini engeller. Bu sayede sistemik dolaşımdaki kompleman aktivasyonunun rastgele hücre yıkımına yol açması önlenmiş olur.

Step-by-Step Solution

Komplemanın terminal yolağını ve MAC oluşum basamaklarını hatırla.

C5b

ile başlayan ve

C6, C7, C8, C9

eklenmesiyle devam eden süreç terminal yolağı oluşturur.

Soruda sorulan proteinin hangi aşamada (MAC oluşumu) ve hangi yapıda (

C5b67

) etkili olduğu belirlenmelidir.

Hücre yüzeyine bağlı regülatörler ile plazmadaki (sıvı fazdaki) regülatörleri ayırt et.

CD59 ve DAF membran bağlıdır; S proteini, Faktör H ve C1-INH ise plazmada (sıvı fazda) bulunur.

Soru kökünde 'sıvı fazda' ifadesi geçtiği için membran bağlı proteinler elenmelidir.

C5b67

kompleksine özgü inhibisyon mekanizmasını seç.

S proteini (Vitronektin) ve Küsterin (Clusterin),

C5b67

kompleksinin hidrofobik bölgelerine bağlanarak hücre membranına girmesini önler.

Bu mekanizma, kompleman aktivasyonunun çevre dokulardaki 'masum' hücrelere zarar vermesini (bystander lysis) engeller.

Key Concept

Kompleman sisteminin MAC (Membran Atak Kompleksi) aşamasındaki solubl regülatörleri.

Estimated Time:50s

Question 142Question →

Graft-versus-Host Hastalığı (GVHH) gelişimi için aşağıdakilerden hangisi mutlaka bulunması gereken temel bir ön koşuldur?

Alıcının immün sisteminin greft antijenlerine karşı güçlü bir yanıt oluşturması

Greftin (vericinin) immünolojik olarak yetkin T lenfositleri içermesi

Alıcı ve verici arasında tam HLA (MHC) doku uyumunun bulunması

Donörün (vericinin) immün sisteminin baskılanmış (immünsuprese) olması

Reaksiyonun sadece hümoral immünite (antikorlar) aracılığıyla gerçekleşmesi

Show answer & explanation

Answer: Greftin (vericinin) immünolojik olarak yetkin T lenfositleri içermesi

Answer

Greftin (vericinin) immünolojik olarak yetkin T lenfositleri içermesi

Graft-versus-Host Hastalığı (GVHH), Billingham kriterleri olarak bilinen üç temel koşul sağlandığında gelişir: Greft immünolojik olarak yetkin T lenfositleri içermelidir, alıcı vericide bulunmayan doku antijenlerine (MHC/HLA) sahip olmalıdır ve alıcı bu T hücrelerine karşı etkili bir immün yanıt oluşturamayacak kadar immünsuprese durumda olmalıdır. Bu nedenle verici T hücrelerinin varlığı en temel ön koşuldur.

Step-by-Step Solution

GVHH mekanizmasını tanımla.

GVHH, greftteki T hücrelerinin alıcı dokularına saldırmasıdır.

Hastalığın patogenezini anlamak için saldırgan hücrenin kaynağını belirlemek gerekir.

Gerekli koşulları kontrol et.

Gereklilikler: Yetkin verici T hücreleri, alıcıda farklı antijenlerin varlığı ve alıcının immünsuprese olması.

Billingham kriterlerine göre bu üç koşul GVHH için esastır.

Key Concept

Graft-versus-Host Hastalığı (GVHH) patogenezi ve Billingham kriterleri.

Practice More

GVHH'nin en sık etkilendiği organları (deri, karaciğer, GİS) ve akut/kronik ayrımını gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 143Question →

İmmünoglobulin moleküllerinin polipeptit zincir organizasyonu, fonksiyonel domenleri ve izotiplere özgü biyokimyasal özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

IgG

molekülünde

C_H2

domeni, hem

C1q

kompleman proteininin bağlandığı bölgeyi hem de antikorun biyolojik yarı ömrü ve efektör fonksiyonları için kritik olan oligosakkarit yan zincirlerinin eklendiği glikozillenme bölgesini içerir.

Polimerik

IgM

IgA

moleküllerinin yapısında bulunan

J

zinciri (

J-chain

), antikor mukozal epitelyumdan lümene taşınırken epitelyal hücreler tarafından sentezlenerek yapıya eklenir.

Pepsin enziminin antikor molekülünü menteşe bölgesinin karboksi-terminalinden kesmesiyle oluşan

F(ab')_2

fragmanı, bivalan yapıda olmasına rağmen antijen ile presipitasyon reaksiyonu verme yeteneğinden yoksundur.

Antikorun antijene özgüllüğünü ve bağlanma gücünü belirleyen hipervaryabl bölgeler (CDR), hem ağır hem de hafif zincirlerin sabit (

C

) domenleri üzerindeki yüksek değişkenlik gösteren amino asit dizilerinden oluşur.

IgG

izotipinin neonatal Fc reseptörü (

FcRn

) aracılığıyla plasentadan fetusa geçişini sağlayan temel yapısal bölge, hafif zincirin

C_L

domeni ile ağır zincirin

C_H1

domeni arasındaki etkileşim tarafından belirlenir.

Show answer & explanation

Answer: $IgG$ molekülünde $C_H2$ domeni, hem $C1q$ kompleman proteininin bağlandığı bölgeyi hem de antikorun biyolojik yarı ömrü ve efektör fonksiyonları için kritik olan oligosakkarit yan zincirlerinin eklendiği glikozillenme bölgesini içerir.

Answer

IgG

molekülünde

C_H2

domeninin hem

C1q

bağlanmasından hem de glikozillenmeden sorumlu olması doğrudur.

İmmünoglobulinlerin ağır zincirleri üzerindeki domenler spesifik biyolojik görevlere sahiptir.

IgG

izotipinde

C_H2

domeni, klasik kompleman yolunu aktive eden

C1q

molekülünün bağlandığı ana bölgedir. Aynı zamanda bu domen, antikorun efektör fonksiyonlarını ve biyolojik yarı ömrünü belirleyen oligosakkaritlerin (glikozillenme) bağlandığı kritik bir bölgeyi barındırır.

Step-by-Step Solution

İmmünoglobulin domen fonksiyonlarını analiz et.

IgG

molekülünde

C_H2

domeni, efektör fonksiyonların (kompleman fiksasyonu) merkezidir.

C1q

bağlanma bölgesi bu domende lokalizedir.

Glikozillenme bölgesini doğrula.

Antikorun

CH2

domenindeki Asn297 pozisyonunda N-bağlı oligosakkaritler bulunur.

Bu şeker zincirleri antikorun Fc reseptörlerine bağlanmasını ve stabilitesini modüle eder.

Polimerik yapı bileşenlerini karşılaştır.

J

zinciri plazma hücresi kökenlidir; sekretuvar parça ise epitelyal kökenlidir.

Hücresel kaynak ayrımı TUS için kritik bir ayırt edici bilgidir.

Enzimatik fragman özelliklerini değerlendir.

Pepsin ürünü olan

F(ab')_2

bivalandır ve presipitasyon yapar.

Değerlik (valans), antijen-antikor komplekslerinin çökmesi (presipitasyon) için belirleyicidir.

Key Concept

İmmünoglobulin Domen Fonksiyonları ve Yapısal Bileşenlerin Hücresel Kaynakları

Practice More

İmmünoglobulinlerin enzimatik kesimi sonrası oluşan fragmanların (Fab, Fc,

F(ab')_2

) hangilerinin antijen bağlayabildiği ve hangilerinin efektör fonksiyonları (kompleman bağlama, opsonizasyon) sürdürebildiği üzerine pratik yapınız.

