Divan Edebiyatı

17. ve 18. yüzyıl Divan edebiyatında şairler; benimsedikleri edebî akımlar, ustalaştıkları nazım şekilleri ve ortaya koydukları eserlerle kendilerine özgü sanatsal çizgiler belirlemişlerdir.

Buna göre, sol sütunda verilen belirleyici özellikleri sağ sütundaki sanatçı isimleriyle doğru biçimde eşleştiriniz.

Aşağıda Divan edebiyatı nazım şekillerinden alınan üç farklı beyit verilmiştir:

I.
*Şeb-i hicran yanar cânım döker kan çeşm-i giryânım*
*Uyarır halkı efgānım kara bahtım uyanmaz mı*

II.
*Minnet Hudâ’ya devlet-i dünyâ fenâ bulur*
*Bâkî kalır sahîfe-i âlemde adımız*

III.
*Bir eşek var idi zaîf ü nizâr*
*Yük elinden katı şikeste vü zâr*

Bu beyitlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Divan edebiyatı nazım şekilleri ve özellikleri üzerine çalışan bir öğrenci, aşağıdaki iki beyti yapısal ve içeriksel yönlerden incelemektedir:

I. Beyit:
Süzme çeşmün gelmesün müjgân müjgân üstüne
Urma zahm-ı sîmeme peykân peykân üstüne

II. Beyit:
Aşk derdiyle hoşem el çek ilâcımdan tabîb
Kılma dermân kim helâkim zehri dermânındadır

Buna göre, bu beyitlerle ilgili olarak yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Aşağıdaki beyitler 17. ve 18. yüzyıl Divan edebiyatına yön veren şairlerin şiir anlayı��larını örneklendirmektedir:

I. Bağ-ı dehrin hem hazânın hem bahârın görmüşüz
Biz neşâtın da gamın da rûzgârın görmüşüz

II. İzn alıp cum'a ertesi gül-şen-i Göksu'ya gidelim
Bir iki piyâle nûş edip zevk u safâlar edelim

III. Biz nihâl-i hayretiz kûy-ı mahabbette biter
Suyu gözyaşı, gıdası âteş-i dildendir

Bu beyitler ve ait oldukları şairlerin edebi yönelimleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Divan edebiyatında şairler; şiirlerinde işledikleri konulara, hitap ettikleri makama ve yazılış amaçlarına göre naat, hicviye, mersiye, fahriye, methiye ve münacat gibi farklı nazım türlerini tercih etmişlerdir. Bu türlerin her biri, kendine özgü bir kavram dünyasına ve terminolojiye sahiptir.

Buna göre, aşağıdaki beyit - nazım türü eşleştirmelerinden hangisi yanlışt��r?

Fuzûlî’nin ünlü "Su Kasidesi"nden alınan aşağıdaki beyitler karışık olarak verilmiştir:

I. *Saçma ey göz eşkten gönlümdeki odlara su*
*Kim bu denli dutuşan odlara kılmaz çâre su*

II. *Suya virsün bağbân gülzârı zahmet çekmes��n*
*Bir gül açılmaz yüzün tek virse bin gülzâra su*

III. *Yümn-i na'tünden güher olmış Fuzûlî sözleri*
*Ebr-i nîsândan dönen tek lü'lü-i şeh-vâra su*

Bu beyitlerin yapısal ve tematik özellikleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Aşağıda sol sütunda Divan edebiyatından alınan bazı beyitler, sağ sütunda ise bu beyitlerin ait olduğu nazım türleri verilmiştir. Bu beyitleri ait oldukları nazım türleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

A��ağıdaki sol sütunda verilen belirleyici sanat özellikleri ile sağ sütundaki 17. ve 18. yüzyıl divan edebiyatı şairlerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Aşağıda Divan edebiyatında beyit esasına dayalı olarak kurulan nazım şekillerinden alınan bazı örnekler ve bu örneklerin ait olduğu nazım şekilleri karışık olarak verilmiştir. Sol sütundaki beyitleri, sağ sütundaki uygun nazım şekilleriyle eşleştiriniz.

Hûn-ı şerîfi akdı yolunda gazânın ey vây
Hâk-i siyâha boyandı cism-i pâki ne çâre

Divan edebiyatından alınan bu beyitle ilgili olarak;

I. Tematik açıdan, İslamiyet öncesi Türk edebiyatındaki "sagu" türünün Divan edebiyatındaki karşılığı olan nazım türünün özelliklerini taşımaktadır.
II. Beyitte geçen "gaza" ifadesi, şiirin tamamının "gazavatname" türünde kaleme alındığını gösteren temel bir dayanaktır.
III. "Ey vây" ünlemi ve "ne çâre" ifadesiyle ölüm karşısındaki çaresizlik ve duyulan derin acı dile getirilmiştir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Divan edebiyatı nazım şekilleri ve özellikleri üzerine araştırma yapan bir öğrenci, üç farklı şiirden alınan aşağıdaki beyitleri incelemiştir:

I.
*Kamu bîmârına cânân devâ-yı derd eder ihsân*
*Niçün kılmaz bana dermân beni bîmâr sanmaz mı*

II.
*Miyân-ı gûft u gûda minnet-i feryâdı neylersin*
*Ecel cellâdına şemşîr-i bî-imdâdı neylersin*

III.
*Tâhir Efendi bana kelb demiş*
*İltifâtı bu sözde zâhirdir*

Bu beyitlerin kafiye örgüleri, yapısal özellikleri ve ait oldukları nazım şekilleri dikkate alındığında, yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Aşağıdaki beyitler, 17. ve 18. yüzyıl Divan edebiyatına yön veren farklı şairlerin sanat anlayışlarını ve edebi eğilimlerini yansıtmaktadır:

I. Beyit:
*Etdi o kadar eser-i hayret-i hüsnün*
*Kim âyinede sûret-i dükkân-ı hayâliz*

II. Beyit:
*Sözde kanun-ı edeb hıfz olunmak elzemdir*
*Lâf-ı bî-hûde ile kadrini dûn eyleme sözün*

III. Beyit:
*Gidelim serv-i revânım yürü Sa'd-âbâd'a*
*Bir iki gün edelim zevk ü safâ dünyâda*

Bu beyitlerin dil, üslup ve içerik özellikleri dikkate alındığında; temsil ettikleri edebi akım/eğilim ve ait oldukları yüzyıl eşleştirmesi aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Aşağıda sol sütunda Divan edebiyatı şairlerine ait beyitler, sağ sütunda ise Divan edebiyatı naz��m türleri karışık olarak verilmiştir. Bu beyitleri işledikleri temalara göre uygun nazım türleriyle eşleştiriniz.

Aşağıda verilen beyitler ile bu beyitlerin üslup, tema ve zihniyet bakımından temsilcisi olan 17. ve 18. yüzyıl Divan şairlerini doğru şekilde eşleştiriniz.

13. ve 14. yüzyıllarda Anadolu sahasında gelişen Divan edebiyatı ve bu dönemin şairleriyle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Divan edebiyatı araştırmacıları, 17. ve 18. yüzyılları Türk şiirinde hem klasik yapının korunduğu hem de yeni üslup arayışlarının zirveye ulaştığı bir dönem olarak kabul eder. Bu dönemde şairler, bireysel duyuşlarını toplumsal ve felsefi düşüncelerle birleştirerek özgün tarzlar geliştirmişlerdir. Örneğin, 17. yüzyılda Türk şiirinde felsefi ve didaktik bir çığır açarak toplumsal aksaklıkları sorgulayan, *Hayriyye* ve *Hayrabad* gibi eserlerin sahibi ----, hikemî şiirin öncüsü olmuştur. 18. yüzyılda ise bu üslubun izinden giderek devlet adamlığının verdiği tecrübeyle bilgece gazeller yazan ----, dönemin hikemî tarzının en güçlü sesidir. Öte yandan, Sebk-i Hindî akımının 17. yüzyıldaki ilk ve en önemli temsilcilerinden olan ----, gazellerindeki derin soyutlama ve melankolik hava ile dikkat çekerken; 18. yüzyılda bu akımın estetik sınırlarını zorlayan ve *Hüsn ü Aşk* mesnevisiyle divan şiirinin son büyük şairi kabul edilen ----, Türk edebiyatına eşsiz bir eser kazandırmıştır.

Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Kasideler, Divan edebiyatında beyit esasına dayalı olarak kurulan ve belirli bir düzen içinde sunulan nazım şekilleridir. Klasik bir kaside; tasvirlerin yapıldığı giriş, övgüye geçiş, asıl övgü, şairin kendisini övmesi ve iyi dileklerle son bulması şeklinde yapısal bir akışa sahiptir.

Buna göre, aşağıda karışık olarak verilen beyitlerin klasik bir kasidenin bölümlerine göre baştan sona doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?

Aşağıda sol sütunda yer alan 13. ve 14. yüzyıl Türk edebiyatı eserlerine dair belirleyici içerik ve üslup özelliklerini, sağ sütundaki doğru eser isimleriyle eşleştiriniz.

Aşağıda sol sütunda açıklamaları verilen divan nesri eserlerini, sağ sütundaki eser adlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Divan edebiyatı; kaynağını dinî-tasavvufi inanışlardan, İran mitolojisinden, tarihî ve efsanevi şahsiyetlerden, klasik mazmunlardan ve özellikle son dönemlerinde mahallî/günlük yaşamdan alan zengin bir gelenektir. Bu gelenekte vatan, hürriyet, adalet, millet gibi kolektif ve siyasi kavramlar şiirin doğrudan izlekleri arasında yer almaz.

Buna göre, aşağıdaki beyitlerin hangisi, karşısında verilen Divan edebiyatı kaynak veya özellikleriyle ilişkilendirilemez?