All practice questions

1797 questions

Question 921Question

Osmanlı Klasik Dönemi taşra teşkilatında uygulanan eyalet yönetim biçimleri ile miri arazi çeşitlerinin doğru kavranması tarihsel analizler için önem taşımaktadır. Aşağıda sol sütunda verilen eyalet ve toprak yönetimi kavramlarını, sağ sütunda verilen doğru tanımlarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Salyaneli Eyaletler
Salyanesiz Eyaletler
Yurtluk Arazi
Ocaklık Arazi

Matches

Show answer & explanation

Answer

Salyaneli Eyaletler - Vergi gelirleri doğrudan devlet hazinesine giden, iltizam sisteminin uygulandığı ve yöneticilerine yıllık maaş ödenen eyaletlerdir; Salyanesiz Eyaletler - Vergi gelirleri devlet görevlilerine ve askerlere hizmet karşılığı dirlik olarak dağıtılan, tımar sisteminin uygulandığı eyaletlerdir; Yurtluk Arazi - Gelirleri, devlet sınırlarını korumakla görevli uç beylerine ve akıncılara ayrılan toprak çeşididir; Ocaklık Arazi - Gelirleri, kalelerin muhafaza edilmesinde görev alan askerlere ve donanma (tersane) giderlerine ayrılan toprak çeşididir.
Salyaneli eyaletler iltizam yöntemi ve yıllık maaş (salyane) esasıyla eşleşir. Salyanesiz eyaletler tımar sisteminin dirlik dağıtımı esasıyla eşleşir. Yurtluk arazi sınır güvenliğini sağlayan akıncı ve uç beylerine ayrılır. Ocaklık arazi ise kale muhafızları ve tersane giderlerine ayrılır.

Step-by-Step Solution

1
Eyalet türlerinin mali yapılarını ayırt etmek.
Salyaneli eyaletlerin vergi gelirlerinin hazineye gittiği (iltizam), salyanesiz eyaletlerin ise tımar sistemine dayandığı belirlenir.
Maaşlı (yıllıklı) ve dirlik esaslı (yıllıksız) ayrımını doğru yapmak için.
2
Miri toprak çeşitlerinin tahsis amaçlarını incelemek.
Yurtluk topraklarının sınır güvenliği (uç beyleri), ocaklık topraklarının ise kale savunması ve donanma (tersane) için ayrıldığı belirlenir.
Askeri ve idari amaçlara göre tahsis edilen toprakları işlevlerine göre eşleştirmek için.

Key Concept

Osmanlı taşra idaresindeki salyaneli ve salyanesiz eyaletlerin mali/idari farkları ile özel amaçlı miri arazi türlerinin (yurtluk, ocaklık) askeri işlevleri.
Estimated Time:2m 0s
Question 922Question

Cumhuriyet Dönemi'nde farklı şiir anlayışlarıyla eser vermiş olan aşağıdaki şairler ile onların şiirsel eğilimlerini ve tematik yönelimlerini gösteren açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Ahmet Hamdi Tanpınar
Ceyhun Atuf Kansu
Zeki Ömer Defne

Matches

Show answer & explanation

Answer

Ahmet Hamdi Tanpınar - zaman, rüya ve musiki odaklı saf şiir açıklaması; Ceyhun Atuf Kansu - hekimlik duyarlılığıyla Anadolu çocuklarını işleyen toplumcu şiir açıklaması; Zeki Ömer Defne - yurt güzelliklerini ve Ilgaz gibi coğrafi unsurları işleyen memleketçi şiir açıklaması.
Doğru eşleştirmede Ahmet Hamdi Tanpınar zaman, rüya ve musiki ögeleriyle saf şiire; Ceyhun Atuf Kansu hekim kimliğiyle yoksul Anadolu insanını ve çocukları işleyen toplumcu gerçekçi şiire; Zeki Ömer Defne ise Ilgaz gibi şiirleriyle Anadolu coğrafyasını işleyen Milli Edebiyat zevkini sürdüren şiire bağlanmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Saf şiir anlayışının temsilcisi olan şairin özelliklerini belirleyin.
Ahmet Hamdi Tanpınar'ın zaman, rüya, bilinçaltı ve musiki kavramların�� merkeze alan anlayışının zamanı bütünsel ele alan açıklamayla uyuştuğu görülür.
Tanpınar, 'Ne içindeyim zamanın / Ne de büsbütün dışında' dizelerinde de görüldüğü üzere zaman kavramına ve içsel gerçekliğe özgün bir estetik boyut kazandırmı��tır.
2
Toplumcu gerçekçi çizgideki şairin mesleki ve tematik özelliklerini analiz edin.
Çocuk hekimi olan Ceyhun Atuf Kansu'nun, Anadolu çocuklarını ve halkın sorunlarını işleyen toplumcu gerçekçi yönünün hekimlik gözlemini içeren açıklamayla uyuştuğu belirlenir.
Kansu'nun şiirlerinde çocuk sağlığı, köyler ve yoksul insanlar sıcak, insancıl bir halk diliyle ele alınır.
3
Milli Edebiyat zevkini sürdüren memleketçi şairin coğrafi temalarını eşleştirin.
Zeki Ömer Defne'nin Anadolu coğrafyasına, şehirlerine ve Ilgaz Dağı gibi doğal güzelliklere odaklanan memleketçi şiir anlayışının yurt güzelliklerini anlatan açıklamayla uyuştuğu tespit edilir.
Defne, memleket edebiyatı çizgisinde yurt güzelliklerini öğretmenlik yıllarının gözlemleriyle anlatan önemli şairlerdendir.

Key Concept

Cumhuriyet Dönemi şiirinde saf şiir, toplumcu gerçekçi şiir ve Milli Edebiyat zevkini sürdürenlerin temsilcileri ve özellikleri.
Estimated Time:2m 0s
Question 923Question

Aşağıda sol sütunda verilen Cumhuriyet Dönemi Türk tiyatrosu yazarlarını, sağ sütunda yer alan eser ve tema açıklamalarıyla doğru biçimde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Necati Cumalı
Orhan Asena
Güngör Dilmen
Haldun Taner

Matches

Show answer & explanation

Answer

Necati Cumalı - Nalınlar, Orhan Asena - Tohum ve Toprak, Güngör Dilmen - Kurban, Haldun Taner - Gözlerimi Kaparım Vazifemi Yaparım şeklinde yapılan eşleştirme doğrudur.
Doğru eşleştirmede; Necati Cumalı yöresel ögeler barındıran Nalınlar ile, Orhan Asena tarihî şahsiyetleri ele alan Tohum ve Toprak ile, Güngör Dilmen mitolojik/tragedya uyarlaması olan Kurban ile, Haldun Taner ise toplumsal hiciv içeren epik oyunu Gözlerimi Kaparım Vazifemi Yaparım ile eşleşmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Nalınlar oyununun konusunu ve yazarını analiz edin.
Nalınlar, Ege köy yaşamını, su sorununu ve aşkı işleyen bir komedidir. Yazarı Necati Cumalı'dır.
Yöresel ağız özellikleri ve Ege köyü teması Necati Cumalı'nın tiyatrosunun belirgin niteliklerindendir.
2
Tohum ve Toprak oyununun konusunu ve yazarını analiz edin.
Tohum ve Toprak, Alemdar Mustafa Paşa'nın trajik sonunu ve Osmanlı'daki güç savaşlarını anlatan tarihî bir oyundur. Yazarı Orhan Asena'dır.
Orhan Asena, Türk tiyatrosunda tarihî şahsiyetleri ve taht mücadelelerini psikolojik derinlikle işleyen önemli bir yazardır.
3
Kurban oyununun konusunu ve yazarını analiz edin.
Kurban, Medea tragedyasının Anadolu köy hayatına kuma ve töre temasıyla uyarlanmasıdır. Yazarı Güngör Dilmen'dir.
Güngör Dilmen, mitolojik unsurları ve antik tragedyaları çağdaş tiyatroyla harmanlayan bir yazardır.
4
Gözlerimi Kaparım Vazifemi Yaparım oyununun konusunu ve yazarını analiz edin.
Gözlerimi Kaparım Vazifemi Yaparım, Vicdani ve Efruz karakterleri üzerinden toplumsal yozlaşmayı eleştiren epik tiyatro eseridir. Yazarı Haldun Taner'dir.
Haldun Taner, epik tiyatro türünün Türk edebiyatındaki kurucusu ve en önemli temsilcisidir.

