Examkin

All practice questions

8734 questions

All types8,734Multiple choice4,865Multiple select1True / False289Numeric852Matching1,797Ordering842Fill in the blank63Short answer25
Question 4341Question →

Bitki hücrelerinde fotosentezin gerçekleştiği kloroplast organelinin yapısı ve bu süreçte görev alan pigmentler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kloroplastın tilakoit zarlarında konumlanmış olan klorofil pigmentleri, ışık enerjisini soğurarak kimyasal enerji dönüşüm sürecini başlatır.

Answer

Kloroplastın tilakoit zarlarında bulunan klorofil pigmentlerinin ışığı soğurarak enerji dönüşümünü başlatması doğrudur.
Fotosentezin başlangıcı, klorofil pigmentlerinin ışığı soğurarak elektronlarının uyarılmasına dayanır. Bu pigmentler kloroplastın iç kısmında bulunan tilakoit zarların yapısında yer alır ve ışık enerjisini kimyasal bağ enerjisine dönüştürecek süreci başlatırlar.

Step-by-Step Solution

1
Kloroplastın yapısal birimlerini ve pigmentlerin konumunu belirlemek.
Klorofiller ve ETS elemanları granaları oluşturan tilakoit zarlar üzerinde yer alır.
Fotosentezin ışığa bağımlı reaksiyonları bu zarlar üzerinde gerçekleşir.
2
Üretilen ATP'nin kullanım alanını analiz etmek.
Fotofosforilasyon ile üretilen ATP, kloroplastın stroma sıvısındaki Calvin döngüsünde tüketilir.
Kloroplast zarları ATP'ye geçirgen değildir, bu nedenle kloroplast ATP'si hücrenin diğer hayati faaliyetlerinde kullanılamaz.
3
Yardımcı pigmentlerin (karotenoitlerin) işlevini değerlendirmek.
Karotenoitler ışığı soğurup klorofile aktararak hem klorofili korur hem de spektrumu genişletir.
Yardımcı pigmentler tek başlarına fotosentez reaksiyon merkezini oluşturamazlar.

Key Concept

Fotosentez Pigmentleri ve Kloroplast Bölümleri
Estimated Time:1m 30s
Question 4342Question →

Kloroplastın yapısı ve fotosentezde görev alan pigmentlerle ilgili aşağıda verilen kavramları, bu kavramlara ait doğru özelliklerle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Klorofil
Karotenoitler
Stroma
Granum

Matches

Show answer & explanation

Answer

Klorofil temel pigment olup magnezyum içerir; karotenoitler ise ışığı klorofile aktaran yardımcı pigmentlerdir. Kloroplast içinde granumlar ışığa bağımlı, stroma ise ışıktan bağımsız reaksiyonların merkezidir.
Doğru eşleştirmede; klorofil magnezyum içeren temel pigmentle, karotenoitler enerji aktaran yardımcı pigmentlerle, stroma sıvı kısımla ve granum tilakoit yığınlarla eşleşmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Kloroplastın temel pigmentini ve yapısını belirleme.
Klorofil, yapısındaki MgMg sayesinde ışığı soğurur; kloroplastın sıvı kısmı stroma, zar sistemi ise granumdur.
Pigmentlerin kimyasal yapısı ve organelin fiziksel bölümleri fotosentez aşamalarını belirler.
2
Yardımcı pigmentlerin ve reaksiyon bölgelerinin işlevlerini analiz etme.
Karotenoitler yardımcıdır, granumlar ışık tepkimeleri, stroma ise karanlık tepkimeleri için özelleşmiştir.
Fotosentez, ışığın yakalanması ve CO2CO_2 indirgenmesi olarak iki ana evrede farklı bölgelerde gerçekleşir.

Key Concept

Kloroplast Yapısı ve Pigment Fonksiyonları

Practice More

Engelmann deneyini inceleyerek farklı dalga boylarının fotosentez hızı üzerindeki etkisini klorofil soğurma spektrumuyla ilişkilendirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 4343Question →

Bitki hücrelerinde bulunan kloroplast organelinin yapısal özellikleri ve fotosentez pigmentleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Işığa bağımlı reaksiyonlar sonucu üretilen ATPATP molekülleri, hücrenin sitoplazmasına aktarılarak aktif taşıma ve dehidrasyon sentezi gibi tüm yaşamsal olaylarda temel enerji kaynağı olarak kullanılır.

Answer

Işığa bağımlı reaksiyonlar sonucu üretilen enerjinin hücrenin genel metabolik faaliyetlerinde kullanıldığını belirten ifade yanlıştır.
Kloroplastın fotofosforilasyon yoluyla ürettiği ATPATP molekülleri, kloroplast organelinin dışına çıkamaz. Bu enerji, sadece ışıktan bağımsız reaksiyonlarda (besin sentezinde) tüketilir. Hücrenin aktif taşıma, protein sentezi veya hücre bölünmesi gibi yaşamsal faaliyetleri için gereken ATPATP, mitokondrideki oksijenli solunum veya sitoplazmadaki glikoliz gibi süreçlerle sağlanır.

Step-by-Step Solution

1
Kloroplastın bölümlerini ve fonksiyonlarını analiz etme.
Işığa bağımlı tepkimelerin tilakoit zarlarda, ışıktan bağımsız tepkimelerin (besin sentezi) stromada gerçekleştiği belirlenir.
Reaksiyonların yerini bilmek, enerji akışını anlamak için gereklidir.
2
ATPATP üretim ve tüketim bölgelerini karşılaştırma.
Fotofosforilasyonla üretilen ATPATP'nin stromadaki besin sentezi için kullanıldığı, ancak hücrenin aktif taşıma veya protein sentezi gibi diğer işleri için kloroplast dışına çıkmadığı saptanır.
Hücresel enerji ekonomisinde kloroplast ATPATP'sinin özgün kullanım alanını ayırt etmek.

