Divan Edebiyatı

XVII. yüzyıl divan şiirinde din dışı konuları, aşkı, şarabı ve eğlenceyi rindane bir edayla dile getiren şair; gazellerindeki temiz İstanbul Türkçesiyle, akıcı ve külfetsiz söyleyişiyle dikkat çeker. Şiirlerinde tasavvufi ve felsefi soyutlamalara pek yer vermez; dünyevi aşkı ve güzellikleri cana yakın bir üslupla işler. Bu yönleriyle, XVIII. yüzyılda Nedim ile en olgun seviyesine ulaşacak olan mahallileşme yöneliminin XVII. yüzyıldaki en önemli köprü şahsiyetlerinden biri kabul edilir.

Bu parçada söz edilen divan şairi aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıda sol sütunda verilen Divan edebiyatı nazım şekillerini, sağ sütundaki en belirgin özellikleri ve temsilcileriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Aşağıda sol sütunda verilen 15. ve 16. yüzyıl Divan edebiyatı şairlerini, sağ sütundaki en bilinen eserleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Aşağıdaki sol sütunda verilen 17. ve 18. yüzyıl divan şairlerini, sağ sütunda verilen edebî özellikleri ve eserleriyle eşleştiriniz.

Aşağıda Divan edebiyatından alınan bazı beyitler ve ait oldukları nazım şekilleri verilmiştir. Bu beyitleri, kafiye düzeni, yapısal özellikleri ve içerikleri göz önünde bulundurularak ait oldukları nazım şekilleriyle eşleştiriniz.

Klasik Türk edebiyatında şiirlerin konu ve işleniş biçimlerine göre belirlenen nazım türleri, beyitlerin içerdiği anahtar kelimeler ve izlekler yardımıyla tespit edilebilir. Bu doğrultuda, aşağıda sunulan beyit örneklerini ilgili oldukları nazım türleriyle eşleştiriniz.

Divan edebiyatının beslendiği temel kaynaklar ile bu kaynakların şiirlerdeki yansımalarını gösteren açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Gün doğdu şâh-ı âlem uyanmaz mı hâbdan
Kılmaz mı cilve kûşe-i mihrâb ü minberi

(şâh-ı âlem: cihan padişahı, hâb: uyku)

İçerik özellikleri ve kelime anlamları dikkate alındığında bu beyit, Divan edebiyatındaki aşağıdaki nazım türlerinden hangisine örnek oluşturur?

Aşağıda 14. yüzyıl Anadolu sahası Türk edebiyatına yön veren iki sanatçının edebi şahsiyetlerine dair bazı özellikler verilmiştir:

* Şiirlerinde din dı��ı konuları, aşkı, şarabı ve yiğitliği coşkulu bir dille işlemiştir. Divan sahibi olan sanatçı, herhangi bir tasavvufi ekole bağlanmamış; kadılık ve hükümdarlık gibi siyasi rollerinin de etkisiyle şiirlerinde cesur, dünyevi ve kendine güvenen bir üslup sergilemiştir. Özellikle Azeri Türkçesiyle yazdığı tuyuğları ile tanınır.
* Tasavvuf felsefesinin radikal bir yorumu olan Hurufilik akımının en önemli temsilcilerindendir. Coşkulu bir lirizmin hâkim olduğu şiirlerinde vahdet-i vücud inancını tavizsiz bir şekilde savunmuş ve inançları nedeniyle Halep'te öldürülmüştür. Hem Türkçe hem Farsça divan sahibi olup hece ölçüsüyle de şiirler yazmıştır.

Buna göre, özellikleri verilen Divan şairleri sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru gösterilmiştir?

Aşağıdaki beyitlerden birincisi Şeyhî’nin *Harnâme* adlı mesnevisinden, ikincisi ise Fuzûlî’nin bir gazelinden alınmıştır:

I. Beyit:
*Bir eşek var idi za'îf ü nizâr*
*Yük elinden katı şikeste vü zâr*

II. Beyit:
*Kamu bîmârına cânân devâ-yı derd eder ihsân*
*Niçün kılmaz bana dermân beni bîmâr sanmaz mı*

Bu beyitlerden hareketle yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Divan edebiyatında Türklerin katkısıyla edebiyata kazandırılan, tek dörtlükten oluşan, aruzun sadece tek bir kalıbıyla yazılan ve halk edebiyatındaki maniye benzerliğiyle dikkat çeken nazım şekli aşağıdakilerden hangisidir?

Divan şiirinde geleneksel kalıpların dışına çıkma eğiliminin güçlendiği XVII. ve XVIII. yüzyıllarda şairler, farklı edebi akım ve tarzların etkisiyle eserler vermişlerdir.

Bu dönem şairleriyle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Aşağıda verilen 17. ve 18. yüzyıl Divan edebiyatı şairleri ile bu şairlerin edebî yönelimlerini belirten açıklamaları doğru biçimde eşleştiriniz.

Bâkî’ye ait bir gazelden alınan aşağıdaki beyitlerin, biçimsel ve anlamsal özellikleri dikkate alınarak baştan sona doğru anlamlı bir bütün oluşturacak şekilde sıralanışı nasıl olmalıdır?

Aşağıdaki beyitler ile bu beyitlerin içeriklerine göre ait oldukları Divan edebiyatı nazım türlerini eşleştiriniz.

Aşağıda 13. ve 14. yüzyıl Divan edebiyatı sanatçıları ile bu sanatçıların edebi şahsiyetlerini ve eserlerini belirleyen ayırt edici özellikler verilmiştir. Sol sütunda yer alan şairleri, sağ sütunda verilen doğru belirleyici özellikleriyle eşleştiriniz.

A��ağıda sol sütunda verilen Divan edebiyatı nazım şekillerini, sağ sütundaki en belirgin özellikleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Divan edebiyatında nesir (düzyazı) alanında eser veren sanatçılara 'münşi', bu eserlerin genelinde kullanılan edebi ve sanatlı dile ise 'inşa' adı verilmiştir. Divan nesri; dil, üslup ve hitap ettiği kitle açısından sade, orta ve süslü nesir olmak üzere üç kolda gelişim göstermiştir.

Buna göre, aşağıda Divan nesri ve temsilcileriyle ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

17. ve 18. yüzyıl Divan edebiyatında şairler, farklı akımlar ve sanat anlayışları doğrultusunda özgün eserler vermişlerdir. Aşağıdaki tabloda verilen şairleri, karşılarında yer alan edebî özellikleri ve temsil ettikleri anlayışlarla eşleştiriniz.

Divan edebiyatında beyitlerle kurulan nazım şekillerinin kafiye düzenleri, beyit sayıları ve muhtevaları belirleyici yapısal özellikler taşır.

Aşağıda bir nazım şeklinden alınan iki beyit verilmiştir:

I. *Kalem olsun eli ol kâtib-i bed-tahrîrin*
*Ki fesâd-ı rakamı sûrumuzu mâtem eder*

II. *Rakam-ı yâr yazarken iki gözümün yaşını*
*Biri deryâ-yı belâ biri cehennem eder*

Bu beyitlerin dil, üslup ve biçim özellikleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?