Key Concept

Cumhuriyet Dönemi Türk Tiyatrosu Yazarları ve Eserleri
Estimated Time:2m 0s
Question 924Question

Osmanlı Devleti'nin anayasal düzeni ile I. ve II. Meşrutiyet dönemlerine ait aşağıdaki kurumsal ve hukuki gelişmeleri, karşılarında yer alan açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

1876 Kanun-i Esasi'nin ilk sürümünde padişaha tanınan otoriter hak
1909 anayasa değişiklikleriyle yürütmenin sorumluluk yönündeki değişim
Meclis-i Ayan üyelerinin göreve gelme şekli ve görev süresi
Meclis-i Mebusan üyelerinin göreve gelme şekli

Matches

Show answer & explanation

Answer

Doğru eşleştirmeler şu şekildedir: 1876 Kanun-i Esasi'ndeki padişah yetkisi, güvenlik gerekçesiyle idari kararla sürgüne gönderebilme yetkisi ile; 1909 anayasa değişiklikleriyle yürütmenin sorumluluk yönündeki değişim, hükümetin meclise karşı sorumlu tutulması ile; Meclis-i Ayan üyelerinin göreve gelme şekli, padişah tarafından doğrudan ve ömür boyu görev yapmak üzere atanma ile; Meclis-i Mebusan üyelerinin göreve gelme şekli ise halk tarafından çift dereceli seçim sistemiyle seçilme ile eşleşir.
Doğru eşleştirmede; padişahın 1876 sürgün yetkisi, 1909'da kabinenin meclise sorumlu tutulması, Meclis-i Ayan'ın padişah tarafından ömür boyu atanması ve Meclis-i Mebusan'ın çift dereceli halk seçimine dayanması tarihsel gerçeklerle tam uyumludur.

Step-by-Step Solution

1
Kanun-i Esasi'nin 1876 ilk halinde padişahın yetkilerini incelemek
Güvenlik gerekçesiyle idari sürgün yetkisinin (113. madde) padişaha tanındığı belirlenir.
1876 metninin padişah lehine olan mutlakiyetçi unsurlarını saptamak.
2
1909 anayasa değişikliklerindeki yürütme-yasama ilişkisini analiz etmek
Hükümetin padişah yerine meclise sorumlu hale getirildiği saptanır.
Meşrutiyet rejiminin 1909'da parlamenter sisteme evrilme yönünü anlamak.
3
Meclis-i Ayan'ın üye yapısını ve görev süresini değerlendirmek
Üyelerin padişah tarafından ömür boyu atandığı bilgisine ulaşılır.
Çift meclisli yapının padişah kontrolündeki kanadını ayırt etmek.
4
Meclis-i Mebusan'ın demokratik meşruiyet tabanını incelemek
Üyelerinin iki dereceli seçimle halk tarafından seçildiği belirlenir.
Halkı temsil eden parlamento kanadının seçim usulünü netleştirmek.

Key Concept

I. ve II. Meşrutiyet Dönemlerindeki anayasal gelişmeler, meclis yapıları ve Kanun-i Esasi'nin 1876 ile 1909 sürümleri arasındaki yetki paylaşımları.
Question 925Question

Karahanlılar ve Gazneliler, Türk-İslam tarihinin iki ��nemli öncü devletidir. Her iki devletin idari, askeri ve kültürel yapılanmalarında; kuruldukları coğrafyanın yapısı, egemen oldukları etnik unsurlar ve benimsedikleri kültür havzaları belirleyici olmuştur. Aşağıda, bu iki devlete ait bazı kurumsal ve kültürel özellikler ile bunların tarihsel anlam ve sonuçları verilmiştir.

Buna göre, sol sütunda yer alan tarihi özellikleri sağ sütundaki doğru açıklamalarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Karahanlı Devleti'nde Ribat adı verilen kurumların yaygınlaştırılması
Gaznelilerde ordunun ve saray bürokrasisinin temelini oluşturan Gulam sistemi
Karahanlılar'da ikili teşkilat yapısının ve töre kurallarının sürd��rülmesi
Gazneli sarayında ve yönetiminde Farsça ve Arapçanın hakim dil haline gelmesi

Matches

Show answer & explanation

Answer

Karahanlılar'daki Ribat teşkilatı sınır güvenliği, ticaret ve dinin yayılmasıyla; Gaznelilerdeki Gulam sistemi çok uluslu yapıda merkeziyetçiliği sağlamak üzere kölelerin yetiştirilmesiyle; Karahanlılar'daki ikili teşkilat geleneksel Türk devlet yapısının korunmasıyla; Gaznelilerdeki Arapça-Farsça kullanımı ise coğrafi/etnik etkiyle Türk dışı kültürel unsurların ağırlık kazanmasıyla eşleşmektedir.
Eşleştirme, Karahanlılar ve Gazneliler devletlerinin kurumsal özellikleri ile bunların tarihsel arka planını doğru analiz eder. Ribat yapısı sınır karakolu/ticaret merkezi olarak; Gulam sistemi kozmopolit yapıda merkezi otoriteyi koruyan köle asker teşkilatı olarak; ikili teşkilat eski Türk yönetim geleneğinin devamı olarak; Farsça/Arapça kullanımı ise coğrafi çevre etkisiyle Türk dışı unsurların egemenliği olarak tam bir uygunluk gösterir.

Step-by-Step Solution

1
Karahanlı askeri ve ticari yapılarının analiz edilmesi
Karahanlılar'da kurulan 'Ribat'ların başlangıçta sınır karakolu olarak inşa edildiği, daha sonra ise ticaret yolları üzerinde kervansaray işlevi görerek iktisadi ve kültürel rol üstlendiği tespit edilir. Bu durum sınır güvenliği, iktisadi ve dini etkileşim içeren açıklamayla örtüşür.
Ribadın askeri kökenli olmasına rağmen sonradan kazandığı sosyal ve ekonomik işlevleri doğru eşleştirebilmek için.
2
Gazneli ordusunun ve idari yapısının incelenmesi
Gaznelilerin çok etnikli yapısı nedeniyle hükümdarın gücünü korumak adına 'Gulam' adıyla bilinen köle ordusunu kurduğu belirlenir. Bu, doğrudan merkezi otoriteyi koruma amacıyla farklı etnik gruplardan asker yetiştirilmesi açıklamasıyla eşleşir.
Gulam sisteminin temel işlevinin merkezileşme ve saray güvenliği olduğunu anlamak için.
3
Karahanlı devlet teşkilatı özelliklerinin değerlendirilmesi
Karahanlılar'ın ikili devlet teşkilatını uygulaması, onların İslam öncesi Türk veraset ve yönetim geleneklerini devam ettirdiklerini gösterir. Bu durum geleneksel Türk devlet geleneğinin korunduğuna dair açıklama ile eşleşir.
Ulusçu devlet yapısının idari pratiklerdeki yansımasını tespit edebilmek için.
4
Gaznelilerde dil ve kültür politikalarının değerlendirilmesi
Gaznelilerin İran coğrafyasında (Horasan) egemen olması sebebiyle resmi yazışmalarda ve edebiyatta Farsça, bilimde Arapça kullanmaları, idari yapıda ve kültür hayatında Türk dışı unsurların ağırlık kazandığını kanıtlar. Bu durum son açıklama ile eşleşir.
Coğrafi çevrenin ve etnik yapının kültürel ve idari dönüşümdeki etkisini belirlemek için.

Key Concept

Karahanlılar ve Gazneliler döneminin kurumsal, kültürel ve idari yapılarının karşılaştırılması
Estimated Time:2m 0s
Question 926Question

Aşağıdaki sol sütunda Cumhuriyet Dönemi modernist ve postmodernist Türk edebiyatına ait bazı romanlar, sağ sütunda ise bu romanların belirleyici içerik ve kurgu özellikleri verilmiştir. Sol sütundaki romanları sağ sütundaki uygun özelliklerle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Anayurt Oteli
Kara Kitap
Puslu Kıtalar Atlası
Bir Düğün Gecesi

Matches

Show answer & explanation

Answer

Anayurt Oteli ile taşrada otel kâtipliği yapan başkahramanın yalnızlığını işleyen seçenek; Kara Kitap ile kaybolan eşini arayan avukatın tasavvufi sembollerle bezeli İstanbul serüvenini anlatan seçenek; Puslu Kıtalar Atlası ile Osmanlı döneminde varlık felsefesini sorgulayan düşsel anlatıyı işleyen seçenek; Bir Düğün Gecesi ile de düğün töreni ekseninde 12 Mart dönemini yansıtan seçenek eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede; Anayurt Oteli taşra oteli kâtibi Zebercet'in iç dünyasına odaklanan anlatımla, Kara Kitap Galip'in İstanbul sokaklarındaki arayışını tasavvuf sembolizmiyle sunan kurguyla, Puslu Kıtalar Atlası Osmanlı döneminde geçen felsefi ve fantastik üstkurmaca yapısıyla, Bir Düğün Gecesi ise düğün töreni zemininde 12 Mart dönemini irdeleyen yapısıyla eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Eserlerin yazarlarını ve temel konularını hatırlayınız.
Anayurt Oteli Yusuf Atılgan'a, Kara Kitap Orhan Pamuk'a, Puslu Kıtalar Atlası İhsan Oktay Anar'a, Bir Düğün Gecesi ise Adalet Ağaoğlu'na aittir.
Eser-yazar ve içerik bağlamını kurarak eşleştirme sürecini kolaylaştırmak.
2
Eserlerin içerik ve üslup özelliklerini sağ sütundaki tanımlarla karşılaştırınız.
Zebercet karakterinin psikolojik yabancılaşması Anayurt Oteli ile; avukat Galip'in arayışı ve tasavvuf sembolizmi Kara Kitap ile; felsefi sorgulamalar ve Osmanlı dekorundaki düşsellik Puslu Kıtalar Atlası ile; 12 Mart aydınlarının düğün ekseninde iç konuşmalarla verilmesi ise Bir Düğün Gecesi ile uyuşmaktadır.
Eserlerin belirleyici temalarını ve modernist/postmodernist tekniklerini ayırt etmek.
3
Doğru eşleştirmeleri tamamlayarak kontrol ediniz.
Anayurt Oteli - Otel kâtibinin iç dünyası, Kara Kitap - Avukatın arayışı ve tasavvufi semboller, Puslu Kıtalar Atlası - Osmanlı atmosferinde üstkurmaca, Bir Düğün Gecesi - Düğün ekseninde 12 Mart toplumsal panoraması çiftleri elde edilir.
Yanlış veya çelişkili bir eşleşme kalmadığından emin olmak.

Key Concept

Cumhuriyet Dönemi modernist ve postmodernist romanların yazar, içerik, karakter ve anlatım tekniği düzeyinde ayırt edilmesi.
Question 927Question

Hz. Muhammed Dönemi'nde gerçekleşen bazı önemli siyasi, askeri ve diplomatik gelişmeler ile bu gelişmelerin İslam tarihi açısından taşıdığı önemi/sonucu gösteren tanımları eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Hudeybiye Antlaşması
Medine Sözleşmesi
Mute Savaşı
Akabe Biatları

Matches

Show answer & explanation

Answer

Hudeybiye Antlaşması Mekkelilerin Müslümanları resmen tanıdığı belgeyle, Medine Sözleşmesi anayasal nitelikteki toplumsal kurucu metinle, Mute Savaşı Bizans ile yapılan ilk askeri çarpışmayla, Akabe Biatları ise hicrete zemin hazırlayan bağlılık yeminleriyle eşleşmelidir.
Verilen gelişmelerin tarihsel önem ve sonuçları göz önüne alındığında; Hudeybiye Antlaşması Mekkelilerin Müslümanları hukuken tanıdığı diplomatik belgeyle, Medine Sözleşmesi anayasal nitelikteki kurucu toplumsal metinle, Mute Savaşı Bizans ile yapılan ilk askeri çarpışmayla, Akabe Biatları ise hicrete zemin hazırlayan bağlılık yeminleriyle doğru biçimde eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Hudeybiye Antlaşması'nın tarihsel niteliğini çözümleme
Hudeybiye Antlaşması diplomatik bir metindir ve Mekkeli müşriklerin Müslümanları hukuken tanımasını sağlamıştır. Bu doğrultuda Mekkelilerin Müslümanları hukuken tanıdığı belgeyle eşleşir.
Antlaşmanın diplomatik açıdan taşıdığı siyasi önemi belirlemek.
2
Medine Sözleşmesi'nin işlevini belirleme
Medine Sözleşmesi, Medine'deki farklı dini ve toplumsal grupların haklarını düzenleyen kurucu ve anayasal belgedir. Bu doğrultuda anayasal nitelikteki yazılı belgeyle eşleşir.
İslam devletinin kurumsallaşma ve anayasa sürecini analiz etmek.
3
Mute Savaşı'nın taraflar��nı ve önemini saptama
Mute Savaşı, elçinin şehit edilmesi üzerine Bizans ordusuna karşı yapılmıştır ve Doğu Roma ile yapılan ilk askeri mücadeledir. Bu doğrultuda Bizans ile yapılan ilk askeri karşılaşmayla eşleşir.
Hz. Muhammed Dönemi dış askeri temasların niteliğini değerlendirmek.
4
Akabe Biatları'nın tarihi rolünü kavrama
Akabe Biatları, Medinelilerin Hz. Muhammed'e bağlılık yeminleri olup hicrete giden süreci doğrudan başlatmıştır. Bu doğrultuda hicrete zemin hazırlayan bağlılık yeminleriyle eşleşir.
Hicret olayının diplomatik ve dini altyap��sını kuran gelişmeleri açıklamak.

Key Concept

Hz. Muhammed Dönemi'nde Siyasi, Askeri ve Diplomatik Kurumsallaşma Gelişmeleri
Estimated Time:2m 0s
Question 928Question

Aşağıdaki tarihî kaynak ve araştırmacıları, Türk adının anlamlandırılmasına yönelik ortaya koydukları açıklamalarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Kaşgarlı Mahmud
Ziya Gökalp
Uygur Metinleri
Çin Kaynakları
Arminius Vambery

Matches

Show answer & explanation

Answer

Tarihî kaynaklar ve araştırmacıların Türk adının anlamıyla doğru eşleşmesi şu şekildedir: Kaşgarlı Mahmud - Olgunluk Çağı; Ziya Gökalp - Töre Sahibi / Kanunlu; Uygur Metinleri - Güç / Kuvvet; Çin Kaynakları - Miğfer; Arminius Vambery - Türemek / Çoğalmak.
Türk adının tarihsel süreçteki anlamları MEB müfredatında açıkça belirtilmiştir: Çin kaynakları miğfer, Kaşgarlı Mahmud olgunluk çağı, Ziya Gökalp töre sahibi, Uygur metinleri güç/kuvvet ve Arminius Vambery ise türemek anlamlarını ileri sürmüştür. Doğru eşleşme bu bilgilere dayanmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Çin kaynaklarında geçen Türk adının anlamını belirlemek.
Çin kaynaklarında Türk adı, Türklerin Altay Dağları çevresinde yaşarken giydikleri ve savaş aracı olan başlığa (miğfere) benzemelerinden ötürü 'miğfer' olarak açıklanmıştır.
En eski tarihî kayıtlardan biri olan Çin yıllıklarındaki etimolojik köken bilgisini tespit etmek.
2
Kaşgarlı Mahmud'un Divânu Lugâti't-Türk'teki tanımını incelemek.
Kaşgarlı Mahmud, Türk kelimesinin 'olgunluk çağı' anlamına geldiğini belirtmiştir.
Türk dünyasının ilk sözlüğündeki tarihsel tanımı ortaya çıkarmak.
3
Ziya Gökalp'in sosyolojik yaklaşımla getirdiği tanımı değerlendirmek.
Ziya Gökalp, Türk adını 'töre sahibi, kanunlu, nizamlı' olarak nitelendirmiştir.
Türk milliyetçiliğinin ve sosyolojisinin kurucularından olan Ziya Gökalp'in kültürel ve hukuki temelli açıklamasını bulmak.
4
Uygur metinleri ile Arminius Vambery'nin etimolojik açıklamalarını eşleştirmek.
Uygur metinlerinde Türk kelimesi 'güç, kuvvet, kudret' anlamlarında kullanılırken; Arminius Vambery bu adı 'türemek, çoğalmak' fiiliyle ilişkilendirmiştir.
Geriye kalan kaynakların dilbilimsel ve tarihsel bağlamdaki etimolojik iddialarını doğru şekilde atamak.

Key Concept

Türk adının tarihsel kaynaklardaki ve araştırmacılardaki farklı anlamları
Estimated Time:2m 0s
Question 929Question

İlk Çağ Anadolu medeniyetleri, kendilerine özgü siyasi, kültürel, dinsel ve ekonomik yapılar geliştirerek insanlık tarihine önemli katkılarda bulunmuşlardır. Aşağıdaki sol sütunda verilen Anadolu medeniyetlerine ait kavram ve kurumları, sağ sütundaki uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Pankuş
Tapates
Kral Yolu
Haldi
Polis

Matches

Show answer & explanation

Answer

Pankuş Hitit meclisiyle, Tapates Frig kilimleriyle, Kral Yolu Lidya ticaret güzergahıyla, Haldi Urartu baş tanrısıyla ve Polis İyon şehir devletleriyle eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede her kavram kendi tarihsel bağlamına uygun medeniyet ve işlevle eşleştirilmiştir: Pankuş Hitit yönetimiyle, Tapates Frig dokumacılığıyla, Kral Yolu Lidya ticaretiyle, Haldi Urartu diniyle, Polis ise İyonya siyasi yapısıyla eşleşir.

Step-by-Step Solution

1
Pankuş teriminin hangi Anadolu medeniyetine ait olduğunu ve işlevini belirlemek.
Pankuş meclisinin Hititlerde soylulardan oluşan danışma kurulu olduğu saptanır.
Kavram ile ilgili medeniyet arasında doğru bağlantı kurmak için.
2
Tapates teriminin anlamını ve hangi medeniyetle ilişkili olduğunu tespit etmek.
Tapates'in Friglerin ünlü dokuma halı ve kilimleri olduğu saptanır.
Ekonomik ve kültürel faaliyet eşleştirmesini tamamlamak için.
3
Kral Yolu'nun güzergahını ve kurucusu olan medeniyeti hatırlamak.
Kral Yolu'nun Lidyalılara ait Sardes merkezli ticaret rotası olduğu saptanır.
Ticari faaliyet ile medeniyeti eşleştirmek için.
4
Haldi'nin dinsel önemini ve hangi medeniyetin baş tanrısı olduğunu analiz etmek.
Haldi'nin Urartuların baş tanrısı olduğu saptanır.
Dinsel inanç ile ilgili medeniyeti doğru eşleştirmek için.
5
Polis örgütlenmesinin hangi medeniyete özgü siyasi yapı olduğunu belirlemek.
Polis'in İyonya'daki bağımsız şehir devletlerini temsil ettiği saptanır.
Siyasi yönetim şekli ile medeniyet eşleştirmesini sonuca ulaştırmak için.

Key Concept

İlk Çağ Anadolu Medeniyetlerinin Siyasi, Ekonomik, Sosyal ve Dinsel Özellikleri

Alternative Method

Kavramları eşleştirirken doğrudan kronolojik ve coğrafi ipuçlarından yararlanabilirsiniz. Örneğin Urartuların sulama kanalları yapma becerisi, tarımla ve dolayısıyla baş tanrıları Haldi adına yaptıkları adaklarla doğrudan ilişkilidir.
Estimated Time:2m 0s
Question 930Question

Cumhuriyet Dönemi Türk şiirinde Garip Akımı (I. Yeni) ile Garip dışında yeniliği sürdüren şairlerin dil, üslup ve tema tercihleri belirgin farklılıklar gösterir. Buna göre, sol sütunda verilen şiir alıntılarını sağ sütundaki şair ve edebi anlayış tanımlarıyla doğru şekilde nasıl eşleştirirsiniz?

Click a left item, then click its matching right item

Items

Sizin için, insan kardeşlerim,
Her şey sizin için;
Gece de sizin için, gündüz de;
Gündüzün aydınlığı, gecenin karanlığı;
ibrahim
içimdeki putları devir
elindeki baltayla
kırılan putların yerine
yenilerini koyan kim
Neden büyük şehirlerde
Büyük binalar var anne?
Y��ldızları görmek için mi
Çıkarlar o yüksek yere?
Bir sabah uyanınca bakacaksın ki oda
Yepyeni bir ışıkla dolmuş.
Sokaktan geçen sesler değişmiş birden,
Dünya daha güzel bir dünya olmuş.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Sol sütundaki birinci şiir sağ sütundaki Orhan Veli Kanık'ın Garip anlayışını açıklayan ifadeyle; ikinci şiir Asaf Hâlet Çelebi'nin mistik-mitolojik şiir anlayışıyla; üçüncü şiir Fazıl Hüsnü Dağlarca'nın felsefi-metafizik anlayışıyla; dördüncü şiir ise Sabahattin Kudret Aksal'ın günlük yaşamı estetik duyarlıkla işleyen şiir anlayışıyla eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede; konuşma diliyle sıradan insanı selamlayan dizeler Orhan Veli Kanık'ın Garip poetikasına; İbrahim peygamber ve put kırma temalı mistik dizeler Asaf Hâlet Çelebi'nin sezgici şiirine; çocuksu bir sorgulamayla evreni ele alan dizeler Fazıl Hüsnü Dağlarca'nın Çocuk ve Allah dönemine; günlük hayatın ayrıntılarını estetik ve felsefi bir duyarlıkla yansıtan dizeler ise Sabahattin Kudret Aksal'ın şiir dünyasına karşılık gelir.

Step-by-Step Solution

1
Verilen şiir alıntılarının dil, üslup, tema ve biçimsel özelliklerini analiz etmek.
Birinci şiirin konuşma dili ve hitabet özelliği taşıdığı; ikinci şiirin mistik-mitolojik bir söyleme sahip olduğu; üçüncü şiirin çocuksu ve sorgulayıcı bir dille yazıldığı; dördüncü şiirin ise günlük hayatı felsefi bir umutla ele aldığı tespit edilir.
Şiirlerin hangi zihniyet ve şaire ait olduğunu belirleyebilmek için üslup ve tema analizi yapılması gerekir.
2
Şiirlerdeki ipucu niteliğindeki kelimeleri ve temaları şairlerin poetikalarıyla ilişkilendirmek.
'İnsan kardeşlerim' ifadesi Garip'in halka yönelişini; 'İbrahim' ve 'put' kavramları Asaf Hâlet'in mistisizmini; 'anne' hitabı ve çocuksu sorular Dağlarca'nın kozmik dünyasını; oda ve ışık imgeleri ise Sabahattin Kudret'in estetik duyarlılığını gösterir.
Her şairin kendine özgü kelime kadrosu ve imge dünyası, onların edebi anlayışlarını ayırt etmeyi sağlar.
3
Eşleştirmeleri nihai hale getirerek doğru çiftleri belirlemek.
Birinci şiir birinci açıklamayla, ikinci şiir ikinci açıklamayla, üçüncü şiir üçüncü açıklamayla, dördüncü şiir ise dördüncü açıklamayla eşleşir.
Elde edilen veriler doğrultusunda şiir anlayışları ve şairlerin doğru şekilde gruplandırılması sağlanır.