Key Concept

Fotofosforilasyon ve Kloroplast Enerji Döngüsü
Question 4344Question →

Aşağıdaki sol sütunda verilen ester bileşikleri ile bu bileşiklerin uygun koşullardaki hidroliz ürünlerine ait özellikleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Metil propanoat
Etil etanoat
İzopropil metanoat
Propil metanoat

Matches

Show answer & explanation

Answer

Sol sütundaki metil propanoat, etil etanoat, izopropil metanoat ve propil metanoat esterleri sırasıyla sağ sütundaki propanoik asit ve metanol oluşumu, etanoik asit ve etanol oluşumu, en küçük karboksilik asit ile sekonder alkol oluşumu ve en küçük karboksilik asit ile primer alkol oluşumu ifadeleriyle birebir eşleşir.
Esterler su ile reaksiyona girerek kendilerini oluşturan asit ve alkole dönüştüklerinden; metil propanoat propanoik asit ve metanole, etil etanoat etanoik asit ve etanole, izopropil metanoat metanoik asit ve sekonder özellik gösteren izopropil alkole, propil metanoat ise metanoik asit ve primer özellik gösteren n-propil alkole ayrışır. Bu durum sol sütundaki maddelerin sağ sütundaki karşılıklarıyla tam olarak eşleşmesini sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Esterlerin hidroliz tepkimelerinin genel prensibini belirleme
Esterler asidik ortamda su ile hidroliz edildiklerinde karboksilik asit ve alkol bileşiklerine ayrışırlar. Formüldeki açil (R-CO-) grubu karboksilik asitten, alkoksi (-OR') grubu ise alkolden gelir.
Eşleştirme yapılacak maddelerin yapılar��nı doğru analiz etmek için genel tepkime prensibini ortaya koymak gerekir.
2
Metil propanoat ve etil etanoat bileşiklerinin hidroliz ürünlerini yazma
Metil propanoat (CH3CH2COOCH3\mathrm{CH_3CH_2COOCH_3}) hidroliz edildiğinde propanoik asit (CH3CH2COOH\mathrm{CH_3CH_2COOH}) ve metanol (CH3OH\mathrm{CH_3OH}) oluşur. Etil etanoat (CH3COOCH2CH3\mathrm{CH_3COOCH_2CH_3}) hidroliz edildiğinde ise etanoik asit (CH3COOH\mathrm{CH_3COOH}) ve etanol (CH3CH2OH\mathrm{CH_3CH_2OH}) elde edilir.
Bu esterlerin spesifik IUPAC adlarından yola çıkarak asit ve alkol molekül formüllerini eşleştirmek gerekir.
3
İzopropil metanoat ve propil metanoat bileşiklerinin hidroliz ürünlerindeki alkol sınıflarını belirleme
Her iki ester de metanoat (formik asit esteri) türevidir ve hidrolizlerinde en küçük karboksilik asit olan metanoik asit (HCOOH\mathrm{HCOOH}) oluşur. İzopropil metanoat hidroliz edildiğinde açığa çıkan izopropil alkolün (CH3CH(OH)CH3\mathrm{CH_3CH(OH)CH_3}) hidroksil grubu ikincil karbona bağlı olduğundan sekonder alkoldür. Propil metanoat hidroliz edildiğinde oluşan n-propil alkolün (CH3CH2CH2OH\mathrm{CH_3CH_2CH_2OH}) hidroksil grubu birincil karbona bağlı olduğundan primer alkoldür.
İzomer olan bu iki esterin alkol kısımlarının yapısal farkını (primer/sekonder) ortaya koymak gerekir.

Key Concept

Esterlerin hidroliz reaksiyonları ve hidroliz ürünlerinin (karboksilik asit ve alkollerin) yapısal özellikleri
Estimated Time:2m 0s
Question 4345Question →

Ökaryotik bir hücrede sentezlenen ve protein sentezi sürecinde işlev gören RNA çeşitleri (mRNA, tRNA, rRNA) ile ilgili;

I. tRNA molekülü, mRNA üzerindeki 5′−UAC−3′5' - UAC - 3' kodonuna karşılık gelen antikodon bölgesinde 3′−ATG−5′3' - ATG - 5' nükleotit dizisini bulundurur.
II. mRNA molekülü, DNA'dan aldığı genetik bilgiyi ribozoma taşır ve bir hücrede miktar bakımından en az bulunan RNA çeşididir.
III. rRNA molekülü, çekirdekçikte sentezlenir ve proteinlerle birlikte ribozomun yapısına katılarak peptit bağlarının oluşumunda katalizör rolü üstlenir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: II ve III

Answer

mRNA'nın genetik bilgi taşıyıcılığı ve hücredeki düşük oranı ile rRNA'nın ribozom yapısındaki katalitik görevi doğrudur.
Protein sentezi sürecinde mRNA, DNA'daki mesajı ribozoma taşıyan ve hücrede en az miktarda bulunan RNA'dır. rRNA ise ribozomun temel bileşeni olup çekirdekçikte sentezlenir ve peptit bağı oluşumunu katalizler. Bu iki bilgi biyolojik olarak doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
RNA nükleotit yapısının kontrol edilmesi
RNA moleküllerinde Adenin, Guanin, Sitozin ve Urasil bazları bulunur; Timin (TT) bazı bulunmaz.
tRNA antikodonunda Timin yer alması RNA'nın temel kimyasal yapısına aykırıdır.
2
RNA çeşitlerinin miktar bakımından karşılaştırılması
Hücredeki RNA'ların yaklaşık %80\%80'i rRNA, %15\%15'i tRNA ve %5\%5'i mRNA'dır.
mRNA, sentezlenecek proteinin şifresini taşıdığı için hücrede en az oranda bulunan RNA çeşididir.
3
rRNA'nın sentez yeri ve görevinin analizi
rRNA çekirdekçikte üretilir ve ribozomun yapısında amino asitler arasında peptit bağlarının kurulmasını (ribozim aktivitesi) sağlar.
rRNA hem yapısal hem de enzimatik işlevlere sahiptir.

Key Concept

RNA Çeşitlerinin Yapısal ve İşlevsel Özellikleri

Practice More

RNA çeşitlerinin hücredeki toplam miktarlarını (rRNA > tRNA > mRNA) bir grafik üzerinden inceleyiniz.
Estimated Time:1m 40s
Question 4346Question →

RNA molekülleri hücredeki protein sentezi süreçlerinde farklı görevler üstlenen ve yapısal farklılıklar gösteren polimerlerdir. Aşağıda verilen RNA çeşitleri ve yapısal özelliklerini doğru görev/tanımlarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

mRNA (Mesajcı RNA)
tRNA (Taşıyıcı RNA)
rRNA (Ribozomal RNA)
Hidrojen Bağları

Matches

Show answer & explanation

Answer

mRNA genetik şifreyi taşır, tRNA amino asit taşır, rRNA ribozom yapısına katılır ve hidrojen bağları tRNA/rRNA'nın katlanmasını sağlar.
Doğru eşleştirme; mRNA'yı bilgi taşıma, tRNA'yı amino asit getirme, rRNA'yı ribozom yapısı ve hidrojen bağlarını bu moleküllerin katlanma mekanizması ile ilişkilendirir. Bu hiyerarşi, MEB müfredatındaki RNA çeşitlerinin temel fonksiyonel ayrımlarını tam olarak yansıtır.

Step-by-Step Solution

1
mRNA'nın temel işlevini belirleme
mRNA'nın 'mesajcı' rolü, DNA'daki nükleotit dizilimini (kodonlar) ribozoma aktarmaktır.
Protein sentezinin ilk aşaması çekirdekten (veya prokaryotlarda DNA bölgesinden) bilginin sitoplazmaya/ribozoma taşınmasıdır.
2
tRNA'nın yapısal ve işlevsel özelliklerini analiz etme
tRNA antikodonu ile mRNA'ya bağlanır ve amino asit kolu ile uygun amino asidi taşır.
Genetik kodun protein diline çevrilmesi için amino asitlerin doğru sırayla ribozoma getirilmesi gerekir.
3
rRNA'nın miktar ve konumunu değerlendirme
rRNA en bol bulunan (%80\%80) RNA çeşididir ve ribozomun yapısal iskeletini oluşturur.
Ribozomlar yüksek sayıda rRNA ve protein içerdiği için bu molekül hücrenin en yaygın RNA'sıdır.
4
Hidrojen bağlarının RNA'daki varlığını sorgulama
RNA tek zincirli olmasına rağmen tRNA ve rRNA'da intramoleküler (zincir içi) hidrojen bağları bulunur.
Üç boyutlu fonksiyonel yapı (örneğin tRNA'nın yonca yaprağı şekli) ancak baz eşleşmeleri ve zayıf hidrojen bağları ile korunabilir.

Key Concept

RNA Çeşitlerinin (mRNA, tRNA, rRNA) Yapı-Görev İlişkisi
Estimated Time:1m 30s
Question 4347Question →

Hücrede gerçekleşen protein sentezi sürecinde genetik bilginin aktarılmasını sağlayan genetik şifre, kodon ve antikodon ilişkisi ile ilgili;

I. Bir amino asit çeşidinin birden fazla kodon tarafından şifrelenebilmesi, genetik mutasyonların canlı üzerindeki olumsuz etkilerini azaltabilir.
II. mRNA üzerindeki tüm kodon çeşitlerinin tRNA molekülleri üzerinde mutlaka bir antikodon karşılığı bulunur.
III. mRNA kodonları ile tRNA antikodonları arasında ribozomda geçici zayıf hidrojen bağları kurulur.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: I ve III

Answer

Bir amino asidin birden fazla kodonla şifrelenmesi (dejenerasyon) ve kodon-antikodon arasındaki zayıf hidrojen bağları doğru ifadelerdir.
Genetik kodun dejenerasyonu sayesinde bazı mutasyonlar fenotipe yansımaz (Sessiz mutasyon). Ayrıca ribozomda kodon ve antikodonlar arasında geçici hidrojen bağları kurularak amino asitlerin doğru sırada dizilmesi sağlanır. Bu yüzden 'I ve III' ifadesi doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Kodon dejenerasyonunun (birden fazla kodonun bir amino asidi şifrelemesi) biyolojik önemini değerlendir.
Bir nükleotit değişikliği (mutasyon) olsa bile aynı amino asit şifrelenebileceği için mutasyonun etkisi azalır.
I. öncülün doğruluğunu kanıtlar.
2
Durdurucu kodonların (UAA, UAG, UGA) yapısını incele.
64 çeşit kodonun 3 tanesi durdurucu kodondur ve bunlara karşılık gelen bir antikodon (tRNA) bulunmaz.
II. öncülün yanlış olduğunu kanıtlar.
3
Kodon ve antikodon arasındaki bağ türünü belirle.
Translasyon sırasında kodon ve antikodon arasında geçici zayıf hidrojen bağları kurulur.
III. öncülün doğruluğunu kanıtlar.

Key Concept

Genetik Kodun Özellikleri ve Kodon-Antikodon Eşleşmesi
Question 4348Question →

Ökaryotik bir hücrede bir protein sentezi için gerekli olan genetik bilginin RNA üzerine aktarılması (transkripsiyon) sürecinde gerçekleşen aşağıdaki olayları, biyolojik olarak meydana gelme sırasına göre diziniz.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Transkripsiyon süreci; RNA polimerazın promotöre bağlanmasıyla başlar, DNA sarmalının açılmasıyla devam eder, ribonükleotitlerin eklenmesiyle RNA zinciri uzar ve sonlanma sinyaliyle mRNA serbest kalır.
Transkripsiyon süreci biyokimyasal olarak belirli bir hiyerarşi izler. Önce tanıma (promotör), sonra yapısal hazırlık (DNA açılması), ardından sentez (nükleotit eklenmesi) ve son olarak ayrılma (terminasyon) gerçekleşir.

Step-by-Step Solution

1
Başlangıç kompleksinin kurulması
RNA polimerazın promotör bölgesine bağlanması
Genin okunabilmesi için enzimin başlangıç noktasını tanıması şarttır.
2
Kalıp ipliğin açığa çıkarılması
İlgili gen bölgesinde DNA sarmalının çözülmesi
Nükleotitlerin eşlenebilmesi için hidrojen bağlarının geçici olarak koparılması gerekir.
3
RNA zincirinin uzatılması
Fosfodiester bağları kurularak mRNA sentezlenmesi
Genetik bilginin RNA polimeraz aracılığıyla nükleotit dizisine dönüştürülmesi aşamasıdır.
4
Terminasyon (Sonlanma)
mRNA'nın serbest kalması ve DNA'nın tekrar kapanması
Genin sonuna gelindiğinde sentezin durdurulması ve ürünün sitoplazmaya veya işleme merkezine gönderilmesi gerekir.

Key Concept

Transkripsiyonun aşamaları: Başlama, Uzama ve Sonlanma
Question 4349Question →

Protein sentezi için genetik bilginin RNA'ya aktarılmasını sağlayan transkripsiyon (yazılım) mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Bir hücrede transkripsiyon olayının gerçekleşebilmesi için öncelikle DNA'nın kendini eşlemesi (replikasyon) ve hücrenin bölünme evresinde olması gerekir.

Answer

Hücrede transkripsiyonun gerçekleşmesi için replikasyonun şart olduğunu savunan ifade yanlıştır.
Transkripsiyon (RNA sentezi), hücrenin yaşam döngüsünün neredeyse her evresinde gerçekleşebilen bir metabolik olaydır. Bir genin aktifleşip protein sentezine başlaması için DNA'nın replike olmasına (kendini eşlemesine) gerek yoktur. Replikasyon sadece hücre bölüneceği zaman S evresinde gerçekleşir. Dolayısıyla, transkripsiyonun replikasyona bağlı olduğunu söyleyen ifade biyolojik olarak hatalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Transkripsiyon ve replikasyon arasındaki farkı belirlemek
Transkripsiyon gen ifadesi sürecidir, replikasyon ise genetik bilginin yeni hücrelere aktarılmasıdır.
Hücrenin metabolik faaliyetleri için protein sentezi sürekli gereklidir, ancak her protein sentezi için DNA'nın eşlenmesine ihtiyaç yoktur.
2
RNA polimeraz enziminin işlevini analiz etmek
RNA polimeraz hem DNA'yı açar (promotör bölgesinden itibaren) hem de ribonükleotitleri bağlar.
Transkripsiyonda helikaz gibi ek enzimlere gerek duyulmadan RNA polimeraz süreci tek başına yönetebilir.
3
Sentez yönünü kontrol etmek
Yeni zincir daima 5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde büyür.
Enzimatik olarak nükleotitlerin serbest 3′−OH3'-OH ucuna eklenmesi zorunludur.

Key Concept

Transkripsiyonun Replikasyondan Bağımsızlığı
Question 4350Question →

Bir ökaryotik hücrede gerçekleşen protein sentezi sürecinde, ilgili gen bölgesinden mRNA sentezlenmesi (transkripsiyon) sırasında meydana gelen aşağıdaki olayları gerçekleşme sırasına göre diziniz.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Olayların doğru sıralaması; RNA polimerazın promotöre bağlanması, DNA zincirlerinin ayrılması, nükleotitlerin eklenerek RNA'nın uzatılması, sonlandırıcı diziye ulaşılması ve RNA'nın ayrılarak DNA'nın kapanması şeklindedir.
Transkripsiyon süreci biyokimyasal olarak belirli bir sırayı takip eder. Önce RNA polimeraz promotörü tanır ve bağlanır. Ardından enzim, DNA'nın iki ipliğini birbirinden ayırarak sentez için ortam hazırlar. Üçüncü aşamada, kalıp ipliğe uygun nükleotitler getirilerek RNA zinciri sentezlenir. Enzim sonlandırıcı bölgeye geldiğinde sentez durur ve son olarak mRNA serbest kalırken DNA eski sarmal yapısına döner.

Step-by-Step Solution

1
Başlangıç aşamasını belirleme
RNA polimerazın promotör bölgesine bağlanması
Transkripsiyon, enzimin DNA üzerindeki spesifik bağlanma bölgesini tanımasıyla başlar.
2
Kalıp ipliğin hazırlanması
DNA sarmalının açılması
Nükleotitlerin okunabilmesi için hidrojen bağlarının enzim yardımıyla geçici olarak koparılması gerekir.
3
Sentez ve uzama aşaması
Ribonükleotitlerin fosfodiester bağlarıyla birleştirilmesi
RNA polimeraz, kalıp ipliğe göre 5' -> 3' yönünde yeni RNA zincirini sentezler.
4
Sürecin sonlandırılması
Sonlandırıcı diziye ulaşılması ve mRNA'nın salınması
Genin sonuna gelindiğinde enzim DNA'dan ayrılır ve sentezlenen polimer serbest kalır.

Key Concept

Transkripsiyonun temel aşamaları: Başlama (Promotör etkileşimi), Uzama (Polimerizasyon) ve Sonlanma (Terminasyon).

Practice More

Transkripsiyon tamamlandıktan sonra ökaryotik hücrelerde gerçekleşen mRNA işlenmesi (ekleme/splicing) süreçlerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 4351Question →

Ökaryotik bir hücrede sentezlenen ve protein sentezinde görev alan RNA molekülleriyle ilgili olarak verilen;

I. tRNA molekülü, mRNA üzerindeki kodonlara karşılık gelen antikodon bölgesini oluştururken Adenin nükleotidinin karşısına Timin nükleotitlerini yerleştirir.
II. rRNA, çekirdekçikte sentezlendikten sonra proteinlerle birleşerek ribozomun yapısına katılır ve hücrede en fazla bulunan RNA çeşididir.
III. mRNA molekülü, DNA'daki genetik bilgiyi ribozoma taşıyan bir elçi görevi görür ve işlevsel yapısında zayıf hidrojen bağları bulundurmaz.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: II ve III

Answer

Hücredeki RNA çeşitlerinden rRNA'nın yapısı ve bolluğu ile mRNA'nın hidrojen bağı içermeyen doğrusal yapısı doğrudur (II ve III).
Doğru olan seçenek, rRNA'nın ribozom yapısına katılarak en bol bulunan RNA olduğu bilgisini ve mRNA'nın zayıf hidrojen bağı içermeyen doğrusal yapıda olduğu bilgisini içermektedir.

Step-by-Step Solution

1
RNA nükleotit yapısının incelenmesi
RNA molekülleri Adenin, Guanin, Sitozin ve Urasil nükleotitlerinden oluşur; yapısında Timin bulunmaz.
Birinci öncülde belirtilen Adenin karşısına Timin gelmesi durumu DNA eşlenmesi veya sentezi için geçerlidir, RNA sentezinde veya etkileşiminde Urasil kullanılır.
2
rRNA özelliklerinin değerlendirilmesi
rRNA, hücredeki toplam RNA'nın yaklaşık %80'ini oluşturur ve ribozomun yapısal bileşenidir.
İkinci öncülde belirtilen çekirdekçikte sentezlenme ve en yüksek oranda bulunma bilgisi rRNA için karakteristiktir.
3
mRNA yapısal özelliklerinin değerlendirilmesi
mRNA doğrusal bir polimerdir ve kendi üzerinde katlanmalar yapmadığı için zayıf hidrojen bağları içermez.
Üçüncü öncülde belirtilen hidrojen bağı içermeme durumu MEB müfredatına göre mRNA için ayırt edici bir özelliktir (tRNA ve rRNA ise hidrojen bağı içerir).

Key Concept

RNA Çeşitlerinin Yapısal ve İşlevsel Farklılıkları
Estimated Time:1m 30s
Question 4352Question →

Hücrede protein sentezi ve genetik bilginin aktarımı süreçlerinde görev alan RNA molekülleri ile bu moleküllerin temel özellikleri aşağıda verilmiştir. RNA çeşitlerini uygun özelliklerle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

mRNA (Mesajcı RNA)
tRNA (Taşıyıcı RNA)
rRNA (Ribozomal RNA)

Matches

Show answer & explanation

Answer

mRNA molekülü genetik bilgiyi kodonlar halinde taşıma (right_3) özelliğiyle, tRNA molekülü antikodonuyla amino asit taşıma (right_1) özelliğiyle, rRNA molekülü ise ribozom yapısına katılma ve en yüksek oranda bulunma (right_2) özelliğiyle eşleşir.
Eşleştirme yapıldığında; mRNA'nın kodonlar aracılığıyla kalıplık yapması, tRNA'nın antikodonuyla amino asit taşıması ve rRNA'nın ribozom yapısını oluşturması RNA çeşitlerinin biyolojik görevleriyle tam uyumludur.

Step-by-Step Solution

1
mRNA'nın işlevini belirle.
mRNA, DNA'daki bilgiyi ribozoma taşıyan mesajcıdır.
Protein sentezi için şablon (kalıp) görevi görür.
2
tRNA'nın yapısal ve işlevsel özelliklerini analiz et.
tRNA, amino asit taşıma ve antikodon-kodon eşleşmesi yapma özelliğine sahiptir.
Özgül amino asitlerin protein zincirine doğru sırada eklenmesini sağlar.
3
rRNA'nın hücredeki yerini ve miktarını değerlendir.
rRNA, ribozomun yapısında bulunur ve hücredeki toplam RNA'nın %80 \%80 'ini oluşturur.
Yapısal bir bileşen olmasının yanı sıra peptit bağı oluşumunda katalizör (ribozim) etkisi gösterir.

Key Concept

RNA Çeşitlerinin İşlevsel Farklılıkları
Estimated Time:1m 30s
Question 4353Question →

Genetik şifre, kodon ve antikodon arasındaki ilişkiyle ilgili olarak verilen;

I. Bir mRNA molekülü üzerindeki her üçlü nükleotit dizisi (kodon), ribozomda mutlaka bir tRNA (antikodon) ile eşleşerek protein yapısına bir amino asit eklenmesini sağlar.
II. Bir amino asit çeşidi birden fazla kodon tarafından şifrelenebilirken, bir kodon çeşidi sadece bir çeşit amino asidi şifreleyebilir.
III. Translasyon sürecinde tRNA üzerindeki antikodon bölgesi, karşılık geldiği mRNA kodonu ile geçici hidrojen bağları kurar.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: II ve III

Answer

Genetik kodun dejenerasyonu ve translasyon mekanizması gereği II ve III numaralı ifadeler doğrudur.
İkinci ifade genetik kodun 'dejenerasyon' (bir amino asidin birden fazla kodonla belirlenmesi) ve 'özgüllük' (bir kodonun tek bir amino asidi belirlemesi) kurallarını doğru tanımlar. Üçüncü ifade ise translasyonun moleküler temelini, yani kodon-antikodon arasındaki zayıf hidrojen bağlarının kurulmasını doğru açıklar.

Step-by-Step Solution

1
Birinci öncülün doğruluğunu kontrol et.
Hatalıdır.
mRNA üzerindeki 6464 çeşit kodonun 33 tanesi durdurucu kodondur (UAA,UAG,UGAUAA, UAG, UGA). Bu kodonların antikodon karşılığı yoktur ve protein yapısına amino asit eklenmesine neden olmazlar.
2
İkinci öncülün doğruluğunu kontrol et.
Doğrudur.
Genetik kodun dejenerasyonu gereği bir amino asit birden fazla kodon ile şifrelenebilir (örneğin; serin amino asidi için 66 farklı kodon bulunur). Ancak bir kodon daima aynı amino asidi şifreler (özgüllük).
3
Üçüncü öncülün doğruluğunu kontrol et.
Doğrudur.
Protein sentezi sırasında tRNA antikodonu ile mRNA kodonu arasında, doğru amino asidin yerleşmesini sağlayan geçici zayıf hidrojen bağları kurulur.

Key Concept

Genetik Kodun Özellikleri ve Kodon-Antikodon Eşleşmesi

Practice More

Farklı türlerde aynı kodonun aynı amino asidi şifrelemesi (genetik kodun evrenselliği) konusunu tekrar edebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 4354Question →

Protein sentezi sürecinde genetik bilginin aktarımında rol oynayan üçlü nükleotit dizileri ve bu dizilerin bulunduğu moleküller aşağıda verilmiştir. Sol sütunda yer alan kavramları, sağ sütundaki en uygun açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Genetik Kod
Kodon
Antikodon

Matches

Show answer & explanation

Answer

Genetik Kod DNA üzerindeki birimdir; Kodon mRNA üzerindeki birimdir; Antikodon ise tRNA üzerindeki birimdir.
Genetik kod, bilginin kaynağı olan DNA üzerindeki; kodon, mesajı taşıyan mRNA üzerindeki; antikodon ise taşıma işlemini yapan tRNA üzerindeki üçlü nükleotit dizileridir.

Step-by-Step Solution

1
Genetik bilginin akış yönünü analiz edin.
Bilgi DNA→mRNA→tRNADNA \rightarrow mRNA \rightarrow tRNA (veya amino asit) yönünde akar.
Her molekül üzerindeki üçlü şifre farklı adlandırılır.
2
Kavramları bulundukları nükleik asitlerle eşleştirin.
Genetik Kod DNA'da, Kodon mRNA'da, Antikodon tRNA'da bulunur.
Bu adlandırmalar biyoloji literatüründe moleküler bazlı tanımlanmıştır.
3
Tanımları doğrulayın.
DNA'daki dizi genetik bilgiyi saklar (Genetik Kod), mRNA'daki dizi amino asit çeşidini belirler (Kodon), tRNA'daki dizi ise kodonla eşleşmeyi sağlar (Antikodon).
Süreç boyunca bilginin korunması ve tercüme edilmesi bu birimler aracılığıyla olur.

Key Concept

Genetik bilginin protein sentezi sürecinde nükleik asitler arasındaki terminolojik hiyerarşisi.

Practice More

Farklı canlılarda aynı amino asidi şifreleyen kodonların benzerliğini (genetik kodun evrenselliği) inceleyen bir soru çözülebilir.
Estimated Time:1m 30s
Question 4355Question →

Protein sentezi sürecinde genetik bilginin aktarımı; DNA'daki genetik şifre, mRNA'daki kodonlar ve tRNA'daki antikodonlar arasındaki uyumlu ilişkiye dayanır. Genetik şifrenin özellikleri ve nükleotit eşleşmeleri dikkate alındığında;

I. Bir amino asit çeşidi, birden fazla kodon çeşidi tarafından şifrelenebilir.
II. Bir kodon çeşidi, birden fazla amino asit çeşidini şifreleyerek protein çeşitliliğini artırır.
III. mRNA üzerindeki bir kodonun nükleotit dizilimi 5′−ACU−3′5' - ACU - 3' ise, bu kodonla geçici olarak eşleşen tRNA antikodonunun nükleotit dizilimi 3′−UGA−5′3' - UGA - 5' şeklindedir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: I ve III

Answer

Bir amino asidin birden fazla kodonla şifrelenebilmesi (dejenerelik) ve mRNA-tRNA arasındaki antiparalel tamamlayıcı eşleşmeyi içeren I ve III ifadeleri doğrudur.
I numaralı ifade doğrudur; buna genetik kodun dejenereliği denir ve canlılarda 20 çeşit amino asidi şifreleyen 61 çeşit anlamlı kodon bulunması bunun kanıtıdır. III numaralı ifade doğrudur; çünkü mRNA kodonu ile tRNA antikodonu arasında nükleotitler A-U ve C-G şeklinde eşleşir ve zincirler birbirine antiparalel (5′→3′5' \to 3' karşısına 3′→5′3' \to 5') konumlanır.

Step-by-Step Solution

1
Genetik kodun dejenereliğini analiz etme.
Doğada 20 çeşit amino asit bulunmasına karşın durdurucu kodonlar hariç 61 çeşit kodon vardır. Bu, bir amino asidin birden fazla kodonla (örneğin Lösin için 6 farklı kodon) temsil edilebildiğini gösterir (I. ifade doğru).
Genetik kodun fazlalığı (degeneracy), mutasyonların etkisini azaltan evrimsel bir avantajdır.
2
Kodonun özgüllüğünü değerlendirme.
Her bir kodon sadece ve sadece bir amino aside karşılık gelir. Eğer bir kodon birden fazla amino asidi şifreleseydi, protein sentezi sırasında hangi amino asidin ekleneceği belirsiz olurdu ve hatalı proteinler üretilirdi (II. ifade yanlış).
Sentez mekanizmasının doğruluğu, kodonun tek bir amino aside özgü olmasına bağlıdır.
3
Kodon ve antikodon nükleotit eşleşmesini kontrol etme.
mRNA ve tRNA zincirleri birbirine antiparalel bağlanır. mRNA'daki 5′−ACU−3′5' - ACU - 3' dizilimine karşılık gelen tamamlayıcı bazlar; A karşısına U, C karşısına G, U karşısına A gelecek şekilde 3′−UGA−5′3' - UGA - 5' dizilimindedir (III. ifade doğru).
Nükleik asitler arasındaki baz eşleşmesi (A=U, G≡C) ve ipliklerin ters yönlü (antiparalel) olması temel biyokimyasal kuraldır.

Key Concept

Genetik şifre; kodonların özgüllüğü, dejenereliği ve mRNA-tRNA arasındaki antiparalel nükleotit tamamlayıcılığı.

Practice More

Bir amino asit için birden fazla kodon bulunmasının, genlerde meydana gelen nokta mutasyonlarının fenotipe yansımasını nasıl engellediğini (sessiz mutasyon) araştırabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 4356Question →

Hücrelerde genetik bilginin proteine dönüştürülmesi sürecinde görev alan genetik şifre, kodon ve antikodon ilişkileriyle ilgili;

I. Bazı amino asitlerin birden fazla kodon çeşidi tarafından şifrelenebilmesi, DNA üzerindeki olası nokta mutasyonlarının etkisinin fenotipe yansımasını engelleyebilir.
II. mRNA üzerinde bulunan durdurucu (stop) kodonlar amino asit karşılığına sahip olmadıkları için, bu kodonlara bağlanabilecek antikodon yapısına sahip bir tRNA çeşidi bulunmaz.
III. Bir tRNA çeşidi, antikodonunun nükleotit dizilimi sayesinde farklı zamanlarda birden fazla çeşit amino asidin ribozoma taşınmasını sağlayabilir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: I ve II

Answer

I ve II yargıları doğrudur; kodon dejenerasyonu mutasyon riskini azaltırken, durdurucu kodonların tRNA karşılığı yoktur.
Doğru ifadeye göre, genetik kodun bolluğu sayesinde mutasyonlar sessiz kalabilir ve durdurucu kodonların tRNA antikodonu karşılığı bulunmaz. Bu iki durum biyolojik sistemin sürekliliği ve protein sentezinin doğru sonlanması için kritiktir.

Step-by-Step Solution

1
Kodon dejenerasyonu ve mutasyon ilişkisini analiz etme.
Bir amino asidin birden fazla kodonunun olması (örneğin GGU, GGC, GGA, GGG kodonlarının hepsinin Glisin şifrelemesi), bir nükleotit değişse bile aynı amino asidin gelmesini sağlayarak mutasyonun etkisini yok edebilir.
Genetik kodun evrenselliği ve bolluğu (degeneracy) mekanizmasını anlamak için gereklidir.
2
Durdurucu kodonların yapısını değerlendirme.
UAAUAA, UAGUAG ve UGAUGA kodonları durdurucu kodonlardır. Bu kodonlar ribozoma ulaştığında süreci sonlandıran proteinler bağlanır; amino asit getiren bir tRNA bağlanmaz.
Translasyonun sonlanma mekanizmasını ve kodon-antikodon eşleşme sınırlarını belirlemek için gereklidir.
3
tRNA'nın amino asit özgüllüğünü kontrol etme.
Her bir tRNA çeşidi, üzerindeki antikodona uygun olarak sadece tek bir çeşit amino asidi bağlayıp taşıyabilir. Bir tRNA'nın farklı zamanlarda farklı amino asitler taşıması mümkün değildir.
tRNA'nın yapısal ve işlevsel özgüllüğünü kavramak için gereklidir.

Key Concept

Genetik Şifrenin Özellikleri ve tRNA Özgüllüğü
Question 4357Question →

Protein sentezi sürecinde görev alan nükleik asit dizilimleri ve bu dizilimlerin özellikleri ile ilgili aşağıda verilen ifadeleri doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

mRNA Kodonu: 5′−AUG−3′5'-AUG-3'
mRNA Kodonu: 5′−UGA−3′5'-UGA-3'
tRNA Antikodonu: 3′−CGA−5′3'-CGA-5'
DNA Kalıp İpliği: 3′−CCC−5′3'-CCC-5'

Matches

Show answer & explanation

Answer

mRNA üzerindeki başlatma kodonu metiyonini şifrelerken, durdurucu kodonların amino asit karşılığı yoktur. tRNA antikodonları mRNA kodonlarına tamamlayıcı olarak bağlanır ve DNA kalıp ipliği mRNA sentezine rehberlik eder.
Doğru eşleştirmede; metiyonin amino asidini belirleyen 'başlatma kodonu' AUGAUG'dir. Herhangi bir amino asit karşılığı olmayan 'durdurucu kodonlar'dan biri UGAUGA'dır. 3′−CGA−5′3'-CGA-5' dizilimine sahip bir antikodon, baz eşleşmesi kuralına göre 5′−GCU−3′5'-GCU-3' kodonu ile eşleşir. DNA kalıp ipliğindeki 3′−CCC−5′3'-CCC-5' dizisi ise transkripsiyonla 5′−GGG−3′5'-GGG-3' kodonunu oluşturur.

Step-by-Step Solution

1
Kodon ve antikodon arasındaki baz eşleşmesi kurallarını analiz etme.
mRNA'daki kodonlar 5′→3′5' \rightarrow 3' yönündeyken, tRNA'daki antikodonlar 3′→5′3' \rightarrow 5' yönünde ve tamamlayıcıdır (A−U,G−CA-U, G-C).
Protein sentezinde doğru amino asidin taşınması için bu özgül eşleşme zorunludur.
2
Özel kodonların işlevlerini belirleme.
AUGAUG başlatma, UGAUGA ise durdurucu kodon olarak işlev görür.
Sentezin nerede başlayıp nerede biteceği bu genetik şifrelerle kontrol edilir.
3
DNA ve mRNA arasındaki transkripsiyon ilişkisini kurma.
DNA kalıp ipliği 3′→5′3' \rightarrow 5' yönünde okunur ve mRNA 5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde sentezlenir.
RNA polimeraz enzimi kalıp ipliği temel alarak tamamlayıcı nükleotitleri dizer.

Key Concept

Genetik Şifre, Kodon ve Antikodon Uyumu
Question 4358Question →

Ökaryotik bir hücrede gerçekleşen transkripsiyon (yazılım) süreci, genetik bilginin protein sentezi için mRNA'ya aktarılmasını sağlar. Bu süreçte görev alan RNA polimeraz enzimi ve gerçekleşen olaylarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: RNA polimeraz, DNA üzerindeki promotör bölgesine bağlanarak ilgili genin sarmal yapısını açar ve uygun ribonükleotitleri birbirine bağlar.

Answer

RNA polimerazın promotöre bağlanarak DNA'yı açması ve ribonükleotitleri bağlaması ifadesi doğrudur.
Doğru ifade, RNA polimerazın promotör bölgesine bağlanarak DNA'nın ilgili gen bölgesini açması ve ribonükleotitleri birbirine bağlayarak RNA sentezini gerçekleştirmesidir. RNA polimeraz, replikasyondaki helikazın görevini de üstlenerek DNA'yı açar ve primer gerektirmeden sentezi başlatır.

Step-by-Step Solution

1
RNA polimerazın bağlanma bölgesinin belirlenmesi
Enzim DNA üzerindeki promotör dizisini tanır.
Sentezin nereden başlayacağının belirlenmesi gerekir.
2
DNA sarmalının açılması
Zayıf hidrojen bağları koparılarak transkripsiyon balonu oluşturulur.
Kalıp ipliğin okunabilmesi için ipliklerin birbirinden ayrılması şarttır.
3
Ribonükleotitlerin dizilmesi
5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde yeni bir RNA zinciri sentezlenir.
Kalıp iplikteki bazların (Adenin, Guanin, Sitozin, Timin) karşısına uygun RNA bazları (Urasil, Sitozin, Guanin, Adenin) getirilir.

Key Concept

Transkripsiyon sırasında RNA polimeraz enzimi hem DNA sarmalını açar hem de nükleotit eklemesini yapar; bu işlem için replikasyon şart değildir.
Estimated Time:1m 30s
Question 4359Question →

Hücrelerde genetik bilginin protein sentezine aktarılma sürecinin ilk basamağı olan transkripsiyon (yazılım) mekanizmasında çeşitli yapılar görev almaktadır. Aşağıdaki tabloda verilen transkripsiyon bileşenlerini, bu süreçteki temel görevleri veya özellikleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

RNA polimeraz
Promotör
Kalıp iplik
ATP

Matches

Show answer & explanation

Answer

RNA polimeraz enzimi DNA'yı açıp sentezi yapar; promotör başlama bölgesini işaretler; kalıp iplik şifrenin alındığı 3′→5′3' \rightarrow 5' yönündeki zincirdir; ATP ise bu süreçte harcanan enerjiyi sağlar.
RNA polimeraz transkripsiyonu yürüten temel enzimdir (2), promotör enzimin bağlandığı başlangıç dizisidir (1), kalıp iplik 3′→5′3' \rightarrow 5' yönünde okunan şablondur (3) ve ATP sürecin enerji kaynağıdır (4).

Step-by-Step Solution

1
Enzimatik aktiviteyi belirle.
RNA polimerazın hem helikaz benzeri (açma) hem de polimeraz (ekleme) işlevi olduğu saptanır.
Transkripsiyonda DNA sarmalını ayrı bir helikaz değil, RNA polimerazın kendisi açar.
2
Başlangıç sinyalini tanımla.
Promotörün bir genin 'açılış' sinyali ve enzimin tutunma noktası olduğu belirlenir.
Sentezin rastgele bir noktadan değil, genin başından başlaması için promotör dizisi kritiktir.
3
Okuma yönünü analiz et.
Kalıp ipliğin 3′→5′3' \rightarrow 5' yönünde okunarak 5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde mRNA sentezlendiği ayırt edilir.
Nükleik asit sentezinde enzimler kalıbı her zaman 3′3' ucundan 5′5' ucuna doğru okur.
4
Enerji ihtiyacını değerlendir.
Nükleotitler arasındaki fosfodiester bağlarının kurulması için ATP harcandığı sonucuna varılır.
Biyokimyasal sentez reaksiyonları (anabolizma) enerji tüketir.

Key Concept

Transkripsiyon, DNA üzerindeki genetik bilginin RNA polimeraz enzimi aracılığıyla, ATP harcanarak mRNA'ya aktarılması sürecidir.
Question 4360Question →

Ökaryotik bir hücrede gerçekleşen polipeptit sentezi (translasyon) süreci ve ribozomun bu süreçteki işlevi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Amino asitler arasındaki peptit bağlarının kurulması, ribozomun büyük alt biriminde bulunan rRNA molekülünün katalizörlüğünde gerçekleşir.

Answer

Peptit bağlarının oluşumu, ribozomun büyük alt biriminde bulunan rRNA molekülünün katalitik etkisiyle gerçekleşir.
Protein sentezi sırasında, P bölgesindeki peptit zinciri ile A bölgesine yeni gelen amino asit arasında peptit bağı kurulur. Bu reaksiyon, ribozomun büyük alt biriminde bulunan rRNA molekülü tarafından katalizlenir. Bu durum, rRNA'nın bir enzim gibi davrandığını gösterir ve bu yapıya 'ribozim' denir.

Step-by-Step Solution

1
Ribozomun alt birimlerinin rollerini analiz etmek.
Küçük alt birim mRNA'yı bağlarken, büyük alt birim tRNA'ların bağlandığı bölgeleri (A, P, E) ve peptit bağı kurucu merkezi barındırır.
Translasyonun mekanik temelini anlamak için yapı-görev ilişkisi kurulmalıdır.
2
Peptit bağı oluşum mekanizmasını değerlendirmek.
Büyük alt birimdeki rRNA'nın 'ribozim' olarak adlandırılan katalitik bir aktiviteye sahip olduğu ve amino asitler arasında bağ kurduğu belirlenir.
Enzimatik aktivitenin hangi molekül tarafından sağlandığı protein sentezinin temel bilgisidir.
3
Diğer süreçleri (yön, sonlanma, özgüllük) kontrol etmek.
Okumanın 5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde olduğu, durdurucu kodonlara protein yapılı faktörlerin bağlandığı ve tRNA'ların amino asitlere özgü olduğu doğrulanır.
Hatalı kavramları eleyerek doğru bilgiye ulaşmak için mekanizmanın tüm aşamaları taranmalıdır.

Key Concept

Ribozomun yapısı ve rRNA'nın katalitik (ribozim) görevi
PreviousPage 218 / 437Next
All practice questions — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin