Question

Difficulty: MediumFiiller (Eylemler)

(I) Eski kütüphanenin tozlu rafları arasında zamanın nasıl geçtiğini hiçbirimiz fark edememiştik. (II) Duvarlardaki sararmış levhalar, geçmişin sessiz tanıkları olarak bize bakıyordu. (III) Masanın üzerindeki lambanın titrek ışığı altında eski bir elyazmasını satır satır inceledik. (IV) O anki tek hedefimiz, gizemli odada saklanan o kadim yazmayı bir an önce okumaktı. (V) Dışarıda ise yağmur, kentin dar sokaklarını durmaksızın süslüyordu.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin yüklemleriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    I. cümlenin yüklemi, yeterlilik fiilinin olumsuz biçimiyle çekimlenmiş birleşik zamanlı bir eylemdir.
  2. B
    II. cümlenin yüklemi, basit yapılı ve birleşik çekimli bir eylemdir.
  3. C
    III. cümlenin yüklemi, türemiş yapılı ve basit zamanlı bir eylemdir.
  4. IV. cümlenin yüklemi, bilinen geçmiş zaman kipiyle çekimlenmiş basit yapılı bir eylemdir.Answer
  5. E
    V. cümlenin yüklemi, ek-fiil alarak birleşik çekimli hale gelmiş türemiş yapılı bir eylemdir.

Answer

Dördüncü cümlenin yüklemi olan 'okumaktı' sözcüğü çekimli bir eylem değil, ek-fiil almış bir isim-fiildir (fiilimsidir). Dolayısıyla bu cümle bir isim cümlesidir.
Dördüncü cümledeki 'okumaktı' sözcüğü çekimli bir eylem değildir. 'okumak' isim-fiili, ek-fiilin hikaye çekimi (-tı) vasıtasıyla yüklem olmuştur. Fiilimsilerin yüklem olduğu cümleler isim cümlesi kabul edilir ve bu yüklemler çekimli fiil değildir. Bu yüzden dördüncü cümlenin yükleminin çekimli bir eylem olduğunu belirten seçenek yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Parçadaki cümlelerin yüklemleri saptanır.
Yüklemler: 'fark edememiştik', 'bakıyordu', 'inceledik', 'okumaktı', 'süslüyordu' olarak bulunur.
Eylemlerin yapı ve çekim özelliklerini doğru inceleyebilmek için önce yüklemleri doğru belirlemek gerekir.
2
Birinci, ikinci, üçüncü ve beşinci cümlelerin yüklemleri yapı ve çekim yönünden incelenir.
'fark edememiştik' birleşik yapılı ve birleşik çekimli; 'bakıyordu' basit yapılı ve birleşik çekimli; 'inceledik' türemiş yapılı ve basit çekimli; 'süslüyordu' türemiş yapılı ve birleşik çekimli eylemlerdir. Bu bilgiler seçeneklerdeki iddiaları doğrular.
Seçeneklerdeki doğru yargıları eleyerek yanlış olanı tespit etmek.
3
Dördüncü cümlenin yüklemi olan 'okumaktı' sözcüğü çözümlenir.
'okumaktı' sözcüğünün 'okuma' isim-fiiline ek-fiilin görülen geçmiş zamanı (-tı) getirilerek yüklem yapıldığı görülür. Fiilimsiler çekimli fiil sayılamayacağı için bu sözcük çekimli bir eylem değildir.
Cümlenin yükleminin eylem olup olmadığını belirleyerek yanlış yargıyı saptamak.

Key Concept

Çekimli fiiller ile fiilimsilerin (özellikle yüklem görevindeki isim-fiillerin) ayrımı ve eylemlerde yapı/çekim özellikleri.
Rate this question