Key Concept

Garip Akımı ile Garip Dışında Yeniliği Sürdüren Şiirin Poetika ve Üslup Farklılıkları
Estimated Time:2m 0s
Question 931Question

Milli Edebiyat Dönemi romanlarında yazarlar, toplumun geçirdiği tarihsel, siyasi ve sosyal dönüşümleri yansıtmak amacıyla belirli toplumsal tipler ve simgesel karakterler yaratmışlardır. Aşağıdaki sol sütunda verilen roman kahramanlarını, sağ sütunda verilen ve bu kahramanların temsil ettiği toplumsal/tematik işlevleri açıklayan tanımlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Naim Efendi
Kaya
Şahin Bey
Kani

Matches

Show answer & explanation

Answer

Naim Efendi, Tanzimat'tan Birinci Dünya Savaşı'na uzanan süreçte yaşanan kuşak çatışmasını ve geleneksel yapının çözülüşünü temsil eden figür açıklamasıyla eşleşir. Kaya, Türk milliyetçiliği ülküsü doğrultusunda kadının toplumsal ve siyasi yaşamda aktif rol almasını savunan ilk idealist kadın karakter açıklamasıyla eşleşir. Şahin Bey, Anadolu'da cehaletle savaşan idealist öğretmen açıklamasıyla eşleşir. Kani ise harp zenginlerini ve İttihat ve Terakki devri yozlaşmasını simgeleyen figür açıklamasıyla eşleşir.
Karakterlerin her biri Milli Edebiyat Dönemi'nin belirgin toplumsal meselelerini ve ideallerini temsil eden edebi tiplerdir. Naim Efendi kuşak çatışmasını ve konağın çöküşünü; Kaya Türkçülük ülküsüyle kadının kurtuluşunu; Şahin Bey gericilikle mücadeleyi; Kani ise savaş yıllarının ahlaki yozlaşmasını sembolize etmektedir. Bu durum doğru eşleşmenin temelidir.

Step-by-Step Solution

1
Karakterlerin yer aldığı eserleri ve yazarları belirleme.
Naim Efendi'nin Kiralık Konak (Yakup Kadri Karaosmanoğlu), Kaya'nın Yeni Turan (Halide Edip Adıvar), Şahin Bey'in Yeşil Gece (Reşat Nuri Güntekin), Kani'nin ise İstanbul'un İç Yüzü (Refik Halit Karay) romanlarında yer aldığı saptanır.
Soruda verilen Milli Edebiyat roman karakterlerinin öncelikle hangi yapıta ait olduğunu saptamak, temsil ettikleri edebi ve toplumsal zihniyeti anlamak için gereklidir.
2
Eserlerin tematik arka planını ve karakterlerin bu arka plandaki rollerini eşleştirme.
Kiralık Konak'taki Naim Efendi eski kuşağı; Yeni Turan'daki Kaya idealist Türk kadınını; Yeşil Gece'deki Şahin Bey cehaletle mücadele eden inkılapçı öğretmeni; İstanbul'un İç Yüzü'ndeki Kani ise savaş zenginlerini simgeler.
Milli Edebiyat Dönemi romanlarında tipler, dönemin toplumsal ve siyasal sorunlarını (kuşak çatışması, Türkçülük, eğitim/inkılap, savaş yozlaşması) somutlaştırma görevi üstlenir.
3
Eşleştirmeyi nihai hale getirme ve sağlamasını yapma.
Sol taraftaki her bir ismin sağ taraftaki tek bir tanımla eksiksiz ve çelişki barındırmayacak şekilde eşleştiği teyit edilir.
Eşleştirmenin doğruluğundan emin olmak için her karakterin tanımındaki kavramsal anahtarların doğruluğu kontrol edilir.

Key Concept

Milli Edebiyat Dönemi romanlarında toplumsal tipler ve tematik açılımlar
Estimated Time:2m 30s
Question 932Question

Milli Mücadele Dönemi Batı Cephesi'ndeki muharebeler ile bu gelişmelerin ulusal ve uluslararası siyasete etkileri göz önüne alındığında, aşağıdaki sol sütunda verilen askeri mücadeleleri sağ sütundaki diplomatik ve siyasi sonuçlarıyla doğru şekilde e��leştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

I. İnönü Muharebesi
II. İnönü Muharebesi
Sakarya Meydan Muharebesi
Büyük Taarruz

Matches

Show answer & explanation

Answer

I. İnönü Muharebesi - Sovyet Rusya ile Moskova Antlaşması; II. İnönü Muharebesi - İtalya'nın çekilmeye başlaması; Sakarya Meydan Muharebesi - Fransa ile Ankara Antlaşması; Büyük Taarruz - Mudanya Ateşkes Antlaşması
Muharebeler ile diplomatik/siyasi gelişmeler kronolojik ve sebep-sonuç ilişkisi çerçevesinde eşleştirilmiştir. I. İnönü zaferi Moskova Antlaşması ile, II. İnönü zaferi İtalya'nın çekilmeye başlamasıyla, Sakarya zaferi Fransa ile Ankara Antlaşması'nın imzalanmasıyla ve Büyük Taarruz zaferi Mudanya Ateşkes Antlaşması ile eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
I. İnönü Muharebesi'nin diplomatik yansımalarını incelemek
I. İnönü Muharebesi'nin ardından İtilaf Devletleri ile Londra Konferansı düzenlenmiş, Sovyet Rusya ile Moskova Dostluk Antlaşması imzalanmıştır. Moskova Antlaşması ile ilk kez büyük bir Avrupa devleti Misak-ı Milli'yi tanımıştır. Bu durum birinci sol ögeyi birinci sağ ögeyle eşleştirir.
Savaşın uluslararası alandaki en önemli kazanımlarından birini saptamak.
2
II. İnönü Muharebesi'nin askeri ve diplomatik etkilerini analiz etmek
Bu zafer sonrasında İtilaf Devletleri bloğunda çözülmeler başlamış, İtalya Anadolu'daki birliklerini çekmeye başlamıştır. Bu durum ikinci sol ögeyi ikinci sağ ögeyle eşleştirir.
İtilaf Devletleri arasındaki görüş ayrılıklarının sahaya etkisini tespit etmek.
3
Sakarya Meydan Muharebesi'nin güney cephesine ve uluslararası ilişkilere etkisini değerlendirmek
Sakarya zaferinin ardından Fransa ile Ankara Antlaşması imzalanmış, Fransa TBMM'yi resmen tanıyan ilk İtilaf devleti olmuştur. Bu durum üçüncü sol ögeyi üçüncü sağ ögeyle eşleştirir.
Fransa'nın savaştan çekilme kararını askeri sonuçla ilişkilendirmek.
4
Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi'nin sonuçlarını değerlendirmek
Büyük Taarruz'un kesin zaferle bitmesiyle Mudanya Ateşkes Antlaşması imzalanmış; Doğu Trakya, İstanbul ve Boğazlar savaşılmadan diplomatik başarıyla kurtarılmıştır. Bu durum dördüncü sol ögeyi dördüncü sağ ögeyle eşleştirir.
Askeri safhanın bitişini belirleyen diplomatik kazanımı belirlemek.

Key Concept

Batı Cephesi Savaşları ve Diplomatik Sonuçları
Estimated Time:2m 0s
Question 933Question

Kanun-i Esasi’de 1909 yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile bu değişikliklerin Osmanlı devlet yapısı ve toplumsal yaşam üzerindeki hukuki/siyasi sonuçlarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Padişahın kanun teklifleri için önceden izin (istizan) verme yetkisinin kaldırılarak meclis üyelerine doğrudan kanun teklif etme hakkının tanınması
Bakanlar Kurulunun (Heyet-i Vükela) padişah yerine Meclis-i Mebusana karşı sorumlu tutulması ve meclisten güvenoyu alma şartı getirilmesi
Padişahın meclisi fesih yetkisinin sınırlandırılması ve meclisin kapatılması durumunda üç ay içinde seçimlerin yenilenmesinin zorunlu kılınması
Padişaha polis soruşturmasıyla kişileri sürgüne gönderme yetkisi veren Kanun-i Esasi'nin 113. maddesinin ilgili hükmünün yürürlükten kaldırılması

Matches

Show answer & explanation

Answer

Doğru eşleşmeler şu şekildedir: Kanun teklifi izninin kaldırılması yasama özerkliğine (sağdaki son ifade), Bakanlar Kurulunun meclise sorumluluğu parlamenter sistem denetimine (sağdaki ikinci ifade), fesih yetkisinin sınırlandırılması yasama organının sürekliliğine (sağdaki üçüncü ifade), sürgün yetkisinin kaldırılması ise kişi haklarının korunmasına (sağdaki ilk ifade) karşılık gelir.
Yasama, yürütme ve yargı güçlerinin dengelenmesi temelinde yapılan 1909 değişiklikleri; kanun teklifinde padişahın iznini kaldırarak yasama özerkliğini (sağdaki son ifade), Bakanlar Kurulunun sorumluluğunu meclise vererek parlamenter denetimi (sağdaki ikinci ifade), fesih şartını sınırlandırarak yasama sürekliliğini (sağdaki üçüncü ifade) ve 113. maddedeki sürgün yetkisini kaldırarak da kişi hak ve hürriyetlerini (sağdaki ilk ifade) güvence altına almıştır.

Step-by-Step Solution

1
Kanun-i Esasi'nin 1876'daki ilk hali ile 1909 değişikliklerini karşılaştırarak yasama ve yürütme ilişkilerini analiz edin.
1909 değişikliklerinin padişahın mutlak yetkilerini kısıtladığını ve meclis iradesini ön plana çıkardığını tespit edin.
Anayasal hükümlerin demokratikleşme sürecine etkilerini doğru yorumlamak için gereklidir.
2
Verilen anayasal değişikliklerin doğrudan doğurduğu siyasi ve hukuki sonuçları tek tek eşleştirin.
Ön izin (istizan) şartının kalkmasının yasama bağımsızlığıyla; hükûmet sorumluluğunun meclis denetimiyle; fesih sınırının meclis sürekliliğiyle; sürgün hakkının iptalinin ise kişi haklarıyla eşleştiğini görün.
Maddelerin getirdiği hukuki güvencelerin niteliğini belirlemek için gereklidir.

Key Concept

1876 Kanun-i Esasi ve 1909 Değişiklikleri Karşılaştırması
Estimated Time:2m 0s
Question 934Question

Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı devam ederken Kafkas Cephesi'ndeki askeri güvenlik ve iç asayişi korumak adına Ermeni nüfusa yönelik aldığı idari ve hukuki tedbirler bulunmaktadır. Sol sütundaki tarihi gelişme ve düzenlemelerin sağ sütundaki doğru açıklamalarıyla eşleşmesi nasıl olmalıdır?

Click a left item, then click its matching right item

Items

24 Nisan 1915 Genelgesi
Sevk ve İskân Kanunu
Emval-i Metruke Komisyonları
Geri Dönüş (Avdet) Kararnamesi

Matches

Show answer & explanation

Answer

24 Nisan 1915 Genelgesi, Ermeni komite merkezlerinin kapatılması kararıyla; Sevk ve İskân Kanunu, Kafkas Cephesi'nin güvenliğini sağlamak için çıkarılan geçici göç kararıyla; Emval-i Metruke Komisyonları, göç ettirilenlerin geride kalan mallarının kaydını tutan kurulla; Geri Dönüş Kararnamesi ise savaş sonrası eski yurtlara dönüşü sağlayan yasal güvenceyle eşleşmektedir.
Sevk ve İskân Kanunu doğrudan Kafkas Cephesi'ndeki çete faaliyetlerini önlemeye yönelik askeri güvenlik amaçlı bir göç yasasıdır. 24 Nisan Genelgesi, Ermeni komite merkezlerinin kapatılmasını amaçlayan idari bir karardır. Emval-i Metruke Komisyonları göç ettirilen nüfusun geride kalan mallarının kaydını tutup korurken, Geri Dönüş Kararnamesi ise savaş bittikten sonra bu kişilerin yurtlarına dönerek mülklerini geri almalarını sağlayan hukuki güvencedir.

Step-by-Step Solution

1
Ermeni komite merkezlerinin kapatılmasına yönelik ilk idari kararın tespiti yapılmıştır.
24 Nisan 1915 tarihinde yayımlanan genelgenin, Taşnak ve Hınçak komite bürolarının kapatılması ve yöneticilerinin tutuklanmasıyla ilgili olduğu belirlenmiştir.
1915 Olayları'nın siyasi başlangıcı sayılan bu genelgenin içeriğini doğru analiz etmek gerekir.
2
Askeri güvenlik amacıyla çıkarılan geçici göç kanunu incelenmiştir.
Kafkas Cephesi'nde Ruslarla iş birliği yapan çetelerin lojistik desteğini kesmek amacıyla çıkarılan yasanın Sevk ve İskân Kanunu olduğu saptanmıştır.
Kanunun askeri zorunluluklar ve cephe gerisi güvenliği çerçevesinde çıkarıldığını anlamak gerekir.
3
Göç ettirilenlerin mallarının hukuki durumunu düzenleyen yapı tespit edilmiştir.
Geride kalan taşınır ve taşınmaz malların hak sahipleri adına korunması ve kaydının tutulmasıyla görevli yapının Emval-i Metruke Komisyonları olduğu anlaşılmıştır.
Osmanlı Devleti'nin tehcir sırasında mülkiyet haklarını korumaya yönelik aldığı hukuki önlemi belirlemek gerekir.
4
Savaş sonrası geri dönüşü sağlayan yasal düzenleme belirlenmiştir.
I. Dünya Savaşı sonrasında göç edenlerin geri dönüp mülklerini alabilmesine olanak tanıyan kararnamenin Geri Dönüş Kararnamesi olduğu tespit edilmiştir.
Tehcirin geçici nitelikte olduğunun ve savaş sonrasında mülk iadesi yapıldığının göstergesidir.

Key Concept

1915 Olayları ve Sevk ve İskân Kanunu kapsamında Osmanlı Devleti'nin aldığı hukuki, askeri ve idari tedbirler ile bu tedbirlerin amaçları ve sonuçları.
Question 935Question

Osmanlı Devleti’nin son döneminde imparatorluğun çöküşünü engellemek amacıyla çeşitli fikir akımları ortaya çıkmış ve bu akımlar belirli yayın organları ile entelektüel ��evreler etrafında savunulmuştur. Buna göre, sol sütunda verilen tarihsel yayın, gelişme ve temsilci bütünlerini, sağ sütunda verilen ilgili fikir akımlarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Genç Osmanlılar hareketinin yayın organı olan Hürriyet gazetesi ile somutlaşan; din, dil ve etnik köken farkı gözetmeksizin anayasal monarşi çerçevesinde tüm unsurları bir arada tutma çabası
Abdullah Cevdet'in öncülük ettiği İctihad dergisi etrafında şekillenen; devletin kurtuluşunu Batı medeniyetinin bilimsel, teknik, sosyal ve hukuki yapısının bütünüyle benimsenmesinde gören anlayış
Cemaleddin Afgani ve Muhammed Abduh gibi figürlerin düşünceleriyle beslenen, II. Abdülhamid Dönemi'nde resmi politika haline gelen ve Sırat-ı Müstakim dergisiyle temsil edilen hareket
Yusuf Akçura'nın Üç Tarz-ı Siyaset makalesiyle teorik çerçevesi çizilen, Türk Yurdu cemiyeti ve dergisi etrafında toplanan aydınların savunduğu milliyetçi doktrin

Matches

Show answer & explanation

Answer

Sol sütundaki Hürriyet gazetesi odaklı birinci ifade Osmanlıcılıkla; İctihad dergisi odaklı ikinci ifade Batıcılıkla; Sırat-ı Müstakim odaklı üçüncü ifade İslamcılıkla; Üç Tarz-ı Siyaset ve Türk Yurdu odaklı dördüncü ifade ise Türkçülük akımıyla eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede; Hürriyet gazetesi üzerinden şekillenen kapsayıcı anayasal birlik arayışı Osmanlıcılıkla, İctihad dergisinin temsil ettiği tam Batılılaşma tezi Batıcılıkla, Sırat-ı Müstakim dergisi ve hilafet odaklı devlet politikası İslamcılıkla, Üç Tarz-ı Siyaset makalesi ve Türk Yurdu çevresinin savunduğu milliyetçi doktrin ise Türkçülükle ilişkilendirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Genç Osmanlılar hareketi ve Hürriyet gazetesinin savunduğu temel tezin çözümlenmesi
Bu yayın ve hareketin, tüm tebaayı eşit kabul eden anayasal monarşi (Meşrutiyet) hedefi doğrultusunda Osmanlıcılık akımını temsil ettiği belirlenir.
Osmanlıcılık, İmparatorluğun dağılmasını önlemek amacıyla din, dil ve ırk farkı gözetmeksizin bir Osmanlı milleti oluşturmayı hedefler.
2
Abdullah Cevdet ve İctihad dergisinin entelektüel çizgisinin incelenmesi
Bu unsurların devletin kurtuluşunu Batı medeniyetini bütüncül olarak taklit ve adapte etmekte gören Batıcılık akımı ile eşleştiği saptanır.
Batıcılık, askeri reformların ötesinde toplumsal, hukuki ve bilimsel alanlarda tamamen Batı normlarının uygulanmasını savunur.
3
II. Abdülhamid dönemi politikaları ve Sırat-ı Müstakim dergisinin misyonunun analiz edilmesi
Bu politika ve derginin, Müslüman unsurları halifenin dini ve siyasi otoritesi etrafında birleştirmeyi amaçlayan İslamcılık (Panislamizm) akımına ait olduğu tespit edilir.
İslamcılık, milliyetçilik hareketlerine karşı Müslüman tebaanın birliğini koruma gayesindedir.
4
Yusuf Akçura'nın Üç Tarz-ı Siyaset makalesi ve Türk Yurdu çevresinin değerlendirilmesi
Bu çalışmaların Türkçülük akımının teorik altyapısını kurduğu ve bu akımla eşleştiği netleştirilir.
Yusuf Akçura bu makalesinde Osmanlıcılık ve İslamcılık akımlarının çıkmaza girdiğini belirterek Türkçülüğü savunmuştur.