Estimated Time:2m 30s

Question 144Question →

Gram-negatif bakterilerin hücre duvarında bulunan lipopolisakkaritlerin ( $LPS$ ) tanınmasıyla aktive olan Toll-benzeri reseptör 4 ( $TLR4$ ), hem hücre yüzeyinde hem de endozomda sinyal iletimi gerçekleştirebilir. $TLR4$ 'ün endozomal yerleşimli sinyal yolunda $TRIF$ proteinini aktive edebilmesi için gerekli olan, ancak Toll-benzeri reseptör 3 ( $TLR3$ ) sinyal iletim yolunda yer almayan spesifik adaptör molekül aşağıdakilerden hangisidir?

MyD88

TIRAP (Mal)

TRAM

IRAK4

RIP1

Show answer & explanation

Answer: TRAM

Answer

Doğru yanıt TRAM molekülüdür.

Toll-benzeri reseptör 4 (

TLR4

), endozoma internalize olduktan sonra 'MyD88-bağımsız' yolağı aktive eder. Bu yolda Tip I interferon (

IFN

) sentezini uyarmak için

TRIF

adaptör molekülünü kullanır. Ancak

TLR4

'ün

TRIF

ile etkileşime geçebilmesi için

TRAM

(

TRIF-related\ adaptor\ molecule

) adı verilen bir köprü proteine ihtiyacı vardır.

TLR3

ise endozomda çift iplikli RNA'yı tanıdığında doğrudan

TRIF

üzerinden sinyal gönderir ve

TRAM

kullanmaz. Bu durum

TRAM

'ı

TLR4

sinyal yolu için özgün bir belirteç yapar.

Step-by-Step Solution

TLR4 sinyal yollarının ayrıştırılması

TLR4 iki ayrı yol izler: Hücre yüzeyinde (MyD88/TIRAP) ve endozomda (TRAM/TRIF).

Reseptörün konumuna göre farklı adaptörler kullanıldığını anlamak gerekir.

TLR3 ve TLR4'ün endozomal sinyal mekanizmalarının karşılaştırılması

Her iki reseptör de TRIF kullanır; ancak TLR3 doğrudan bağlanırken, TLR4 TRAM aracılığıyla bağlanır.

Soru kökündeki 'TLR3'te bulunmayan' ve 'TLR4'e özgü' kriterlerini karşılayan molekülü seçmek.

Key Concept

TLR4 sinyal iletiminde adaptör spesifisitesi (MyD88-bağımsız yolak)

Question 145Question →

İnsan immünoglobulin izotiplerinin yapısal organizasyonu (domen yapısı, menteşe bölgesi varlığı) ve bu yapıların üstlendiği efektör fonksiyonlar (kompleman aktivasyonu, plasental transfer) arasındaki ilişki dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

IgG

moleküllerinde

C1q

bağlanma bölgesi

C_H2

domeninde yer alırken, menteşe bölgesi içermeyen

IgM

moleküllerinde bu bölge

C_H3

domeninde bulunur.

IgG

'nin plasentadan geçişini sağlayan

FcRn

reseptörü ile etkileşimi

C_H1

domeninden gerçekleşirken,

C1q

proteinine bağlanma yeteneği sadece polimerik antikorlara özgüdür.

IgM

IgE

izotipleri,

IgG

'den farklı olarak ek bir sabit domene (

C_H4

) sahip oldukları için menteşe bölgesine ihtiyaç duymazlar ve bu nedenle antijen bağlama kapasiteleri

IgG

'den daha düşüktür.

İmmünoglobulinlerin polimerik yapısını stabilize eden J-zinciri, ağır zincirlerin

N

-terminal ucunda bulunan hipervaryabl bölgelerle disülfit bağları kurarak bağlanır.

Papain enziminin proteolitik etkisiyle oluşan iki adet

Fab

fragmanı, hem antijen bağlama hem de klasik yolak üzerinden kompleman aktivasyonu fonksiyonlarını bir arada sürdürür.

Show answer & explanation

Answer: $IgG$ moleküllerinde $C1q$ bağlanma bölgesi $C_H2$ domeninde yer alırken, menteşe bölgesi içermeyen $IgM$ moleküllerinde bu bölge $C_H3$ domeninde bulunur.

Answer

İmmünoglobulinlerde yapı-fonksiyon ilişkisi domen bazlıdır; IgG'de C1q bağlanma bölgesi

C_H2

domeninde, IgM'de ise menteşe bölgesi yokluğu nedeniyle bu işlevden sorumlu homolog yapı olan

C_H3

domeninde bulunur.

Doğru ifade, antikor izotipleri arasındaki yapısal farkı net bir şekilde ortaya koymaktadır. IgG gibi menteşe bölgesine sahip olan izotiplerde klasik kompleman aktivasyonunu başlatan

C1q

proteini

C_H2

domenine bağlanır. Ancak menteşe bölgesi bulunmayan ve fazladan bir sabit domene sahip olan IgM ve IgE moleküllerinde, yapısal homoloji gereği bu bağlanma bölgesi

C_H3

domeninde yer alır.

Step-by-Step Solution

Ağır zincir domen yapılarını karşılaştırın.

IgG

IgA

IgD

3 sabit domene (

C_H1, C_H2, C_H3

) ve bir menteşe (hinge) bölgesine sahiptir.

IgM

IgE

ise 4 sabit domene (

C_H1, C_H2, C_H3, C_H4

) sahiptir ve menteşe bölgesi içermez.

Efektör fonksiyonların hangi domende gerçekleştiğini belirlemek için temel yapısal farkların bilinmesi gerekir.

Klasik yolak aktivasyon bölgesini (C1q bağlanma yeri) tespit edin.

IgG

molekülünde

C1q

, menteşe bölgesinin hemen altındaki

C_H2

domenine bağlanır. Menteşe bölgesi içermeyen ve ekstra domenli olan

IgM

molekülünde ise bu işlevsel bölge

C_H3

domenine kaymıştır.

C1q bağlanması için antikorun

Fc

bölgesindeki spesifik amino asit dizilimleri ve uzamsal organizasyon gereklidir.

Diğer yapısal bileşenlerin fonksiyonlarını değerlendirin.

FcRn

etkileşimi (plasental transfer)

IgG

sabit bölgeleri arasındadır. J-zinciri polimerizasyonu (IgM pentamer, IgA dimer) karboksi uçtaki tailpiece üzerinden sağlar.

Fab

ise sadece antijen bağlamadan sorumludur.

Hatalı seçenekleri elemek için antikorun fonksiyonel haritası tamamlanmalıdır.

Key Concept

İmmünoglobulin izotiplerinin domen organizasyonu ve efektör fonksiyon bölgelerinin (C1q, FcRn, J-chain) lokalizasyonu.

Question 146Question →

Kompleman sisteminin denetlenmesi, konak hücrelerinin "masum izleyici" (bystander) liziğinden korunması açısından hayati önem taşır. Hücre membranına glikozilfosfatidilinositol (GPI) çıpasıyla bağlı olan ve membran atak kompleksinin (MAK) son aşamasında C9 moleküllerinin C5b-8 kompleksine bağlanmasını bloke ederek sitolizi engelleyen regülatör protein aşağıdakilerden hangisidir?

CD59 (Protektin)

S proteini (Vitronektin)

C4b-bağlayan protein (C4BP)

Faktör H

DAF (CD55)

Show answer & explanation

Answer: CD59 (Protektin)

Answer

Hücre membranında bulunan ve C9 polimerizasyonunu engelleyen protein CD59 (Protektin) molekülüdür.

CD59 (Protektin), konak hücrelerinin kendi kompleman sistemleri tarafından parçalanmasını önleyen temel bir membran proteinidir. C5b-8 kompleksi hücre zarına yerleştikten sonra, CD59 bu komplekse bağlanarak C9 moleküllerinin polimerize olmasını ve sitolitik bir gözenek (por) oluşturmasını engeller. Yapısal olarak glikozilfosfatidilinositol (GPI) çıpasıyla zara tutunması, klinik olarak Paroksimal Noktürnal Hemoglobinüri (PNH) hastalığındaki patogenezin (GPI eksikliği sonucu gelişen hemoliz) anlaşılması için kritiktir.

Step-by-Step Solution

Kompleman sisteminin terminal yolağını (C5-C9) ve Membran Atak Kompleksi (MAK) oluşum sürecini belirle.

MAK, C5b-6-7-8 ve çok sayıda C9 molekülünün birleşmesiyle oluşur.

Soruda hedeflenen inhibitörün etki yeri terminal yolağın son basamağıdır.

MAK oluşumunu denetleyen iki temel inhibitörü (CD59 ve S proteini) karşılaştır.

S proteini plazmada (sıvı fazda), CD59 ise hücre membranında (GPI çıpasıyla) görev yapar.

Soruda belirtilen 'membran regülatör proteini' ve 'GPI çıpası' özellikleri inhibitörü ayırt etmeyi sağlar.

Seçilen inhibitörün spesifik etki mekanizmasını doğrula.

CD59, C5b-8 kompleksine bağlanır ve C9'un bu komplekse eklenmesini bloke eder.

Mekanizma, sorudaki teknik açıklama ile tam uyum içindedir.

Key Concept

Kompleman sisteminde terminal yolak regülasyonu ve MAK inhibitörlerinin (CD59 vs S proteini) ayrımı.

Estimated Time:50s

Question 147Question →

Böbrek transplantasyonu operasyonu sırasında, vasküler anastomozlar tamamlanıp klempler açıldıktan dakikalar sonra greftin hızla şiştiği, siyanotik bir görünüm kazandığı ve idrar çıkışının olmadığı fark ediliyor. Bu klinik tablo 'hiperakut reddi' düşündürdüğüne göre, aşağıdakilerden hangisi bu durumdan sorumlu olan temel immünolojik mekanizmadır?

Alıcının dolaşımında önceden bulunan antikorların greft endotelindeki antijenlere bağlanarak komplemanı aktive etmesi

Alıcıya ait

CD8^+

sitotoksik T hücrelerinin greft parankim hücrelerini doğrudan tanıması ve tahrip etmesi

Donör kökenli lenfositlerin alıcıya ait doku antijenlerini yabancı olarak tanıması ve sistemik yanıt başlatması

Alıcıda donör antijenlerine karşı dolaşan immün komplekslerin damar duvarında birikerek vaskülit yapması

Alıcı makrofajlarından salınan sitokinlerin etkisiyle greft damarlarında düz kas hücresi proliferasyonu ve fibrozis gelişmesi

Show answer & explanation

Answer: Alıcının dolaşımında önceden bulunan antikorların greft endotelindeki antijenlere bağlanarak komplemanı aktive etmesi

Answer

Alıcının dolaşımında önceden bulunan antikorların greft endotelindeki antijenlere bağlanarak komplemanı aktive etmesi

Doğru seçenek olan 'önceden bulunan antikorların komplemanı aktive etmesi', hiperakut reddin temel mekanizmasıdır. Bu antikorlar genellikle daha önceki transfüzyonlar, transplantasyonlar veya gebeliklerle duyarlanmış alıcıda bulunur ve donör endotelindeki ABO kan grubu veya HLA Sınıf I antijenlerine karşı saldırı başlatır.

Step-by-Step Solution

Klinik zamanlamayı analiz et.

Vasküler anastomozdan hemen sonra (dakikalar içinde) gelişen ret, 'Hiperakut Red' (Hyperacute Rejection) olarak tanımlanır.

Zamanlama, greft reddi tiplerini ayırt etmede en önemli parametredir.

Hiperakut reddin immünolojik temelini hatırla.

Alıcıda önceden oluşmuş (pre-form) antikorlar (anti-ABO, anti-HLA veya anti-endotel) donör dokusuyla karşılaşır.

Tip II hipersensitivite reaksiyonu tetiklenir.

Sonuç patolojiyi belirle.

Kompleman aktivasyonu, endotel hasarı, yaygın damar içi pıhtılaşma (tromboz) ve doku nekrozu gelişir.

Bu süreç greftin hızla fonksiyon kaybına ve siyanotik görünüme neden olur.

Key Concept

Hiperakut greft reddi, alıcıdaki önceden mevcut antikorların (pre-formed antibodies) tetiklediği, dakikalar içinde gelişen bir Tip II hipersensitivite reaksiyonudur.

Practice More

Akut greft reddinde 'direkt' ve 'indirekt' antijen tanıma yolakları arasındaki farkları inceleyiniz.

Estimated Time:1m 0s

Question 148Question →

Tüberküloz şüphesi bulunan bir hastaya uygulanan tüberkülin saflaştırılmış protein türevi ( $PPD$ ) deri testi uygulamasından $48-72$ saat sonra, uygulama bölgesinde $15$ mm çapında bir endürasyon ve eritem gözlenmiştir. Bu hastada saptanan klinik tablonun oluşumundan sorumlu temel immünolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Duyarlı

T

lenfositlerden salınan sitokinler aracılığıyla makrofajların aktivasyonu

IgE

aracılı mast hücre degranülasyonu ve vazoaktif aminlerin salınımı

Dolaşan antijen-antikor komplekslerinin vasküler endotel yüzeyine çökmesi

Antikor bağımlı kompleman aktivasyonu sonucu gelişen hedef hücre lizisi

Antikorların hücre yüzey reseptörlerini uyararak hücresel disfonksiyona yol açması

Show answer & explanation

Answer: Duyarlı $T$ lenfositlerden salınan sitokinler aracılığıyla makrofajların aktivasyonu

Answer

Duyarlı T lenfositlerden salınan sitokinler aracılığıyla makrofajların aktivasyonu

Doğru cevap, Tip IV hipersensitivitenin temel hücresel mekanizmasını tarif etmektedir.

PPD

(tüberkülin) testi, gecikmiş tip hipersensitivitenin prototipik örneğidir. Burada duyarlı

CD4+ Th1

hücreleri antijenle karşılaştığında

IFN-\gamma

salgılar, bu da makrofajları aktive ederek lokal doku inflamasyonu ve sertliğine (indürasyon) neden olur.

Step-by-Step Solution

Klinik tabloyu ve zamanlamayı analiz edin.

PPD

testi sonrası

48-72

saatte gelişen sertlik (endürasyon), klasik bir Tip

IV

(gecikmiş tip) hipersensitivite reaksiyonudur.

Tip

IV

reaksiyonları, duyarlı

T

hücrelerinin antijenle karşılaşmasından sonra efektör hücrelerin bölgeye göçü için gereken süre nedeniyle geç başlar.

Hücresel mekanizmayı belirleyin.

Bu reaksiyon antikor aracılı değil, hücre (

T

lenfosit) aracılıdır.

Antijen sunan hücreler (

APC

), antijeni duyarlı

Th1

hücrelerine sunar.

Efektör fazı ve mediyatörleri tanımlayın.

Aktive olan

Th1

hücreleri

IFN-\gamma

salgılayarak makrofajları aktive eder.

Aktif makrofajlardan salınan mediyatörler ve inflamasyon, bölgedeki karakteristik endürasyona yol açar.

Key Concept

Tip IV hipersensitivite, antikorlardan bağımsız olarak duyarlı T lenfositler ve makrofajlar aracılığıyla gerçekleşen gecikmiş bir immün yanıttır.

Question 149Question →

Kırk beş yaşında bir kadın hastaya cerrahi operasyon sırasında eritrosit süspansiyonu transfüzyonu başlatılmıştır. Transfüzyonun $10$ . dakikasında hastada şiddetli bel ağrısı, titreme, ateş ve infüzyon bölgesinde ağrı gelişmiştir. İzlemde hastanın kan basıncının düştüğü ( $80/50$ mmHg) ve idrarının koyu renkli (hemoglobinüri) olduğu fark edilmiştir. Bu hastadaki akut hemolitik transfüzyon reaksiyonuna neden olan temel hipersensitivite mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Hedef hücre yüzeyindeki antijenlere bağlanan antikorların kompleman aktivasyonu veya antikor bağımlı hücresel sitotoksisite (ADCC) yoluyla hücreyi yıkıma uğratması

Spesifik antijene karşı oluşan IgE'nin mast hücreleri üzerindeki reseptörlerine bağlanması ve vazoaktif mediyatörlerin salınımı

Dolaşımdaki çözünür antijen-antikor komplekslerinin damar duvarlarında birikerek kompleman sistemini aktive etmesi

Duyarlı T lenfositlerin antijenle karşılaşması sonucu salınan sitokinlerin makrofajları aktive ederek doku hasarı oluşturması

Antijen sunan hücrelerin MHC Sınıf II molekülleri aracılığıyla sunduğu peptitlerin B hücreleri tarafından doğrudan tanınması

Show answer & explanation

Answer: Hedef hücre yüzeyindeki antijenlere bağlanan antikorların kompleman aktivasyonu veya antikor bağımlı hücresel sitotoksisite (ADCC) yoluyla hücreyi yıkıma uğratması

Answer

Akut hemolitik transfüzyon reaksiyonundan sorumlu olan mekanizma, hedef hücre yüzeyindeki antijenlere (örneğin donör eritrositlerindeki A veya B antijenleri) alıcının önceden oluşmuş antikorlarının bağlanmasıyla tetiklenen Tip II (sitotoksik) hipersensitivite reaksiyonudur.

Doğru yanıt olan seçenek, akut hemolitik transfüzyon reaksiyonunun temelini oluşturan Tip II hipersensitivite mekanizmasını açıklamaktadır. Bu tabloda, hastanın kanındaki antikorlar transfüzyonla verilen eritrositlerin yüzeyindeki antijenlere bağlanır. Bu bağlanma, klasik yol üzerinden kompleman sistemini aktive ederek Membran Atak Kompleksi (MAC) oluşumuna ve eritrositlerin intravasküler yıkımına (hemoliz) yol açar.

Step-by-Step Solution

Klinik bulguları analiz etme

Bel ağrısı, ateş, hipotansiyon ve hemoglobinüri mevcudiyeti

Bu bulgular transfüzyon sırasında gelişen intravasküler hemolizi ve akut hemolitik transfüzyon reaksiyonunu işaret eder.

İmmünolojik sınıflandırmayı yapma

Tip II (Sitotoksik Tip) hipersensitivite

ABO uyumsuzluğu gibi durumlarda eritrosit yüzey antijenlerine karşı oluşan IgM veya IgG sınıfı antikorlar, kompleman sistemini (klasik yol) aktive ederek hücreyi parçalar.

Efektör mekanizmayı belirleme

Kompleman bağımlı lizis ve fagositoz

Kompleman aktivasyonu sonucu oluşan Membran Atak Kompleksi (MAC) hedef hücreyi doğrudan parçalar.

Key Concept

Tip II hipersensitivite, hücre yüzeyindeki antijenlere karşı oluşan antikorlar (IgG/IgM) aracılığıyla gerçekleşen ve kompleman aktivasyonu veya ADCC ile hücre yıkımına yol açan bir reaksiyondur.

Estimated Time:1m 30s

Question 150Question →

19 yaşında bir erkek hasta, son üç yıl içinde tekrarlayan $\textit{Neisseria meningitidis}$ menenjiti atakları geçirmesi üzerine tetkik ediliyor. Yapılan kompleman analizinde, klasik ve alternatif yolakların erken basamaklarının normal olduğu, ancak bakteriyel lizis kapasitesinin ileri derecede düşük olduğu saptanıyor. Bu klinik tabloya neden olan kompleman eksikliği, aşağıdaki moleküllerden hangisinin fonksiyon kaybı ile doğrudan ilişkilidir?

C1q

Faktör B

Mannoz Bağlayıcı Lektin (MBL)

Show answer & explanation

Answer: C8

Answer

Tekrarlayan Neisseria enfeksiyonları ile ilişkili olan kompleman eksikliği C8 bileşenidir.

\textit{Neisseria meningitidis}

\textit{Neisseria gonorrhoeae}

gibi türlerin vücuttan uzaklaştırılmasında kompleman sisteminin oluşturduğu Membran Atak Kompleksi (MAK) kritik rol oynar. C5b, C6, C7, C8 ve çok sayıda C9 molekülünün birleşmesiyle oluşan bu kompleks, bakteri membranında porlar açarak ozmotik lize neden olur. Bu nedenle, C8 dahil olmak üzere terminal bileşenlerin eksikliğinde hastalar tekrarlayan meningokokal menenjit atakları geçirirler.

Step-by-Step Solution

Klinik ipucunu değerlendir.

Tekrarlayan

\textit{Neisseria}

enfeksiyonları, kompleman sisteminin terminal bileşenleri (C5, C6, C7, C8, C9) ile ilişkilidir.

\textit{Neisseria}

türleri ince hücre duvarına sahiptir ve yok edilmeleri için Membran Atak Kompleksi (MAK) aracılı lizis hayati önem taşır.

Yolak analizini yap.

Erken bileşenlerin (C1, C2, C4, Faktör B) normal olması, sorunun terminal (ortak) yolakta olduğunu teyit eder.

Terminal yolak eksikliklerinde klasik veya alternatif aktivasyon basamakları sağlam kalsa da sonuç ürün olan MAK oluşamaz.

Seçenekler arasından terminal bileşeni belirle.

Seçeneklerdeki tek terminal bileşen C8'dir.

C1q, C4 ve MBL başlangıç/erken evre bileşenleri; Faktör B ise alternatif yolak spesifik bileşenidir.

Key Concept

Terminal kompleman bileşenlerinin (C5-C9) eksikliği, Membran Atak Kompleksi (MAK) oluşumunu engelleyerek tekrarlayan Neisseria enfeksiyonlarına yol açar.

Estimated Time:1m 15s

Question 151Question →

İmmün sistemde periferik toleransın korunması ile inflamatuar yanıtın başlatılması arasındaki denge, naif $CD4^+$ T hücrelerinin farklılaşma yolağı ile yakından ilişkilidir. Özellikle mukozal yüzeylerde $TGF-\beta$ varlığı immünosüpresif bir ortam hazırlayarak regülatör T hücresi ( $Treg$ ) gelişimini desteklerken, bir enfeksiyon sırasında ortama dahil olan pro-inflamatuar sitokinler bu dengeyi değiştirir.

Ortamda $TGF-\beta$ bulunmasına rağmen, $IL-6$ konsantrasyonunun artması sonucunda naif T hücrelerinin $Treg$ yerine $Th17$ hücresine farklılaşmasını sağlayan temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

STAT-3

aktivasyonu ile

ROR\gamma t

ekspresyonunun indüklenmesi ve

FoxP3

fonksiyonunun antagonize edilmesi

STAT-4

fosforilasyonu aracılığıyla

T-bet

ekspresyonunun artırılması ve

IFN-\gamma

sentezi

STAT-6

yolağının uyarılmasıyla

GATA-3

transkripsiyon faktörünün aktive edilmesi

IL-2

reseptör (

\alpha

zinciri,

CD25

) ekspresyonunun artırılarak hücrenin proliferasyona zorlanması

Notch

sinyal yolağının aktive edilerek hücrenin doğrudan sitotoksik fenotipe dönüştürülmesi

Show answer & explanation

Answer: $STAT-3$ aktivasyonu ile $ROR\gamma t$ ekspresyonunun indüklenmesi ve $FoxP3$ fonksiyonunun antagonize edilmesi

Answer

IL-6 ve TGF-β'nın birlikte bulunması, STAT-3 aracılığıyla RORγt transkripsiyon faktörünü aktive ederek naif T hücresini Th17 yönüne sevk eder ve FoxP3'ün baskılayıcı etkisini ortadan kaldırır.

Naif CD4+ T hücreleri sadece TGF-β varlığında FoxP3 eksprese ederek regülatör T hücresine (Treg) dönüşürken, ortama IL-6 eklendiğinde STAT-3 yolağı aktive olur. STAT-3, Th17 hücresinin temel transkripsiyon faktörü olan RORγt ekspresyonunu indükler. RORγt, FoxP3 ile fiziksel ve fonksiyonel olarak etkileşime girerek onun baskılayıcı etkisini kırar ve hücrenin IL-17 üreten pro-inflamatuar bir Th17 hücresine dönüşmesini sağlar.

Step-by-Step Solution

Ortamdaki sitokin kombinasyonunun analizi

TGF-β ve IL-6'nın birlikte varlığı tespit edilir.

Naif T hücrelerinin kaderini belirleyen en önemli dış sinyal sitokin profilidir.

Sinyal iletim yolağının belirlenmesi

IL-6 reseptör etkileşimi sonucunda STAT-3 proteini fosforillenir.

IL-6 sinyali JAK/STAT yolağı üzerinden, özellikle STAT-3 aracılığıyla iletilir.

Transkripsiyon faktörleri arasındaki dengenin değerlendirilmesi

STAT-3, RORγt ekspresyonunu başlatırken FoxP3'ün aktivitesini baskılar.

RORγt, Th17 hücrelerinin 'master' düzenleyicisidir ve Treg'lerin ana faktörü olan FoxP3 ile antagonistik çalışır.

Hücresel fenotipin saptanması

Hücre Th17 efektör alt grubuna dönüşür.

Bu sitokin anahtarı, immün yanıtın toleranstan (Treg) inflamasyona (Th17) kaymasını sağlar.

Key Concept

Sitokin anahtarı (Cytokine switch) mekanizması: IL-6, TGF-β'nın Treg yapıcı etkisini kırarak Th17 farklılaşmasını indükler.

Estimated Time:2m 0s

Question 152Question →

B lenfositlerin periferik lenfoid organlarda antijen uyarımı sonrası geçirdikleri terminal diferansiyasyon süreci sonunda oluşan ve yüksek miktarda antikor sentezleyen plazma hücrelerinin yüzeyinde, matür B lenfositlerin aksine ekspresyonu kaybolan veya belirgin şekilde azalan molekül aşağıdakilerden hangisidir?

CD19

CD138

(Syndecan-1)

CD38

CD8

CD56

Show answer & explanation

Answer: $CD19$

Answer

Plazma hücrelerinde, matür B lenfositlerin aksine yüzey ekspresyonu kaybolan molekül

CD19

'dur.

Plazma hücreleri, B lenfositlerin farklılaşmasının son aşamasıdır. Bu aşamada hücre, antijen yakalama ve sinyal iletimi işlevlerini bıraktığı için yüzeyinde matür B hücrelerinde bulunan

CD19

CD20

ve yüzey immünglobulinlerini (

sIg

) taşımaz. Bunun yerine antikor sekresyonuna odaklanır.

Step-by-Step Solution

B lenfositlerin antijenle karşılaşma sonrası gelişim evrelerini değerlendir.

B hücreleri uyarılınca efektör hücre olan plazma hücrelerine dönüşür.

Antikor salgılamak plazma hücresinin temel fonksiyonudur.

Terminal diferansiyasyon sırasında yüzey belirteçlerindeki değişimi hatırla.

Hücre yüzeyindeki antijen reseptör sistemi (

sIg

CD19

CD20

) ortadan kalkar.

Hücre artık antijen tanımak yerine sadece antikor üretmeye odaklanmıştır.

Plazma hücresi için spesifik olan yeni belirteçleri belirle.

CD138

CD38

gibi belirteçler kazanılır veya ekspresyonu artar.

Bu moleküller plazma hücresinin kemik iliğinde kalmasını ve fonksiyonunu destekler.

Key Concept

B lenfositlerin plazma hücresine terminal farklılaşması sırasında

CD19

CD20

ve yüzey immünglobulinleri gibi B serisi markerları kaybedilirken,

CD138

CD38

gibi markerlar kazanılır.

Question 153Question →

Kompleman sisteminin terminal (litik) fazı sırasında oluşan $C5b67$ kompleksi, bazen hedef hücre yüzeyine bağlanamayıp sıvı fazda serbest kalabilir. Bu serbest kompleksin, hedef olmayan komşu hücrelerin membranlarına rastgele yerleşerek 'bystander' (çevre) lizise neden olmasını engelleyen plazma proteini aşağıdakilerden hangisidir?

CD59 (Protektin)

Faktör I

S proteini (Vitronektin)

DAF (CD55)

Properdin

Show answer & explanation

Answer: S proteini (Vitronektin)

Answer

S proteini (Vitronektin), sıvı fazdaki terminal kompleksi inhibe ederek çevre hücrelerin zarar görmesini önleyen plazma proteinidir.

S proteini (Vitronektin), kompleman aktivasyonu sırasında hedef hücreye bağlanamayan

C5b67

komplekslerine plazmada bağlanarak, bu komplekslerin çevre hücrelerin (bystander) membranlarına girmesini fiziksel olarak engeller. Bu sayede kompleman aktivasyonunun spesifikliği korunmuş olur.

Step-by-Step Solution

Terminal fazın başlangıcını belirleyin.

C5b

oluşumu ile terminal (litik) faz başlar.

C5b

C6

C7

ile birleşerek

C5b67

trimerik kompleksini oluşturur.

Soruda bahsi geçen kompleksin oluşum evresini anlamak inhibitörün etki basamağını belirlemek için gereklidir.

Sıvı faz inhibitörü ile membran inhibitörü ayrımını yapın.

S

proteini plazmada (sıvı faz) bulunur;

CD59

ise hücre membranında yerleşiktir.

Soru spesifik olarak sıvı fazda serbest kalan kompleksin çevre hücrelere yerleşmesini engelleyen proteini sormaktadır.

S proteininin fonksiyonunu teyit edin.

S

proteini, serbest

C5b67

kompleksine bağlanarak onun hidrofobik bölgelerini maskeler ve membranlara tutunmasını engeller.

Bu mekanizma 'bystander' lizis denilen, hedef dışı hücrelerin rastgele parçalanmasını önleyen temel koruma mekanizmasıdır.

Key Concept

Kompleman sisteminde terminal yolak regülasyonu ve S proteini (Vitronektin) fonksiyonu.

Practice More

CD59 ve DAF (CD55) eksikliğinde ortaya çıkan Paroksizmal Noktürnal Hemoglobinüri (PNH) tablosunu gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 154Question →

B lenfositlerin kemik iliğindeki antijenden bağımsız gelişim basamakları, yüzey belirteçleri ve aktivasyon sonrası efektör fonksiyon değişimleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kemik iliğindeki gelişim sırasında, pre-B hücre reseptöründen (pre-BCR) iletilen sinyal; ağır zincir genlerinde alelik dışlamayı (allelic exclusion) sağlar ve hafif zincir gen düzenlenmesini başlatır.

Marjinal zon B hücreleri, yüzeylerindeki yüksek yoğunluklu CD21 aracılığıyla protein antijenlerini tanır ve T hücresi yardımı alarak yüksek affiniteli IgG izotipine dönüşür.

Germinal merkezlerde gerçekleşen somatik hipermutasyon ve affinite matürasyonu süreçleri, AID (aktivasyonla indüklenen sitidin deaminaz) enziminin foliküler dendritik hücreler (FDC) tarafından salgılanmasıyla tetiklenir.

Kemik iliğinde negatif seleksiyon aşamasını başarıyla tamamlayan 'immature' B hücreleri, yüzeylerinde hem IgM hem de IgD reseptörlerini birlikte taşıyarak periferik lenfoid organlara göç ederler.

B hücrelerinin IgE izotipine sınıf değişimi (isotype switching) yapabilmesi için, uyarılmış T yardımcı hücrelerinden salınan TGF-

\beta

ve IL-5 sitokinlerinin reseptörlerine bağlanması zorunludur.

Show answer & explanation

Answer: Kemik iliğindeki gelişim sırasında, pre-B hücre reseptöründen (pre-BCR) iletilen sinyal; ağır zincir genlerinde alelik dışlamayı (allelic exclusion) sağlar ve hafif zincir gen düzenlenmesini başlatır.

Answer

Kemik iliğindeki antijenden bağımsız gelişim sırasında, pre-B hücre reseptöründen iletilen sinyal ağır zincir alelik dışlamasını sağlar ve hafif zincir gen düzenlenmesini başlatır.

B hücresi gelişimi sırasında kemik iliğindeki en kritik aşamalardan biri pre-B hücre evresidir. Bu evrede, başarıyla sentezlenen

\mu

ağır zinciri, geçici 'surrogate' hafif zincirler ile birleşerek pre-B hücre reseptörünü (pre-BCR) oluşturur. Bu kompleksten gelen sinyal, hücrenin ağır zincir genlerindeki düzenlemeyi durdurarak tek bir alelin eksprese edilmesini (alelik dışlama) sağlar ve bir sonraki adım olan hafif zincir gen düzenlenmesini (V-J) başlatır.

Step-by-Step Solution

B hücresi gelişimindeki ilk kontrol noktasını analiz et.

Pro-B evresinde ağır zincir (V-D-J) düzenlenir; ardından Pre-B evresinde

\mu

zinciri sentezlenerek pre-BCR oluşturulur.

Gelişimin devam edebilmesi için fonksiyonel bir ağır zincirin üretildiğinin kontrol edilmesi gerekir.

Pre-BCR sinyalinin moleküler etkilerini değerlendir.

Sinyal, RAG-1/2 enzimlerini geçici olarak kapatarak ağır zincir için alelik dışlamayı gerçekleştirir ve hücreyi çoğalmaya yönlendirir.

Bir B hücresinin tek bir antijen özgüllüğüne sahip olması için sadece bir aleldeki ağır zinciri kullanması (alelik dışlama) şarttır.

Hafif zincir düzenlenmesi sürecini başlat.

Pre-BCR sinyali sonrası RAG genleri tekrar aktifleşerek hafif zincir (V-J) rekombinasyonunu tetikler.

Fonksiyonel bir B hücresi reseptörü (BCR) için ağır zincirin yanına hafif zincir eklenmelidir.

Key Concept

B Hücre Gelişimi Kontrol Noktaları ve Alelik Dışlama

Practice More

B hücre ko-reseptör kompleksi (CD19, CD21, CD81) ve bu kompleksin kompleman sistemiyle ilişkisini inceleyin.

Estimated Time:1m 30s

Question 155Question →

Böbrek transplantasyonu üzerinden 3 yıl geçmiş olan bir hastada, serum kreatinin düzeylerinde progresif artış ve kontrol altına alınamayan hipertansiyon saptanıyor. Yapılan greft biyopsisinde damar lümenlerinde konsantrik intimal düz kas proliferasyonu, fibrozis ve buna bağlı vasküler oklüzyon (hızlanmış arterioskleroz) izleniyor. Bu hastadaki klinik tablodan ve kronik reddin (kronik rejeksiyon) patogenezinden sorumlu olan temel immünolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Alıcı T hücrelerinin, donör antijen sunan hücreleri üzerindeki intakt MHC moleküllerini doğrudan tanıması

Donör MHC moleküllerinin alıcı antijen sunan hücreleri tarafından işlenip peptid olarak alıcı T hücrelerine sunulması

Donör grefti içerisindeki olgun T lenfositlerin alıcı MHC antijenlerine karşı sitotoksik aktivite göstermesi

Alıcı serumunda bulunan önceden oluşmuş antikorların greft endotelinde kompleman aktivasyonu tetiklemesi

Greft damar duvarında antijen-antikor komplekslerinin birikmesiyle oluşan Tip III hipersensitivite reaksiyonu

Show answer & explanation

Answer: Donör MHC moleküllerinin alıcı antijen sunan hücreleri tarafından işlenip peptid olarak alıcı T hücrelerine sunulması

Answer

Donör MHC moleküllerinin alıcı antijen sunan hücreleri tarafından işlenip peptid olarak alıcı T hücrelerine sunulması (İndirekt yol)

Kronik rejeksiyonun temelinde yatan 'indirekt tanıma yolu'nda, alıcıya ait antijen sunan hücreler (APC) donör hücrelerinden köken alan proteinleri (özellikle donör MHC moleküllerini) fagositoz/endositoz yoluyla alır, işler ve alıcı T lenfositlerine peptid parçaları halinde sunar. Bu sürekli uyarı, kronik inflamasyona, sitokin salınımına ve sonuçta greft damarlarında düz kas proliferasyonu ile karakterize 'hızlanmış arterioskleroz' tablosuna yol açar.

Step-by-Step Solution

Klinik tabloyu ve zamanlamayı analiz et

Transplantasyondan 3 yıl sonra gelişen progresif fonksiyon kaybı ve biyopsi bulguları (intimal kalınlaşma, fibrozis) kronik rejeksiyonu işaret eder.

Zamanlama ve patolojik bulgular rejeksiyon tipini belirlemek için kritiktir.

Kronik rejeksiyonun immünolojik temelini belirle

Kronik rejeksiyonda baskın olan mekanizma 'indirekt alloantijen tanıma' yoludur.

Alıcı APC'ler greft içine sızarak donör hücrelerinden dökülen MHC moleküllerini endositozla alır ve bunları peptidlere parçalayarak kendi MHC-II molekülleri üzerinde CD4+ T hücrelerine sunarlar.

Hücresel yanıtın sonuçlarını değerlendir

Aktive olan T hücreleri sitokinler (TGF-

\beta

, IL-13 vb.) salgılayarak düz kas proliferasyonu ve fibrozisi tetikler.

Bu süreç damar lümeninin daralmasına ve greftin kronik iskemisine yol açar.

Key Concept

İndirekt Alloantijen Tanıma Yolu ve Kronik Rejeksiyon

Practice More

İndirekt yolun neden kronik rejeksiyonda daha baskın olduğunu anlamak için alıcı APC'lerin greft içerisindeki sürekliliğini ve donör APC'lerin (passenger leukocytes) ömrünü karşılaştırınız.

Estimated Time:2m 0s

Question 156Question →

İmmünoglobulinlerin (antikorlar) temel yapısı, biyokimyasal organizasyonu ve efektör fonksiyonları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Antikorun antijenle özgül olarak bağlandığı bölge olan paratop, hem ağır hem de hafif zincirlerin değişken (

V_H

V_L

) bölgelerindeki hipervariabl segmentler (

CDR

) tarafından oluşturulur.

Papain enzimi ile sindirilen bir

IgG

molekülünde, komplemanı klasik yoldan aktive etme ve plasentadan geçme gibi biyolojik özelliklerden sorumlu olan iki adet

Fab

fragmanı oluşur.

İmmünoglobulin molekülünde ağır (

H

) ve hafif (

L

) zincirler birbirlerine sadece kovalent olmayan zayıf etkileşimlerle bağlıdır; disülfit bağları sadece zincir içi stabilizasyonu sağlar.

IgM

izotipi serumda pentamerik yapıda bulunur ve polimerleşmeyi sağlayan

J

-zinciri (

J-chain

), antikorun mukoza yüzeylerine geçişi sırasında epitelyal hücreler tarafından sentezlenir.

Salgısal

IgA

(

sIgA

) yapısında bulunan sekretuvar komponent, mast hücreleri ve bazofillerin yüzeyindeki yüksek afiniteli reseptörlere bağlanarak tip I hipersensitivite reaksiyonlarını tetikler.

Show answer & explanation

Answer: Antikorun antijenle özgül olarak bağlandığı bölge olan paratop, hem ağır hem de hafif zincirlerin değişken ( $V_H$ ve $V_L$ ) bölgelerindeki hipervariabl segmentler ( $CDR$ ) tarafından oluşturulur.

Answer

Antikorun antijen bağlama bölgesinin (paratop), hem ağır hem de hafif zincirlerin değişken bölgelerindeki hipervariabl segmentler (

CDR

) tarafından oluşturulduğu ifadesi doğrudur.

Antikor molekülünde antijenin epitopuna bağlanan bölgeye paratop denir. Paratop, ağır (

V_H

) ve hafif (

V_L

) zincirlerin değişken domenlerindeki üçer adet hipervariabl bölgenin (CDR1, CDR2, CDR3) üç boyutlu olarak bir araya gelmesiyle oluşur. Bu yapı, antijenle yüksek özgüllükte etkileşim kurulmasını sağlar.

Step-by-Step Solution

Antikorun yapısal birimlerini (

H

L

zincirleri) ve bölgelerini (

V

C

domenleri) analiz et.

Antijen özgüllüğünün değişken (

V

) domenlerdeki hipervariabl (CDR) bölgelerde toplandığı belirlenir.

Antikorun en yüksek çeşitliliğe sahip olan kısımları antijenle doğrudan temas eden bu halkalardır.

Fab

Fc

fragmanlarının fonksiyonel farklarını değerlendir.

Fab

bölgesinin antijen bağlama,

Fc

bölgesinin ise kompleman bağlama ve reseptör etkileşimi yaptığı saptanır.

Efektör fonksiyonlar antikorun sabit (constant) bölgesindeki yapısal özelliklere bağlıdır.

İzotiplere özgü ek yapıların (

J

-zinciri ve sekretuvar komponent) sentez yerlerini karşılaştır.

J

-zincirinin plazma hücresi, sekretuvar komponentin ise epitelyal hücre kaynaklı olduğu ayırt edilir.

Bu yapıların farklı hücresel kaynakları, antikorun salgı yolundaki taşınma mekanizmasını açıklar.

Key Concept

İmmünoglobulinlerin yapısal domenleri ve fonksiyonel fragmanlarının (

Fab/Fc

) karakteristik özellikleri.

Estimated Time:1m 30s

Question 157Question →

Antijen sunan bir hücrede, sitozolde sentezlenen viral proteinlerin proteazom aracılığıyla parçalanması ve ortaya çıkan peptidlerin uygun ana doku uygunluk kompleksi ( $\text{MHC}$ ) molekülüne yüklenerek hücre yüzeyine taşınması süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Sitozolik peptidlerin endoplazmik retikulum lümenine taşınmasından sorumlu olan

\text{TAP}

proteinleri, bu peptidleri doğrudan

\text{HLA-DQ}

molekülüne aktarır.

Bu yolakta peptidlerin yüklendiği moleküller

\text{HLA-A}

\text{HLA-B}

veya

\text{HLA-C}

genleri tarafından kodlanan ağır zincirlerden oluşur.

Peptidlerin bağlanma bölgesini ER lümeninde bloke eden 'değişmez zincir' (

\text{Li}

), bu süreçte peptidlerin doğru MHC molekülüne yüklenmesini denetler.

İşlenen endojen antijenlerin

\text{MHC}

molekülleri aracılığıyla hücre yüzeyinde sunumu,

\text{CD4}^+

yardımcı T lenfositlerin aktivasyonunu sağlar.

\text{MHC}

molekülüne peptid yüklenmesi aşamasında

\text{CLIP}

parçasının uzaklaştırılması için

\text{HLA-DM}

proteini katalizör olarak görev yapar.

Show answer & explanation

Answer: Bu yolakta peptidlerin yüklendiği moleküller $\text{HLA-A}$ , $\text{HLA-B}$ veya $\text{HLA-C}$ genleri tarafından kodlanan ağır zincirlerden oluşur.

Answer

Sitozolik/endojen antijen sunum yolunda görev alan MHC molekülleri HLA-A, HLA-B veya HLA-C genleri tarafından kodlanır.

Soruda tanımlanan süreç (viral proteinlerin proteazomda parçalanması ve ER'ye taşınması) endojen antijen sunum yolağını ifade eder. Bu yolakta işlenen peptidlerin sunumundan sorumlu olan MHC Sınıf I molekülleri HLA-A, HLA-B ve HLA-C gen lokusları tarafından kodlanan polimerik proteinlerdir.

Step-by-Step Solution

Tanımlanan biyolojik sürecin (sitozolik proteinlerin proteazomda yıkımı) hangi antijen sunum yolağına ait olduğunu belirlemek.

Bu süreç MHC Sınıf I (endojen) antijen sunum yolağıdır.

Sitozolik antijenler ve proteazom kullanımı MHC Sınıf I yolağının temel basamaklarıdır.

MHC Sınıf I moleküllerini kodlayan genetik lokusları MHC Sınıf II lokuslarından ayırt etmek.

MHC Sınıf I molekülleri HLA-A, B ve C; MHC Sınıf II molekülleri ise HLA-DR, DP ve DQ lokusları tarafından kodlanır.

Genetik isimlendirme moleküler sınıflandırma için kritiktir.

Key Concept

MHC Sınıf I ve Sınıf II yolağı moleküler bileşenleri ve genetik kodlaması arasındaki farklar.

Estimated Time:1m 30s

Question 158Question →

T lenfositlerin antijenik uyarımı sonucunda sentezlenen, aktive T hücrelerinin proliferasyonunu (klonal çoğalmasını) otokrin bir döngü ile uyaran ve "T hücre büyüme faktörü" olarak adlandırılan sitokin aşağıdakilerden hangisidir?

IL-1

IL-2

IL-4

IL-10

IFN-\gamma

Show answer & explanation

Answer: $IL-2$

Answer

İnterlökin-2 (

IL-2

), T hücrelerinin çoğalmasını (proliferasyonunu) sağlayan temel büyüme faktörüdür.

Doğru seçenek olan sitokin, T hücreleri tarafından sentezlenir ve yine aynı hücrelerin yüzeyindeki reseptörlerine (CD25) bağlanarak hücre döngüsünü tetikler. Bu nedenle T hücre büyüme faktörü olarak tanımlanır.

Step-by-Step Solution

T hücresinin antijenle uyarılma aşamasını hatırla.

T hücresi aktive olur ve yüzeyinde yüksek afiniteli reseptörler eksprese eder.

Sinyal iletimi için hem sitokin sentezi hem de reseptör sentezi gereklidir.

Aktive olan T hücresinin salgıladığı ilk ve en önemli proliferasyon uyarısını belirle.

İnterlökin-2 (

IL-2

) salgılanır.

T hücrelerinin sayısal olarak artması (klonal ekspansiyon) için bu sitokin zorunludur.

Otokrin etki mekanizmasını doğrula.

Salınan sitokin, salındığı hücredeki reseptöre bağlanarak bölünmeyi başlatır.

Bu mekanizma T hücresinin dış bir kaynağa bağımlı kalmadan hızla çoğalmasını sağlar.

Key Concept

T hücre büyüme faktörü (

IL-2

) ve otokrin proliferasyon.

Hints

Bu sitokin, T hücrelerinin sayıca artmasını (çoğalmasını) sağlar.

Tıpta bu sitokin için kullanılan en yaygın tanım 'T hücre büyüme faktörü'dür.

Practice More

Bu sitokinin reseptöründeki (CD25) eksikliklerin hangi hastalıklara yol açabileceğini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:30s

Question 159Question →

Kompleman sisteminin aktivasyon yolakları arasındaki fonksiyonel benzerlikler, sistemin hiyerarşik yapısını anlamak açısından kritiktir. Lektin yolağında mannoz bağlayan lektin (MBL) hedef yüzeye bağlandıktan sonra aktifleşen, klasik yolaktaki $C1s$ molekülünün fonksiyonel eşdeğeri olarak görev yaparak $C4$ ve $C2$ moleküllerini parçalayan yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Faktör D

MASP-2

Properdin

C1r

Faktör I

Show answer & explanation

Answer: MASP-2

Answer

Lektin yolağında C4 ve C2 moleküllerini parçalayarak aktivasyonu sürdüren serin proteaz MASP-2'dir.

Lektin yolağı aktivasyonu sırasında MBL, hedef hücre yüzeyine bağlandığında MASP-2 aktive olur. Aktif MASP-2, klasik yolaktaki

C1s

proteazının yaptığı gibi

C4

C2

moleküllerini parçalayarak

C4b2a

(

C3

konvertaz) kompleksinin kurulmasını sağlar. Bu benzerlik nedeniyle MASP-2,

C1s

'in fonksiyonel karşılığı olarak kabul edilir.

Step-by-Step Solution

Lektin yolağının başlangıcını analiz et.

MBL (Mannoz Bağlayan Lektin) mikrop yüzeyindeki mannoz gruplarına bağlanır.

Bu bağlanma, MBL ile ilişkili serin proteazların (MASP) aktivasyonu için tetikleyici basamaktır.

MASP proteinlerinin fonksiyonlarını karşılaştır.

MASP-2, klasik yolaktaki

C1s

ile aynı görevi (substrat olarak

C4

C2

kullanımı) üstlenir.

Klasik ve lektin yolakları, başlangıçtaki tanıma birimleri farklı olsa da

C3

konvertaz oluşum aşamasında (

C4b2a

) birleşirler.

Key Concept

Lektin yolağındaki MASP-2, klasik yolaktaki C1s molekülünün fonksiyonel analoğudur.

Practice More

C1 inhibitör eksikliğinde lektin yolağının da kontrolsüz aktivasyonu olabileceğini unutmayın.

Estimated Time:50s

Question 160Question →

Tümör hücreleri, immün denetimden kaçmak amacıyla tümör mikroçevresindeki metabolik süreçleri manipüle ederek immün baskılayıcı bir ortam oluştururlar. Bu mekanizmalardan birinde; hücre dışı alana salınan ATP, tümör ve stromal hücrelerin yüzeyinde bulunan CD39 (ekto-ATPaz) ve CD73 (ekto-5'-nükleotidaz) enzimleri tarafından ardışık olarak yıkılmaktadır. Bu enzimatik süreç sonucunda biriken ve efektör T lenfositleri üzerindeki A2A reseptörlerine bağlanarak antitümör immün yanıtı güçlü bir şekilde inhibe eden metabolit aşağıdakilerden hangisidir?

Adenozin

Kınürenin

Laktik asit

Ornitin

Sfingozin-1-fosfat

Show answer & explanation

Answer: Adenozin

Answer

CD39 ve CD73 ekto-enzimleri aracılığıyla ATP'nin yıkılması sonucu oluşan Adenozin, A2A reseptörleri üzerinden immün baskılama yapar.

Adenozin, tümör mikroçevresinde biriken ATP'nin CD39 ve CD73 enzimleri tarafından yıkılması sonucu oluşan güçlü bir immün modülatördür. Efektör T hücrelerindeki A2A reseptörlerine bağlanarak sitokin üretimini ve sitotoksisiteyi baskılar, böylece tümörün immün sistemden kaçışına (immune evasion) katkıda bulunur.

Step-by-Step Solution

Tümör mikroçevresindeki ATP kaynağını belirle

Hücre ölümü veya stres nedeniyle hücre dışına ATP salınır.

Metabolik kaçış yolağının başlangıç substratı hücre dışı ATP'dir.

CD39 ve CD73 enzimlerinin etkisini analiz et

CD39, ATP'yi AMP'ye; CD73 ise AMP'yi Adenozin'e dönüştürür.

Bu iki enzim purin katabolizmasını tümör lehine yönlendirir.

Son ürünün hedef reseptörle etkileşimini değerlendir

Adenozin, T hücreleri üzerindeki A2A (Gs-protein kenetli) reseptörlerine bağlanır.

Bu bağlanma hücre içi cAMP düzeyini artırarak efektör fonksiyonları baskılar.

Key Concept

Tümör hücreleri CD39/CD73 enzimlerini kullanarak hücre dışı ATP'yi immün baskılayıcı Adenozin'e dönüştürür ve A2A reseptörleri üzerinden T hücrelerini inhibe eder.

Practice More

Tümör hücrelerinin NK hücrelerinden kaçmak için kullandığı 'HLA-G ekspresyonu' ve 'çözünür MICA/MICB salınımı' mekanizmalarını gözden geçirin.

Estimated Time:1m 30s

PreviousPage 8 / 33Next

Temel İmmünoloji

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints