Kronik Böbrek Yetmezliği

33 questions

Question 21Question →

13 yaşında, son dönem böbrek yetmezliği nedeniyle 2 yıldır periton diyalizi programında olan bir çocuk, son aylarda artan yaygın kemik ağrıları ve hafif bir travma sonrası gelişen patolojik fraktür ile başvuruyor. Hastanın tıbbi öyküsünden hiperfosfatemi ve sekonder hiperparatiroidi kontrolü amacıyla yüksek doz kalsiyum karbonat ve aktif DD vitamini (kalsitriol) tedavisi aldığı öğreniliyor. Yapılan laboratuvar incelemelerinde saptanan değerler şöyledir:

ParametreSonuç
Serum Kalsiyum10.810.8 mg/dLmg/dL
Serum Fosfor5.25.2 mg/dLmg/dL
İntakt Paratiroid Hormon (iPTHiPTH)6565 pg/mLpg/mL
Kemik Spesifik Alkalen FosfatazDüşük

Bu hastadaki klinik ve laboratuvar bulgularının en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Adinamik kemik hastalığı

Answer

Adinamik kemik hastalığı
Adinamik kemik hastalığı, özellikle Evre 5 kronik böbrek yetmezliği olan çocuklarda, sekonder hiperparatiroidiyi kontrol etmek için kullanılan kalsiyum içeren fosfor bağlayıcılar ve aktif DD vitamini tedavilerinin yan etkisi olarak ortaya çıkar. Diyaliz hastalarında hedef paratiroid hormon düzeyi normalin 2−92-9 katı (150−600150-600 pg/mLpg/mL) arasındadır. 6565 pg/mLpg/mL gibi 'normal' görünen değerler bu hastalar için aşırı baskılanmayı temsil eder ve kemik turnover'ının durmasına, dolayısıyla kırılganlığın artmasına neden olur.

Step-by-Step Solution

1
Hastanın böbrek yetmezliği evresini ve tedavi hedeflerini belirle.
Hasta Evre 5 (diyaliz) hastasıdır. Bu evrede kemik turnover'ını sürdürmek için hedef iPTHiPTH düzeyi normalin 2−92-9 katı (yaklaşık 150−600150-600 pg/mLpg/mL) olmalıdır.
Kronik böbrek yetmezliğinde kemiğin PTH'ya direnci nedeniyle normal sınırlardaki PTH düzeyleri yetersiz kalır.
2
Mevcut laboratuvar değerlerini hedef değerlerle karşılaştır.
Hastanın iPTHiPTH düzeyi 6565 pg/mLpg/mL saptanmıştır. Bu değer sağlıklı bireyler için normal olsa da bir diyaliz hastası için 'rölatif hipoparatiroidi' anlamına gelir.
Yüksek doz kalsiyum ve aktif DD vitamini kullanımı PTH salgısını aşırı baskılamıştır.
3
Kemik spesifik alkalen fosfataz ve klinik bulguları yorumla.
Düşük kemik spesifik ALP ve patolojik kırıklar, kemik döngüsünün durduğunu (düşük turnover) gösterir.
PTH baskılandığında osteoblastik ve osteoklastik aktivite azalır, bu da kemiği kırılgan hale getirir.
4
Tanıyı netleştir.
Klinik tablo 'Adinamik kemik hastalığı' ile tam uyumludur.
Aşırı tedaviye bağlı PTH süpresyonu adinamik kemik hastalığının en yaygın nedenidir.

Key Concept

Diyaliz hastalarında kemik sağlığını korumak için PTH'nın belirli bir düzeyin (normalin 2-9 katı) altına düşürülmemesi gerekir; aksi takdirde adinamik kemik hastalığı gelişir.
Question 22Question →

Kronik böbrek yetmezliği (KBY) olan çocuklarda büyüme geriliği oldukça sık karşılaşılan ve morbiditeyi artıran bir durumdur. Bu hastalarda büyüme geriliğinin tedavisinde; yeterli beslenme desteğinin sağlanması ve metabolik anormalliklerin (asidoz, osteodistrofi vb.) düzeltilmesinin ardından, hedeflenen büyüme hızına ulaşılamaması durumunda rekombinant büyüme hormonu (rhGH) tedavisi başarıyla kullanılmaktadır.

Pediatrik KBY hastalarında, rhGH tedavisinin rasyonelini oluşturan ve büyüme geriliğine yol açan temel endokrinolojik patogenez aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Böbreklerden klerensi azalan IGF bağlayıcı proteinlerin (IGFBP) birikerek biyolojik olarak aktif serbest IGF-1 düzeyini azaltması

Answer

Böbreklerden klerensi azalan IGF bağlayıcı proteinlerin (IGFBP) birikerek biyolojik olarak aktif serbest IGF-1 düzeyini azaltmasıdır.
KBY'li çocuklarda boy kısalığının temel nedeni Büyüme Hormonu (GH) eksikliği değil, hücresel düzeyde gelişen GH direncidir. Bu direncin en iyi tanımlanmış majör mekanizmalarından biri; normalde böbreklerden süzülerek elimine edilen İnsülin Benzeri Büyüme Faktörü Bağlayıcı Proteinlerin (IGFBP) böbrek fonksiyonlarının bozulmasıyla kanda yüksek miktarda birikmesidir. Biriken bu bağlayıcı proteinler dolaşımdaki IGF-1'e aşırı miktarda bağlanarak, hedef dokularda (büyüme kıkırdağı vb.) biyolojik etki gösterecek olan 'serbest (aktif) IGF-1' fraksiyonunu belirgin şekilde düşürür. Bu sekonder direnç tablosunu aşmak için hastalara suprafizyolojik dozlarda rhGH tedavisi uygulanır.

Step-by-Step Solution

1
KBY'de büyüme geriliğinin en sık görülen endokrinolojik nedenini tanımla.
KBY hastalarında temel sorun Büyüme Hormonu (GH) eksikliği değil, üremik toksinler ve sistemik inflamasyon nedeniyle gelişen GH direncidir.
Serum GH düzeyleri bu hastalarda genellikle normal veya yüksek saptanır.
2
GH direncinin altındaki moleküler mekanizmayı analiz et.
Böbrek fonksiyonlarının kaybı ile birlikte, normal şartlarda böbrekten süzülerek atılması gereken İnsülin Benzeri Büyüme Faktörü Bağlayıcı Proteinlerin (özellikle IGFBP-1, 2, 4 ve 6) klerensi azalır ve bu proteinler kanda birikir.
Biriken bu proteinler dolaşımdaki IGF-1 molekülüne yüksek afinite ile bağlanır.
3
Bu mekanizmanın büyüme üzerindeki etkisini değerlendir.
Taşıyıcı proteinlere bağlanan IGF-1 molekülleri, kemiklerdeki büyüme plaklarına ulaşamaz. Toplam IGF-1 düzeyi normal dahi olsa, biyolojik etkiyi sağlayan 'serbest (aktif) IGF-1' belirgin şekilde azalır ve lineer büyüme duraklar.
Bu direnci kırmak ve serbest IGF-1 miktarını artırmak için tedavide suprafizyolojik dozda rhGH uygulanır.

Key Concept

Kronik Böbrek Yetmezliğinde Büyüme Hormonu Direnci ve Serbest IGF-1 Düşüklüğü

Hints

1
KBY hastalarında büyüme hormonu düzeyi sıklıkla normal veya yüksektir; asıl sorun hedef organlardaki yanıtsızlıktır (direnç).
2
IGF-1'in hedef dokuya etki edebilmesi için kanda serbest dolaşması gerekir. KBY'de klerensi azalıp biriken bazı proteinler IGF-1'i bağlayarak etkisizleştirir.

Practice More

Büyüme geriliği olan bir KBY hastasında rhGH tedavisine başlamadan önce hangi sekonder KBY komplikasyonunun (örn: Hiperparatiroidizm) kontrol altına alınmış olması gerektiğini tekrar ediniz.

Alternative Method

KBY'de endokrin anormallikleri bir zincir olarak düşünün: GFR düşer -> IGFBP-1, 2, 4, 6 atılamaz -> Kanda birikir -> IGF-1'i bağlar -> Serbest IGF-1 düşer -> Büyüme durur.
Estimated Time:1m 0s
Question 23Question →

1010 yaşında, kronik böbrek yetmezliği (Evre 44, GFH:22GFH: 22 ml/dk/1.73m2ml/dk/1.73m^2) tanısıyla izlenen bir çocuk hastanın poliklinik izlemindeki yaklaşım ve komplikasyonların yönetimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Uygun beslenme desteği ve metabolik kontrol sağlandığı halde büyüme hızı düşük seyreden çocuklarda rekombinant büyüme hormonu tedavisi endikedir.

Answer

Büyüme geriliği olan çocuklarda beslenme ve metabolik kontrol sağlandıktan sonra büyüme hızı artmıyorsa rekombinant büyüme hormonu tedavisi kullanılabilir.
Çocukluk çağındaki kronik böbrek yetmezliğinde büyüme geriliği multifaktöriyeldir. Tedavide ilk adım beslenmenin optimizasyonu ve metabolik asidoz ile mineral bozukluklarının düzeltilmesidir. Tüm bu önlemlere rağmen çocuk hala büyüme geriliği gösteriyorsa (boyun −2-2 standart sapmanın altında olması veya büyüme hızının düşüklüğü), rekombinant büyüme hormonu tedavisi büyüme hızını artırmak için kullanılan standart bir yöntemdir.

Step-by-Step Solution

1
Hastanın böbrek yetmezliği evresini ve eşlik eden komplikasyonları değerlendir.
Hasta Evre 44 KBY (GFH:15GFH: 15-2929 ml/dk/1.73m2ml/dk/1.73m^2) olup büyüme geriliği, anemi ve asidoz riski altındadır.
Yönetim stratejisini belirlemek için evreleme kritiktir.
2
Büyüme geriliği yönetimi basamaklarını incele.
Önce kalori alımı optimize edilir, ardından metabolik asidoz ve renal osteodistrofi (kalsiyum/fosfor dengesi) düzeltilir.
Büyüme hormonundan önce geri döndürülebilir nedenlerin düzeltilmesi gerekir.
3
Diğer sistemik etkileri (aşı, anemi tipi, elektrolit) kontrol et.
Canlı aşılar kontrendikedir, anemi normositerdir ve asidoz/hiperpotasemi beklenir.
CKD yönetimindeki yanlış uygulamaları ayırt etmek için gereklidir.

Key Concept

Pediatrik KBY'de büyüme geriliğine yaklaşım ve eşlik eden komplikasyonların (anemi, asidoz, aşılama) yönetimi.
Estimated Time:1m 15s
Question 24Question →

Kronik böbrek yetmezliği (KBYKBY) tanısı ile izlenen çocuklarda gelişen aneminin en temel patofizyolojik mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Böbreklerden eritropoetin sentezinin azalması

Answer

Kronik böbrek yetmezliğinde aneminin temel nedeni böbreklerden eritropoetin sentezinin azalmasıdır.
Böbrekler, vücuttaki eritropoetin üretiminin yaklaşık %90'ından sorumludur. Böbrek fonksiyonları azaldıkça ve parankim hasarı arttıkça, bu hormonun sentezi azalır ve bu da kemik iliğinde yetersiz eritrosit üretimine (anemiye) yol açar. Bu mekanizma KBY'deki aneminin en temel ve ilk basamağıdır.

Step-by-Step Solution

1
Böbreğin endokrin fonksiyonlarını hatırla.
Böbrekler, kemik iliğinde eritrosit üretimini uyaran eritropoetin (EPO) hormonunun ana üretim yeridir.
Aneminin kökenini anlamak için böbreğin hematopoetik sistem üzerindeki etkisini bilmek gerekir.
2
Böbrek yetmezliğinin hormon sentezi üzerindeki etkisini değerlendir.
Böbrek dokusunun kaybı ve fonksiyonel bozulma, peritübüler interstisiyel hücrelerden EPO salınımının azalmasına neden olur.
Hormon eksikliği kemik iliğindeki eritroid serinin uyarılmasını engeller.
3
Temel mekanizmayı belirle.
Normokrom normositer karakterde bir anemi gelişir ve bu durumun birincil sorumlusu EPO eksikliğidir.
TUS sınavında 'en temel neden' sorulduğunda doğrudan EPO sentez kusuruna odaklanılmalıdır.

Key Concept

Kronik böbrek yetmezliğinde gelişen anemi tipik olarak normokrom normositerdir ve temelinde eritropoetin eksikliği yatar.
Estimated Time:45s
Question 25Question →

Kronik böbrek yetmezliği (Evre 5) tanısıyla hemodiyaliz programında izlenen 13 yaşındaki kız hasta, halsizlik ve çabuk yorulma şikayetleriyle değerlendiriliyor. Hasta düzenli olarak eritropoietin uyarıcı ajan (ESA) tedavisi almaktadır. Fizik muayenede solukluk dışında özellik saptanmıyor. Hastanın laboratuvar tetkikleri aşağıda verilmiştir:

ParametreSonuçReferans Aralığı
Hemoglobin8.4 g/dL11.5-15.5
MCV82 fL78-95
Ferritin580 ng/mL30-300
Transferrin Saturasyonu (TSAT)%16%20-50
C-Reaktif Protein (CRP)4.8 mg/dL0-0.5
PTH320 pg/mL10-65
Retikülosit%1.5%0.5-2.5

Buna göre, bu hastada anemenin derinleşmesi ve tedaviye yanıtsızlığın en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Kronik enflamasyon zemininde hepsidin artışına bağlı fonksiyonel demir eksikliği

Answer

Kronik enflamasyon zemininde hepsidin artışına bağlı fonksiyonel demir eksikliği
Kronik böbrek yetmezliği hastalarında anemi ve ESA direncinin sık bir nedeni 'Fonksiyonel Demir Eksikliği'dir. Bu tabloda, kronik enflamasyon (Yüksek CRP) nedeniyle karaciğerden hepsidin salınımı artar. Hepsidin, demir çıkış kapısı olan ferroportini yıkarak demirin makrofajlarda hapsedilmesine (sekestrasyon) neden olur. Sonuçta laboratuvar bulgusu olarak Ferritin Yüksek (depolar dolu/enflamasyon reaktanı), ancak Transferrin Saturasyonu Düşük (kullanılabilir demir az) saptanır. Bu hasta tipik olarak bu tabloyu yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Hastanın anemi tablosunu ve demir parametrelerini analiz et.
Hemoglobin düşük (8.4 g/dL), Ferritin yüksek (580 ng/mL), Transferrin Saturasyonu düşük (%16).
Bu tablo (Yüksek Ferritin + Düşük TSAT), vücutta demir deposunun dolu olduğunu ancak demirin kullanılamadığını gösterir.
2
CRP ve enflamasyon durumunu değerlendir.
CRP yüksek (4.8 mg/dL).
Kronik böbrek yetmezliğinde üremik ortam ve diyaliz süreci kronik bir enflamasyon yaratır. Enflamasyon, karaciğerden 'hepsidin' sentezini artırır.
3
Hepsidin'in patofizyolojik etkisini belirle.
Hepsidin, ferroportin'i yıkarak demirin makrofajlardan ve enterositlerden kana geçişini engeller.
Bu durum 'Fonksiyonel Demir Eksikliği' (Reticuloendothelial Blockade) olarak adlandırılır. Depo demiri (Ferritin) yüksek olsa da, eritropoiez için gerekli demir (TSAT) düşüktür ve ESA tedavisine direnç gelişir.

Key Concept

Fonksiyonel Demir Eksikliği ve Hepsidin
Question 26Question →

Yedi yaşında bir erkek çocuk, vezikoüreteral reflüye bağlı bilateral renal skar ve kronik böbrek yetmezliği nedeniyle izlenmektedir. Hastanın poliklinik kontrolünde boyu 110110 cmcm (<3<3 persentil) ve ağırlığı 1818 kgkg (<3<3 persentil) olarak ölçülmüştür. Laboratuvar incelemesinde serum kreatinin düzeyi 1.21.2 mg/dLmg/dL saptandığına göre, Schwartz formülü (k=0.413k=0.413) kullanıldığında bu hastanın tahmini glomerüler filtrasyon hızı (eGFHeGFH) ve KDIGO sınıflamasına göre evresi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 3838 ml/dk/1.73m2ml/dk/1.73m^2, Evre 3b3b

Answer

Tahmini GFH değeri 3838 ml/dk/1.73m2ml/dk/1.73m^2 ve evresi 3b3b olan seçenek doğrudur.
Schwartz formülü kullanılarak yapılan hesaplamada (0.413×110/1.20.413 \times 110 / 1.2) sonuç yaklaşık 3838 ml/dk/1.73m2ml/dk/1.73m^2 çıkmaktadır. KDIGO sınıflamasına göre 30−4430-44 ml/dk/1.73m2ml/dk/1.73m^2 arası Evre 3b3b olarak tanımlandığı için bu seçenek doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Schwartz formülünü (eGFH=k×Boy/Serum KreatinineGFH = k \times \text{Boy} / \text{Serum Kreatinin}) uygulayınız.
0.413×110/1.2=37.860.413 \times 110 / 1.2 = 37.86 ml/dk/1.73m2ml/dk/1.73m^2
Pediatrik hastalarda tahmini GFH hesaplamasında güncel Schwartz formülü standarttır.
2
Hesaplanan değeri KDIGO sınıflama tablosuna göre evreleyiniz.
37.8637.86 değeri 3030 ile 4444 arasındadır, bu da Evre 3b3b demektir.
KBY evrelemesi prognoz ve komplikasyon yönetimi için gereklidir.

Key Concept

Pediatrik KBY'de Schwartz Formülü ile eGFH Hesaplama ve KDIGO Evrelemesi

Practice More

Evre 3b3b ve 44 arasındaki klinik yönetim farklarını (örneğin anemi ve kemik mineral bozukluğu tarama sıklığı) gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 27Question →

13 yaşında bir kız çocuk, kronik böbrek yetmezliği tanısıyla izlenmektedir. Boyu 150 cm150\text{ cm} ve ağırlığı 40 kg40\text{ kg} olan hastanın rutin kontrollerinde serum kreatinin değeri 2.5 mg/dL2.5\text{ mg/dL}, hemoglobin düzeyi 8.8 g/dL8.8\text{ g/dL}, ortalama eritrosit hacmi (MCVMCV) 84 fL84\text{ fL} ve serum eritropoetin (EPOEPO) düzeyi 15 mU/mL15\text{ mU/mL} (Laboratuvar referans aralığı: 5−25 mU/mL5-25\text{ mU/mL}) olarak saptanmıştır. Güncellenmiş Schwartz formülüne göre kk katsayısı 0.4130.413 olarak alınmaktadır.

Bu hastanın laboratuvar bulgularının klinik olarak yorumlanması ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Saptanan eritropoetin düzeyi, mevcut hemoglobin seviyesi göz önüne alındığında böbreklerden yetersiz üretim olduğunu gösteren rölatif bir eksikliktir.

Answer

Saptanan eritropoetin düzeyinin, mevcut aneminin derinliğine kıyasla düşük kalması (rölatif EPO eksikliği) kronik böbrek yetmezliği anemisinin temel patofizyolojisidir.
Kronik böbrek yetmezliği (KBY) anemisinde, böbreklerdeki eritropoetin üreten peritübüler interstisyel hücrelerin kütlesi azalır. Bu nedenle, hemoglobin düzeyi düştüğünde sağlıklı bir böbreğin vermesi gereken logaritmik EPO artış yanıtı verilemez. Sonuçta saptanan EPO düzeyi sayısal olarak laboratuvar referans aralığında olsa bile, aneminin derecesine göre 'rölatif' olarak düşüktür ve bu durum KBY anemisinin ana nedenidir.

Step-by-Step Solution

1
Tahmini Glomerüler Filtrasyon Hızı (eGFH) hesaplaması.
eGFH=k×Boy (cm)Serum Kreatinin (mg/dL)=0.413×1502.5=24.78 ml/dk/1.73m2eGFH = k \times \frac{\text{Boy (cm)}}{\text{Serum Kreatinin (mg/dL)}} = 0.413 \times \frac{150}{2.5} = 24.78\text{ ml/dk/1.73m}^2
Hastanın böbrek yetmezliği evresini belirlemek için klinik standarttır.
2
Böbrek yetmezliği evresinin belirlenmesi.
Evre 4 Kronik Böbrek Yetmezliği (GFH aralığı: 15−29 ml/dk/1.73m215-29\text{ ml/dk/1.73m}^2)
Yönetim planı evreye göre değişir.
3
Anemi tablosunun ve eritropoetin (EPO) yanıtının analizi.
Hb 8.8 g/dL8.8\text{ g/dL} iken saptanan 15 mU/mL15\text{ mU/mL} EPO düzeyi, 'rölatif eksiklik' olarak değerlendirilir.
Anemiye yanıt olarak EPO'nun normal referans değerinin çok üstüne çıkması gerekirken, KBY'de peritübüler hücrelerin kaybı nedeniyle bu yanıt yetersiz kalır.

Key Concept

Kronik böbrek yetmezliğinde anemi patofizyolojisi ve rölatif eritropoetin eksikliği kavramı.

Practice More

KBY hastalarında eritropoetin direncine neden olan diğer faktörleri (enflamasyon, hepcidin artışı, demir eksikliği, hiperparatiroidizm) gözden geçirin.
Estimated Time:2m 0s
Question 28Question →

12 yaşında bir erkek çocuk, kronik böbrek yetmezliği (GFHGFH: 1818 ml/dk/1.73m2ml/dk/1.73m^2) nedeniyle izlenmektedir. Hastaya hemoglobin değerinin 8.28.2 g/dLg/dL saptanması üzerine haftalık subkutan eritropoetin (EPOEPO) tedavisi başlanmıştır. Tedavinin 3. ayında hemoglobin değerinin halen 8.58.5 g/dLg/dL olduğu ve hedeflenen artışın sağlanamadığı görülmüştür. Laboratuvar incelemesinde ferritin: 350350 ng/mLng/mL ve transferrin satürasyonu: %35\%35 olarak saptanmıştır. Bu hastada eritropoetin direncine neden olan en olası patoloji aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Sekonder hiperparatiroidi

Answer

Sekonder hiperparatiroidi
Sekonder hiperparatiroidi, kronik böbrek yetmezliğinde fosfor birikimi ve Vitamin D eksikliği sonucu gelişir. Yüksek parathormon (PTHPTH) düzeyleri kemik iliğinde fibrozise (Osteitis fibrosa cystica) yol açarak eritroid serinin eritropoetine yanıtını azaltır ve direnç oluşturur. Demir depoları yeterli olan bir KBY hastasında EPO'ya yanıtsızlıkta bu durum akla gelmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Hastanın anemi tablosu ve tedavi yanıtı değerlendirilir.
Hb 8.28.2 g/dLg/dL olan hastaya EPO başlanmış ancak 3 ayda anlamlı artış sağlanamamış (EPO direnci).
Tedavi yanıtını değerlendirmek için yeterli süre (en az 4-8 hafta) geçmiştir.
2
Eritropoetin direncine yol açan ilk ve en sık neden olan demir eksikliği dışlanır.
Ferritin 350350 ng/mLng/mL ve TSATTSAT %35\%35 saptanarak demir depolarının yeterli olduğu görülmüştür.
Demir eksikliği, EPO direncine yol açan nedenlerin başında gelir.
3
Demir eksikliği dışındaki direnç nedenleri (enfeksiyon, inflamasyon, hiperparatiroidi, alüminyum toksisitesi) incelenir.
KBY hastalarında yüksek PTHPTH düzeylerinin kemik iliğinde yaptığı değişiklikler analiz edilir.
Sekonder hiperparatiroidi, osteitis fibrosa cystica ve kemik iliği fibrozisi yaparak eritroid öncüllere baskı uygular.

Key Concept

Eritropoetin Direnci ve Sekonder Hiperparatiroidi İlişkisi
Estimated Time:2m 0s
Question 29Question →

Kronik böbrek yetmezliği tanısıyla 2 yıldır periton diyalizi programında olan 12 yaşındaki kız hasta, poliklinik kontrolünde yaygın kemik ağrılarından yakınmaktadır. Hastanın tedavi şemasında düzenli olarak kalsiyum asetat ve yüksek doz kalsitriol kullandığı görülüyor.

Yapılan laboratuvar tetkiklerinde:
- Serum Kalsiyum: 10.8 mg/dL10.8 \, \text{mg/dL} (N: 8.8-10.8)
- Serum Fosfor: 5.8 mg/dL5.8 \, \text{mg/dL} (N: 3.0-5.5)
- Alkalen Fosfataz (ALP): 95 U/L95 \, \text{U/L} (Yaşa göre alt sınırda)
- Parathormon (PTH): 85 pg/mL85 \, \text{pg/mL}

olarak saptanıyor. Radyolojik incelemede vasküler kalsifikasyonlar dikkat çekiyor.

Bu hasta için en olası renal osteodistrofi tipi ve altta yatan mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Adinamik kemik hastalığı - Aşırı PTH baskılanmasına bağlı düşük kemik döngüsü

Answer

Adinamik kemik hastalığı - Aşırı PTH baskılanmasına bağlı düşük kemik döngüsü
Diyaliz hastalarında kemik metabolizmasının sağlıklı devam edebilmesi için parathormon (PTH) düzeylerinin normalin üzerinde (genellikle 2-3 katı veya daha fazla) tutulması hedeflenir. Sorudaki hastada yoğun kalsiyum ve D vitamini tedavisi altında PTH 85 pg/mL85 \, \text{pg/mL} gibi diyaliz hastası için 'düşük' kabul edilen bir değere inmiştir. Düşük PTH ve düşük/normal ALP düzeyleri, kemik yapım ve yıkımının durma noktasına geldiği Adinamik Kemik Hastalığı (Düşük Döngülü Hastalık) ile uyumludur. Bu hastalarda hiperkalsemi riski artar ve kemik ağrıları görülür.

Step-by-Step Solution

1
Hastanın klinik durumunu ve tedavi öyküsünü analiz et
Hasta diyaliz hastası, kalsiyum ve aktif D vitamini (kalsitriol) kullanıyor. Bu ilaçlar PTH'yı baskılar.
İlaç yan etkilerini ve tedavi hedeflerini değerlendirmek için.
2
Laboratuvar değerlerini KBY evre 5 (diyaliz) hedeflerine göre yorumla
Ca yüksek normal (hiperkalsemi riski), P yüksek, ancak en kritiği PTH 85 pg/mL85 \, \text{pg/mL}. Diyaliz hastalarında kemik döngüsünü sürdürmek için hedef PTH normalin 2-9 katıdır (yaklaşık 200-300 pg/mL üzeri).
KBY'de 'normal' referans aralıkları sağlıklı çocuklarla aynı değildir; diyaliz hastasında 85 pg/mL85 \, \text{pg/mL} PTH, aşırı baskılanmış (düşük) kabul edilir.
3
PTH düzeyi ve ALP ile kemik döngüsünü ilişkilendir
Düşük PTH ve düşük/normal ALP, kemik döngüsünün yavaşladığını (low turnover) gösterir. Bu tablo Adinamik Kemik Hastalığıdır.
Yüksek PTH Osteitis Fibrosa'ya (yüksek döngü), düşük PTH Adinamik Kemik Hastalığına (düşük döngü) işaret eder.

Key Concept

KBY'de Kemik Döngüsü ve PTH İlişkisi
Question 30Question →

99 yaşında, etiyolojisi bilinmeyen kronik böbrek yetmezliği (Evre 3b3b) tanısıyla izlenen bir çocuk poliklinik kontrolüne getiriliyor. Fizik muayenesinde boyunun yaşa göre 3.3. persentil altında olduğu, kan basıncının ise 130/85130/85 mmHgmmHg (yaş ve boya göre yüksek) olduğu saptanıyor. Bu hastanın laboratuvar değerlendirmesinde aşağıdakilerden hangisinin saptanması en az beklenir?

Show answer & explanation

Answer: Masif (>40>40 mg/m2/saatmg/m^2/saat) proteinüri ve belirgin hipoalbüminemi

Answer

Masif proteinüri ve belirgin hipoalbüminemi
Doğru yanıt olan masif proteinüri ve belirgin hipoalbüminemi, nefrotik sendromun temel klinik özellikleridir. Kronik böbrek yetmezliği olan bir hastada primer bir glomerülopatiye bağlı gelişmedikçe, evre 3b düzeyinde bu derecede masif bir protein kaçağı ve eşlik eden şiddetli hipoalbüminemi, anemi veya asidoz gibi sistemik komplikasyonlara kıyasla çok daha az beklenen bir durumdur.

Step-by-Step Solution

1
Hastanın klinik durumunu değerlendir
Hasta Evre 3b3b kronik böbrek yetmezliği (KBY) tanılı, büyüme geriliği ve hipertansiyonu olan bir çocuktur.
KBY'nin sistemik etkilerini anlamak için evreleme ve klinik bulgular kritiktir.
2
KBY'de beklenen laboratuvar komplikasyonlarını hatırla
Geleneksel olarak anemi (eritropoetin eksikliği), elektrolit dengesizlikleri (hiperfosfatemi, hipokalsiyemi), metabolik asidoz ve D vitamini eksikliği görülür.
GFR düşüşü ile birlikte böbreğin endokrin ve ekskretuar fonksiyonları bozulur.
3
Seçenekleri nefrotik sendrom bulguları ile karşılaştır
Masif proteinüri ve hipoalbüminemi, KBY'den ziyade nefrotik sendromun karakteristik triadının bir parçasıdır.
KBY hastalarında altta yatan nedene bağlı olarak proteinüri olabilir ancak tablonun temel bileşeni masif proteinüri ve buna sekonder gelişen şiddetli hipoalbüminemi değildir.

Key Concept

Kronik böbrek yetmezliğinde GFR azalışına sekonder gelişen metabolik ve hematolojik komplikasyonlar ile diğer renal sendromların ayrımı.
Estimated Time:1m 15s
Question 31Question →

Kronik böbrek yetmezliği (KBY) tanısıyla izlenen bir çocuk hastanın klinik seyri ve laboratuvar incelemeleri sırasında saptanması en az beklenen bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Metabolik alkaloz

Answer

Metabolik alkaloz
Kronik böbrek yetmezliğinde, nefron kaybına bağlı olarak böbreklerin asit-baz dengesini sağlama yeteneği bozulur. Böbrekler, metabolik faaliyetler sonucu oluşan günlük asit yükünü (H+H^+) etkin bir şekilde atamaz ve bikarbonat (HCO3−HCO_3^-) rejenerasyonunu yapamaz. Bu durum, hastada metabolik alkalozun aksine, anyon açığı artmış metabolik asidoz gelişmesine neden olur.

Step-by-Step Solution

1
KBY'deki asit-baz dengesini değerlendir
Böbrek yetmezliğinde amonyum üretimi ve titrabl asit atılımı azalır.
Böbreklerin asit yükünü vücuttan uzaklaştıramaması metabolik dengeyi bozar.
2
Asit birikiminin sonucunu belirle
Vücutta biriken asitler bikarbonatı tüketir ve metabolik asidoz tablosu oluşur.
Genellikle anyon açığı artmış bir metabolik asidoz tablosu karakteristiktir.

Key Concept

Kronik Böbrek Yetmezliği'nde Metabolik Profil
Estimated Time:45s
Question 32Question →

Dört yaşında bir erkek çocuk, posterior üretral valv nedeniyle opere edilmiş olup çocuk nefroloji polikliniğinde kronik böbrek yetmezliği tanısıyla izlenmektedir. Fizik muayenesinde boy ve vücut ağırlığı 3.3. persentilin altındadır. Yapılan tetkik sonuçları aşağıda verilmiştir:

TetkikSonuç
Boy9292 cmcm
Serum Kreatinin1.51.5 mg/dLmg/dL
Serum Potasyum5.65.6 mEq/LmEq/L
Serum Kalsiyum8.28.2 mg/dLmg/dL
Serum Fosfor6.86.8 mg/dLmg/dL
Serum Parathormon (PTHPTH)320320 pg/mLpg/mL (N: 10−6510-65)
Hemoglobin9.59.5 g/dLg/dL
Serum Bikarbonat1616 mEq/LmEq/L

Bu hastanın izlem ve tedavisi ile ilgili aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Böbrek yetmezliği progresyonunu yavaşlatmak amacıyla günlük protein alımı yaşa göre önerilen miktarın (RDARDA) %70\%70'ine kısıtlanmalıdır.

Answer

Böbrek yetmezliği progresyonunu yavaşlatmak amacıyla günlük protein alımının kısıtlanması önerisi yanlıştır çünkü pediatrik hastalarda büyümenin korunması için protein alımı RDA'nın %100'ü düzeyinde tutulmalıdır.
Çocuklarda kronik böbrek yetmezliği yönetiminde temel amaçlardan biri normal büyüme ve gelişmeyi sürdürmektir. Bu nedenle, erişkin hastalarda uygulanan protein kısıtlamasının aksine, çocuklarda günlük protein alımı yaşa göre önerilen günlük miktarın (RDARDA) %100\%100'ü düzeyinde tutulmalıdır. Protein kısıtlaması üremik toksinleri azaltsa da çocuklarda boy kısalığı ve kas kaybını (malnütrisyon) artıracağı için kontraendikedir.

Step-by-Step Solution

1
Hastanın glomerüler filtrasyon hızını (GFHGFH) hesapla.
0.413×92/1.5=25.30.413 \times 92 / 1.5 = 25.3 ml/dk/1.73m2ml/dk/1.73m^2
Hastanın kronik böbrek yetmezliği evresini belirlemek için Schwartz formülü kullanılır.
2
KBY evresine göre komplikasyonları analiz et.
Evre 4 KBY, metabolik asidoz (HCO3:16HCO_3: 16), hiperfosfatemi (P:6.8P: 6.8), sekonder hiperparatiroidizm (PTH:320PTH: 320), anemi (Hb:9.5Hb: 9.5) ve büyüme geriliği saptandı.
Tedavi stratejisini belirlemek için mevcut biyokimyasal bozuklukların şiddeti değerlendirilir.
3
Pediatrik KBY'de beslenme ilkelerini değerlendir.
Çocuklarda protein kısıtlaması büyüme geriliğini şiddetlendirdiği için önerilmez, RDARDA'nın %100\%100'ü verilmelidir.
Erişkin ve çocuk KBY yönetimi arasındaki en kritik farklardan biri büyüme odaklı beslenme yaklaşımıdır.

Key Concept

Pediatrik Kronik Böbrek Yetmezliğinde Beslenme ve Büyüme Yönetimi
Estimated Time:2m 30s
Question 33Question →

5 yaşında bir erkek çocuk, posterior üretral valv (PUV) tanısıyla çocuk nefroloji polikliniğinde izlenmektedir. Laboratuvar incelemelerinde serum kreatinin düzeyi 1.21.2 mg/dLmg/dL, boyu 105105 cmcm (<3.<3. persentil) ve tahmini glomerüler filtrasyon hızı (eGFH) 4040 ml/dk/1.73m2ml/dk/1.73m^2 (Evre 3b3b KBY) olarak saptanmıştır. Bu hastada kronik böbrek yetmezliğine bağlı mineral kemik bozukluğu (CKD-MBD) patogenezinde, serum fosfor konsantrasyonunu normal sınırlarda tutabilmek amacıyla gelişen en erken biyokimyasal değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Serum fibroblast büyüme faktörü-23 (FGF-23) düzeyinin yükselmesi

Answer

Kronik böbrek yetmezliğinde mineral kemik bozukluğunun başlangıcında, serum fosforunu normal sınırlarda tutmak için gelişen en erken biyokimyasal değişiklik serum fibroblast büyüme faktörü-23 (FGF-23) düzeyindeki artıştır.
Kronik böbrek yetmezliğinde, nefron kaybı nedeniyle böbreğin fosfat atma kapasitesi azaldığında, vücut normofosfatemiyi sürdürmek için adaptif yanıtlar verir. Bu yanıtların ilki kemikteki osteositlerden salınan Fibroblast Büyüme Faktörü-23 (FGF-23) düzeyindeki artıştır. FGF-23, proksimal tübüldeki NaPi-2a/c taşıyıcılarını azaltarak idrarla fosfat atılımını artırır ve böylece serum fosforu henüz yükselmeden (KBY Evre 2-3'te) yükselmeye başlar. Bu nedenle doğru seçenek FGF-23 artışıdır.

Step-by-Step Solution

1
Hastanın klinik durumunu ve evresini belirle.
Evre 3b3b kronik böbrek yetmezliği.
KBY evresi, beklenen metabolik değişikliklerin zamanlamasını anlamak için kritiktir.
2
KBY-MBD (Mineral Kemik Bozukluğu) patogenezindeki ilk basamakları analiz et.
Glomerüler filtrasyon hızı azaldıkça böbreğin fosfor atılım kapasitesi azalır ve hücre dışı sıvıda geçici fosfor retansiyonu başlar.
Fosfor yükü, kemikteki osteositlerden FGF-23 salınımını tetikleyen temel faktördür.
3
FGF-23'ün etkilerini hatırla.
FGF-23, serum fosforu henüz yükselmeden (normofosfatemi korunurken) yükselir ve proksimal tübülde fosfat geri emilimini azaltarak (TmP/GFR düşüşü) fosfatüriyi artırır.
FGF-23, PTH'den bile daha erken yükselen bir parametredir ve kalsitriol sentezini de baskılayarak sürece katkıda bulunur.

Key Concept

FGF-23, kronik böbrek yetmezliğinde mineral kemik hastalığının (CKD-MBD) en erken biyokimyasal belirtecidir.
Estimated Time:1m 30s
PreviousPage 2 / 2
Kronik Böbrek Yetmezliği Practice Questions — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı — Page 2 | Examkin