Key Concept

Osmanlı Devleti'ni Kurtarma Çabaları ve Fikir Akımları
Estimated Time:2m 30s
Question 936Question

Lozan Barış Antlaşması'nda ele alınan aşağıdaki konuları, antlaşmada kabul edilen çözüm şekilleriyle doğru olacak biçimde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Kapitülasyonlar
Musul Sorunu
Boğazlar

Matches

Show answer & explanation

Answer

Kapitülasyonlar tamamen kaldırılmış, Musul Sorunu Türkiye ile İngiltere arasındaki ikili görüşmelere ertelenmiş, Boğazlar ise uluslararası bir komisyonun yönetimine bırakılmıştır.
Kapitülasyonların kaldırılması ekonomik bağımsızlığı sağlamış; Musul Sorunu çözülemeyerek ikili görüşmelere bırakılmış; Boğazlar ise komisyon yönetimine devredilerek egemenlik sınırlandırılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Kapitülasyonlar konusunun Lozan'daki durumunu analiz etmek
Kapitülasyonların tüm sonuçlarıyla ve istisnas��z kaldırıldığı belirlenmiştir.
Türk heyetinin konferansta taviz vermediği iki konudan biri tam bağımsızlıktır ve bu durum kapitülasyonların kaldırılmasıyla sağlanmıştır.
2
Musul Sorunu'nun Lozan'daki durumunu tespit etmek
İngiltere ile uzlaşma sağlanamadığı için konunun konferans sonrasına ertelendiği belirlenmiştir.
Musul konusundaki sınır anlaşmazlığı nedeniyle barış sürecinin tıkanmasını önlemek amacıyla çözüm ikili müzakerelere bırakılmıştır.
3
Boğazlar statüsünün egemenlik üzerindeki etkisini belirlemek
Boğazlar'ın uluslararası komisyon tarafından yönetilmesinin kabul edildiği bulunmuştur.
Komisyonun varlığı ve Boğazlar'ın iki yakasının askersizleştirilmesi doğrudan egemenlik haklarımızı kısıtlar.

Key Concept

Lozan Barış Antlaşması Hükümleri ve Bağımsızlık Analizi
Question 937Question

Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatında modernist ve postmodernist çizgide eser veren yazarlar; anlatıda biçim denemelerine girişmiş, geleneksel tekniklerin dışına çıkarak farklı anlatım yöntemleri kullanmışlardır. Bu doğrultuda eserlerin temaları, kahramanları ve anlatım teknikleri de klasik romandan ayrışmıştır. Buna göre, sol sütunda verilen modernist/postmodernist yapıtlar ile sağ sütunda yer alan karakteristik özellikleri doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Oğuz Atay'ın *Tutunamayanlar* adlı romanı
Orhan Pamuk'un *Kara Kitap* adlı romanı
Yusuf Atılgan'ın *Anayurt Oteli* adlı romanı
Bilge Karasu'nun *Gece* adlı romanı

Matches

Show answer & explanation

Answer

Oğuz Atay'ın Tutunamayanlar romanı aydın yabancılaşması ve pastiş/parodi tekniklerini içeren tanımla; Orhan Pamuk'un Kara Kitap romanı Hüsn ü Aşk ile metinlerarası bağ kuran arayış temalı tanımla; Yusuf Atılgan'ın Anayurt Oteli romanı Zebercet'in yalnızlığı ve bilinç akışını içeren tanımla; Bilge Karasu'nun Gece romanı ise dipnotlu üstkurmaca yapısını içeren tanımla eşleşir.
Yapıtların ana izlekleri, kahramanları ve yazarlarının kullandığı anlatım teknikleri birebir örtüşmektedir. Tutunamayanlar aydın yabancılaşmasını çok sesli türsel bir mozaikle (pastiş/parodi) sunar. Kara Kitap, polisiye kurgu zemininde Hüsn ü Aşk ile metinlerarası bağ kurar. Anayurt Oteli, Zebercet karakterinin iç dünyasını bilinç akışıyla sunar. Gece ise yazma sürecini sorgulayan dipnotlu kurgusuyla alegorik bir üstkurmaca örneğidir.

Step-by-Step Solution

1
Sol sütundaki yapıtların başkişilerini, kurgularını ve anlatım tarzlarını belirleme.
Tutunamayanlar Turgut Özben ve Selim Işık'ı; Kara Kitap Galip'in Rüya'yı arayışını; Anayurt Oteli otel kâtibi Zebercet'i; Gece ise soyut ve karanlık bir atmosferdeki düşsel anlatıyı merkezine alır.
Eserlerin temel içeriklerini bilmek doğru eşleştirmenin ilk adımıdır.
2
Sağ sütundaki tekniksel ve tematik ipuçlarını sol sütundaki yapıtlarla ilişkilendirme.
Bilinç akışı ve Zebercet ismi Anayurt Oteli ile; Hüsn ü Aşk ve polisiye arayış Kara Kitap ile; pastiş/parodi ve mektup/günlük/ansiklopedi maddesi kullanımı Tutunamayanlar ile; dipnotlar ve yazma eyleminin sorgulanması Gece romanı ile eşleşir.
Postmodern anlatım tekniklerinin eserlerdeki somut karşılıklarını bulmak doğru seçeneğe yönlendirir.
3
Eşleşmeleri doğrulayarak nihai eşleştirme tablosunu oluşturma.
Birinci sol öge dördüncü sağ ögeyle, ikinci sol öge ikinci sağ ögeyle, üçüncü sol öge birinci sağ ögeyle, dördüncü sol öge üçüncü sağ ögeyle eşleşir.
Her modernist/postmodernist yapıt, kendi yazarı tarafından özgün biçimde kullanılan teknikle eşleştirilmiş olur.

Key Concept

Cumhuriyet Dönemi modernist ve postmodernist romanların anlatım teknikleri, temaları ve yapısal özellikleri
Question 938Question

Aşağıda verilen 19. ve 20. yüzyıl Batı edebiyatı sanatçıları ile bu sanatçıların edebi yönelimlerini ve temalarını açıklayan ifadeleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Fyodor Dostoyevski
Henrik Ibsen
Oscar Wilde
Hermann Hesse

Matches

Show answer & explanation

Answer

Fyodor Dostoyevski ile realizmin psikolojik boyutunu ele alan ifade; Henrik Ibsen ile modern tiyatroda burjuva ahlakını sorgulayan ifade; Oscar Wilde ile estetik kuramı ve güzellik-ruhsal çöküş ilişkisini işleyen ifade; Hermann Hesse ile de Doğu-Batı felsefeleri çerçevesinde insanın öz benliğini arayışını işleyen ifade eşleşmelidir.
Dostoyevski psikolojik analiz ve ahlaki çatışmalarla, Ibsen burjuva eleştirisi ve modern tiyatroyla, Wilde estetizm ve Dorian Gray'in Portresi temalarıyla, Hesse ise Doğu-Batı felsefeleri ve bireysel arayışla eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Fyodor Dostoyevski'nin edebi kimliğini belirleme
Dostoyevski'nin realizmde psikolojik analize, ahlaki/vicdani çatışmalara ve suçluluk duygusuna odaklandığı saptanır. Bu özellikler realizmin psikolojik boyutunu vurgulayan ikinci ifadeyle örtüşür.
Yazarın başyapıtları olan Suç ve Ceza ile Karamazov Kardeşler'de bu temaların merkezi önemde olması.
2
Henrik Ibsen'in edebi kimliğini belirleme
Ibsen'in modern tiyatroda burjuva ahlakını ve evlilik kurumunu sorguladığı saptanır. Bu özellikler oyun yazarlığı ve toplumsal eleştiriyi vurgulayan üçüncü ifadeyle örtüşür.
Yazarın 'Bir Bebek Evi' (Nora) gibi oyunlarında kadının toplumdaki konumunu ve bireysel özgürlüğünü dramatik bir şekilde işlemesi.
3
Oscar Wilde'ın edebi kimliğini belirleme
Wilde'ın estetik akımını savunduğu ve güzellik ile ahlakın ilişkisini işlediği saptanır. Bu özellikler Victoria Dönemi ve sanatın ahlaktan bağımsızlığını vurgulayan birinci ifadeyle örtüşür.
Sanatçının 'Dorian Gray'in Portresi' adlı romanında güzelliğin yozlaşmasını ahlaktan bağımsız bir sanat algısıyla ele alması.
4
Hermann Hesse'nin edebi kimliğini belirleme
Hesse'nin Doğu ve Batı felsefelerini sentezleyerek bireyin kendini arama sürecini ele aldığı saptanır. Bu özellikler öz benlik arayışı ve Doğu-Batı felsefesini vurgulayan dördüncü ifadeyle örtüşür.
'Siddhartha' ve 'Bozkırkurdu' gibi modernist eserlerinde bireyin toplumsal çatışmalarını ve öz benliğini arayışını mistik bir dille yansıtması.

Key Concept

19. ve 20. Yüzyıl Batı Edebiyatı yazar, eser ve edebi akım özellikleri
Estimated Time:2m 0s
Question 939Question

Aşağıda verilen Cumhuriyet Dönemi şiir parçalarını temsil ettikleri şiir anlayışlarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

"Hoyrattır bu akşamüstüler daima.
Gün saltanatıyla gitti mi bir defa
Yalnızlığımızla doldurur her yeri."
"Trrrum,
trrrum,
trrrum!
trak tiki tak!
makinalaşmak
istiyorum!"
"Daha deniz görmemiş bir çoban çocuğuyum.
Bu dağların eskiden aşinasıdır soyum.
Bekçileri gibiyiz ebenced bu derelerin..."

Matches

Show answer & explanation

Answer

Dıranas'ın yalnızlık temalı dizeleri Saf Şiir anlayışıyla, Nazım Hikmet'in makineleşmeyi konu alan serbest dizeleri Toplumcu Gerçekçi şiirle, Kemalettin Kamu'nun çoban yaşamını anlatan heceli dizeleri ise Milli Edebiyat Zevkini Sürdüren şiirle eşleşir.
Dıranas'ın yalnızlık temalı estetik dizeleri Saf Şiir anlayışıyla; Nazım Hikmet'in makine seslerini yansıtan fütüristik dizeleri Toplumcu Gerçekçi şiirle; Kemalettin Kamu'nun Anadolu çobanını sade dille anlatan dizeleri ise Milli Edebiyat Zevkini Sürdüren şiirle örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
İlk şiir parçasındaki imge dünyasını, dili ve tematik yapıyı incelemek.
"Hoyrattır bu akşamüstüler daima..." dizelerinde akşamüstünün yarattığı yalnızlık hissi estetik bir dille işlenmiştir. Biçimsel kaygı ve kelimelerin musikisi ön plandadır. Bu özellikler Saf Şiir anlayışını gösterir.
Şiirlerdeki ahenk unsurları ve tema seçimi, ait oldukları edebi topluluk veya yönelimi belirlemede en önemli ipucudur.
2
İkinci şiir parçasının görsel dizilişini ve kelime tercihlerini analiz etmek.
"Trrrum, trrrum... trak tiki tak!" dizelerinde makine sesleri taklit edilmiş ve geleneksel ölçüler reddedilerek basamaklı serbest şiir tercih edilmiştir. Bu durum Toplumcu Gerçekçi şiirin fütüristik eğilimleriyle doğrudan örtüşür.
Toplumcu gerçekçi şiir anlayışının biçimsel serbestliğini ve sanayi/işçi temalı içeriğini saptamak gerekir.
3
Üçüncü şiir parçasının dil özelliklerini ve konusunu değerlendirmek.
"Daha deniz görmemiş bir çoban çocuğuyum..." dizelerinde Anadolu coğrafyası, çoban hayatı ve taşra gerçeği hece ölçüsüyle ve son derece duru bir Türkçe ile anlatılmıştır. Bu yaklaşım Milli Edebiyat Zevkini Sürdüren şiire özgüdür.
Memleketçi şiirin halkın yaşantısına ve Anadolu kültürüne yönelen dilini saptamak gerekir.

Key Concept

Cumhuriyet Dönemi Türk şiirindeki temel eğilimlerin (Saf Şiir, Toplumcu Şiir, Milli Edebiyat Zevkini Sürdüren Şiir) biçimsel, dilsel ve tematik yönlerden ayırt edilmesi
Estimated Time:1m 30s
Question 940Question

Cumhuriyet Dönemi modernist ve postmodernist romanlarında kullanılan anlatım teknikleri ile bu tekniklerin somutlaştığı eserler aras��nda sıkı bir ilişki vardır. Sol sütunda verilen romanları, sağ sütunda verilen ve bu romanların yapısını şekillendiren belirleyici anlatım teknikleri ve içerik özellikleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Anayurt Oteli
Tehlikeli Oyunlar
Kara Kitap
Gece

Matches

Show answer & explanation

Answer

Anayurt Oteli - Zebercet ve bilinç akışı tekniği; Tehlikeli Oyunlar - Hikmet Benol ve üstkurmaca yöntemi; Kara Kitap - Hüsn ü Aşk ve metinlerarasılık yöntemi; Gece - Dört anlatıcılı alegorik kurgu yapısı.
Verilen romanlar, Türk edebiyatında modernizm ve postmodernizmin en karakteristik örnekleridir. Anayurt Oteli bilinç akışı ve Zebercet ile, Tehlikeli Oyunlar üstkurmaca ve Hikmet Benol ile, Kara Kitap Hüsn ü Aşk göndermesiyle metinlerarasılık ile, Gece ise dört anlatıcılı alegorik yapısıyla eşleşir.

Step-by-Step Solution

1
Eserlerin yazarlarını ve temel odak noktalarını belirlemek.
Anayurt Oteli Yusuf Atılgan'a, Tehlikeli Oyunlar Oğuz Atay'a, Kara Kitap Orhan Pamuk'a, Gece ise Bilge Karasu'ya aittir.
Eşleştirmenin temeli olan yazar ve eser kimliğini netleştirmek.
2
Eserlerdeki başkahramanları ve yapısal unsurları analiz etmek.
Zebercet karakterinin Anayurt Oteli ile Hikmet Benol karakterinin Tehlikeli Oyunlar ile eşleştiği görülür. Kara Kitap'ta Hüsn ü Aşk mesnevisine yapılan göndermeler, Gece'de ise dört anlatıcılı yapı öne çıkar.
Özel karakter ve tema bilgisini kullanarak doğru eşleştirmeleri kurmak.
3
Eserlerin yazımında öne çıkan modernist/postmodernist teknikleri saptamak.
Anayurt Oteli bilinç akışıyla, Tehlikeli Oyunlar üstkurmacayla, Kara Kitap metinlerarasılıkla, Gece ise parçalı ve alegorik anlatımlarla örtüşür.
Kuramsal teknikleri edebi metinlerin pratikleriyle birleştirmek.

Key Concept

Cumhuriyet Dönemi Hikaye ve Romanında Modernist ve Postmodernist Eserler
Estimated Time:2m 0s
PreviousPage 47 / 90Next
All practice questions — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin